1
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA GIÁO DỤC THỂ CHẤT

DƢƠNG THÀNH NGHĨA

ỨNG DỤNG BÀI TẬP NÂNG CAO
HIỆU QUẢ CHUYỀN BÓNG BẰNG
LÕNG BÀN CHÂN CHO ĐỘI TUYỂN
BÓNG ĐÁ NAM TRƢỜNG THPT
CAO BÁ QUÁT - GIA LÂM - HÀ NỘI

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hà Nội – 2012


2

TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA GIÁO DỤC THỂ CHẤT

DƢƠNG THÀNH NGHĨA

ỨNG DỤNG BÀI TẬP NÂNG CAO
HIỆU QUẢ CHUYỀN BÓNG BẰNG
LÕNG BÀN CHÂN CHO ĐỘI TUYỂN
BÓNG ĐÁ NAM TRƢỜNG THPT
CAO BÁ QUÁT - GIA LÂM - HÀ NỘI
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Chuyên ngành: CNKHSP TDTT-GDQP

biệt quan tâm của Nhà nước và các tầng lớp nhân dân. Bóng đá là môn thể
thao thể hiện sức mạnh đoàn kết của tập thể mang đầy tính nghệ thuật nhưng
cũng rất quyết liệt với sự tiếp xúc mạnh mẽ về thể chất, sự căng thẳng về tâm
lý… Trong những năm qua, bóng đá Việt Nam đã đạt được nhiều thành công,
điều đó cũng được chứng minh bằng 3 huy chương vàng liên tiếp của đội


4
tuyển nữ Quốc gia qua 3 kỳ Seagames: Seagames 21; Seagames 22;
Seagames 23 và một huy chương vàng của đội tuyển bóng đá nam tại “AFF
cup” năm 2008.
Bóng đá là một trong những nội dung chính không thể thiếu trong các
kỳ Đại hội Olympic, trên thế giới các giải bóng đá ngày càng được mở rộng
thu hút được sự tham gia đông đảo của các nước, các câu lạc bộ của các Châu
lục tập luyện. Bóng đá ngoài việc hoàn thiện kỹ thuật, phát triển thể lực, nó
còn làm nền tảng để tiếp thu và tham gia các môn thể thao khác. Đối với Việt
Nam Bóng đá chiếm một vị trí hết sức quan trọng, đặc biệt trong những năm
gần đây Bóng đá nước ta đã và đang từng bước tiến trên con đường chuyên
nghiệp hoá; kỹ thuật chuyền bóng bằng lòng bàn chân là một trong những kỹ
thuật cơ bản nhất của cầu thủ bóng đá, kỹ thuật này được sử dụng rất nhiều
trong thi đấu, khi cần chuyền bóng chính xác đối với mọi vị trí trên sân và đá
vào cầu môn ghi bàn thắng. Sử dụng kỹ thuật này sẽ nâng cao hiệu quả thi
đấu cho vận động viên.
Các đội Bóng đá trên thế giới ngày nay đã sử dụng kỹ thuật chuyền
bóng bằng lòng bàn chân một cách thuần thục nên đem lại hiệu quả cao, kỹ
thuật chuyền bằng lòng bàn chân được áp dụng một cách triệt để như: Bật
tường trung lộ phá vỡ hàng phòng thủ của đối phương, chuyền bóng trong cự
ly ngắn và trung bình... Ngoài ra chuyền bóng bằng lòng bàn chân còn là kỹ
thuật thường được các cầu thủ sử dụng để đá phạt luân lưu 11m mang lại hiệu
quả cao.

