Môđun 1: PHƯƠNG PHÁP BẢO TOÀN VỀ LƯỢNG
1.1 Lý thuyết
•

Bảo toàn khối lượng theo phản ứng:

Tổng khối lượng các chất tham gia vào phản ứng bằng tổng khối lượng các chất sau phản
ứng.
Ví dụ: trong phản ứng A + B
Ta có:
•

→

C + D

mA + mB = mC + mD

Bảo toàn khối lượng theo một nguyên tố

Tổng khối lượng một nguyên tố trong các chất phản ứng bằng tổng khối lượng một
nguyên tố đó trong các chất sản phẩm sau phản ứng (vì là một nguyên tố nên phương trình
khối lượng tương đương phương trình số mol). Như vậy tổng số mol của một nguyên tố trong
hỗn hợp trước phản ứng bằng tổng số mol nguyên tố đó trong hỗn hợp sau phản ứng.
(ΣnX)trước pư = (ΣnX)sau pư
Như vậy: Gọi mT là tổng khối lượng các chất trước phản ứng, m S là tổng khối lượng các
chất sau phản ứng. Theo bảo toàn khối lượng, luôn có: mT = mS
Bảo toàn khối lượng về chất
Khối lượng của một hợp chất bằng tổng khối lượng các ion có trong chất đó, hoặc bằng
tổng khối lượng các nguyên tố trong chất đó.
Thí dụ: khối lượng muối = khối lượng kim loại + khối lượng gốc axit; khối lượng oxit kim

D. 0,025; 0,015
Dạng 4: Chuyển kim loại thành oxit kim loại

1


Ví dụ: Lấy 14,3g hỗn hợp X gồm Mg, Al, Zn đem đốt trong oxi dư, sau khi phản ứng
hoàn toàn thì nhận được 22,3g hỗn hợp Y gồm 3 oxit. Tính thể tích dung dịch HCl 2M tối
thiểu cần dùng để hoà tan hỗn hợp Y.
A. 400 mL
B. 500 mL
C. 600 mL
D. 750 mL
Dạng 5: Chuyển kim loại thành muối
Ví dụ: Lấy 10,2g hỗn hợp Mg và Al đem hoà tan trong H 2SO4 loãng dư thì nhận được
11,2 L H2. Tính khối lượng muối sunfat tạo thành.
A. 44,6 g
B. 50,8 g
C. 58,2 g
D. 60,4 g
Dạng 6: Chuyển hợp chất này thành hợp chất khác
Ví dụ: Lấy 48g Fe2O3 đem đốt nóng cho CO đi qua ta thu được hỗn hợp X (gồm 4 chất
rắn). Hỗn hợp X đem hoà tan trong dung dịch H 2SO4 đậm đặc, nóng dư thu được SO 2 và dung
dịch Y. Tính khối lượng muối khan khi cô cạn dung dịch Y.
A. 100g
B. 115g
C. 120g
D. 135g
1. Cho 11,36g hỗn hợp gồm Fe, FeO, Fe2O3 và Fe3O4 phản ứng hết với dd HNO3 loãng dư
thu được 1,344lít khí NO (sản phẩm khử duy nhất) ở đkc và dd X. Cô cạn dd X thu được m

hoàn toàn thu được 23,3g hỗn hợp rắn X. Cho toàn bộ hỗn hợp X phản ứng với axit HCl dư
thấy thoát ra V lit khí H2 (đkc). Giá trị của V là
A. 4,48

B. 7,84

C. 10,08

D. 3,36

5. Hòa tan hoàn toàn 2,81g hỗn hợp gồm Fe 2O3, MgO, ZnO trong 500ml dd H2SO4 0,1M
vừa đủ. Cô cạn dd sau phản ứng thì thu được số gam muối khan là
A. 6,81

B. 4,81

C. 3,81

D. 5,81

6. Cho 24,4g hỗn hợp Na2CO3 và K2CO3 phản ứng vừa đủ với dd BaCl 2. Sau phản ứng thu
được 39,4g kết tủa. Lọc tách kết tủa, cô cạn dd thu được m gam muối clorua. Giá trị của m là
A. 2,66

B. 22,6

C. 6,26

D. 6,26


Bài 2. Hòa tan 10,14 gam hợp kim Cu, Mg, Al bằng một lượng vừa đủ dung dịch HCl thu
được 7,84 lít khí A (đktc) và 1,54 gam chất rắn B và dung dịch C. Cô cạn dung dịch C thu
được m gam muối, m có giá trị là:
A. 33,45
B. 33,25
C. 32,99
D. 35,58
Hướng dẫn giải
Theo định luật bảo toàn khối lượng:
m = m(Al + Mg) + m Cl − = (10,14 – 1,54) + 0,7.35,5 = 6,6 + 24,85 = 33,45g
Đáp án A.
Bài 3. Hòa tan hoàn toàn 10 gam hỗn hợp Mg và Fe trong dung dịch HCl dư thấy tạo ra
2,24 lít khí H2 (đktc). Cô cạn dung dịch sau phản ứng thu được m gam muối khan. Khối lượng
muối khan thu được là
A. 1,71 g
B. 17,1 g
C. 3,42 g
D. 34,2 g
Hướng dẫn giải
Theo phương trình điện li

n Cl− = n H+ = 2n H2 = 2 ×

2,24
= 0,2 (mol)
22,4

⇒ mmuối = mkim loại + m Cl − = 10 + 0,2.35,5 = 17,1 g
Đáp án B.
Bài 4. Trộn 5,4 gam Al với 6,0 gam Fe2O3 rồi nung nóng để thực hiện phản ứng nhiệt

C. 5,21 g
D. 4,8 g
Hướng dẫn giải
Áp dụng định luật bảo toàn khối lượng:
moxit + m H2SO 4 = mmuối + m H 2O
⇒ mmuối = moxit + m H SO – m H2O
Trong đó: n H2O = n H2SO4 = 0,3.0,1 = 0,03 (mol)
2

4

mmuối = 2,81+ 0.03.98 – 0,03.18 = 5,21g

3


Đáp án C.
Bài 7. Thổi một luồng khí CO dư qua ống sứ đựng m gam hỗn hợp gồm CuO, Fe 2O3, FeO,
Al2O3 nung nóng thu được 2,5 gam chất rắn. Toàn bộ khí thoát ra sục vào nước vôi trong dư
thấy có 15 gam kết tủa trắng. Khối lượng của hỗn hợp oxit kim loại ban đầu là
A. 7,4 gam
B. 4,9 gam
C. 9,8 gam
D. 23 gam
Hướng dẫn giải
Các phương trình hoá học
t0
MxOy + yCO 
→ xM + yCO2
Ca(OH)2 + CO2 → CaCO3 + H2O

