1

M ệU

0.1- T VN ệ :
Cuỡng vồùi sổỷ phaùt trióứn cuớa nóửn kinh tóỳ toaỡn cỏửu, hóỷ thọỳng õióỷn (HT)
ngaỡy caỡng õổồỹc mồớ rọỹng, xuỏỳt hióỷn nhióửu nhaỡ maùy õióỷn coù cọng suỏỳt lồùn ồớ xa
trung tỏm họỹ tióu thuỷ vaỡ õổồỹc nọỳi laỷi vồùi nhau nhồỡ nhổợng õổồỡng dỏy taới õióỷn
õi xa cao aùp hoỷc sióu cao aùp (SCA). óứ lión kóỳt caùc hóỷ thọỳng õióỷn cuớa caùc
khu vổỷc khaùc nhau trong mọỹt Quọỳc gia hoỷc lión Quọỳc gia cuợng õaợ xuỏỳt hióỷn
nhióửu õổồỡng dỏy taới õióỷn daỡi SCA hoỷc cổỷc cao aùp. Vồùi nhổợng HT hồỹp nhỏỳt
lồùn coù caùc õổồỡng dỏy sióu cao aùp, mọỹt trong nhổợng vỏỳn õóử quan troỹng vóử chỏỳt
lổồỹng hóỷ thọỳng laỡ tờnh laỡm vióỷc ọứn õởnh [48], [53], [66]. Trong caùc HT naỡy,
nhổợng sổỷ cọỳ laỡm ngổỡng cung cỏỳp õióỷn mọỹt caùch nghióm troỹng, phỏn chia hóỷ
thọỳng thaỡnh nhổợng phỏửn rióng reợ thổồỡng do mỏỳt ọứn õởnh gỏy ra.
Vióỷt Nam õaợ xỏy dổỷng vaỡ õổa vaỡo vỏỷn haỡnh õổồỡng dỏy SCA 500 KV
Bừc - Trung - Nam lión kóỳt caùc HT cuớa ba mióửn thaỡnh HT hồỹp nhỏỳt vaỡ
trong tổồng lai seợ phaùt trióứn lổồùi õióỷn 500 KV õóứ mồớ rọỹng hóỷ thọỳng. Truyóửn taới
nng lổồỹng õióỷn bũng õổồỡng dỏy SCA vaỡ cổỷc cao aùp õaợ naớy sinh nhióửu vỏỳn õóử
kyợ thuỏỷt khaùc vồùi maỷng trung aùp vaỡ cao aùp, õỷc bióỷt laỡ õọỳi vồùi õổồỡng dỏy daỡi.
Khi õổồỡng dỏy tổồng õọỳi ngừn (õióỷn aùp thỏỳp ) giồùi haỷn truyóửn taới cọng suỏỳt
thổồỡng xaùc õởnh theo õióửu kióỷn phaùt noùng. Vồùi khoaớng caùch xa hồn thỗ õọỹ lóỷch
õióỷn aùp cuợng laỡ mọỹt yóỳu tọỳ phaới quan tỏm . ọỳi vồùi caùc õổồỡng dỏy daỡi õióỷn aùp
sióu cao thỗ khaớ nng taới thổồỡng do õióửu kióỷn ọứn õởnh hóỷ thọỳng quyóỳt õởnh.
Cuợng chờnh vỗ thóỳ, tổỡ giai õoaỷn thióỳt kóỳ cho õóỳn khi vỏỷn haỡnh caùc õổồỡng dỏy
SCA, vỏỳn õóử ọứn õởnh cuớa HT hồỹp nhỏỳt luọn luọn õổồỹc quan tỏm õỷc bióỷt.


