Website: Email : Tel : 0918.775.368
Lời mở đầu
Trong công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nớc Đảng và Nhà nớc
ta đã đề ra các đờng lối phát triển nền kinh tế với mục tiêu: Dân giàu, n ớc
mạnh, xã hội công bằng, văn minh.... . Hơn 10 năm qua, kể từ năm 1986 đến
nay, sự đổi mới của nền kinh tế nớc ta đã đem lại những kết quả ban đầu. Với
việc chuyển đổi sang cơ chế thị trờng, nền kinh tế mở cửa đã và đang từng bớc
kết nối với nền kinh tế thế giới. Hoạt động xuất nhập khẩu ( XNK) ngày càng giữ
một vị trí hết sức quan trọng trong hoạt động kinh doanh trên phạm vi quốc tế, là
lĩnh vực sôi động nhất trong nền kinh tế hiện nay.
Cùng với quá trình đổi mới và mở cửa của nền kinh tế, ở Việt nam hoạt
động Xuất nhập khẩu đã thực sự chiếm một vị trí quan trọng trong toàn bộ hoạt
động kinh tế đối ngoại và trở thành nguồn tích luỹ chủ yếu cho quá trình công
nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nớc. Nhận thức đợc tầm quan trọng đó Đảng và Nhà
nớc ta đã khẳng định: "Không ngừng mở rộng và phân công hợp tác quốc tế trên
lĩnh vực kinh tế, khoa học, kỹ thuật, đẩy mạnh các hoạt động xuất nhập khẩu",
đó là những đòi hỏi khách quan của thời đại.
Để đảm bảo cho hoạt động kinh doanh quốc tế đợc thực hiện một cách
thuận lợi và an toàn, một nghiệp vụ quan trọng đối với mọi thơng nhân là việc
xây dựng các hợp đồng. Nh vậy, hợp đồng là cầu nối giữa ngời xuất khẩu và ngời
nhập khẩu trong hoạt động mua bán hàng hoá và có ý nghĩa đặc biệt quan trọng
trong cả lợi ích kinh tế lẫn quan hệ ngoại giao đối với những nớc đó. Tuy nhiên,
do hạn chế về nhiều mặt việc mua bán thông qua hợp đồng với bạn hàng quốc tế
vẫn còn nhiều mới mẻ, bỡ ngỡ đối với các Doanh nghiệp Việt nam. Thực tế cho
thấy, việc thiếu trang bị những kiến thức pháp lý cần thiết trong hoạt động ký kết
và thực hiện hợp đồng đã mang lại hậu quả khôn lờng mà nhiều doanh nghiệp đã
phải gánh chịu: những thiệt hại về tài sản, tiền bạc, sự mất uy tín trong quan hệ
kinh doanh và nhiều thua thiệt khác của các doanh nghiệp Việt nam. Nguyên
nhân có cả khách quan và chủ quan, nhng trong đó vẫn chủ yếu vẫn là thiếu kiến
thức, kinh nghiệm và cha chú trọng đúng mức đến tầm quan trọng của việc ký kết
và thực hiện hợp đồng. Bởi vậy, việc nghiên cứu vấn đề ký kết và thực hiện hợp
Hợp đồng là sự thoả thuận giữa hai hay nhiều bên bình đẳng với nhau
làm phát sinh quyền và nghĩa vụ cụ thể.
Hợp đồng nhập khẩu hàng hoá là loại hợp đồng mua bán đặc biệt hay hợp
đồng mua bán ngoại thơng là sự thoả thuận giữa các đơng sự có trụ sở kinh
doanh ở các nớc khác nhau, theo đó một bên gọi là một bên xuất khẩu ( bên bán)
có nghĩa vụ chuyển vào quyền sở hữu của một bên khác gọi là bên nhập khẩu
( bên mua) một tài sản nhất định gọi là hàng hoá, bên mua có nghĩa vụ nhận
hàng và trả tiền hàng.
1.2. Phân loại hợp đồng nhập khẩu
Từ định nghĩa hợp đồng nhập khẩu ta có thể phân hợp đồng nhập khẩu ra
làm 2 loại nh sau:
a/.Hợp đồng nhập khẩu trực tiếp: Là một loại hợp đồng nhập khẩu hàng hoá,
trong đó ngời bán có nghĩa vụ chuyển quyền sở hữu hàng hoá cho ngời mua vợt
qua biên giới quốc gia, còn ngời mua có nghĩa vụ trả cho ngời bán một khoản tiền
ngang giá trị hàng hoá bằng các phơng thức thanh toán quốc tế.
