LỜI CẢM ƠN
Trong quá trình nghiên cứu và hoàn thiện đề tài “Tìm hiểu các học
thuyết về cấu tạo nguyên tử và áp dụng vào giảng dạy chương trình hóa
học lớp 10” tôi đã nhận được rất nhiều sự quan tâm và giúp đỡ của các thầy
cô giáo, các bạn sinh viên.
Em xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất tới các thầy giáo, cô giáo khoa
Hóa học - trường Đại học Sư phạm Hà Nội II, đặc biệt em xin bày tỏ lòng
biết ơn sâu sắc tới cô Đăng Thị Thu Huyền - Giảng viên bộ môn Hóa vô cơ Đại Cương đã tận tình hướng dẫn em hoàn thành đề tài này. Tôi xin chân
thành cảm ơn tới các bạn sinh viên K33A - Khoa Hóa Học đã cùng tôi trao
đổi, động viên trong suốt quá trình nghiên cứu đề tài.
Trong quá trình nghiên cứu đề tài, mặc dù đã có rất nhiều cố gắng
nhưng khó tránh khỏi những thiếu sót, tôi kính mong được sự góp ý của các
thầy giáo, cô giáo, các bạn đọc để bài khóa luận tốt nghiệp của tôi hoàn thiện
hơn.
Tôi xin trân trọng cảm ơn!
Hà Nội, ngày 10 tháng 5 năm 2011
Sinh viên thực hiện
Dương Thị Bích
Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2
Khóa luận tốt nghiệp
LỜI CAM ĐOAN
Khóa luận của em được hoàn thành dưới sự hướng dẫn của cô giáo
Đăng Thị Thu Huyền cùng với sự cố gắng của bản thân. Trong quá trình
nghiên cứu và thực hiện khóa luận em có tham khảo tài liệu của số một tác giả
(đã nêu trong mục tài liệu tham khảo).
1.2.3. Thành công ....................................................................... 8
1.2.4. Hạn chế............................................................................. 8
1.2.5. Sự phóng điện trong khí loãng .......................................... 9
1.3. Mẫu nguyên tử của Thomson................................................... 13
1.3.1 Đôi nét về nhà bác học J.J.Thomson .............................. 13
1.3.2. Nội dung ....................................................................... 14
1.3.3.Thí nghiệm tán xạ hạt alfa của Rutherford ..................... 15
1.4. Mẫu nguyên tử của Rutherford ................................................ 17
1.4.1. Đôi nét về nhà bác học Rutherford................................ 17
1.4.2. Nội dung ....................................................................... 18
1.4.3. Thành công ................................................................... 19
1.4.4. Hạn chế......................................................................... 19
1.4.5. Sự tìm ra proton và notron ............................................ 20
1.5. Mẫu nguyên tử của Bohr ......................................................... 21
1.5.1. Đôi nét về nhà bác học Niels Bohr................................ 21
1.5.2. Nội dung ....................................................................... 22
1.5.3. Thành công ................................................................... 26
Dương Thị Bích
iii
K33A – Hóa học
Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2
Khóa luận tốt nghiệp
1.5.4. Hạn chế......................................................................... 28
iv
K33A – Hóa học
Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2
Khóa luận tốt nghiệp
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Hóa học, đúng như tên của nó chỉ ra, là khoa học về sự chuyển hóa và
biến đổi các chất. Nhưng hóa học ngày nay không chỉ dừng lại ở việc mô tả,
giải thích và tìm quy luật cho các hiện tượng quan sát được mà đi sâu vào
nghiên cứu bản chất của các tương tác hóa học. Các tương tác này do cấu tạo
nguyên tử, phân tử quyết định. Có thể nói lý thuyết về cấu tạo chất đóng vai
trò là nền tảng cho sự phát triển của hóa học. Để có được cơ sở lý thuyết đó
không phải là điều đơn giản, phải trải qua biết bao thời kì lịch sử, qua biết bao
sự tranh cãi và phải tốn rất nhiều công sức của các nhà bác học mới tìm ra
một lý thuyết hiện đại đã giải quyết được những bế tắc, mâu thuẫn về thế giới
vi mô, nhất là thuyết về nguyên tử.