1

óứ õaùnh giaù ọứn õởnh cuớa HT hồỹp nhỏỳt Bừc - Trung - Nam lión kóỳt qua

âãư l åí chäù, cạc HTÂ ngy cng âỉåüc liãn kãút phỉïc tảp, giåïi hản chun ti
cäng sút âỉåüc thiãút kãú ngy cng cao hån, gáưn våïi cạc giåïi hản (nhàòm âảt
hiãûu qu kinh tãú), trong khi lải u cáưu ráút cao vãư âäü tin cáûy cung cáúp âiãûn.
Hãû thäúng âiãûn Viãût Nam tỉì sau khi xáy dỉûng âỉåìng dáy SCA 500 KV,
âang trãn â phạt triãøn nhy vt, c vãư cäng sút láùn quy mä lnh thäø. Cạc âàûc
âiãøm ca HTÂ håüp nháút cọ cạc âỉåìng dáy di liãn kãút cạc khu vỉûc l nhỉỵng
näüi dung k thût måïi cáưn âỉåüc quan tám nghiãn cỉïu khai thạc, trong âọ cọ
váún âãư âm bo tênh äøn âënh hãû thäúng. Âãư ti “ Phán têch nhanh tênh äøn âënh
v xạc âënh giåïi hản truưn ti cäng sút trong hãû thäúng âiãûn håüp nháút cọ cạc
âỉåìng dáy siãu cao ạp “ âỉåüc lỉûa chn nàòm trong mong mún ca tạc gi,
nhàòm gọp pháưn nh bẹ vo viãûc âi sáu nghiãn cỉïu gii quút bi toạn trãn.
Mủc âêch ch úu l tçm ti, âãư xút mäüt phỉång phạp thêch håüp nhàòm âạnh
giạ nhanh, theo di thûn tiãûn tênh äøn âënh ca HTÂ håüp nháút trong cạc âiãưu
kiãûn váûn hnh, tỉì âọ cọ biãûn phạp xỉí l këp thåìi náng cao âäü tin cáûy vãư
phỉång diãûn äøn âënh cho hãû thäúng.
0.2- PHỈÅNG PHẠP NGHIÃN CỈÏU
Lûn ạn nghiãn cỉïu äøn âënh ténh ca HTÂ trong cạc chãú âäü lm viãûc
bçnh thỉåìng cng nhỉ cạc chãú âäü sau sỉû cäú. Thỉûc cháút âọ l khại niãûm äøn âënh
trảng thại cán bàòng hãû thäúng theo Lyapunov[61]. Mä hçnh HTÂ thüc vãư låïp
cạc mä hçnh phi tuún. Vç váûy phỉång phạp dao âäüng bẹ (cn gi l phỉång
phạp xáúp xè báûc nháút) ca Lyapunov tỉì láu â âỉåüc coi l cå såí â mảnh v
thêch håüp ỉïng dủng cho HTÂ. Khọ khàn duy nháút ca phỉång phạp ny khi ạp
dủng cho HTÂ l tênh phỉïc tảp ca mä hçnh quạ trçnh quạ âäü âiãûn cå diãùn ra
trong HTÂ. Cng chênh vç thãú, trong cạc âiãưu kiãûn củ thãø ngỉåìi ta tçm cạch ạp
dủng cạc phỉång phạp v tiãu chøn âån gin hån. Tiãu chøn máút äøn âënh
dảng phi chu k âỉåüc ạp dủng phán têch äøn âënh HTÂ trong cạc âiãưu kiãûn váûn
hnh, khi cạc bäü tỉû âäüng âiãưu chènh kêch tỉì mạy phạt v tỉû âäüng âiãưu chènh


1


• Xáy dỉûng miãưn äøn âënh hãû thäúng trong khäng gian cäng sút (2 thäng
säú). Xẹt så âäư âån gin v så âäư täøng quạt hçnh tia.
• Thût toạn xáy dỉûng nhanh miãưn äøn âënh v thỉûc hiãûn båíi cạc chỉång
trçnh mạy tênh.
• Phỉång phạp âàóng trë så âäư HTÂ phỉïc tảp vãư dảng så âäư hçnh tia chè
cn lải cạc nụt ngưn v mäüt nụt phủ ti cáưn quan tám.
• Phỉång phạp xáy dỉûng miãưn lm viãûc cho phẹp theo âiãưu kiãûn giåïi hản
äøn âënh ca hãû thäúng âiãûn phỉïc tảp (så âäư cọ dảng báút k) trong khäng
gian cäng sút.
• Phỉång phạp kho sạt, phán têch v âạnh giạ nh hỉåíng ca cạc thäng
säú váûn hnh âãún âäü dỉû trỉỵ äøn âënh hãû thäúng âiãûn .
Mủc âêch ca cạc nghiãn cỉïu l xáy dỉûng cạc chỉång trçnh giạm sạt äøn
âënh ca HTÂ, phủc vủ cho cäng tạc váûn hnh HTÂ håüp nháút Viãût Nam cọ
âỉåìng dáy SCA 500 kV.
0.3- NÄÜI DUNG CA LÛN ẠN
Lûn ạn bao gäưm 5 chỉång, pháưn måí âáưu v kãút lûn .
 Måí âáưu .
 Chỉång 1 : Täøng quan vãư cạc phỉång phạp tênh toạn äøn âënh ténh v
váún âãư âạnh giạ äøn âënh hãû thäúng âiãûn âang váûn hnh.
 Chỉång 2 : Phán têch cạc chè tiãu ch úu nh hỉåíng quút âënh âãún
giåïi hản äøn âënh ca hãû thäúng âiãûn håüp nháút Bàõc - Trung - Nam.
 Chỉång 3 : Xáy dỉûng miãưn lm viãûc äøn âënh cho hãû thäúng âiãûn trong
màût phàóng cäng sút.
 Chỉång 4 : Thût toạn xáy dỉûng miãưn lm viãûc äøn âënh ca hãû
thäúng âiãûn cọ så âäư phỉïc tảp trong màût phàóng cäng sút.
 Chỉång 5 : Nghiãn cỉïu ỉïng dủng xáy dỉûng miãưn lm viãûc äøn âënh
ca Hãû thäng âiãûn håüp nháút Bàõc - Trung - Nam .