- Tuổi này chủ yếu là hình thành thế giới quan, tự ý thức, hình thành tính
cách và hướng về tương lai, đó cũng là tuổi lãng mạng, mơ ước độc đáo và
mong cho cuộc sống tốt đẹp hơn, đó là tuổi đầy nhu cầu sáng tạo, nảy nở
những tình cảm mới. Thế giới quan không phải là một niềm tin lạnh nhạt, khô
khan, trước hết nó là sự say mê nhiệt tình.
- Hứng thú: các em có thái độ tự giác tích cực trong học tập xuất phát từ
động cơ học tập đứng đắn và hướng tới việc lựa chọn nghề nghiệp sau này khi
đã học xong THPT song những hứng thú học tập còn do nhiều động cơ học
tập khác nhau: giữ lời hứa với bạn, đôi khi do tự ái, hiếu danh. Cho nên giáo
viên cần định hướng cho các em xây dựng động cơ đúng đắn để cho các em
có hứng thú bền vững trong học tập nói chung và trong GDTC nói riêng.
- Tình cảm: So với học sinh tiểu học và trung học cơ sở, học sinh THPT
biểu lộ rõ rệt hơn tình cảm gắn bó và yêu quý mái trường mà các em sắp từ
giã, đặc biệt đối với giáo viên giảng dạy các em. Việc gây được thiện cảm và
sự tôn trọng là một trong những thành công. Điều đó giúp giáo viên thuận lợi
trong quá trình giảng dạy, nó thúc đẩy các em tích cực, tự giác trong tập luyện
và ham thích môn TDTT. Do vậy, giáo viên phải là người mẫu mực, công
bằng, biết động viên kịp thời và quan tâm đúng mực tới học sinh, tôn trọng
kết quả học tập cũng như tình cảm của học sinh.


7
- Trí nhớ: Ở tuổi này, hầu như không còn tồn tại việc ghi nhớ máy móc
do các em đã biết cách ghi nhớ có hệ thống, đảm bảo tính logic, tư duy chặt
chẽ hơn và lĩnh hội được bản chất của vấn đề cần học tập. Do đặc điểm của trí
nhớ đối với lứa tuổi học sinh THPT khá tốt nên giáo viên có thể sử dụng
phương pháp trực quan kết hợp với giảng giải, phân tích sâu sắc các chi tiết
kỹ thuật động tác và vai trò, ý nghĩa cũng như cách sử dụng các phương tiện,
phương pháp trong giáo dục thể chất để các em có thể tự tập một cách độc lập
trong thời gian nhàn rỗi.

Hệ tuần hoàn của học sinh THPT đang phát triển và đi đến hoàn thiện.
buồng tim phát triển tương đối hoàn chỉnh. Tần số co bóp của tim và mạch
đập khoảng 60 – 80 lần/ phút, tim hoạt động tinh tế hơn, ở lứa tuổi này công
suất hoạt động ở mức độ cao. Khả năng hồi phục vận động đặc biệt là lượng
vận động cao gần với người trưởng thành. Phản ứng của hệ tuần hoàn trong
vận động tương đối rõ rệt, khi sử dụng bài tập có khối lượng vận động và
cường độ vận động lớn hoặc các bài tập phát triển sức bền, cần phải thận
trọng và thường xuyên kiểm tra, theo dõi sức khỏe của học sinh.
+ Hệ vận động:
Xương đã phát triển ở mức độ cao và bắt đầu giảm tốc độ phát triển,
nữ cao thêm 0,5 – 1 cm, nam cao thêm từ 1 – 3 cm, tập luyện thể dục
thường xuyên làm cho hệ xương khỏe mạnh hơn, riêng đối với nam xương
cứng hơn nữ.
Sự phát triển thể lực không đồng đều, sức mạnh các nhóm cơ phát triển
không đều, cần đặc biệt chú ý đến tập luyện. Các tổ chức cơ phát triển muộn
hơn xương nên sức co cơ vẫn còn tương đối yếu, các cơ bắp và cơ nhỏ phát
triển chậm hơn, các cơ co phát triển sớm hơn cơ duỗi, cơ lớn phát triển tương
đối nhanh, do vậy cần tập các bài tập phát triển sức mạnh để góp phần thúc
đẩy sự phát triển các cơ. Sức bền chung của các nhóm cơ tăng lên, về sức


9
nhanh thì thời gian phản ứng vận động đơn giản đạt mức độ cao, về sự khéo
léo thì khả năng định hướng trong không gian tốt, ở lứa tuổi này đặc điểm
sinh lý có đủ điều kiện để đạt được thành tích thể thao cao nếu được đào tạo
một cách toàn diện, có kỹ chiến thuật cũng như thể lực đạt mức độ cao.
1.2. Đặc điểm môn bóng đá
Bóng đá là môn thể thao đối kháng trực tiếp, các tình huống trên sân rất
đa dạng và phức tạp đòi hỏi phải có ý chí chiến đấu cao, sự phối hợp thông
minh của một tập thể. Sự phong phú, đa dạng và hấp dẫn của bóng đá được