Ngoài ra, hóa học từ trước đến nay đã khẳng định được vị trí và tầm
quan trọng không thể thiếu của nó trong tất cả các lĩnh vực của cuộc sống.
Những ứng dụng của hóa học trong các ngành nông nghiệp, công nghiệp, y
dược và rất nhiều ngành nghề khác đã làm cho sức khỏe, chất lượng cuộc
sống của con người được cải thiện và nâng cao. Chính vì thế mà thế hệ trẻ
hiện nay cần biết học và tiếp thu những thành tựu, những phát minh của hóa
học áp dụng như thế nào để đưa lĩnh vực khoa học của nước nhà nói chung và
ngành hóa học nói riêng ngày càng phát triển và lớn mạnh.
- Theo các nhà triết học cổ Hi Lạp.
- Theo Daltơn.
- Mẫu nguyên tử của Thomson.
- Mẫu hành tinh nguyên tử của Rutherford.
- Mẫu nguyên tử của Bohr.
- Theo quan điểm hiện đại.
SGK hóa học lớp 10:
- Khái niệm obitan nguyên tử.
- Nguyên lý vững bền.
- Nguyên lý Pauli.
- Quy tắc Hund.
- Sự chuyển động của electron trong nguyên tử.
- Cấu hình electron nguyên tử.
- Năng lượng của e.
Dương Thị Bích
2
K33A – Hóa học
Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2
Khóa luận tốt nghiệp
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
CÁC HỌC THUYẾT VỀ CẤU TẠO NGUYÊN TỬ
1.1. Theo các nhà triết học cổ Hy Lạp
1.1.1. Lơxip (khoảng 500 – 440 TCN)
1.1.2. Đemocrit (khoảng 460 – 370 TCN)
Là học trò giỏi của Lơxip và sau đó phát triển học thuyết của Lơxip lên
trình độ cao hơn, vì thế người ta gọi là thuyết nguyên tử Lơxip – Đemocrit.
Đemocrit khẳng định nguyên tử là hạt vật chất cực nhỏ không nhìn thấy
được, không phân chia được không khác nhau về chất, không có mùi vị, âm
thanh, màu sắc và tồn tại vĩnh viễn. Nguyên tử không nóng lên, không lạnh
đi, không bị khô, không ẩm ướt, không đen, không trắng; chúng không có một
chất lượng nào mà chỉ khác nhau về hình thức, trật tự và tư thế. Tính muôn
màu muôn vẻ của sự vật, hiện tượng được quyết định bởi hình thức cấu tạo,
trật tự kết hợp và tư thế của những nguyên tử được kết hợp. Bởi vậy, thực tại
(hay tồn tại) chỉ được phân biệt bởi cấu trúc (hình thức), tính kế tiếp (trật tự)
và sự xoay đặt (tư thế). Những nguyên tử ấy kết hợp với nhau thành sự vật,
hiện tượng. Theo ông, tất cả mọi vật đều được cấu thành từ nguyên tử, cũng
giống những danh từ bi kịch, hài kịch được cấu thành từ những chữ cái.
Hình thức, trật tự, tư thế và vận động của nguyên tử được Đemocrit cụ
thể hoá và làm rõ thêm. Mỗi nguyên tử đều có hình thức nhất định. Nguyên tử
này được phân biệt với nguyên tử kia bằng hình thức của chúng cũng như
hình thức chữ A phân biệt với hình thức chữ B. Nguyên tử không những vô
hạn về số lượng mà còn vô hạn về hình thức. Sự kết hợp các nguyên tử không
phải là sự kết hợp tuỳ tiện, ngẫu nhiên mà là sự kết hợp theo thứ tự cũng
giống như các chữ cái được sắp xếp theo thứ tự để hình thành các từ như ba,
bốn, hài kịch, bi kịch, triết học.
Nguyên tử cũng giống như tư thế các chữ cái, nếu N ở tư thế dọc thì là
N (n), nếu ở tư thế ngang thì thành Z (z), nếu M ở tư thế xuôi là M (m), nếu ở
tư thế ngược thì thành W (w).