1

Nhổợng vỏỳn õóử õaợ nghión cổùu vaỡ caùc kóỳt quaớ thu õổồỹc trong luỏỷn aùn coù thóứ
ổùng duỷng hióỷu quaớ trong cọng taùc thióỳt kóỳ vaỡ vỏỷn haỡnh HT.
Trong õióửu kióỷn vỏỷn haỡnh HT hồỹp nhỏỳt coù caùc õổồỡng dỏy taới õióỷn SCA,
cỏửn tờnh toaùn vaỡ xổớ lyù nhanh caùc tỗnh huọỳng chóỳ õọỹ lión quan õóỳn ọứn õởnh
hóỷ thọỳng, phổồng phaùp xỏy dổỷng mióửn ọứn õởnh trong mỷt phúng cọng suỏỳt
coù thóứ coi laỡ cọng cuỷ mồùi rỏỳt hióỷu quaớ vaỡ thuỏỷn tióỷn sổớ duỷng.
Nhồỡ chổồng trỗnh tờnh toaùn khaớo saùt ọứn õởnh tộnh cuớa HT theo mióửn laỡm
vióỷc cho pheùp trong mỷt phúng cọng suỏỳt coù thóứ phỏn tờch õaùnh giaù ọứn õởnh
hóỷ thọỳng vồùi haỡng loaỷt tỗnh huọỳng khaùc nhau, vỗ thóỳ chổồng trỗnh õỷc bióỷt
tióỷn lồỹi sổớ duỷng khi tờnh toaùn thióỳt kóỳ caùc õổồỡng dỏy taới õióỷn SCA.
Nóỳu õổồỹc kóỳt hồỹp vồùi thióỳt bở mọ phoớng tờnh toaùn phỏn tờch caùc chóỳ õọỹ cuớa
HT thỗ hióỷu quaớ cuớa phổồng phaùp coỡn cao hồn, rỏỳt thờch hồỹp khi aùp duỷng
trong cọng taùc thióỳt kóỳ lổồùi õióỷn.

CHặNG 1


1

TỉN G QUAN Vệ CAẽC PHặNG PHAẽP TấNH
TOAẽN ỉN ậNH TẫNH VAè VN ệ AẽN H GIAẽ
ỉN ậNH
H THN G IN ANG VN HAèN H

1.1- CAẽC KHAẽI NIM VAè ậNH NGHẫA KHAẽC NHAU Vệ ỉN
ậNH H THN G IN
Khi nghión cổùu caùc chóỳ õọỹ cuớa hóỷ thọỳng õióỷn coù thóứ thỏỳy rũng õióửu kióỷn
tọửn taỷi chóỳ õọỹ xaùc lỏỷp gừn lióửn vồùi sổỷ tọửn taỷi cuớa õióứm cỏn bũng cọng suỏỳt. Bồới


Hỗnh 1.1

b

02



Hỗnh 1.2

óứ õổa ra khaùi nióỷm õồn giaớn nhỏỳt vóử ọứn õởnh tộnh, trong caùc saùch giaùo
khoa vaỡ nhióửu taỡi lióỷu [1], [14], [18], [36], [37], [38], [48] thổồỡng sổớ duỷng sồ
õọử HT nhổ trón hỗnh 1.1. Hỗnh 1.2 veợ õỷc tờnh cọng suỏỳt õióỷn tổỡ cuớa maùy
phaùt vaỡ õỷc tờnh cọng suỏỳt cồ cuớa tuabin õọỳi vồùi hóỷ thọỳng õióỷn naỡy. Cọng suỏỳt
tuabin õổồỹc coi laỡ khọng õọứi, coỡn cọng suỏỳt maùy phaùt coù daỷng:
P ( ) =

EU
sin = Pm sin
XH

(1-1)

Trong õoù: X H = X F + X B + X D 2
Tọửn taỷi hai õióứm cỏn bũng a vaỡ b ổùng vồùi caùc trở sọỳ goùc lóỷch 01 vaỡ 02:
P
01 = arcsin( T P )
m
P

nụt phủ ti.
Do âọ khi thiãút kãú v váûn hnh hãû thäúng âiãûn cáưn phi âm bo cạc u
cáưu cao vãư tênh äøn âënh. Phủc vủ cho mủc âêch ny l thuút v cạc phỉång
phạp phán têch äøn âënh HTÂ â cọ mäüt lëch sỉí phạt triãøn v hon thiãûn liãn
tủc trong gáưn mäüt thãø k qua [18], [48].
1.2- PHỈÅNG PHẠP NGHIÃN CỈÏU ÄØN ÂËNH TÉNH THEO
TIÃU CHØN NÀNG LỈÅÜN G
Khại niãûm såïm nháút âỉåüc âỉa ra cho äøn âënh hãû thäúng váût l nọi chung
v hãû thäúng âiãûn nọi riãng gàõn liãưn våïi cạc tiãu chøn tênh toạn phi kãø âãún
khại niãûm äøn âënh cäø âiãøn [48]. Theo khại niãûm ny äøn âënh hãû thäúng thãø hiãûn