Loại hợp đồngnày thì nhà nhập khẩu những hàng hoá nhằm thoả mãn cho
việc kinh doanh của mình trên thị trờng. Nghĩa là họ sẽ nhập khẩu những hàng
hoá mà có thể tiêu thụ đợc ở thị trờng trong nớc, có thể đẩy mạnh đợc hoạt động
kinh doanh của Công ty họ. Hợp đồng này có thể có hai loại: có hạn nghạch và
không có hạn nghạch.
- Hợp đồng nhập khẩu hàng hoá có hạn nghạch: thì khi muốn nhập khẩu
thì phải xin giấy phép nhập khẩu và hạn nghạch nhập khẩu mới đợc phép nhập
khẩu. Nghĩa là Công ty chỉ đợc phép nhập khẩu số lợng hàng hoá theo quy định
của Nhà nớc cho phép.
-Hợp đồng nhập khẩu hàng hoá không có hạn nghạch: Những loại hàng
hoá mà Nhà nớc ta không quy định hạn nghạch nhập khẩu thì công ty chỉ xin giấy
phép nhập khẩu, nếu nh pháp luật cho phép nhập khẩu thì Công ty phải làm các
thủ tục nhập khẩu nh đã quy định, còn về khối lợng hàng hoá thì không hạn chế.
3
Website: Email : Tel : 0918.775.368
tại một nớc thì việc giải thích yếu tố quốc tế của hợp đồng nhập khẩu là bế tắc.
Do vậy, quan điểm về tính quốc tế của hợp đồng xuất nhập khẩu trong công ớc
Viên 1980 mang tính chất bao quát chung và phù hợp với thực tế hiện nay.
Theo quan điểm của Việt nam, tại điều 80 Luật Thơng mại thì: Hợp đồng
mua bán hàng hoá với thơng nhân nớc ngoài là hợp đồng mua bán đợc ký kết
giữa một bên là thơng nhân Việt nam với một bên là thơng nhân nớc ngoài .
4
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Tại điều 5 khoản 6 cũng quy định: Th ơng nhân đợc hiểu là các cá nhân,
hộ gia đình có đăng ký kinh doanh hoạt động thơng mại một cách độc lập thờng
xuyên .
Nh vậy, để xác định hợp đồng nhập khẩu thì chỉ có một quy định là hợp
đồng đợc ký kết với thơng nhân nớc ngoài. Vấn đề đặt ra là: Phải xác định thơng
nhân nớc ngoài nh thế nào? Theo Điều 81 khoản 1 Luật Th ơng mại quy định:
Chủ thể liên nớc ngoài là thơng nhân và t cách pháp lý của họ đợc xác định căn
cứ theo pháp luật mà thơng nhân đó mang quốc tịch
3. Đặc điểm của hợp đồng nhập khẩu.
Từ khái niệm về hợp đồng nhập khẩu hay hợp đồng ngoại thơng thì chúng
ta có thể hiểu nó là sự thống nhất về ý chí giữa các bên trong quan hệ mua bán
hàng hoá có nhân tố nớc ngoài mà thông qua đó thiết lập thay đổi hoặc chấm dứt
các quyền và nghĩa vụ pháp lý giữa các chủ thể đó với nhau. Do vậy hợp đồng
nhập khẩu có những đặc điểm sau:
- Các bên tham gia ký kết hợp đồng mua bán hàng hoá quốc tế là các th-
ơng nhân có quốc tịch khác nhau và trụ sở thơng mại ở các nớc khác
nhau.
- Hàng hoá đối tợng cuả hợp đồng đợc dịch chuyển từ nớc này sang nớc
khác hoặc giai đoạn chào hàng và chấp nhận chào hàng có thể đợc
thiết lập ở các nớc khác nhau.
- Nội dung của hợp đồng bao gồm các quyền và nghĩa vụ phát sinh từ
việc chuyển giao quyền sở hữu về hàng hoá từ ngời bán sang ngời mua
dụng cả cho loại hoá chất, giống cây, vật nuôi...)
Ghi tên hàng kèm theo tên địa phơng sản xuất ra nó ( nếu nơi đó ảnh hởng
đến chất lợng sản phẩm.).
Ghi tên hàng kèm với quy cách chính. VD: xe tải 25 tấn....
Ghi tên hàng kèm với tên nhà sản xuất ra nó.
Ghi tên hàng kèm theo công dụng.
b. Điều khoản về phẩm chất.