= 0,16 g
2

0,16
= 0,01 mol. VH2 = 0,01.22,4 = 0,224 L
16

1,24
2. mmuối = mkim loại + m SO24 − =
+ 0,01.96 = 1,58 g
2
Đáp án A.
Bài 9. Hòa tan hoàn toàn 20 gam hỗn hợp Mg và Fe vào dung dịch axit HCl dư thấy có
11,2 lít khí thoát ra (đktc) và dung dịch X. Cô cạn dung dịch X thì khối lượng muối khan thu
được là
A. 35,5 g
B. 45,5 g
C. 55,5 gam
D. 65,5 g
Hướng dẫn giải
11,2
n H2 =
= 0,5 (mol) ⇒ nHCl = 2n H2 = 0,5.2 = 1 mol
22,4
Áp dụng định luật bảo toàn khối lượng, mkim loại + mHCl = mmuối + mHiđro
⇒ mmuối = mkim loại + mHCl – mHiđro = 20 + 1.36,5 – 2.0,5 = 55,5 g
Cách 2: mmuối = mkim loại + m Cl − = 20 + 1.35,5 = 55,5 g
Đáp án A.
Bài 10. Hoà tan hết 38,60 gam hỗn hợp gồm Fe và kim loại M trong dung dịch HCl dư
thấy thoát ra 14,56 lít H2 (đktc). Khối lượng hỗn hợp muối clorua khan thu được là

C. 3,36 lít
D. 6,72 lít
c. Nồng độ mol của dung dịch HNO3 đã dùng là
A. 1 M
B. 1,5 M
C. 2 M
D. 0,5 M
Hướng dẫn giải
a. Áp dụng định luật bảo toàn khối lượng đối với nguyên tố Fe và S
Ta có : x mol FeS và y mol FeS2 → 0,5(x+y) mol Fe2O3 và (x+2y) mol BaSO4
88x + 120y = 8
88x + 120y = 8
⇔

160.0,5(x + y) + 233(x + 2y) = 32,03 313x + 546y = 23,03
Giải hệ được x = 0,05 và y = 0,03
Khối lượng của FeS = 88.x = 88.0,05 = 4,4 gam
Khối lượng của FeS2: 8 – 4,4 = 3,6 gam.
Đáp án B.
b. Áp dụng định luật bảo toàn electron
FeS – 9e
→
Fe+3 + S+6
0,05 … 0,45
mol
+3
+6
FeS2 – 15e → Fe + 2S
0,03 … 0,45
mol

y

5


8,96
= 0,4 (mol)
22,4
CO2 + Ca(OH)2 → CaCO3 + H2O

nCO =

n CO2 = n CaCO3 =

30
= 0,3 (mol)
100

n CO > n CO2 ⇒ CO dư và FexOy hết

Theo định luật bảo toàn khối lượng ta có:

m Fex Oy + m CO = m Fe + m CO2

16 + 28.0,3 = mFe + 0,3.44 ⇒ mFe = 11,2 (gam)

Hoặc: m Fe = m Fex Oy − m O = 16 – 0,3.16 = 11,2 (gam)
Đáp án D.
Bài 14. Thực hiện phản ứng nhiệt nhôm với 9,66 gam hỗn hợp X gồm Fe xOy và nhôm, thu
được hỗn hợp rắn Y. Cho Y tác dụng với dung dịch NaOH dư, thu được dung dịch D, 0,672

Đáp án A.
b. nAl (ban đầu) = 2 n Al2O3 = 2 ×

5,1
=0,1 (mol) ⇒ mAl = 0,1.27 = 2,7 g
102

Theo định luật bảo toàn khối lượng nguyên tố oxi, ta có:

n O(trong FexOy ) = n O(trong Al2O3 ) = 1,5.0,08 = 0,12 mol

6,96 − 0,12.16
= 0,09 (mol)
56
nFe : nO = 0,09 : 0,12 = 3 : 4. CTPT là Fe3O4
Đáp án C.
Bài 15. Khử hoàn toàn 32 gam hỗn hợp CuO và Fe 2O3 bằng khí H2 thấy tạo ra 9 gam H2O.
Khối lượng hỗn hợp kim loại thu được là
A. 12 g
B. 16 g
C. 24 g
D. 26 g
Hướng dẫn giải
Vì H2 lấy oxi của oxit kim loại → H2O
n Fe =

Ta có: nO (trong oxit) = n H2O =

9
= 0,5 (mol)

Đáp án A.
• Bài tập rèn luyện kỹ năng
Bài 17. Lấy 33,6 g hỗn hợp X gồm Na 2CO3 và K2CO3 hoà tan trong dung dịch H2SO4 dư
thu được dung dịch Y và 6,72 L CO 2 (đktc). Khối lượng muối khan sau khi cô cạn dung dịch
Y là
A. 33,6 g
B. 44,4 g
C. 47,4 g
D. 50,2 g
Bài 18. Hoà tan hết m (g) hỗn hợp gồm M2CO3 và RCO3 trong dung dịch HCl dư thu
được dung dịch Y và V (L) khí CO2 (đktc). Cô cạn dung dịch Y thì được (m + 3,3)g muối
khan. Vậy thể tích khí CO2 là
A. 2,24 L
B. 3,36 L
D. 4,48 L
D. 6,72 L
Bài 19. Cho khí CO đi qua m (g) hỗn hợp gồm Fe2O3 và Fe3O4 đun nóng, sau khi phản
ứng xong hỗn hợp rắn thu được có khối lượng 5,5g, khí đi ra dẫn qua dung dịch nước vôi
trong dư thấy có 5g kết tủa. Vậy m có giá trị là
A. 6,3g
B. 7,3g
C. 5,8g
D. 6,5g
Bài 20. Lấy 2,81 g hỗn hợp X gồm Fe 2O3, MgO, ZnO hoà tan vừa đủ trong 500 mL dung
dịch H2SO4 0,1M. Dung dịch sau phản ứng đem cô cạn được m (g) muối khan. Vậy m có giá
trị là
A. 6,81
B. 4,81
C. 3,81
D. 5,81

B. 9,8g
C. 4,9g
D. 23g

7


Bài 26. Lấy 10,14g hỗn hợp X gồm Mg, Al, Cu đem hoà tan trong HCl dư thì thu được
7,84 L H2 (đktc) và 1,54g chất rắn không tan, và dung dịch Z. Đem cô cạn dung dịch Z thì thu
được muối khan có khối lượng là
A. 33,45g
B. 32,99g
C. 33,25g
D. 35,38g
1.2.2 Toán Hữu cơ
Dạng 1: Các bài toán cộng Hiđro
Bài 1. Hỗn hợp X gồm 0,04 mol C 2H2 và 0,06 mol H2 đem đốt nóng có mặt xúc tác Ni ta
được hỗn hợp Y (gồm 4 chất). Lấy một nữa hỗn hợp Y cho qua bình nước brom dư; thì còn
lại 448 mL khí Z (đktc) đi ra khỏi bình, tỉ khối hơi của Z so vơi H 2 bằng 1,5. Vậy khối lượng
tăng lên ở bình brom là
A. 0,2g
B. 0,4g
C. 0,6g
D. 1,2g
Bài 2. Hỗn hợp X gồm 0,02 mol axetilen và 0,03 mol hiđro dẫn qua xúc tác Ni đốt nóng
được hỗn hợp Y gồm C2H2, H2, C2H4, C2H6. Đem trộn hỗn hợp Y với 1,68 L oxi (đktc) trong
bình 4 lít, sau đó đốt cháy ở 109,2 0C và p (atm). Vậy giá trị của p là
A. 0,672
B. 0,784
C. 0,96