1

âàûc tênh ca quạ trçnh cán bàòng nàng lỉåüng. Hoảt âäüng ca mäüt hãû thäúng váût
l báút k âãưu cọ thãø mä t nhỉ mäüt quạ trçnh trao âäøi nàng lỉåüng giỉỵa ngưn
phạt v nåi tiãu thủ. Chãú âäü xạc láûp tỉång ỉïng våïi quạ trçnh dỉìng, diãùn ra khi
nàng lỉåüng ngưn phạt v nàng lỉåüng tiãu thủ cán bàòng. Thäng säú trảng thại
hãû thäúng åí chãú âäü xạc láûp l hon ton xạc âënh, khi âọ quạ trçnh trao âäøi nàng
lỉåüng s khäng thay âäøi. Ngỉåüc lải khi cọ nhỉỵng kêch âäüng lm lãûch thäng säú,
s diãùn ra biãún âäüng c nàng lỉåüng ngưn v nàng lỉåüng tiãu thủ. Khại niãûm
äøn âënh cäú âiãøn cho ràòng, nãúu biãún âäüng lm cho nàng lỉåüng phạt ca ngưn
låïn hån nàng lỉåüng tiãu thủ tênh theo hỉåïng lãûch xa thãm thäng säú thç hãû
thäúng khäng äøn âënh. Âọ l vç nàng lỉåüng thỉìa lm hãû thäúng chuøn âäüng
khäng ngỉìng vãư mäüt hỉåïng dáùn âãún thäng säú lãûch vä hản khi trë säú ban âáưu.
Trỉåìng håüp ngỉåüc lải hãû thäúng nhanh chọng tråí vãư vë trê cán bàòng våïi thãú
nàng nh nháút - hãû thäúng s äøn âënh. Vãư toạn hc, cọ thãø mä t âiãưu kiãûn äøn
âënh hãû thäúng theo tiãu chøn nàng lỉåüng nhỉ sau:
Trảng thại cán bàòng ca hãû thäúng äøn âënh nãúu :
W/ < 0

trong tênh toạn phỉång phạp ny cng thỉåìng âỉåüc sỉí dủng âãø âạnh giạ äøn
âënh HTÂ.
1.3-

PHỈÅNG

PHẠP

ÂẠN H

GIẠ

ÄØN

ÂËNH

THEO

LYAPUNOV .
Trỉåïc hãút cáưn hiãøu khại niãûm äøn âënh hãû thäúng váût l nọi chung
theo Lyapunov[49], [61]. Âãø âån gin, gi thiãút hãû thäúng cä láûp, khäng chëu
sỉû tạc âäüng ngoải lỉûc, m chuøn âäüüng hãû thäúng chè do cạc kêch âäüng bãn
trong. Hãû phỉång trçnh vi phán cọ thãø mä t dỉåïi dảng sau:
.

X i = f i ( x1 , x 2 , . . . . x n )

våïi i = 1, n

(1-3)

âënh hay khäng m khäng phi gii phỉång trçnh vi phán, âọ l phỉång phạp
trỉûc tiãúp v phỉång phạp xáúp xè báûc nháút.

1.3.1-Phỉång phạp trỉûc tiãúp :
Nghiãn cỉïu hãû thäúng äøn âënh thäng qua viãûc thiãút láûp mäüt hm måïi (gi l hm - V)
dỉûa trãn cáúu trục hãû phỉång trçnh vi phán quạ trçnh quạ âäü. Hm - V cáưn cọ nhỉỵng tênh
cháút nháút âënh. Nhåì cạc tênh cháút ca hm V cọ thãø phạn âoạn âỉåüc tênh äøn âënh hãû
thäúng. Củ thãø nhỉ sau:

• Hãû thäúng cọ äøn âënh nãúu täưn tải hm V cọ dáúu xạc âënh, âäưng thåìi âảo hm
ton pháưn theo thåìi gian l mäüt hm khäng âäøi dáúu, ngỉåüc dáúu våïi hm V
hồûc l mäüt hm âäưng nháút bàòng khäng trong sút thåìi gian chuøn âäüng
ca hãû thäúng.
• Hãû thäúng cọ äøn âënh tiãûm cáûn nãúu täưn tải hm V cọ dáúu xạc âënh, âäưng thåìi
âảo hm ton pháưn cng cọ dáúu xạc âënh nhỉng ngỉåüc våïi dáúu hm V
trong sút thåìi gian chuøn âäüng ca hãû thäúng.
Trong cạc âënh l trãn, hm cọ dáúu xạc âënh âỉåüc âënh nghéa l hm chè
cọ mäüt loải dáúu tải mi âiãøm trỉì âiãøm gäúc cọ thãø bàòng khäng. Hm cọ dáúu
khäng âäøi cng âënh nghéa tỉång tỉû, nhỉng cọ thãø triãût tiãu tải âiãøm khạc
ngoi gäúc ta âäü. Vãư ngun tàõc, phỉång phạp trỉûc tiãúp ca Lyapunov nãúu ạp