Phẩm chất nói lên mặt chất của hàng hoá mua bán nh tính năng, quy
cách, kích thớc, tác dụng.... Nó phải đảm bảo dự định về phẩm chất qua từng thời
gian và từng chuyến hàng nhập khẩu. xác định cụ thể phẩm chất của sản phẩm
là cơ sở vật chất để xác định cơ sở vật chất, để xác định giá cả và mua đợc hàng
đúng theo yêu cầu trong hợp đồng phải nêu rõ phơng pháp xác định phẩm chất,
những tiêu chuẩn hàng hoá phải đạt đợc. Một số phơng pháp chủ yếu thờng đợc
sử dụng để xác định phẩm chất hàng hoá nh: Mẫu hàng, nhãn hiệu, hàm lợng
của chất chính, tiêu chuẩn,bản mô tả sản phẩm...
c. Điều khoản về số lợng
Là điều khoản quan trọng góp phần xác định rõ đối tợng mua bán và bên
liên quan đến trách nhiệm, nghĩa vụ đối với đôí tợng mua bán và liên quan đến
trách nhiệm, nghĩa vụ của bên mua bên bán. Điều khoản này nhằm nói lên mặt
lợng của hàng hoá đ ợc giao dịch, điều khoản này bao gồm các vấn đề đơn vị
tính số lợng ( hoặc trọng lợng) của hàng hoá, phơng pháp quy định số lợng và ph-
ơng pháp xác định trọng lợng.
6
Website: Email : Tel : 0918.775.368
d. Điều khoản về bao bì:
Trong điều khoản về bao bì, các bên giao dịch thờng phải thoả thuận với
nhau với những vấn đề yêu cầu về chất lợng của bao bì và giá cả của bao bì.
Phơng pháp quy định chất lợng của bao bì: Ngời ta có thể dùng một trong
hai phơng pháp sau: Quy định chất lợng bao bì phải phù hợp với một phơng thức
vận tải nào đó. VD: Bao bì thích hợp với việc vận chuyển đ ờng sắt , Bao bì
Website: Email : Tel : 0918.775.368
- Giao nhận sơ bộ: Là bớc đầu xem xét, xác định ngay tại địa điểm sản
xuất hoặc nơi giữ hàng, sự phù hợp về số lợng, chất lợng hàng hoá so
với hợp đồng.
- Giao nhận về số lợng, chất lợng
- Giao nhận cuối cùng: Là sự xác nhận rằng ngời bán đã hoàn thành
nghĩa vụ giao hàng.
+ Thông báo giao hàng: Trớc khi giao hàng, ngời bán sẽ thông báo là hàng
hoá đã sẵn sàng để giao ngày hàng đến cảng để giao. Sau giao hàng ngời bán
sẽ phải thông báo tình hình đã giao và kết quả củ việc giao hàng đó.
h. Điều khoản thanh toán:
Trong việc thanh toán tiền hàng đợc mua hoặc bán các bên thờng phải xác
định những vấn đề đồng tiền thanh toán, thời hạn trả tiền, phơng thức trả tiền và
các điều kiện đảm bảo hối đoái.
+ Đồng tiền thanh toán: Có thể là của nớc xuất khẩu hoặc nớc nhập khẩu
hoặc bằng đồng tiền của nớc thứ ba. Đồng tiền thanh toán có thể trùng hợp với
đồng tiền tính giá và cũng có thể không trùng hợp với đồng tiền tính giá và cũng
có thể không trùng hợp, lúc này phải quy định mức tỷ giá quy đổi.
+ Thời hạn thanh toán: Là thời hạn thoả thuận để trả tiền trớc, trả tiền ngay
hoặc trả tiền sau.
+ Phơng thức trả tiền: Có nhiều phơng thức trả tiền trong buôn bán quốc
tế. Nhng mấy phơng thức sau đây phổ biến nhất thờng đợc áp dụng trong quan
hệ mau bán quốc tế:
- Phơng thức trả tiền mặt ( cash payment ).
- Phơng thức chuyển tiền ( Transfer )
- Phơng thức nhờ thu .
- Phơng thức tín dụng chứng từ ( L/C )
Điều kiện đảm bảo hối đoái: Trong giai đoạn hiện nay, các đồng tiền trên
thế giới thờng sụt giá hoặc tăng giá. Để tránh những tổn thất có thể xảy ra, các
bên giao dịch có thể thoả thuận những điều kiện đảm bảo hối đoái. Đó có thể là
- Việc không thực hiện đợc nghĩa vụ là do một trở ngại ngoài sự kiểm
soát của bên đó.
- Bên đó đã không thể lờng trớc một cách hợp lý đợc trở ngại đó.