Một đặc điểm rất đặc biệt của bóng đá là các cầu thủ không được dùng
tay chơi bóng (trừ thủ môn trong khu vực cho phép) mà chủ yếu là dùng chân
và các bộ phận cơ thể khác để điều khiển trái bóng tròn. Hai yếu tố này đã nói
lên phần nào đặc tính phức tạp của bóng đá. Chân và các bộ phận khác của cơ
(đầu, ngực, vai… ) là các bộ phận ít linh hoạt, nhưng trong bóng đá không chỉ
thực hiện chức năng vốn có của nó mà còn được dùng để thực hiện nhiệm vụ
vô cùng quan trọng là điều khiển trái bóng tròn, một vật rất linh hoạt đây là
điều vô cùng phức tạp.
Như trên đã nói, sự đối kháng cao trong thi đấu cũng là một yếu tố tạo
nên tính phức tạp. Trong quá trình thực hiện các hoạt động luôn bị đối
phương cản trở, tấn công.
Bóng đá là môn thể thao tình huống, trong thi đấu vô vàn tình huống
xảy ra mà các cầu thủ phải giải quyết tức thời, mà trong thực tế các tình
huống đó thường diễn ra đa dạng và không hề lặp lại. Đây là điều vô cùng
khó khăn nhưng đồng thời lại vô cùng hấp dẫn của bóng đá.
Bóng đá ngày càng phát triển yêu cầu đối với các cầu thủ ngày càng
cao. Để đáp ứng được nhu cầu đó thì mỗi cầu thủ phải biết vận dụng một cách
linh hoạt, sáng tạo và hợp lý các kỹ thuật, chiến thuật cả tấn công lẫn phòng
thủ ở trình độ cao, trong nhịp độ của trận đấu.


11
1.3. Tác dụng của bóng đá
Bóng đá là môn thể thao đặc biệt. Với sự hoạt động đa dạng, phức tạp,
đòi hỏi ý chí cao. Bóng đá đã đem lại cho người tham gia nhiều lợi ích cả về
thể chất lẫn tinh thần.
1.3.1. Bóng đá là môn thể thao mang tính giải trí cao
Đến với bóng đá dù với hình thức nào, người tham gia đều có những
giây phút thư giãn, sảng khoái, giúp làm giảm sự mệt mỏi về tinh thần, tạo
điều kiện tốt cho công việc hàng ngày.

chất thể lực, nâng cao khả năng vận động của cơ quan vận động cũng như khả
năng chức phận của các cơ quan trong cơ thể của người tập.
1.3.4. Tập luyện và thi đấu bóng đá giúp tăng cường tình hữu nghị và sự
hiểu biết giữa các tập thể, các quốc gia
Thi đấu bóng đá cũng là một bộ phận của công tác tuyên truyền văn
hóa, văn nghệ. Sức hấp dẫn của bóng đá ngày càng lớn, quần chúng hâm mộ
bóng đá ngày càng đông đảo thì ảnh hưởng của nó càng sâu rộng.
Thi đấu bóng đá trong nước giữa các đơn vị, trường học, xí nghiệp, hợp
tác xã, nông trường, các tỉnh, thành…có tác dụng rất tốt để trao đổi, học tập
lẫn nhau.
Thi đấu bóng đá quốc tế giúp tăng cường tình hữu nghị đoàn kết, hiểu
biết lẫn nhau giữa các quốc gia.
1.4. Vai trò của kỹ thuật bóng đá
Trong bóng đá kỹ thuật có vai trò hết sức quan trọng, vì khi thi đấu bóng
đá đội nào có trình độ kỹ thuật tốt hơn thì đội đó chiếm ưu thế trên sân.
Kỹ thuật bóng đá là tất cả những động tác mọi hoạt động hợp lý của
VĐV vận dụng trong tập luyện và thi đấu. Trong quá trình thi đấu kỹ thuật
bóng đá dần dần được hình thành theo thời gian và phát triển không ngừng để
đi đến hoàn thiện.