Như vậy theo Đemocrit, sự vật được hình thành là do sự kết hợp các
nguyên tử và sự vật mất đi là do sự tách rời của các nguyên tử. Sự vật khác
Dương Thị Bích
đất, nước, không khí. Trong thế giới đã được hình thành, mọi vật thể đều luôn
quy tụ về trung tâm, do trọng lượng của nó Đemocrit khẳng định vũ trụ là vô
tận và vĩnh viễn, có vô số thế giới vĩnh viễn phát sinh, phát triển và bị tiêu
diệt.
Thuyết nguyên tử - nội dung cơ bản của đường lối triết học Đemocrit là
một đóng góp rất quan trọng và có ý nghĩa phương pháp luận rất lớn đối với
Dương Thị Bích
5
K33A – Hóa học
Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2
Khóa luận tốt nghiệp
nền triết học cổ đại nói chung và đối với sự phát triển của khoa học đương
thời cũng như các thời đại sau này.
1.2. Theo Daltơn
1.2.1. Đôi nét về nhà bác học Dalton
John Dalton là một nhà hóa học, nhà vật lý người Anh. Phương pháp
sống của Dalton chịu ảnh hưởng sâu sắc của một tín đồ phái giáo hữu
(Quaker). Một nhà khí tượng học xuất sắc, người đã làm ông quan tâm đến
những vấn đề của toán học và khí tượng học.
Ông sinh ra trong một gia đình dệt vải nghèo tại Eaglesfield một vùng
phía Tây Bắc nước Anh. Năm 10 tuổi, Ông tới làm cho Elihu, một nhà khoa
học. Elihu thấy ông rất thông minh, hiếu học bèn dạy toán cho ông. Dalton
học giỏi và chỉ sau 2 năm ông trở thành hiệu trưởng của một trường làng, dạy
Định luật sự phụ thuộc giãn nở khí vào nhiệt độ ở áp suất cố định 1802.
Định luật của sự phụ thuộc của độ tan khí vào áp suất riêng phần của
chúng 1803.
Vào 1808, Dalton đã đưa ra lý thuyết nguyên tử của ông để giải thích
định luật bảo toàn khối lượng và định luật tỉ lệ các chất trong các phản ứng
hóa học. Lý thuyết của ông dựa trên 5 giả thuyết:
Giả thuyết thứ 1: Tất cả các vật chất đều được tạo thành từ các nguyên
tử.
Giả thuyết thứ 2: Các nguyên tử của cùng một nguyên tố sẽ có cùng
một cấu trúc và tính chất.
Giả thuyết thứ 3: Các nguyên tử không thể bị phân chia, không thể
được sinh ra hoặc mất đi.
Giả thuyết thứ 4: Các nguyên tử của các nguyên tố khác nhau kết hợp
với nhau để tạo ra các hợp chất.
Giả thuyết thứ 5: Trong các phản ứng hóa học, các nguyên tử có thể kết
hợp, phân tách hoặc tái sắp xếp lại.
Như vậy lý thuyết của Dalton không chỉ giải thích các định luật trên mà
còn là cơ sở để xây dựng các lý thuyết khác về nguyên tử sau này, tiên đoán
và phát minh định luật tỉ lệ bội 1803: Nếu hai nguyên tố tạo thành với nhau
một số hợp chất, thì những khối lượng của nguyên tố này kết hợp với cùng
một khối lượng của nguyên tố kia sẽ tỉ lệ bội với nhau như tỉ lệ giữa những số
nguyên đơn giản.
Ví dụ: cacbon và oxi tạo thành hai hợp chất có thành phần sau đây:
Cacbon oxit: CO – 3 phần khối lượng cacbon và 4 phần khối lượng oxi
Dương Thị Bích
7
K33A – Hóa học
K33A – Hóa học
Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2
Khóa luận tốt nghiệp
1.2.5. Sự phóng điện trong khí loãng
1.2.5.1. Sự tìm ra electron
Cuối thế khỉ XIX, nhiều nhà vật lý, đặc biệt là Crookes và Lenard đi
sâu vào nghiên cứu hiện tượng phóng điện trong khí loãng (p nhỏ).
- Chuẩn bị:
Dùng một ống thủy tinh kín, dài khoảng 50cm, trong chứa một chất
khí, 2 đầu có 2 điện cực kim loại, giữa 2 điện cực là một hiệu điện thế lớn
khoảng vài chục KV.