1

dủng âỉåüc s ráút hiãûu qu: khàóng âënh âỉåüc chàõc chàõn hãû thäúng äøn âënh nãúu
tçm âỉåüc hm V våïi cạc tênh cháút cáưn thiãút, cọ thãø nghiãn cỉïu âỉåüc äøn âënh hãû
thäúng våïi kêch âäüng báút k. Nghéa l xạc âënh âỉåüc c mäüt miãưn giåïi hản våïi
kêch âäüng báút k trong âọ hãû thäúng äøn âënh. Tuy nhiãn viãûc ạp dủng gàûp nhiãưu
khọ khàn v hản chãú, nháút l âäúi våïi hãû thäúng âiãûn, do khäng phi lục no
hm V cng tçm âỉåüc, khi âọ s khäng khàóng âënh âỉåüc gç (hãû thäúng äøn âënh

(1-5) ọứn õởnh tióỷm cỏỷn, thỗ hóỷ thọỳng ban õỏửu chuyóứn õọỹng theo (1-3) cuợng
ọứn õởnh tióỷm cỏỷn.
Nóỳu hóỷ thọỳng chuyóứn õọỹng theo hóỷ phổồng trỗnh vi phỏn õaợ tuyóỳn tờnh hoùa
(1-5) khọng ọứn õởnh, thỗ hóỷ thọỳng ban õỏửu chuyóứn õọỹng theo (1-3) cuợng
khọng ọứn õởnh.
Caùc trổồỡng hồỹp coỡn laỷi phổồng phaùp khọng kóỳt luỏỷn õổồỹc, cỏửn xeùt thóm
thaỡnh phỏửn bỏỷc cao trong khai trióứn Taylo hoỷc caùc tióu chuỏứn khaùc. Chúng
haỷn khi hóỷ thọỳng (1-5) coù traỷng thaùi ọứn õởnh dao õọỹng chu ky khọng từt thỗ
hóỷ thọỳng (1-3) coù thóứ ọứn õởnh hoỷc khọng.
Nhổ vỏỷy, õóứ nghión cổùu ọứn õởnh tộnh cuớa hóỷ thọỳng õióỷn, phổồng phaùp
xỏỳp xố bỏỷc nhỏỳt cuớa Lyapunov toớ ra khaù phuỡ hồỹp. Caùc trổồỡng hồỹp trung gian
khọng kóỳt luỏỷn õổồỹc, thổỷc ra cuợng laỡ caùc trổồỡng hồỹp khọng cho pheùp vỏỷn
haỡnh. Trong khi õoù, tờnh ọứn õởnh cuớa hóỷ thọỳng tổồng ổùng vồùi (1-5) coù thóứ õaùnh
giaù bũng haỡng loaỷt caùc tióu chuỏứn toaùn hoỹc giaùn tióỳp khọng cỏửn giaới hóỷ phổồng
trỗnh vi phỏn. Caùc tióu chuỏứn naỡy thổỷc chỏỳt laỡ nhổợng qui từc xaùc õởnh dỏỳu
nghióỷm cuớa phổồng trỗnh õỷc trổng thióỳt lỏỷp tổỡ (1-5).
Coù thóứ bióứu thở phổồng trỗnh õỷc trổng cuớa (1-5) ồớ daỷng sau:
n

D( p) = a m p n m
m =0

õỏy am : hóỷ sọỳ ;

(1-6)
p : toaùn tổớ õaỷo haỡm d/dt .

Theo phổồng phaùp xỏỳp xố bỏỷc nhỏỳt cuớa Lyapunov tờnh ọứn õởnh cuớa hóỷ
(1-5) coù thóứ xaùc õởnh nhổ sau:
Nóỳu tỏỳt caớ caùc nghióỷm cuớa phổồng trỗnh õỷc trổng (1-6) õóửu coù phỏửn thổỷc

nghiãûm cọ pháưn thỉûc dỉång (nàòm bãn phi màût phàóng phỉïc). Miãưn âỉåüc phán
chia ra âụng l miãưn äøn âënh chè khi chỉïng minh âỉåüc l cọ m=0. Tỉì cạc suy
lûn âọ cọ thãø suy ra cạch xáy dỉûng miãưn äøn âënh theo hai bỉåïc. Trỉåïc hãút v
cạc âỉåìng giåïi hản theo âiãưu kiãûn cáưn: ỈÏng våïi táûp cạc giạ trë thäng säú lm
cho nghiãûm phỉång trçnh âàûc trỉng thưn o. Cạc âỉåìng giåïi hản ny cọ thãø