- Bên đó không thể tránh hoặc khắc phục một cách hợp lý đợc trở ngại
đó.
l. Điều khoản về trọng tài:
Khi các bên giao dịch thoả thuận giải quyết tranh chấp bằng trọng tài thì họ
phải xác định một loại hình trọng tài. Một là trọng tài quy chế ( Initutionnal
arbitration ); Hai là trọng tài vụ việc ( ad hoc ). Các bên cũng phải quy định rõ ai
sẽ làm trọng tài , nếu trong trờng hợp không tự hoà giải đợc. Tuy nhiên, việc lựa
chọn trọng tài phải cân nhất thời gian, chi phí tố tụng và điều quan trọng là luật
áp dụng phải phù hợp với hình thức giải quyết tranh chấp lựa chọn.
m. Điều khoản về vận tải.
Trong điều khoản về vận tải của các hợp đồng, ngời ta thờng nêu lên
những vấn đề sau:
9
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Quy địnhvề con tàu chở hàng: Nh phải có khả năng đi biển, phải đợc xếp
loại A theo đăng kiểm của LLoyd s, hoặc tàu phải d ới 15 sử dụng....
Quy định về nớc bốc dỡ, thời gian bốc dỡ, thởng phạt bốc dỡ.
Quy định về điều kiện để đạt Thông báo sẵn sàng bốc dỡ nh : Wibon,
wipon, wifpon, wiccon....
Ngoài những điều kiện trên đây, trong quá trình giao dịch tuỳ tình hình cụ
thể, các bên có thể đề ra những điều kiện khác nh: Điều kiện cấm chuyển bán,
điều kiện về quyền lựa chọn....
II.Khía cạnh pháp lý của việc ký kết và thực hiện hợp đồng nhập nhẩu.
1. Ký kết hợp đồng nhập khẩu ( NK)
1.1. Khả năng để phát sinh một hợp đồng nhập khẩu.
Một hợp đồng nhập khẩu trong giao dịch buôn bán ( bỏ qua hàng tặng và
các vấn đề khác) chỉ đơn giản là một bên đa ra lời chào hàng và bên kia chấp
- Thứ nhất: hợp đồng phải có các điềukhoản chủ yếu. Tại điều 50 Luật
Thuơng mại Việt nam thì nội dung của hợp đồng bao gồm 6 điều khoản chủ yếu
sau: Tên hàng, số lợng, quy cách, phẩm chất, thời hạn,và địa điểm giao hàng, giá
cả, điều kiện cơ sở giao hàng, phơng thức thanh toán và chứng từ giao hàng.
- Thứ hai: Ngoài những điều khoản chủ yếu nêu trên, bất kỳ một đièu
khoản nào đa vào hợp đồng thì gọi là điều khoản thông thờng nh bao
bì, mẫu cách, giám định chế tài, tranh chấp, bảo hành....
+ Hợp đồng phải đợc ký kết trên cơ sở tự nguyện: Nguyên tắc này cho
phép các bên đợc hoàn toàn tự do thoả thuận về quyền và nghĩa vụ của các bên
trong khuôn khổ pháp luật và loại bỏ tất cả các hợp đồng đợc ký kết trên cơ sở
dùng bạo lực, do bị đe doạ, bị lừa đảo hoặc do sự nhầm lẫn.
1.3. Thủ tục ký kết hợp đồng nhập khẩu
Về hình thức ký kết: Có hai loại hình thức ký kết hợp đồng là:
+ Trực tiếp gặp gỡ đàm phán: Nếu các bên thống nhất hoàn toàn về các
vấn đề đã nêu ra trong quá trình đàm phán trực tiếp và cùng ký vào bản dự thảo
hợp đồng thì hợp đồng đợc coi nh là ký kết từ lúc các bên cùng ký vào hợp đồng.
+Ký kết gián tiếp: Những hợp đồng đợc ký với những khách hàng mà
không có điều kiện gặp gỡ, trực tiếp đàm phán thì hợp đồng phải đợc ký bằng
cách trao đổi ký kết hợp đồng thông qua việc gửi chào hàng hoặc đặt hàng. Loại
hợp đồng này thờng trải qua hai giai đoạn:
1. Giai đoạn đề nghị ký hợp đồng: trong giai đoạn này, ngời đề nghị ký kết
hợp đồng chú ý các điều kiện có hiệu lực của đơn đề nghị ký hợp đồng,
thời hạn có hiệu lực và điều kiện huỷ bỏ đơn đề nghị ký hợp đồng.