13
Cùng với đà phát triển không ngừng của môn bóng đá, kỹ thuật bóng đá
không những ngày càng được hoàn thiện mà độ khó của động tác cũng ngày
càng được nâng cao. Vận động viên bóng đá phải nắm chắc đến thuần thục kỹ
thuật mới có thể xử lý bóng một cách chính xác trong thi đấu.
Kỹ thuật bóng đá là cơ sở cho việc hoàn thiện chiến thuật, sự phát triển
của chiến thuật sẽ nâng cao trình độ kỹ thuật. Do vậy trong công tác giảng
dạy và huấn luyện phải tăng cường nắm vững toàn diện kỹ thuật bóng đá. Có
như vậy mới nâng cao được trình độ bóng đá nước nhà. Đồng thời từng bước

bóng đá, việc áp dụng kỹ thuật chuyền bóng bằng lòng bàn chân vào tập luyện
đối với các em là rất cần thiết vì ở lứa tuổi này sức mạnh của các em còn
nhiều hạn chế mà kỹ thuật chuyền bóng bằng lòng bàn chân được dùng chủ
yếu để chuyền bóng ở cự ly ngắn, cự ly trung bình và nó là một trong những
kỹ thuật cơ bản và quan trọng nhất trong bóng đá.
Để thực hiện tốt kỹ thuật này phải tìm hiểu đúng ý nghĩa và tầm quan
trọng của nó. Do đặc điểm tiếp xúc bóng và tốc độ dùng sức, kỹ thuật chuyền
bóng bằng lòng bàn chân không thể chuyền bóng đi xa như kỹ thuật đá mu
trong, mu chính diện.. Khi tập luyện thuần thục kiểu đá này thì nó đem lại cho
các em một tâm lý vững vàng, sự tự tin trong thi đấu. Kỹ thuật chuyền bóng
bằng lòng bàn chân được áp dụng trong các tình huống trên sân như: Bật
tường, phối hợp nhóm, đánh trung lộ,.. mang lại hiệu quả cao.
Muốn thực hiện tốt kỹ thuật này thì trước tiên phải nắm vững được các
yếu lĩnh kỹ thuật của kỹ thuật động tác trong đó bao gồm 5 giai đoạn:
- Giai đoạn chạy đà
- Giai đoạn đặt chân trụ
- Giai đoạn vung chân lăng
- Giai đoạn tiếp xúc bóng


15
- Giai đoạn kết thúc
1.6.1. Giai đoạn chạy đà
Hướng chạy đà thẳng với hướng đá cự ly chạy đà khoảng 3- 4m chạy
đà nhịp nhàng, bước chạy không dài, tốc độ tăng dần, bước cuối cùng dành
tốc độ dài tùy theo tốc độ chạy nhằm tạo điều kiện để đặt chân trụ. Thân
người hơi ngả về trước tay đánh lăng rộng để giữ thăng bằng.
1.6.2. Giai đoạn đặt chân trụ
Chân trụ đặt ngang và cách bóng khoảng 10 - 18cm trong phạm vi từ
mép trước đến mép sau của bóng tùy theo tầm vóc và ý đồ thực hiện. Bước