A. CH2O
B. C2H4O2
C. C3H6O3
D. C4H8O4
Bài 6: Đốt cháy hoàn toàn 0,1 mol hợp chất A chỉ chứa C,H,O với oxi theo tỷ lệ 1:2. Toàn
bộ sản phẩm cháy được cho qua bình 1 đựng dung dịch PdCl 2 dư rồi qua bình 2 đựng dung
dịch Ca(OH)2 dư. Sau thí nghiệm bình 1 tăng 0,4 gam và xuất hiện 21,2 gam kết tủa, con bình
2 có 30 gam kết tủa. Công thức phân tử của A là:
A. C2H4O
B. C3H4O2
C. C2H6O
D. C3H6O2
Bài 7: Để Hiđro hoá 1 hiđrocacbon A mạch hở chưa no thành no phải dùng một thể tích
H2 gấp đôi thể tích hơi hiđrocacbon đã dùng. Mặt khác đốt cháy một thể tích hơi hiđrocacbon
trên thu được 9 thể tích hỗn hợp CO 2 và hơi H2O (các thể tích đo ở cung điều kiện). CTPT của
A là:
A.C3H6
B. C5H8
C. C6H10
D.C4H8
Bài 8: Đốt cháy hoàn toàn 2,64 gam 1 hiđrocacbon A thu được 4,032 lít CO 2 (đktc).
CTPT của hiđrocacbon A là:
A. C6H14
B. C6H12
C. C3H8
D. C3H6
Bài 9: Đốt cháy hoàn toàn 3 gam hợp chất hữu cơ A thu được 4,4 gam CO 2 và 1,8 gam
H2O. Biết tỉ khối của A với He là 7,5. CTPT của A là:
A. CH2O
B. CH4

hiđrocacbon là:
A. C4H6
B. C5H2
C. C6H6
D. A, B đúng
Bài 14: Oxi hoá hoàn toàn 4,6 gam hợp chất hữu cơ A bằng CuO đun nóng. Sau phản ứng
thu được 4,48 lít CO2 (đktc) và H2O, đồng thời nhận thấy khối lượng CuO ban đầu giảm bớt
9,6 gam. CTPT của A là:
A. C2H6O
B. C3H8O
C. C2H6O2
D. C4H12O2
Bài 15: Đốt cháy hoàn toàn 1hiđrocacbon A cần dùng 28,8 gam oxi thu được 13,44 lít
CO2 (đktc)> Bíêt tỉ khối hơi của A đối với không khí là d với 2 < d < 2,5. CTPT của A là:
A. C4H8
B.C5H10
C. C5H12
D. C4H10
Bài 16: Đốt cháy hoàn toàn 18 gam hợp chất A cần dùng 16,8 lít oxi (đktc). Hỗn hợp sản
phẩm cháy gồm CO2 và hơi nước có tỷ lệ về thể tích VCO2 : VH2O = 3: 2. Biết tỉ khối hơi của A
đối với H2 là36.CTPT của A là:
A. C2H6O
B. C2H6O2
C. C3H8O2
D. C3H4O2
Bài 17: Đốt cháy hoàn toàn m gam hợp chất hữu cơ A thì thu được a gam CO 2 và b gam
H2O. Biết 3a = 11b và 7m = 3(a + b). CTPT của A là: (biết tỉ khối hơi của A đối với không
khí nhỏ hơn 3)
A. C3H8
B. C2H6

gam. CTPT của A là:
A. C2H6
B. C3H8
C. C3H4
D. C2H2
3
3
Bài 23: Cho 5 cm CxHy ở thể khí với 30 cm O2 (lấy dư) vào khí nhiên kế. Sau khi bật tia
lửa điện và làm lạnh, trong khí nhiên kế còn 20 cm 3 mà 15 cm3 bị hấp thụ bởi dung dịch
KOH. Phần còn lại bị hấp thụ bởi photpho. CXTPT của hiđrocacbon là:

9


A. CH4

B. C2H6

C. C3H8

D. C4H10

Dạng 3: Tính lượng chất và sản phẩm phản ứng
Bài 1: Trung hoà 5,48 gam hỗn hợp gồm axit axetic, phenol và axit benzoic, cần dùng 600
ml dung dịch NaOH 0,1M. Cô cạn dung dịch sau phản ứng thu được hỗn hợp chất rắn khan có
khối lượng là:
A. 8,64 gam
B. 6,84 gam
C. 4,90 gam
D. 6,80 gam

là
A. 10,08 g
B. 12,96 g
C. 13,44 g
D. 15,68 g
Bài 7: Xà phòng hoá hoàn toàn 89g chất béo X bằng dung dịch NaOH vừa đủ nhận được
9,2g glixerol và m (g) xà phòng. Vậy giá trị của m là
A. 78,4 g
B. 89,6 g
C. 91,8 g
D. 96,6 g
• Bài tập rèn luyện kỹ năng
Bài 1. Lấy 10,4g 1 axit hữu cơ 2 lần axit cho tác dụng vừa đủ với 100 mL dung dịch
NaOH 2M được dung dịch X, đem cô cạn dung dịch thì được m(g) muối khan. Vậy giá trị của
m là
A. 12,6
B. 14,8
C. 16,6
D. 18,8
Bài 2. Chất hữu cơ X (C, H, O) tác dụng được với NaOH nhưng không phản ứng với Na.
Lấy m(g) X đốt cháy thì cần 8,4 L oxi, thu được 6,72 L CO 2 và 5,4g H2O. Vậy số đồng phân
cùng chức với X là
A. 3
B. 5
C. 6
D. 4
Bài 3. Đem đun nóng hỗn hợp gồm 2 ancol no, đơn là đồng đẳng kế tiếp với H 2SO4 đặc,
140 0C thu được 8,8g hỗn hợp 3 ete và 1,8g H2O. CTPT 2 ancol trong hỗn hợp X:
A. CH3OH và C2H5OH
B. C4H9OH và C5H10OH

D. 17,80 g
Bài 8. Đốt cháy 1 amin đơn chức X ta nhận được 8,4 lít CO2, 1,4 lít N2, 10,125g H2O. Vậy
CTPT X là 0,375co2; 0,03125n2
A. C3H7N
B. C2H7N
C. C3H9N
D. C4H9N