2. Giai đoạn chấp nhận: Việc chấp thuận cũng phải tuân thủ một số quy
định nh: Chấp thuận dứt khoát vô điều kiện đề nghị ký kết hợp dồng, thì
hợp đồng đợc coi là đã ký kết. Nếu bổ sung sửa đổi một số điểm trong
11
Website: Email : Tel : 0918.775.368
đơn đề nghị thì về mặt pháp lý họ đã từ chối việc ký kết và đa ra một lời
chào từ chối. Còn nếu ngời đề nghị chấp nhận mọi sửa đổi bổ xung của
không đợc thay thế việc thực hiện đó bằng việc đa một khoản tiền nhất
định hoặc dới một hình khác,
- Nguyên tắc chấp hành đúng: tức là thực hiện tất cả các điều khoản đã
cam kết.Mọi quy định trong hợp đồng đều phải thực hiện đúng và đầy
đủ.
12
Website: Email : Tel : 0918.775.368
- Nguyên tắc chấp hành trên tinh thần hợp tác hai bên cùng có lợi: Các
bên có nghiã vụ hợp tác chặt chẽ, thờng xuyên và theo dõi giúp đỡ lẫn
nhau để thực hiện đầy đủ và nghiêm chỉnh cam kết, cùng nhau khắc
phục khó khăn trong quá trình thực hiện hợp đồng ngay cả khi có tranh
chấp xảy ra.
Nếu một trong hai bên không tuân thủ 1 trong 3 nguyên tắc nói trên thì sẽ
bị coi là vi phạm hợp đồng và chịu trách nhiệm với bên kia.
2.2 Trình tự thực hiện hợp đồng nhập khẩu ( NK )
Để thực hiện một hợp đồng nhập khẩu đơn vị kinh doanh phải tiến hành
các khâu công việc sau:
Bớc 1: Xin giấy phép nhập khẩu:
Giấy phép nhập khẩu là một tiêu đề quan trọng trong mỗi chuyến hàng
nhập khẩu . Thủ tục xin giấy phép nhập khẩu ở mỗi nớc là khác nhau. ở Việt
nam, hàng năm hoặc 6 tháng một lần Bộ Thơng mại công bố danh mục hàng
cấm nhập khẩu , hàng nhập khẩu theo hạn nghạch.
Khi xin giấy phép nhập khẩu doanh nghiệp cần xuất trình giấy tờ sau: hợp
đồng, phiếu hạn nghạch,( nếu hàng thuộc diện quản lý, hàng hạn nghạch), hợp
đồng uỷ thác nhập khẩu ( nếu đó là trờng hợp nhập khẩu uỷ thác) Việc cấp giấy
phép nhập khẩu do Bộ thơng mại ( hàng mậu dịch) và Tổng cục Hải quan( hàng
phi mậu dịch) cấp .
Bớc 2: Mở thực hiện tín dụng-L/C ( nếu thanh toán bằng L/C)
Khi hợp đồng NK quy định tiền hàng thanh toán bằng L/C, một trong các
công việc đầu tiên mà bên nhập khẩu phải làm để thực hiện hợp đồng đó là việc
vị đặt hàng theo lệnh giao hàng của Tổng công ty đã nhập ở đó . Do đó, đơn vị
kinh doanh NK phải trực tiếp hoặc thông qua một đơn vị nhập uỷ thác giao nhận.
Bớc 7: Kiểm tra hàng hoá NK
Công ty sau khi nhận hàng hoá phải kiểm tra hàng hoá: Kiểm tra chất lợng,
số lợng, khối lợng.. Nếu không thấy hợp lý nh trong hợp đồng NK có quyền yêu
cầu bên nhập khẩu đền bù thiệt hại hoặc giao lại lô hàng khác..
Bớc 8: thanh toán tiền hàng
Sau khi nhận hàng hóa nhập khẩu , kiểm tra không sai sót gì, thì bên nhập
khẩu sẽ phải thanh toán tiền hàng nhập khẩu nh đã thoả thuận trong hợp đồng.
Có nhiều phơng thức thanh toán tiền hàng, tuùy thuộc vào từng hợp đồng
nhập khẩu quy định mà thanh toán cho hợp lý. Thực tế thì có các loại thanh toán
chủ yếu sau: Thanh toán bằng th tín dụng, thanh toán bằng phơng thức nhờ thu,
điện chuyển tiền..
Bớc 9: Khiếu nại và giải quyết khiếu nại.
Khi thực hiện hợp đồng nhập khẩu, nếu chủ hàng XNK phát hiện thấy rằng
nhập khẩu bị tổn thất, đổ vỡ, bị thiếu hụt, mất mát thì lập hồ sơ khiếu nại để khỏi
lỡ thời gian khiếu nại.