- Cách tiến hành:
Dùng bơm hút dần khí trong bình, khi p trong ống < 6 mmHg, sự
phóng điện bắt đầu xảy ra.
- Hiện tượng:
P = 6 mmHg thì thấy xuất hiện trong ống một dải sáng chạy từ cực âm
đến cực dương.
Nếu tiếp tục giảm p = 1 mmHg thì: Dưới những p khác nhau trong ống
lại xuất hiện những miền tối sáng khác nhau.
Khi p = 0,01 mmHg: những miền sáng trông thấy đều biến mất. Tuy
nhiên, lúc này trên thành thủy tinh đối diện với âm cực vẫn có vết sáng.
Âm cực vẫn còn phát ra một tia đặc biệt không trông thấy nhưng có khả
năng gây ra hiện tượng huỳnh quang ở thành ống đối diện.
- Đặc điểm và tính chất của tia đặc biệt:
Là những hạt vật chất xuất phát từ âm cực.
Dương Thị Bích
10
K33A – Hóa học
Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2
Khóa luận tốt nghiệp
1.2.5.2. Sự phát minh ra tia dương cực
- Thí nghiệm:
Nghiên cứu về hiện tượng phóng điện trong khí loãng.
- Hiện tượng:
Trong ống âm, đồng thời với sự xuất hiện các điện tử (tia âm cực) còn
xuất hiện những phần tử đi ngược chiều với điện tử nghĩa là đi từ phía dương
cực (anot) về phía âm cực (catot).
Nếu âm cực có khe hở (rãnh) thì những phần tử này có thể đi thẳng ra
phía sau âm cực.
Loại tia này được nhà bác học Đức Goldstein (Gôn-đơ-xtai) tìm ra
1886 và được gọi là tia dương cực hay tia rãnh.
- Đặc điểm tia dương cực:
Bị lệch hướng dưới tác dụng của điện trường hay từ trường. Vì chiều
lệch của tia dương cực ngược với chiều lệch của tia âm cực nên những phần
tử này phải mang điện tích trái dấu với điện tử, nghĩa là mang điện tích
dương.
Kết quả nghiên cứu cho thấy là điện tích này có giá trị bằng bội số
nguyên điện tích của điện tử và khối lượng của các phần tử tạo nên tia dương
trong từ trường và điện trường nhưng có thể làm đen giấy ảnh và gây ra hiện
tượng huỳnh quang ở nhiều chất .
Không lâu sau phát minh của Rơnghen, giáo sư vật lý A.Becquerel ở
trường Đại học Pari khi nghiên cứu hiện tượng phát lân quang đã ngẫu nhiên
phát hiện ra rằng một số hợp chất có chứa Urani tự phát ra những tia không
nhìn thấy được nhưng có khả năng làm đen phim ảnh. Một nữ sinh viên của
Pecquerel là Marie Curie đề nghị đặt tên cho hiện tượng này là hiện tượng
phóng xạ. các nguyên tố có hiện tượng phóng xạ gọi là nguyên tố phóng xạ.
Những công trình nghiên cứu về sau cho thấy các tia phóng xạ gồm ba loại
tia:
Dương Thị Bích
12
K33A – Hóa học
Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2
Khóa luận tốt nghiệp
Tia α là dòng hạt α có điện tích dương gấp đôi điện tích e và khối lượng
gấp bốn lần khối lượng hạt nhân nguyên tử hidro.
Ngày nay, chúng ta biết đó chính là hạt nhân heli, kí hiệu là 42 He .
Tia thứ 2 là tia β là dòng các hạt e mà ta đã biết.
Tia thứ 3 là tia γ là bức xạ điện từ có bước sóng rất ngắn và năng lượng
rất cao.
Về sau, người ta nhận thấy hiện tượng phóng xạ còn có một kết quả
quan trọng là biến đổi nguyên tố phóng thành một nguyên tố khác.
học Oxford về thuyết nguyên tử. Năm 1918, ông trở thành hiệu trưởng trường
cao đẳng Trinity, Cambridge, ông giữ chức vụ này cho tới lúc mất. Ông cũng
từng được bầu làm viện sĩ Xã hội Hoàng gia ngày 12 tháng 6 năm 1884 và trở
thành chủ tịch của hội từ năm 1916 tới năm 1920. Thomson qua đời vào ngày
30 tháng 8 năm 1940 và được chôn tại thánh đường Westminster.