Mođun 2: PHƯƠNG PHÁP TĂNG GIẢM KHỐI LƯỢNG
2.1. Lý thuyết
Các phản ứng hoá học xảy ra chuyển chất này sang chất khác nên khối lượng phân tử của
chất cũng thay đổi theo. Sự thay đổi này có thể lớn hơn hoặc nhỏ hơn hay còn gọi là tăng lên
hoặc giảm xuống. Sử dụng tính chất này để thiết lập phương trình liên hệ, và giải các bài toán
hoá học theo phương pháp tăng giảm khối lượng.
2.1.1. Toán Vô cơ
Dạng 1: Chuyển muối này thành muối khác
Nguyên tắc: Viết sơ đồ chuyển hoá và cân bằng số lượng nguyên tử của nguyên tố chung
ở 2 vế sơ đồ sao cho bằng nhau. Từ đó đánh giá khối lượng tăng hay giảm và dựa vào điều
kiện đề bài để thiết lập phương trình liên hệ với khối lượng tăng giảm đó.
1. Lấy 3,44g hỗn hợp 2 muối cacbonat của kim loại kiềm đem hoà tan trong dung dịch
HCl dư thì nhận được 448 mL CO2 (đktc). Vậy khối lượng muối clorua tạo thành là
A. 4,26 g
B. 3,66 g
C.5,12 g
D. 6,72 g
2. Lấy 1,84g hỗn hợp 2 muối cacbonat của kim loại kiềm thổ đem hoà tan trong dung dịch
HCl dư thì nhận được 448 mL CO2 (đktc) và m(g) hỗn hợp muối clorua. Vậy m có giá trị là
A. 1,92 g
B. 2,06 g
C. 2,12 g

6. Hòa tan 104,25g hỗn hợp các muối NaCl, NaI vào nước. Cho đủ khí clo đi qua rồi cô
cạn. Nung chất rắn thu được cho đến khi hết màu tím bay ra. Bã rắn còn lại sau khi nung nặng
56,5g. % khối lượng mỗi muối trong hỗn hợp thu được là
A. 29,5% và 70,5%

B. 65% và 35%

C. 28,06 % và 71,94%

D. 50% và 50%

11


7. Hòa tan hoàn toàn 23,8g hỗn hợp 1 muối cacbonat của kim loại hóa trị I và 1 muối
cacbonat hóa trị II bằng dd HCl thấy thoát ra 4,48lit khí CO 2 (đkc). Cô cạn dd sau phản ứng
thu được lượng muối khan là
A. 26g

B. 28g

C. 26,8g

D. 28,6g

8. Nung nóng 100g hỗn hợp NaHCO3 và Na2CO3 đến khối lượng không đổi thu được 69g
hỗn hợp rắn. % khối lượng của NaHCO3 trong hỗn hợp là
A. 80%

B. 70%

1. Lấy 2 thanh kim loại M hoá trị II. Thanh 1 nhúng vào 250 mL dung dịch FeSO 4; thanh
2 nhúng vào 250 mL dung dịch CuSO4. Sau khi phản ứng kết thúc, thanh 1 tăng 16g, thanh 2
tăng 20g. Biết nồng độ mol/L của 2 dung dịch ban đầu bằng nhau. Vậy M là
A. Mg
B. Ni
C. Zn
D. Be
2. Lấy 2 thanh kim loại R hoá trị II có khối lượng p(g). Thanh 1 nhúng vào dung dịch
Cu(NO3)2; thanh 2 nhúng vào dung dịch Pb(NO3)2. Sau thí nghiệm thanh 1 giảm 0,2%, thanh
2 tăng 28,4%. Biết số mol muối nitrat của R tạo ra trong 2 dung dịch bằng nhau. Vậy R là
A. Fe
B. Ni
C. Zn
D. Mg
3. Nhúng 1 thanh Al nặng 45g vào 400ml dd CuSO 4 0,5M. Sau 1 thời gian lấy thanh Al ra
cân nặng 46,38g. Khối lượng Cu thoát ra là
A. 0,64g

B. 1,28g

C. 1,92g

D. 2,56g

4. Nhúng 1 thanh kim loại hóa trị II vào dd CuSO 4 dư. Sau phản ứng khối lượng thanh
kim loại giảm 0,24g. Cũng thanh kim loại đó nếu nhúng vào dd AgNO 3 thì khi phản ứng xong
thấy khối lượng thanh kim loại tăng 0,52g. Kim loại đó là
A. Pb

B. Cd


C. 70g

D. 83,4g

8. Nhúng thanh kim loại R hóa trị II vào dd CuSO 4. Sau 1 thời gian lấy thanh kim loại ra
thấy khối lượng giảm 0,05%. Mặt khác nhúng thanh kim loại trên vào dd Cu(NO 3)2 sau 1 thời
gian thấy khối lượng tăng 7,1g. Biết số mol R tham gia ở 2 trường hơph như nhau. R là

12


A. Cd

B. Zn

C. Fe

D. Sn

Trường hợp 2 : 2 kim loại và 1 dung dịch muối
Trật tự phản ứng xảy ra là: kim loại nào hoạt động mạnh hơn xảy ra trước, kém hoạt động
hơn xảy ra sau.
1. Lấy 1,36g hỗn hợp gồm Mg và Fe cho vào 400 mL dung dịch CuSO 4CM, sau khi phản
ứng xong thì nhận được 1,84g chất rắn Y và dung dịch Z. Cho NaOH dư vào dung dịch Z, lọc
kết tủa nung ngoài không khí được 1,2g chất rắn (gồm 2 oxit kim loại). Vậy C M của dung dịch
CuSO4 là
A. 0,02 M
B. 0,05 M
C. 0,08 M


C. 4,48M

D. 0,125M

b. Nồng độ mol của dd CuSO4 là
A. 0,25M

B. 0,75M

5. Cho hỗn hợp bột gồm 0,48g Mg và 1,68g Fe vào dd CuCl 2, khuấy đều đến phản ứng
hoàn toàn thu được 3,12g phần không tan X. Số mol CuCl2 tham gia phản ứng là
A. 0,03
•

B. 0,05

C. 0,06

D. 0,04

Trường hợp 3: Cho một kim loại vào dung dịch chứa hai muối:

Trật tự phản ứng xảy ra là ion kim loại nào có tính oxi hoá mạnh phản ứng trước, ion kim
loại nào có tính oxi hoá yếu phản ứng sau.
1. Hòa tan 5,4 gam Al vào 150 ml dung dịch Fe(NO 3)3 1M và Cu(NO3)2 1M. Kết thúc
phản ứng thu được m gam chất rắn. Giá trị m là
A. 10,95