Nếu việc khiếu nại không đợc giải quyết thoả đáng hai bên có thể kiện
nhau tại Hội đồng trọng taì ( nếu có thoả thuận của trọng tài) hoặc tại Toà án.
3. Trách nhiệm do vi phạm hợp đồng nhập khẩu
3.1. Các yếu tố cấu thành trách nhiệm
14
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Những vi phạm trong quá trình thực hiện hợp đồng sẽ có tác động không
nhỏ tới hoạt động kinh doanh cuả 2 bên. Tuy nhiên, không phải mọi vi phạm cấu
thành trách nhiệm, chỉ những vi phạm đợc cấu thành với 4 yếu tố sau:
Thứ nhất: Ngời thụ trái ( bên có nghĩa vụ) có hành vi vi phạm hợp đồng, thể
hiện ở việc không thực hiện hoặc không thực hiện tốt hợp đồng. Tuy nhiên trái
chủ ( bên có quyền) phải chứng minh về hành vi trái pháp luật của ngời thụ trái.
Thứ hai: Thụ trái có lỗi. Lỗi của thụ trái có lỗi khi vi phạm hợp đồng nhập
phạt và sau khi đã nộp tiền phạt rồi thì không phải bồi thờng thiệt hại nữa, trừ
15
Website: Email : Tel : 0918.775.368
nhứng trờng hợp cá biệt đã quy định cụ thể. Có hai loại phạt là phạt bội ớc và
phạt vạ:
Phạt bội ớc: Là bên thụ trái phải nộp số tiền nhất định và sau khi nộp phạt
thì không phải thực hiện hợp đồng nữa.
Phạt vạ ( phạt chậm thực hiện hợp đồng) là phải nộp một số tiền nhất định,
trong trờng hợp thực hiện không đúng hợp đồng. Công ớc Viên - 1980 về hợp
đồng mua bán ngoại thơng không quy định chế tài phạt vạ. Nh vậy, chế tài phạt
vạ thờng chỉ áp dụng cho những trờng hợp vi phạm cụ thể đã đợc quy định trong
hợp đồng hay trong các điều ớc quốc tế có liên quan hoặc có luật thực chất đợc
áp dụng cho hợp đồng. Tuy nhiên có những trờng hợp vi phạm phải áp dụng
đồng thời cả hai chế tài thực hiện thực sự và chế tài phạt.
VD: Khi giao hàng chậm thì ngời bán vừa phải thực hiện vừa phải nộp phạt
giao chậm.
Chế tài bồi thờng thiệt hại.
Nếu các bên không ấn định mức phạt trong hợp đồng thì khi vi phạm hợp
đồng gây thiệt hại cho trái chủ sẽ phải bồi thờng số thiệt hại đó. Có hai loại bồi
thờng:
Bồi thờng có tính chất đền bù: Bên vi phạm phải đền bù lại số thiệt hại mà
bên bị thiệt hại phải gánh chịu.
VD: Giao hàng kém phẩm chất, giao sai địa điểm, giao hàng có bao bì
xấu..
Bồi thờng theo thời gian: Số tiền thiệt hại phải bồi thờng tỷ lệ với thời gian
vi phạm hợp đồng.
VD: Trả tiền chậm, giao chậm tài liệu.. Hình thức này đợc áp dụng phổ
biến khi mà hợp dồng không quy định điều khoản phạt chậm thực hiện nghĩa vụ.
Bồi thờng thiệt hại đợc tiến hành theo nguyên tắc bồi thờng toàn bộ thiệt
hại bao gồm: Giá trị giảm sút tài sản, chi phí phải trả thêm, các khoản lợi không
Bên có lỗi trong việc vi phạm hợp đồng sẽ phải bồi thờng nếu gây thiệt hại
cho bên kia.
4. Giải quyết tranh chấp trong buôn bán quốc tế
I.1. Khái niệm và giải quyết tranh chấp:
Là việc điều chỉnh những bất đồng xung đột dựa trên những căn cứ cụ thể
và việc sử dụng những phơng thức khác nhau để hoà giải các bên lựa chọn.
Các bên và đại diện pháp lý của họ khi đàm phán để ký kết hợp đồng nhập
khẩu phải chú ý lờng trớc các tranh chấp có thể xảy ra, để lựa chọn điều khoản
về tranh chấp đa vào hợp đồng giảm chi phí khi giải quyết các tranh chấp phát
sinh sau này.