CHƢƠNG 2
NHIỆM VỤ, PHƢƠNG PHÁP VÀ TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU
2.1. Nhiệm vụ nghiên cứu:
Để đạt được mục đích nghiên cứu trên đề tài đã xác định giải quyết 2
nhiệm vụ chính sau:
* Nhiệm vụ 1: Đánh giá thực trạng kỹ thuật chuyền bóng bằng lòng bàn
chân của đội tuyển bóng đá nam trường THPT Cao Bá Quát – Gia Lâm – Hà
Nội.
* Nhiệm vụ 2: Ứng dụng bài tập nâng cao hiệu quả chuyền bóng bằng
lòng bàn chân cho đội tuyển bóng đá nam trường THPT Cao Bá Quát – Gia
Lâm – Hà Nội.
2.2. Phƣơng pháp nghiên cứu:
Để giải quyết được các nhiệm vụ trên đã sử dụng các phương pháp
nghiên cứu sau:
2.2.1. Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu có liên quan:
Đây là phương pháp sử dụng rộng rãi trong quá trình nghiên cứu khoa
học, trong đề tài tôi sử dụng phương pháp này để tổng hợp và phân tích tài
liệu có liên quan nhằm tìm hiểu sâu hơn về cơ sở lý luận, các kỹ thuật, các
phương pháp, các bài tập sử dụng trong giảng dạy và huấn luyện bóng đá.
Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu còn giúp người viết hình
thành về kết cấu nội dung trình bày…. Trên cơ sở kết quả nghiên cứu của
mình và tư liệu tích lũy được.
2.2.2. Phương pháp quan sát sư phạm:
Đề tài sử dụng phương pháp này để tiếp cận đối tượng nghiên cứu, theo
dõi trực tiếp quá trình tập luyện của học sinh trong các giờ tập có ảnh hưởng
như thế nào đối với việc nâng cao hiệu quả chuyền bóng bằng lòng bàn chân
của đội tuyển bóng đá nam trường THPT Cao Bá Quát – Gia Lâm – Hà Nội.


18

bóng đá, đề tài tiến hành thực nghiệm sư phạm trên đối tượng đội tuyển bóng
đá nam trường THPT Cao Bá Quát – Gia Lâm – Hà Nội.
Đối tượng tham gia thực nghiệm là 18 học sinh đội tuyển bóng đá nam
trường THPT Cao Bá Quát – Gia Lâm – Hà Nội và được chia làm 2 nhóm
(thực nghiệm và đối chứng), mỗi nhóm 9 người.
2.2.6. Phương pháp toán học thống kê:
Để có cơ sở đánh giá hiệu quả của việc áp dụng các bài tập còn phải sử
dụng một số công thức toán học thống kê như sau:
n

- Số trung bình cộng :

- Phương sai chung:



2

chung



X

X

x
i 1

i

A

Trong đó:




( n  30 )

2
chung

n

B

X A :Là số trung bình của nhóm A

X B :Là số trung bình của nhóm B


X

2

i

: Phương sai
: Là giá trị từng cá thể


2.3.3. Địa điểm nghiên cứu
- Trường ĐHSP Hà Nội 2.
- Trường THPT Cao Bá Quát – Gia Lâm – Hà Nội.


21
CHƢƠNG 3
KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
3.1. Đánh giá thực trạng khả năng chuyền bóng bằng lòng bàn chân của
đội bóng đá nam của trƣờng THPT Cao Bá Quát - Gia Lâm - Hà Nội
3.1.1. Thực trạng phong trào tập luyện TDTT của trường THPT Cao Bá
Quát – Gia Lâm – Hà Nội
Trường THPT Cao Bá Quát – Gia Lâm – Hà Nội là một trường có
nhiều thành tích về hoạt động thể thao, tại trường có nhiều môn như: Bóng đá,
bóng rổ, cầu lông.. được rất nhiều học sinh tham gia chơi và tập luyện. Trong
đó bóng đá là môn thể thao được nhiều học sinh tham gia và được nhà trường
quan tâm đến nhất. Vì thế, vào dịp kỷ niệm ngày 26 tháng 3 Đoàn trường
cũng tổ chức giải bóng đá nam cho các em học sinh, tháng 10 hàng năm giải
bóng đá học sinh THPT thành phố Hà Nội được tổ chức. Nhà trường cũng có
đầu tư và tổ chức tập luyện cho đội tuyển bóng đá nam thường xuyên tham
gia giải đấu bổ ích này nhưng vẫn chưa mang được nhiều thành tích về cho
nhà trường. Tuy nhiên do nhiều yếu tố khách quan nên bóng đá vẫn chưa
được nhà trường đưa vào chương trình giảng dạy.
* Về cơ sở vật chất
Nhà trường đã có khu vực luyện tập riêng cho môn bóng đá với 1 sân
đất diện tích khoảng 40m × 25m, 2 bộ cầu môn 2m × 2m, 2 bộ lưới, 20 quả
bóng đá.
* Đội ngũ giáo viên
- Số lượng giáo viên dạy môn thể dục là:
Giảng dạy gồm 6 giáo viên, trong đó có 5 nam, 1 nữ.

chuyền bóng bằng lòng bàn chân cho đội tuyển tập luyện và thi đấu thì đổi
mới nội dung bài tập cho huấn luyện chuyền bóng bằng lòng bàn chân là việc
cần nghiên cứu và thực hiện càng nhanh càng tốt.