B. 13,20

• Trường hợp 4: Cho hai kim loại vào dung dịch chứa hai muối:
Trường hợp này bài toán giải theo phương pháp bảo toàn electron (Trình bày ở phương
pháp bảo toàn electron).
1. Hỗn hợp X gồm 0,15 mol Mg và 0,1 mol Fe cho vào 500 mL dung dịch Y gồm AgNO 3
và Cu(NO3)2; sau khi phản ứng xong nhận được 20 gam chất rắn Z và dung dịch E; cho dung
dịch NaOH dư vào dung dịch E lọc kết tủa nung ngoài không khí nhận được 8,4 gam hỗn hợp
2 oxit. Vậy nồng độ mol/l muối AgNO3, muối Cu(NO3)2 lần lượt là:
A. 0,12 M và 0,36 M
B. 0,24 M và 0,5 M
C. 0,12 M và 0,3 M
D. 0,24 M và 0,6 M
2. Lấy 6,675 gam hỗn hợp X gồm Mg và Zn có số mol bằng nhau cho vào 500 mL dung
dịch Y gồm AgNO3 và Cu(NO3)2 sau khi phản ứng xong nhận được 26,34 gam chất rắn Z;
chất rắn Z đem hoà trong HCl dư thu được 0,448 L H2 (đktc).
Nồng độ muối AgNO3, Cu(NO3)2 trong dung dịch Y lần lượt là:
A. 0,44 M và 0,04 M
B.0,44 M và 0,08 M
C. 0,12 M và 0,04 M
D. 0,12 M và 0,08 M
3. Lấy 8,3 gam hỗn hợp X gồm Al và Fe cho vào 500 mL dung dịch Y gồm AgNO 3 0,2
M, Cu(NO3)2 0,4 M, sau khi phản ứng xong ta nhận được chất rắn B và dung dịch C không
còn màu xanh của ion Cu2+, chất rắn B không tan trong axit dd HCl. Vậy phần trăm theo khối
lượng Al, Fe trong hỗn hợp X lần lược là:
A. 27,5% và 2,5% B. 27,25% và 72,75%
C. 32,25% và 62,75%
D. 32,50% và 67,50%
• Một số bài tập có lời giải
Bài 1. Hòa tan 14 gam hỗn hợp 2 muối MCO 3 và R2CO3 bằng dung dịch HCl dư, thu
được dung dịch A và 0,672 lít khí (đktc). Cô cạn dung dịch A thì thu được m gam muối khan.
m có giá trị là

Hướng dẫn giải
Áp dụng phương pháp tăng giảm khối lượng:
Cứ 1 mol MCl2 → 1 mol M(NO3)2 và 2 mol AgCl thì m tăng 2.62 – 2.35,5 = 53 gam
0,12 mol AgCl khối lượng tăng 3,18 gam
mmuối nitrat = mmuối clorua + mtăng = 5,94 + 3,18 = 9,12 (gam)

14


Đáp án C.
Bài 4. Một bình cầu dung tích 448 mL được nạp đầy oxi rồi cân. Phóng điện để ozon hoá,
sau đó nạp thêm cho đầy oxi rồi cân. Khối lượng trong hai trường hợp chênh lệch nhau 0,03
gam. Biết các thể tích nạp đều ở đktc. Thành phần % về thể tích của ozon trong hỗn hợp sau
phản ứng là
A. 9,375 %
B. 10,375 %
C. 8,375 %
D.11,375 %
Hướng dẫn giải
Thể tích bình không đổi, do đó khối lượng chênh là do sự ozon hóa.
Cứ 1 mol oxi được thay bằng 1mol ozon khối lượng tăng 16g
Vậy khối lượng tăng 0,03 gam thì số mL ozon (đktc) là

0,03
× 24000 = 42 ( mL)
16

42
× 100% = 9,375%
448

A. Mg
B. Fe
C. Ca
D. Al
Hướng dẫn giải
Áp dụng phương pháp tăng giảm khối lượng.
Cứ 1 mol kim loại tác dụng tạo thành muối SO42– khối lượng tăng lên 96 gam.
Theo đề khối lượng tăng 3,42 – 1,26 = 2,16 g.
1,26
= 56 . M là Fe
Vậy số mol kim loại M là 0,0225 mol. Vậy M =
0,0225
Đáp án B.
Bài 7. Hòa tan hoàn toàn 12 gam hỗn hợp hai kim loại X và Y bằng dung dịch HCl ta thu
được 12,71gam muối khan. Thể tích khí H2 thu được (đktc) là
A. 0,224 L
B. 2,24 L
C. 4,48 L
D. 0,448 L
Hướng dẫn giải
Áp dụng phương pháp tăng giảm khối lượng.
Cứ 1 mol Cl– sinh ra sau phản ứng khối lượng muối tăng lên 35,5 g.
Theo đề, tăng 0,71 g, do đó số mol Cl– phản ứng là là 0,02 mol.

1
n H2 = n Cl− = 0,01 (mol). V = 0,224 L
2

Đáp án A.
Bài 8. Cho hoà tan hoàn toàn a gam Fe 3O4 trong dung dịch HCl, thu được dung dịch D,

đổi thu được 8 gam hỗn hợp gồm 2 oxit.
a. Khối lượng Mg và Fe trong A lần lượt là
A. 4,8 g và 3,2 g B. 3,6 g và 4,4 g
C. 2,4 g và 5,6 g
D. 1,2 g và 6,8 g
b. Nồng độ mol của dung dịch CuSO4 là
A. 0,25 M
B. 0,75 M
C. 0,5 M
D. 0,125 M
c. Thể tích NO thoát ra khi hoà tan B trong dung dịch HNO3 dư là
A. 1,12 L
B. 3,36 L
C. 4,48 L
D. 6,72 L
Hướng dẫn giải
a. Các phản ứng :
Mg + CuSO4 → MgSO4 + Cu
Fe + CuSO4 → FeSO4 + Cu
Dung dịch D gồm MgSO4 và FeSO4. Chất rắn B bao gồm Cu và Fe có thể dư
MgSO4 + 2NaOH → Mg(OH)2 + Na2SO4
FeSO4 + 2NaOH → Fe(OH)2 + Na2SO4
t0
Mg(OH)2 
→ MgO + H2O
0

t
4Fe(OH) + O2 
→ 2Fe2O3 + 4H2O

Chất oxi hoá là HNO3
+5
N
+ 3e → N+2 (NO)
3a...............a…..a
Ta có 3a = 0,15 + 0,3; a = 0,15 (mol). VNO = 0,15.22,4 = 3,36 (lít)
Đáp án B.
Bài 10. Cho 2,81 gam hỗn hợp gồm 3 oxit Fe 2O3, MgO, ZnO tan vừa đủ trong 300 mL
dung dịch H2SO4 0,1M thì khối lượng hỗn hợp các muối sunfat khan tạo ra là
A. 3,81 g
B. 4,81 g
C. 5,21 g
D. 4,86 g
Hướng dẫn giải
Áp dụng phương pháp tăng giảm khối lượng.
Cứ 1 mol H2SO4 phản ứng, để thay thế O (trong oxit) bằng SO 42– trong các kim loại,
khối lượng tăng 96 – 16 = 80 g.
Theo đề số mol H2SO4 phản ứng là 0,03 thì khối lượng tăng 0,24 g.
Vậy khối lượng muối khan thu được là: 2,81 + 2,4 = 5,21 g.
Đáp án C.
•