1.3.2. Nội dung
Sáu năm sau khi khám phá ra e, năm 1903 Thomson đưa ra mô hình
đầu tiên về cấu trúc nguyên tử. Mô hình này cho rằng các điện tử mang điện
tích âm được trộn lẫn trong vật chất mang điện tích dương, giống như các quả
mận nhỏ được trộn lẫn trong bánh, mô hình này còn được gọi là mô hình bánh
mận. Nếu một điện tử bị xê dịch thì nó sẽ bị kéo về vị trí ban đầu. Điều này
làm cho nguyên tử trung hòa về điện và ở trạng thái ổn định.
Mô hình nguyên tử của Thomson:
Hình 1.7. Mẫu nguyên tử của Thomson
Nhìn hình thức bề ngoài thì mô hình của Thomson có vẻ rất hợp lý.
Chính vì vậy mà mô hình này tồn tại trong một thời gian khá dài. Muốn kiểm
tra tính đúng đắn của mô hình này người ta phải tiến hành được những thí
nghiệm có khả năng đi sâu vào trong nguyên tử. Điều này quả thật không đơn
giản ở thời bấy giờ.
Dương Thị Bích
14
K33A – Hóa học
Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2
Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2
Khóa luận tốt nghiệp
Nhưng: Nếu dựa trên mẫu nguyên tử của Thomson thì xác suất hạt α
bật trở lại là 10-3500. Trong khi bằng thực nghiệm thì cứ 8000 hạt α tới lại có
một hạt bật trở lại - Một con số không thể bỏ qua.
Kết quả này không thể giải thích nổi nếu dựa trên mẫu nguyên tử của
Thomson. Theo Thomson thì phần mang điện tích dương trong nguyên tử
được phân bố một cách liên tục trong toàn bộ thể tích nguyên tử nên các hạt α
sẽ dễ dàng đi qua lá vàng mà không bị lệch quỹ đạo.
Sau này khi nói về thí nghiệm Rutherford viết “…đây là một sự kiện
bất ngờ nhất xảy ra trong đời tôi. Thật không thể nào hiểu nổi hiện tượng này,
y như ta bắn một phát đạn vào tờ giấy mà viên đạn lại bật trở lại phía ta…”.
1.3.3.3. Giải thích kết quả thí nghiệm
Trước hết ta cần nhắc lại rằng, hạt α là đồng vị 42 He , chúng là những hạt
mang điện tích dương +2e và có khối lượng cỡ 4,0015u (1u = 1,66055.1027
Kg). Như vậy, hạt α nặng hơn e gần 7500 lần. Khi phát ra từ nguồn phóng
xạ, hạt α có vận tốc trong khoảng (1,5 - 2,0).107m/s.
Do hạt α có khối lượng rất lớn so với khối lượng của e nên ta có thể bỏ
qua ảnh hưởng của e trong nguyên nhân làm hạt α bị lệch quỹ đạo. Như vậy,
nguyên nhân hạt α bị lệch quỹ đạo là do tương tác của hạt α với phần mang
điện tích dương của nguyên tử vàng. Điều này cho thấy, điện trường trong
nguyên tử phải là điện trường rất mạnh. Nếu cho rằng điện tích dương của
nguyên tử phân bố liên tục trong toàn bộ thể tích nguyên tử như mẫu
Thomson thì sẽ không giải thích được kết quả của thí nghiệm này. Từ đó,
Rutherford đã nghiên cứu hiện tượng phóng xạ từ đầu thập niên 1900.
Ông đã phát hiện ra ba dạng tia phát ra từ các chất phóng xạ. Ông (cùng với
Soddy) đã đưa ra thuyết phân rã phóng xạ, đã chứng minh sự tạo thành heli
trong quá trình phóng xạ, đã phát hiện ra hạt nhân nguyên tử và nghiên cứu
mô hình của hạt nhân nguyên tử, đặt cơ sở cho thuyết hiện đại về cấu tạo
nguyên tử.