4.2. Các phơng thức giải quyết tranh chấp
Việc giải quyết tranh chấp là nhằm đảm bảo quyền lợi và lợi ích của các
bên vàphụ thuộc vào một số vấn đề nh: Mục tiêu cần đạt đợc bản chất của tranh
chấp, mối quan hệ giữa các bên, chi phí và thời gian giải quyết tranh chấp và đặc
17
Website: Email : Tel : 0918.775.368
biệt là đảm bảo giữ gìn mối quan hệ lâu dài giữa các bên. Thông thờng có các
phơng thức giải quyết tranh chấp sau:
+ Thơng lợng trực tiếp:
Trong đại số các trờng hợp, khi bắt đầu phát sinh tranh chấp, các bên
nhanh chóng và tự nguyện liên hệ, gặp gỡ nhau để thơng lợng nhằm tháo gỡ
những bất đồng và giữ gìn mối quan hệ kinh doanh tốt đẹp giữa họ. Nếu việc th-
ơng lợng thành công thì các bên phải tuân thủ thực hiện, còn nếu không thì phải
nhờ trọng tài giải quyết.
+ Hoà giải các tranh chấp.
Đây là phơng thức đợc nhiều nhà kinh doanh nghiên cứu sử dụng, đợc
pháp luật của nhiều nớc đề cập tới. Việc hoà giải phải đợc dựa trên một số
nguyên tắc sau: Sự tự nguyên của các bên, sự khách quan, sự công bằng, hợp lý,
sự tôn trọng các tập quán thơng mại quốc tế, đảm bảo bí mật tài liệu, chứng cứ
của các bên trong hoà giải.
nam Các hoạt động th ơng mại và các quy định pháp luật khác có liên quan
Cũng theo luật Thơng mại, các bên trong hợp đồng có thể áp dụng điều ớc quốc
tế, pháp luật nớc ngoài và tập quán quốc tế trong hoạt động Thơng mại và các tr-
ờng hợp:
Điều ớc quốc tế nà Nhà nớc Việt nam ký kết hoặc tham gia có quy định
khác với quy định của luật Thơng mại Việt nam thì các bên trong hợp đồng áp
dụng quy định của điều ớc quốc tế.
Các bên có thoả thuận áp dụng luật nớc ngoài nếu không trái với pháp luật
Việt nam, trong trờng hợp điều ớc quốc tế mà Việt nam ký kết hoặc tham gia có
quy định áp dụng luật nớc ngoài.
Các bên có thể thoả thuận áp dụng tập quán Thơng mại quốc tế nếu nó
không trái với pháp luật Việt nam.
19
Nhà nớc Việt nam Nhà nớc nớc ngoài
Tổ chức quốc tế
Thơng nhân Việt
nam
Thơng nhân nớc
ngoài
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Nh vậy, trong mua bán quốc tế các bên hoàn toàn có quyền tự do thoả
thuận nguồn luật áp dụng cho quan hệ hợp đồng của mình. Tuy nhiên, vấn đề
quan trọng là các bên nên chọn nguồn luật nào sao cho phù hợp mà vẫn đảm
bảo đợc quyền lợi của mình.
5.1 Luật quốc gia.
Luật quốc gia trở thành nguồn luật điều chỉnh hợp đồng NK khi đó nó đợc
các chủ thể hợp đồng thoả thuận chọn, nhằm bor xung những thiếu sót của hợp
đồng. Luật quốc gia của một nớc sẽ đợc lựa chọn để áp dụng cho hợp đồng nhập
khẩu khi:
+ Các bên đã thoả thuận trong hợp đồng.
- Tập quán có tính chất nguyên tắc: Là những tập quán cơ bản bao trùm
đợc hình thành trên nguyên tắc tôn trọng chủ quyền và bình đẳng giữa
các quốc gia.
- Tập quán thơng mại quốc tế chung: Là các tập quán thơng mại đợc
nhiều nớc công nhận và áp dụng ở nhiều nơi, nhiều khu vực. VD: Các
điều kiện thơng mại quốc tế do phòng thơng mại quốc tế tập hợp và
soạn thảo ( gọi tắt là incoterm). Trong đó quy định các điều kiện thơng
mại khác nhau nh FOB, CIP, CIF.... đợc rất nhiều nớc trên thế giới thừa
nhận và áp dụng.
- Tập quán thơng mại khu vực: Là các tập quán thơngmại quốc tế chỉ đợc
áp dụng ở từng nớc, từng khu vực hoặc từng cảng.
Tập quán thơng mại quốc tế sẽ trở thành nguồn luật điều chỉnh hợp đồng
nhập khẩu khi:
+ Chính hợp đồng có quy định.
+ Các điều ớc quốc tế liên quan đến quy định.
Không có hoặc có nhng không đầy đủ về vấn đề tranh chấp, vấn đề cần đ-
ợc điều chỉnh.