Bài tập rèn luyện kỹ năng

1. Tiến hành 2 thí nghiệm:
- TN1: Cho m gam bột Fe dư vào V1 lit dd Cu(NO3)2 1M.
- TN2: Cho m gam bột Fe dư vào V2 lit dd AgNO3 0,1M.
Sau khi các phản ứng xảy ra hoàn toàn khối lượng chất rắn thu được ở 2 TN đều bằng
nhau. Giá trị của V1 so với V2 là
A. V1 = V2

4. Đem nung một khối lượng Cu(NO 3)2 sau 1 thời gian thấy khối lượng hỗn hợp giảm
0,54g. Khối lượng Cu(NO3)2 đã bị nhiệt phân là
A. 0,5g

B. 0,49g

C. 9,4g

D. 0,94g

5. Nhiệt phân hoàn toàn 9,4g một muối nitrat kim loại thu được 4g oxit rắn. Công thức
muối đã dùng là
A. Fe(NO3)3

B. Al(NO3)3

C. Cu(NO3)2

D. AgNO3

6. Nung nóng 66,2g Pb(NO3)2 thu được 55,4g chất rắn. Hiệu suất phản ứng phân hủy là
A. 25%

B. 40%

C. 27,5%

17

D. 50%

B. 1

C. 2

D. 2,5

10. Hòa tan hoàn toàn 4g hỗn hợp MCO 3 và M’CO3 vào dd HCl thấy thoát ra V lit khí
(đkc). Dd thu được đem cô cạn thu được 5,1g muối khan. Giá trị của V là
A. 1,12

B. 1,68

C. 2,24

D. 3,36

11. Cho a gam hỗn hợp gồm FeS2 và FeCO3 với số mol bằng nhau vào 1 bình kín chứa oxi
dư. Áp suất trong bình là P1 atm. Nung nóng bình để phản ứng xảy ra hoàn toàn rồi đưa bình
về nhiệt độ ban đầu, áp suất khí trong bình lúc này là P2 atm. Biết thể tích chất rắn trước và
sau phản ứng không đáng kể. Tỉ lệ P1/P2 là
A. 0,5

B. 1

C. 2

D. 2,5

12. Cho 3,78g bột Al phản ứng vừa đủ với dd muối XCl 3 tạo thành dd Y. Khối lượng chất
tan trong dd Y giảm đi 4,06g so với dd XCl3. Công thức của XCl3 là

Các phản ứng xảy ra giữa các chất hữu cơ khi thay thế nguyên tử này bằng nguyên tử
khác hoặc nhóm nguyên tử này bằng nhóm nguyên tử khác, hoặc chuyển nhóm chức này
thành nhóm chức khác dẫn đến khối lượng mol của chất cũng thay đổi theo.
Sự thay đổi này có thể tăng lên hoặc giảm xuống, sử dụng tính chất này để thiết lập
phương trình liên hệ và giải các bài toán hữu cơ theo phương pháp tăng giảm khối lượng.
Nguyên tắc:
Viết và cân bằng chính xác phương trình phản ứng xảy ra giữa các chất hoặc viết sơ đồ
chuyển hóa giữa các chất. Từ đó chọn phần chung ở 2 vế để đánh giá sự tăng hoặc giảm và
dựa vào dữ kiện đề bài để thiết lập phương trình liên hệ với đại lượng tăng, giảm đó.

18


Bài tập
1: Trung hoà 5,48 gam hỗn hợp gồm axit axetic, phenol và axit benzoic, cần dùng 600 ml
dung dịch NaOH 0,1M. Cô cạn dung dịch sau phản ứng thu được hỗn hợp chất rắn khan có
khối lượng là:
A. 8,64 gam
B. 6,84 gam
C. 4,90 gam
D. 6,80 gam
2: Cho 5,76 gam axit hữu cơ X đơn chức, mạch hở tác dụng hết với CaCO 3 thu được 7,28
gam muối của axit hữu cơ. Công thức cấu tạo thu gon của X là:
A. CH2 = CH – COOH
B. CH3COOH
C. HC ≡ C – COOH
D. CH3 – CH2 – COOH
3: Khi đốt cháy hoàn toàn 4,4 gam chất hữu cơ X đơn chức thu được sản phẩm cháy chỉ
gồm 4,48 lít CO2 (ở đktc) và 3,6 gam nước. Nếu cho 4,4 gam hợp chất X tác dụng với dung
dịch NaOH vừa đủ đến khi phản ứng hoàn toàn, thu được 4,8 gam muối của axit hữu cơ Y và

8: X là một amino axit no chỉ chứa 1 nhóm COOH và 1 nhóm NH 2. Cho 0,89 gam X phản
ứng vừa đủ với HCl tạo ra 1,255 gam muối. Vậy công thức của X có thể là:
A. H2N – CH2 – COOH
B. CH3 – CH(NH2) – COOH
C. CH3 – CH(NH2) – CH2 – COOH
D. C3H7 – CH(NH2) – COOH
9: Thủy phân 0,01 mol este của 1 ancol đa chức với một axit đơn chức tiêu tốn hết 1,2
gam NaOH. Mặt khác khi thủy phân 6,35 gam este đó thì tiêu tốn hết 3 gam NaOH và thu
được 7,05 gam muối. CTPT và CTCT của este là:
A. (CH3COO)3C3H5
B. (C2H3COO)3C3H5
C. C3H5(COOCH3)3
D. C3H5(COOC2H3)3
10: Một hỗn hợp gồm metanal và etanal. Khi oxi hoá m gam hỗn hợp A thu được hỗn hợp
B gồm 2 axit hữu cơ tương ứng có tỉ khối hơi so với A bằng x. Biết hiệu suất phản ứng =
100%. Khoảng giới hạn của x là
A. 1,33 < x < 1,53
B. 1,53 < x < 1,73
C. 1,36 < x < 1,45
D. 1,36 < x < 1,53
11: Chất A la este của glixerin với axit cacboxylic đơn chức mạch hở A 1. Đun nóng 5,45
gam A với NaOH cho tới phản ứng hoàn toàn thu được 6,15 gam muối. Công thức cấu tạo của
A1 là:
A. HCOOH
B. CH3COOH
C. C2H5COOHD. C3H7COOH
12: A là một α – amino axit no chỉ chứa một nhóm NH2 và một nhóm COOH. Cho 17,8
gam A tác dụng với dung dịch NaOH dư ta thu được 22,2 gam muối. Công thức cấu tạo của A
là:


• Nguyên tắc
Viết 2 sơ đồ: sơ đồ chất khử nhường e và sơ đồ chất oxi hoà nhận e.
Chú ý: (Nếu là phản ứng trong dung dịch nên viết nửa phản ứng theo phương pháp ion
electron). Ở mỗi sơ đồ, số lượng nguyên tử của mỗi nguyên tố ở hai vế phải bằng nhau; và
điện tích hai vế phải bằng nhau.
3.2. Các dạng bài tập
Dạng 1: Kim loại tác dụng với axit: (Σne)kim loại cho = (Σne)axit nhận
1: Lấy 3,9 g hỗn hợp Mg và Al đem hoà vào dung dịch X chứa axit HCl và H 2SO4 loãng
dư, sau khi phản ứng kết thúc nhận được 4,48 lít khí H 2 (đktc). Vậy phần trăm theo khối
lượng Mg là:
A. 25,25%
B. 30,77
C. 33,55%
D. 37,75%
2: Lấy 3,84 gam Cu đem hoà vào dung dịch HNO 3 loãng dư thì nhận được V lít khí NO
(đktc). Vậy V lít khí NO và số gam HNO3 nguyên chất phản ứng là:
A. 0,896 L và 14,08 g
B. 1,792 L và 18,16 g
C. 1,792 L và 20,16 g
D. 0,896 L và 10,08 g
3: Lấy 2,24 gam kim loại M đem hoà vào H 2SO4 đặc nóng, dư thì nhận được 1,344 lít SO 2
(đktc). Tìm kim loại M và số gam H2SO4 phản ứng.
A. Al và 12,868 g
B. Fe và 11,76 g
C. Cu và 12,8 g
D. Zn và 11,76 g
4: Lấy 9,9 gam kim loại M có hoá trị không đổi đem hoà vào HNO 3 loãng dư nhận được
4,48 lít khí X gồm hai khí NO và N 2O, tỉ khối của khí đối với H 2 bằng 18,5. Vậy kim loại M
là
A. Mg


C. 2,24

D. 3,36

8. Hỗn hợp X gồm Cu và Fe có tỉ lệ khối lượng tương ứng là 7:3. Lấy m gam X phản ứng
hoàn toàn với dd chứa 0,7 mol HNO 3. Sau phản ứng còn lại 0,75m gam chất rắn và có 0,25
mol khí Y gồm NO và NO2. Giá trị của m là
A. 40,5

B. 50,4

C. 50,2

D. 50

9. Hỗn hợp gồm 0,15 mol Cu và 0,15 mol Fe phản ứng vừa đủ với dd HNO 3 thu được 0,2
mol khí NO (đkc, sản phẩm khử duy nhất). Tổng khối lượng các muối trong dd sau phản ứng
là
A. 64,5g

B. 40,8g

C. 51,6

D. 55,2

10. Hòa tan 5,6g hỗn hợp Cu và Fe vào dd HNO 3 1M, sau khi phản ứng xảy ra hoàn toàn
được 3,92g chất rắn không tan và khí NO (sản phẩm khử duy nhất). Biết trong hỗn hợp ban
đầu Cu chiếm 60% khối lượng. Thể tích dd HNO3 đã dùng là

Dạng 2: Fe đốt trong oxi không khí ta được hỗn hợp các oxit sắt và có thể sắt dư, hỗn
hợp này đem hoà vào HNO 3 dư hoặc H2SO4 đậm đặc, nóng dư, hoặc là hỗn hợp cả hai axit
này dư cho 1 hoặc 2 sản phẩm khử.
mFe + mO2 = mhh rắn
Tổng số điện tử Fe cho bằng tổng số điện tử O2 nhận và axit nhận
1. Lấy m gam sắt đem đốt trong oxi không khí ta được hỗn hợp rắn X (gồm 4 chất rắn)
cân nặng 12 gam, hỗn hợp rắn X đem hoà trong HNO3 dư nhận được 2,24 lít khí NO (đktc).
Vậy m có giá trị là:
A. 8,96 g
B. 9,82 g
C. 10,08 g
D. 11,20 g
2. Lấy p gam Fe đem đốt trong oxi ta được 7,52 gam hỗn hợp X gồm 3 oxit. Hỗn hợp X
đem hoà tan trong H2SO4 đặm đặc dư được 0,672 lít SO2 (đktc). Vậy p có giá trị là:
A. 4,8 g
B. 5,6 g
C. 7,2 g
D. 8,6 g
3. Lấy 11,36 gam hỗn hợp X gồm Fe, FeO, Fe 2O3, Fe3O4 đem hoà trong HNO3 loãng dư
nhận được 1,344 lít NO và dung dịch X. Cô cạn dung dịch X được m gam muối khan. Giá trị
của m là:
A. 49,09 g
B. 34,36 g
C. 35,50 g
D. 38,72 g
4. Lấy m gam hỗn hợp (FeO, Fe2O3, Fe3O4) đem hoà vào HNO3 đậm đặc dư thì nhận được
4,48 lít NO2 (đktc) và dung dịch X. Cô cạn dung dịch X được 145,2 gam muối khan. Vậy m
có giá trị là:

21


7. Để m gam bột Fe ngoài không khí một thời gian thu được 11,8g hỗn hợp gồm Fe và các
oxit sắt. Hòa tan hoàn toàn hỗn hợp đó bằng dd HNO3 loãng thu được 2,24 lit khí NO duy
nhất (đktc). Giá trị của m là
A. 9,94
B. 10,04
C. 15,12
D. 20,16
8. Cho 11,36g hỗn hợp Fe, FeO, Fe 3O4, Fe2O3 phản ứng hết với dd HNO 3 dư thu được
1,344 lit khí NO (đkc, sản phẩm khử duy nhất) và dd X. Cô cạn dd X thu được số gam muối
khan là
A. 38,72

B. 35,5

C. 49,09

D. 34,36

Dạng 3: Khử oxit Fe2O3 thành hỗn hợp rắn X có thể gồm Fe, FeO, Fe 3O4 và Fe2O3 dư,
hỗn hợp rắn X đem hoà vào HNO3 dư, hoặc H2SO4 đặc nóng dư hoặc hỗn hợp cả hai axit này.
Các biểu thức sử dụng giải dạng bài tập này là:
m(Fe2O3) + m(CO) = m(X) + m(CO2)
số mol CO2 = số mol CO
số mol Fe(Fe2O3) = số mol Fe(X) = số mol Fe (muối)
tổng điện tử (CO) nhường = tổng điện tử (axit) nhận
1. Cho khí CO đi qua m gam oxit Fe 2O3 đốt nóng, ta được 13,92 gam hỗn hợp Y (gồm 4
chất rắn). Hỗn hợp X hoà trong HNO3 đặc dư được 5,284 lít NO2 (đktc), Vậy m có giá trị là
A. 15,2 g
B. 16,0 g

6. Cho 11,36g hỗn hợp Fe, FeO, Fe 3O4, Fe2O3 phản ứng hết với dd HNO 3 dư thu được
1,344 lit khí NO (đkc, sản phẩm khử duy nhất) và dd X. Cô cạn dd X thu được số gam muối
khan là
A. 38,72