1

chia khäng gian lm nhiãưu pháưn . Bỉåïc tiãúp theo, tçm miãưn ỉïng våïi säú nghiãûm
dỉång m nh nháút. Nãúu m = 0 thç chênh l miãưn äøn âënh ca hãû thäúng. Cọ
thãø khäng täưn tải miãưn våïi m = 0 hồûc ngỉåüc lải, cọ thãø nháûn âỉåüc nhiãưu khu
vỉûc ỉïng våïi m = 0. Mi khu vỉûc cọ m = 0 âãưu thüc miãưn äøn âënh.
1.5- CẠC TIÃU CHØN THỈÛC DỦN G NGHIÃN CỈÏU ÄØN ÂËNH
TÉNH CA HÃÛ THÄÚN G ÂIÃÛN
Nghiãn cỉïu äøn âënh theo Lyapunov cho phẹp nháûn âỉåüc cạc kãút lûn
chênh xạc vãư tênh äøn âënh ca hãû thäúng. Âọ l vç nọ cọ cå såí toạn hc chàût ch.
Tuy nhiãn khi ạp dủng vo nhiãưu hãû thäúng, âàûc biãût l hãû thäúng âiãûn, gàûp phi
khäng êt khọ khàn. Våïi hãû phỉång trçnh vi phán cáúp cao, xẹt dáúu phỉång trçnh
âàûc trỉng ráút phỉïc tảp. Ngoi ra, cạc tiãu chøn âạnh giạ khäng thãø hiãûn âỉåüc
mäúi quan hãû giỉỵa tênh äøn âënh hãû thäúng våïi cạc thäng säú, trong khi thäng säú
hãû thäúng ln ln biãún âäüng. Chênh vç thãú ngoi viãûc ạp dủng trỉûc tiãúp
phỉång phạp dao âäüng bẹ ca Lyapunov, ngỉåìi ta cn tçm ti cạc phỉång
phạp khạc nhau:
• Cạc phỉång phạp cháút lỉåüng: Nghiãn cỉïu tênh äøn âënh hãû thäúng theo dạng
âiãûu ca cạc hm âàûc trỉng cho mỉïc âäü (cháút lỉåüng) chuøn âäüng ca hãû
thäúng. Thỉûc cháút l cạc hỉåïng nghiãn cỉïu tỉång tỉû phỉång phạp trỉûc tiãúp
ca Lyapunov. Chàóng hản phỉång phạp hm nàng lỉåüng, hm trỉåìng vectå
[29], [49]...
• Cạc phỉång phạp dỉûa trãn tiãu chøn thỉûc dủng: Thỉûc cháút âọ l cạc cạch


a 4 ...... 0

0

0

0

a1

a3 ...... 0

0

0

................................................
0
0
0 ...... a n 3 a n 1 0
0

0

Baớng 1-1

0 ...... a n 4 a n 2 a n

Baớng gọửm n haỡng n cọỹt. ỏửu tión vióỳt caùc phỏửn tổớ cuớa õổồỡng cheùo

ởnh thổùc cỏỳp n chổùa toaỡn bọỹ caùc phỏửn tổớ cuớa baớng 1-1. Tióu chuỏứn ọứn
õởnh theo Hurwits coù thóứ phaùt bióứu rỏỳt õồn giaớn trón cồ sồớ xeùt dỏỳu caùc õởnh
thổùc 1, 2,...n: Hóỷ thọỳng seợ ọứn õởnh nóỳu tỏỳt caớ caùc hóỷ sọỳ cuớa phổồng trỗnh õỷc
trổng vaỡ caùc õởnh thổùc Hurwits õóửu dổồng.
óứ chuyóứn sang tióu chuỏứn ọứn õởnh phi chu kyỡ ta giaớ thióỳt mọỹt hóỷ thọỳng
õióỷn õang laỡm vióỷc ọứn õởnh, nghộa laỡ nóỳu õaùnh giaù ọứn õởnh theo tióu chuỏứn
Hurwits seợ coù dỏỳu caùc õởnh thổùc 1, 2, 3, ... , n õóửu dổồng. Tổỡ chóỳ õọỹ naỡy ta