23
Bảng 3.1. Thực trạng việc sử dụng các bài tập chuyền bóng bằng lòng
bàn chân của đội bóng đá nam trƣờng THPT Cao Bá Quát – Gia Lâm –
Hà Nội (n = 18)

STT

Họ và tên

Đứng tại chỗ đá bóng chết

Đá bóng động vào cầu

vào cầu môn khoảng cách

môn khoảng cách 15m

15m (quả)

(quả)

Thành

Tỉ lệ


40

TB

5

100

Tốt

2

Cao Việt Cường

4

80

Tốt

3

60

Khá

3

Nguyễn Hoàng Chung


Lê Văn Đăng

5

100

Tốt

4

80

Tốt

6

Nguyễn Ngọc Hân

2

40

TB

2

40

TB


TB

9

Ngô Bá Tuấn Minh

3

60

Khá

2

40

TB

10

Nguyễn Hoàng Anh

3

60

Khá

3


3

60

Khá

13

Nguyễn Văn Đoàn

3

60

Khá

2

40

TB

14

Đoàn Mạnh Cường

1

20


40

TB

4

80

Tốt

17

Nguyễn Văn Hùng

4

80

Tốt

3

60

Khá

18

Đỗ Tiến Minh


Để lựa chọn bài tập trước hết tôi căn cứ vào đặc điểm tâm lý lứa tuổi
của đối tượng nghiên cứu, cơ sở khoa học của việc huấn luyện khả năng
chuyền bóng bằng lòng bàn chân. Qua đó tôi xác định nguyên tắc lựa chọn bài
tập cho phù hợp.
- Nguyên tắc 1: Các bài tập phải đảm bảo có tính hệ thống, tính khoa học.
- Nguyên tắc 2: Các bài tập phải nâng cao trình độ chuyền bóng bằng
lòng bàn chân cho các cầu thủ.
- Nguyên tắc 3: Các bài tập phải có tính đa dạng tạo hứng thú tập luyện
cho các em.
- Nguyên tắc 4: Các bài tập phải đảm bảo tính khả thi nghĩa là mục
đích, hình thức phải phù hợp với đối tượng người tập cũng như phù hợp với
điều kiện tập luyện (sân bãi, dụng cụ…).
- Nguyên tắc 5: Các bài tập phải tiếp cận với các xu hướng sử dụng các
biện pháp huấn luyện khả năng chuyền bóng bằng lòng bàn chân hiện đại.
3.2.2. Lựa chọn bài tập nhằm nâng cao hiệu quả khi thực hiện chuyền
bóng bằng lòng bàn chân cho đội tuyển bóng đá nam trường THPT Cao Bá
Quát – Gia Lâm – Hà Nội.
3.2.2.1. Nghiên cứu lựa chọn các dạng bài tập cơ bản cho huấn luyện chuyền
bóng bằng lòng bàn chân cho đội tuyển bóng đá nam trường THPT Cao Bá
Quát – Gia Lâm – Hà Nội.
Dựa trên cơ sở lý luận và qua tham khảo sách giáo khoa, tài liệu chuyên
môn và thực trạng khả năng chuyền bóng bằng lòng bàn chân của đội tuyển
bóng đá nam trường THPT Cao Bá Quát – Gia Lâm – Hà Nội. Tôi chọn ra 11


25
bài tập nhằm nâng cao hiệu quả chuyền bóng bằng lòng bàn chân cho đối
tương nghiên cứu. Để tăng thêm độ tin cậy và đảm bảo tính khách quan cho
các bài tập, đã tiến hành phỏng vấn 20 HLV, giáo viên có kinh nghiệm. Kết
quả phỏng vấn được trình bày ở bảng 3.2.