B. 35,5

C. 49,09

22

D. 34,36


7. Cho 1 luồng khí CO qua m gam bột Fe2O3 nung nóng thu được 14g hỗn hợp X gồm 4
chất rắn. Cho hỗn hợp X tan hoàn toàn trong dd HNO 3 thu được 2,24 lit khí NO (đktc). Giá trị
của m là
A. 16,4

B. 14,6

C. 8,2

D. 20,5

8. Khử Fe2O3 bằng CO ở nhiệt độ cao thu được hỗn hợp X gồm 4 chất rắn. Chia X thành
2 phần bằng nhau. P1 tác dụng với dd HNO 3 dư thu được 0,02 mol NO và 0,03 mol N 2O. P2
tan hoàn toàn trong dd H2SO4 đặc nóng thu được V lit khí SO2 (đktc). Giá trị của V là
A. 2,24


lượng Al, Fe trong hỗn hợp X lần lược là:
A. 27,5% và &2,5%
B. 27,25% và 72,75%
C. 32,25% và 62,75%
D. 32,50% và 67,50%
• Bài tập rèn luyện kỹ năng
1. Cho khí CO nóng qua ống sứ đựng m gam Fe 2O3 một thời gian được 6,72 g hỗn hợp X
gồm sắt và các oxit sắt. Hòa tan hoàn toàn X vào dd HNO 3 dư tạo thành 0,448 lit khí NO
(đkc) (sản phẩm khử duy nhất). Giá trị của m là
A. 5,56

B. 6,64

C. 7,2

D. 8,8

2. Trộn 0,5g bột Al với hỗn hợp bột Fe 2O3 và CuO rồi tiến hành phản ứng nhiệt nhôm
trong điều kiện không có không khí một thời gian được hỗn hợp rắn X. Hòa tan X trong dd
HNO3 đặc nóng dư thì thể tích khí NO2 (sản phẩm khử duy nhất) thu được ở đkc là
A. 0,672lit

B. 0,896lit

C. 1,12lit

D. 1,344

3. Hòa tan hoàn toàn 11,2g Fe vào dd HNO 3 được dd X và 6,72 lit hỗn hợp khí Y gồm NO
và 1 khí Z (tỉ lệ thể tích 1 :1). Biết chr xảy ra 2 quá trình khử. Khí Z là


D. 9,72

6. Cho 11,2g Fe tác dụng với oxi được m gam hỗn hợp X gồm các oxit. Hòa tan hết X vào
dd HNO3 dư thu được 896 ml NO (đkc, sản phẩm khử duy nhất). Giá trị của m là
A. 29,6

B. 47,8

C. 15,04

D. 25,84

7. Hòa tan m gam Al vào lượng dư dd hỗn hợp NaOH và NaNO 3 thấy xuất hiện 6,72 lit
hỗn hợp khí NH3 và H2 với số mol bằng nhau. Giá trị của m là
A. 6,75

B. 7,59

C. 8,1

D. 13,5

8. Hòa tan hoàn toàn 12g hỗn hợp Fe, Cu (tỉ lệ mol 1:1) bằng axit HNO 3 thu được V lit
hỗn hợp khí X (đkc) gồm NO và NO 2 và dd Y (chỉ chứa 2 muối và axit dư). Tỉ khối của X đối
với H2 bằng 19. Giá trị của V là
A. 4,48

B. 5,6



B. 0,08 lit

C. 0,12 lit

D. 0,16 lit

12. Hòa tan 14,8 g hỗn hợp Fe và Cu vào lượng dư dd hỗn hợp HNO 3 và H2SO4 đặc nóng.
Sau phản ứng thu được 10,08 lit NO2 và 2,24 lit SO2 (đều đkc). Khối lượng Fe trong hỗn hợp
ban đầu là
A. 5,6g

B. 8,4g

C. 18g

D. 18,2g

13. Cho hỗn hợp chứa 0,05 mol Fe và 0,03 mol Al tác dụng với 100ml dd Y gồm AgNO 3
và Cu(NO3)2 cùng nồng độ mol. Sau phản ứng được chất rắn Z gồm 3 kim loại. Cho Z tác
dụng với dd HCl dư thu được 0,035mol khí. Nồng độ mol mỗi muối trong Y là
A. 0,3M

B. 0,4M

C. 0,42M

D. 0,45M

14. Chia 10g hỗn hợp X gồm Mg, Al, Zn thành 2 phần bằng nhau :

Trong dung dịch các chất điện ly trung hoà về điện, tổng điện tích (+) các cation = tổng
điện tích (-) các anion.
Nguyên tắc giải
Xem xét trong phân tử của chất gồm những ion nào và số lượng của mỗi loại ion. Nếu là
dung dịch chất điện ly cũng phải xem xét trong dung dịch có chứa những chất điện ly nào và
số cation và số anion có trong dung dịch. Để từ đó thiết lập phương trình tổng điện tích dương
bằng tổng điện tích âm.
• Khi có sự thay thế các ion thì mối quan hệ giữa chúng là:
Với anion: O2-  2Cl-; O2-  2NO3-; O2-  SO42-; 2Cl-  SO42-…
Với cation: 2Na+  Mg2+; 3Na+  Al3+; 3Mg2+  2Al3+…
• Trong các phản ứng kết hợp ion thì sự kết hợp giữa 2 ion tạo thành phân tử trung hòa
điện vì vậy mối tương quan giữa chúng là
H+  OH-; Fe3+  3OH-; Ba2+  SO42-; Mg2+  CO32-...
Ví dụ 1: Lấy m gam hỗn hợp 2 kim loại M và R có hoá trị không đổi, chia 2 phần bằng
nhau. Phần 1 hoà tan vừa đủ trong 100 mL H 2SO4 1 M. Phần 2 cho tác dụng với Cl 2 dư thì
được 9,5 gam muối clorua. Vậy m có giá trị là
A. 4,8 g
B. 11,2 g
C. 5,4 g
D. 2,4 g
Ví dụ 2: Dung dịch X gồm 0,02 mol Cu2+ , 0,03 mol K+, x mol Cl-, y mol SO42- đem cô
cạn nhận được 5,435 gam muối khan. Vậy x và y có giá trị là:
A. 0,01 và 0,03 B. 0,02 và 0,05
C. 0,05 và 0,01
D. 0,03 và 0,02
Ví dụ 3: Dung dịch X gồm a mol Na +, b mol HCO3-, c mol CO32-, d mol SO42-. Cần dùng
100 mL dung dịch Ba(OH)2 có nồng độ là x M để cho vào dung dịch X thì được lượng kết tủa
lớn nhất. Biểu thức liên hệ giữa x với a, b là:
A. x = (3a + 2b)/0,2 B. x = (2a + b)/0,2
C. x = (a – b)/0,2