1

cho thäng säú hãû thäúng biãún thiãn theo hỉåïng lm xáúu âi âàûc tênh äøn âënh. Hãû
thäúng s âãún giåïi hản v chuøn tỉì äøn âënh sang máút äøn âënh. L thuút toạn
vãư äøn âënh â chỉïng minh âỉåüc ràòng vo lục hãû thäúng chuøn trảng thại (tỉì äøn
âënh sang máút äøn âënh) thç hồûc dáúu ca âënh thỉïc thỉï n l ∆n hồûc dáúu ca
âënh thỉïc thỉï n-1 l ∆n-1 thay âäøi (tỉì dỉång sang ám). Cạc âënh thỉïc cn lải
nãúu cọ âäøi dáúu s phi âäøi dáúu sau.
Màût khạc vç ∆n = an.∆n-1 nãn nghiãûm âáưu tiãn âäøi dáúu s ỉïng våïi hồûc âäøi
dáúu ca säú hảng tỉû do an hồûc âënh thỉïc ∆n-1. Tỉì âọ cn cọ thãø tiãúp tủc suy ra:
nãúu hãû thäúng máút äøn âënh diãùn ra åí dảng phi chu k, nghéa l xút hiãûn mäüt
nghiãûm thỉûc cọ dáúu dỉång s phi tỉång ỉïng våïi sỉû âäøi dáúu ca säú hảng tỉû do
an. Trong trỉåìng håüp ngỉåüc lải, nãúu hãû thäúng máút äøn âënh åí dảng chu k thç
âënh thỉïc ∆n-1 s âäøi dáúu. Tháût váûy phỉång trçnh âàûc trỉng cọ dảng âa thỉïc báûc
n, nãn säú nghiãûm phi âụng bàòng n (kãø c nghiãûm thỉûc v nghiãûm phỉïc). Cọ
thãø viãút lải phỉång trçnh âàûc trỉng nhỉ sau:
a0 (p - p1) (p - p2) ...... (p - pn) = 0
trong âọ k hiãûu p1, p2,..., pn l cạc nghiãûm ca phỉång trçnh âàûc trỉng.
Gi thiãút trong n nghiãûm nọi trãn cọ 2k nghiãûm phỉïc, cn lải n-2k nghiãûm
thỉûc. Khi âọ säú hảng tỉû do an cọ thãø viãút lải nhỉ sau:
a n = (−1) n a 0 . p1 . p 2 .... p n

dP/dδ, dQ/dU, dP/df ... Cọ thãø coi cạc tiãu chøn thỉûc dủng l cạc âiãưu kiãûn
cáưn cho äøn âënh ténh hãû thäúng. Mäüt tiãu chøn báút k khäng tha mn âãưu cho
phẹp kãút lûn hãû thäúng khäng äøn âënh, nhỉng ngỉåüc lải thç chỉa chàõc hãû thäúng
â cọ äøn âënh. Vç thãú âãø tha mn tỉång âỉång våïi tiãu chøn äøn âënh phi chu
k, vãư ngun tàõc cáưn tênh kiãøm tra mi tiãu chøn (cho mi nụt ti, mi mạy
phạt). Tuy nhiãn, våïi mäùi hãû thäúng củ thãø s täưn tải mäüt hay vi tiãu chøn dãù
bë vi phảm nháút. Nãúu biãút r cạc tiãu chøn ny thç trong váûn hnh chè cáưn liãn
tủc tênh toạn kiãøm tra, theo di s âm bo âỉåüc äøn âënh cho hãû thäúng. Âọ
cng l ỉu âiãøm ca viãûc ạp dủng cạc tiãu chøn thỉûc dủng.


1

Chỉång 2 s dnh riãng nghiãn cỉïu cå såí ca cạc tiãu chøn thỉûc dủng
v khai thạc täúi âa kh nàng ỉïng dủng cho HTÂ Viãût Nam (trçnh báưy trong
cạc chỉång tiãúp theo).
1.6. VÁÚN ÂÃƯ ÂẠN H GIẠ MỈÏC ÂÄÜ ÄØN ÂËNH CA HÃÛ THÄÚN G
ÂIÃÛN
Khi phán têch äøn âënh ténh ca HTÂ bi toạn thỉåìng bao gäưm hai näüi
dung: cáưn xạc âënh hãû thäúng cọ äøn âënh hay khäng äøn âënh ỉïng våïi mäüt
chãú âäü â cho v nãúu hãû thäúng äøn âënh thç cáưn âạnh giạ xem mỉïc âäü äøn
âënh nhỉ thãú no. Váún âãư l åí chäù, cạc thäng säú chãú âäü hãû thäúng ln biãún
âäüngü. Hãû thäúng cọ mỉïc âäü äøn âënh cao khi thäng säú biãún thiãn âang cạch
xa giåïi hản (cn gi l cọ âäü dỉû trỉỵ låïn). Ngỉûåc lải hãû thäúng cọ âäü dỉû trỉỵ
äøn âënh tháúp. Trong váûn hnh ln phi cọ biãûn phạp âm bo v náng cao
âäü dỉû trỉỵ äøn âënh. Thãú nhỉng, viãûc âạnh giạ âäü dỉû trỉỵ äøn âënh lải l näüi
dung phỉïc tảp nháút khäng phi lục no cng thỉûc hiãûn âỉåüc. Cạc khọ khàn
ch úu l:
• Khäng täưn tải cạc phỉång phạp hiãu qu xạc âënh âỉåüc giåïi hản cạc thäng
säú chãú âäü theo âiãưu kiãûn äøn âënh ténh.