Năm 1907, ông là giáo sư vật lý ở trường Đại học Manchester. Năm
1908, ông được tặng giải thưởng Nobel hóa học cho các công trình chứng
minh rằng các nguyên tử bị phân rã trong hiện tượng phóng xạ. Từ năm 1919,
ông làm việc ở Cambridge và Luân Đôn. Tại đây, ông đã thực hiện sự chuyển
hóa nhân tạo đầu tiên giữa các nguyên tố bền (còn gọi là kỹ thuật kim giả
Dương Thị Bích
17
K33A – Hóa học
Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2
Khóa luận tốt nghiệp
thuật). Cụ thể là ông đã biến nitơ thành ôxy bằng cách dùng các hạt alpha bắn
phá vào chúng.
1.4.2. Nội dung
Nguyên tử được coi như hợp bởi một hạt nhân tích điện dương và xung
quanh hạt nhân có những điện tử quay trên những quỹ đạo khác nhau. Mẫu
nguyên tử Rutherford có thể được hình dung như một thái dương hệ nhỏ bé
với những điện tử chuyển động xung quanh hạt nhân như những hành tinh
của nguyên tố trong hệ thống tuần hoàn, mà là hằng số quan trọng nhất của
nguyên tố biểu diễn điện tích dương của hạt nhân nguyên tử của nó. Do tính
trung hoà điện của nguyên tử nên có thể rút ra kết luận rằng số lượng e quay
quanh hạt nhân cũng bằng số thứ tự của nguyên tố. Đó là ý nghĩa vật lý của số
thứ tự nguyên tố trong hệ thống tuần hoàn Mendeleep.
Mô hình hành tinh, hay mô hình hạt nhân nguyên tử của Rutherford là
một bước tiến lớn trong nhận thức về cấu trúc nguyên tử.
1.4.4. Hạn chế
Mô hình hành tinh không thể giải thích tính bền của nguyên tử.
Khi quay quanh hạt nhân, e phải phát ra một phần năng lượng của mình
dưới dạng dao động e. Điều đó dẫn đến sự phá huỷ cân bằng giữa lực hút tĩnh
điện của e về hạt nhân và lực li tâm gây ra bởi sự quay của e quanh hạt nhân.
Để khôi phục lại cân bằng, e phải dịch chuyển đến gần hạt nhân hơn. Do đó,
khi bức xạ một cách liên tục năng lượng e, thì dần dần e phải đi đến gần hạt
nhân và cuối cùng rơi vào nó – nguyên tử sẽ không còn tồn tại nữa. Trên thực
tế, nguyên tử lại rất bền và có thể tồn tại vô thời hạn.
Mô hình Rutherford cũng không thể giải thích được đặc điểm của
quang phổ nguyên tử.
Chúng ta biết rằng khi đi qua lăng kính thuỷ tinh thì ánh sáng mặt trời
tạo thành quang phổ - dải màu chứa tất cả các màu của cầu vồng. Hiện tượng
này là do ánh sáng mặt trời gồm các sóng e có tần số khác nhau. Các sóng có
tần số khác nhau bị khúc xạ bởi lăng kính một cách không đồng đều, dẫn đến
Dương Thị Bích
19
K33A – Hóa học
He +
14
7
N 178 O + 11 p
proton
1.4.5.2. Sự tìm ra notron
Người ta thấy rằng nguyên tử lượng của Hyđrô lớn hơn tổng khối
lượng của một prôton và một điện tử. Chính vì vậy phải tồn tại một loại hạt
Dương Thị Bích
20
K33A – Hóa học
Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2
Khóa luận tốt nghiệp
khác trong hạt nhân đóng góp vào khối lượng của nguyên tử. Vì nguyên tử
trung hoà về điện nên hạt này phải không mang điện tích.
Nhà vật lý người Pháp Irene Joliot – Curie (1897 – 1956) đã tiến hành
một thí nghiệm, bà bắn phá một mẫu Berili bằng chùm hạt alpha và làm ra
một chùm hạt mới có khả năng thấm sâu vào vật chất nhiều hơn hạt alpha.
Năm 1932, nhà vật lý người Anh James Chadwick (1891 – 1974) phát hiện ra
21
K33A – Hóa học
Copyright: Tài liệu đại học ©