Kj =

õỏy 1,2...,J'

Pghj Poj
Poj .K Pdm
U oj U ghj

j=1,2,....,J'

(1-7)

vồùi j=J'+1,J'+2,...,J

(1-8)

U oj .K Udm

- laỡ sọỳ hióỷu caùc nuùt coù thọng sọỳ kióứm tra laỡ P.

J'+1,J'+2,...,J - laỡ sọỳ hióỷu caùc nuùt coù thọng sọỳ kióứm tra laỡ õióỷn aùp.
KPõm, KUõm - laỡ õọỹ dổỷ trổợ õởnh mổùc theo cọng suỏỳt vaỡ õióỷn aùp cuớa HT cỏửn
õaỷt õổồỹc õóứ õaớm baớo õọỹ tin cỏỷy (thổồỡng lỏỳy KPõm=20%, KUõm=10%).
Nóỳu ngoaỡi cọng suỏỳt vaỡ õióỷn aùp coỡn kióứm tra thóm theo caùc thọng sọỳ khaùc
nổợa, thỗ cọng thổùc tờnh Kj vỏựn tổồng tổỷ. Dổỷa trón vectồ K ngổồỡi ta õổa ra
caùc chố tióu chung õaùnh giaù õọỹ dổỷ trổợ ọứn õởnh. Coù caùc chố tióu sau [86]:
+ Chố tióu õọỹ dổỷ trổợ cổỷc õaỷi:




K
j =1

2
j

(1-11)

Chố tióu Km thổồỡng õổồỹc sổớ duỷng nhióửu nhỏỳt. Thổồỡng yóu cỏửu

K

m

1

Trong [73], [74] õỷt baỡi toaùn tỗm phổồng thổùc laỡm bióỳn thión chóỳ õọỹ nguy
hióứm nhỏỳt nghộa laỡ laỡm cổỷc tióứu Km. Baỡi toaùn coù thóứ mọ taớ nhổ sau:
Tỗm:

min K ( X , Y )

thoaớ maớn hóỷ:

(1-12)

m

W ( X ,Y ) = 0


j =1


1

thûn låüi v hiãûu qu. Viãûc nghiãn cỉïu nhỉỵng cạch âạnh giạ khạc nhau váùn
mang tênh thåìi sỉû v cáúp bạch.
Âäúi våïi HTÂ Viãût Nam ngay sau khi âỉåìng dáy SCA Bàõc-Trung-Nam
âỉa vo váûn hnh, cạc chun gia tỉ váún Ục â âãư xút sỉí dủng cäng thỉïc
tênh giåïi hản truưn ti cäng sút trãn âỉåìng dáy theo âiãưu kiãûn äøn âënh
ténh [2], [32]. Biãøu thỉïc cọ dảng sau:
PghPL = 0,0897PMNmax + 23,63nFHB +15,44nFTA +
1,26UHB + 0,48UPL + 0,41PDN+PL - 263

(1-15)

Biãøu thỉïc cho tháúy cäng sút truưn ti giåïi hản phủ thüc vo cäng
sút phủ ti phêa Nam PMNmax, säú täø mạy phạt ca nh mạy âiãûn Ho Bçnh
nFHBv Trë An nFTA tham gia váûn hnh, âiãûn ạp thanh cại trảm Ho Bçnh
UHBv Phụ Lám UPL, cäng sút phủ ti tải  Nàơng v Pleiku PDN+PL. Âáy
cng chè l mäüt cäng thỉïc gáưn âụng, qua tênh toạn så bäü cäng sút giåïi hản
chè khong 370MW, nhỉng thỉûc tãú hãû thäúng â váûn hnh bçnh thỉåìng våïi
cäng sút chun ti trãn âỉåìng dáy gáưn 500MW.
Såí dé cäng thỉïc cho sai säú låïn båíi nọ âỉåüc thiãút láûp trãn cå såí tiãûm cáûn
tuún tênh trë säú ca cạc âải lỉåüng biãún thiãn nh hỉåíng âãún tênh äøn âënh.
Quan hãû giåïi hản thỉûc tãú thay âäøi phỉïc tảp hån nhiãưu.
Lûn ạn cng âàût váún âãư nghiãn cỉïu nhỉỵng cạch khạc nhau nhàòm xạc
âënh âụng âàõn hån giåïi hản truưn ti cäng sút, phủc vủ hiãûu qu hån cho
cäng tạc váûn hnh hãû thäúng âiãûn.