Cần chú ý rằng: do tập quán thơng mại quốc tế có nhiều loại nên khi sử
dụng cần ghi rõ họ tên, nguồn để tránh sự nhầm lẫn.
5.4 án lệ và các nghị định.
Đối với các nớc trong khối luật chung Anh Mỹ thực tiễn t pháp có vị trí rất
quan trọng vì mỗi khi xẩy ra tranh chấp các bên thờng viện dẫn các bản án trớc
đây coi là mẫu mực làm căn cứ để xét xử vụ mới. Chính vì vậy, trong giao dịch
buôn bán với các nớc t bản cần có nhận thức đúng đắn về vai trò của án lệ và
chấp nhận theo đúng tinh thần pháp luật.
án lệ thờng đợc áp dụng đối với các trờng hợp:
+ Khi các bên thoả thuận trong hợp đồng sẽ áp dụng án lệ và phải quy
định đối với từng trờng hợp cụ thể.
+ Nếu trung tâm trọng tài đợc lựa chọn theo thoả thuận trong hợp đồng có
áp dụng án lệ vào xét xử tranh chấp thì các đơng sự cũng phải áp dụng.
ty vận tải và Đại lý vận tải thuộc Bộ Nông nghiệp Công nghiệp thực
phẩm.
- Năm 1998: Công ty là thành viên của Tổng công ty Xuất nhập khẩu
Nông sản và thực phẩm chế biến thuộc Bộ Nông nghiệp và Phát triển
Nông thôn
Tên Công ty: Công ty vận tải và Đại lý vận tải
Tên giao dịch: VITACO HANOI
Trụ sở: Số 4 Ngô Quyền Hà Nội
Số tài khoản Việt Nam: 730106581 tại Ngân hàng Đầu t và phát triển Hà
nội.
Giám đốc : Đào Thị Yến
Tel : 84- 4 9343509
2. Chức năng và nhiệm vụ của Công ty
2.1 Chức năng:
Cung cấp dịch vụ vận tải và đờng bộ, máy móc và phụ tùng thay thế cho
các đơn vị thuộc Tổng công ty.
Khai thác, tìm hiểu thị trờng để:
+ Xuất khẩu sản phẩm của Tổng công ty.
23
Website: Email : Tel : 0918.775.368
+ Nhập khẩu các loại vật t, thiết bị, linh kiện, máy móc và trong nớc cha
sản xuất đợc.
+ Nhập khẩu hàng hoá theo nhu cầu của Tổng công ty, của bạn hàng
trong nớc và nhu cầu của thị trờng.
2.2 Nhiệm vụ:
Xây dựng và tổ chức thực hiện chế độ và điều kiện xuất nhập khẩu
Cung cấp dịch vụ tuân theo luật hiện hành của Nhà nớc và Bộ thơng mại.
Quản lý và sử dụng vốn kinh doanh, cơ sở vật chất theo đúng chế độ chính
sách, đạt hiều quả kinh tế cao, đảm bảo phát triển vốn và sự trang trải về tài
chính.
3. Cơ cấu tổ chức bộ máy hoạt động của Công ty( cha vẽ)
3.1. Sơ đồ bộ máy tổ chức quản lý của Công ty vận tải và Đại lý vận tải
VITACO-Hà Nội
3.2. Chức năng nhiệm vụ của các phòng ban:
* Ban l nh đạo Công ty:ã
Giám đốc: Là ngời chịu trách nhiệm cao nhất về các mặt sản xuất kinh
doanh của Công ty, chỉ đạo toàn bộ Công ty theo chế độ thủ trởng và
đại diện cho mọi trách nhiệm quyền lợi của Công ty trớc pháp luật và
các cơ quan hữu quan.
Phó giám đốc: Là những ngời giúp việc cho giám đốc, chịu trách nhiệm
trớc Giám đốc về các công việc mà mình đảm nhiệm.
Kế toán trởng: Chịu sự chỉ đạo trực tiếp của Giám đốc, có trách nhiệm
giúp Giám đốc tổ chức, chỉ đạo thực hiện toàn bộ công tác kế toán,
thống kê, thông tin kinh tế, báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh của
Công ty theo quyết định của Nhà nớc.
* Các phòng chức năng của Công ty:
Các phòng ban chức năng của Công ty do Giám đốc quyết định theo Điều
lệ của Công ty, đảm bảo tinh giảm và hoạt động có hiệu quả hiện nay Công ty có
các phòng ban nh sau:
Phòng Tổ chức nhân sự: Trong quá trình hoạt động phòng có nhiệm vụ
chính là tuyển lựa các lao động có đầy đủ năng lực và trình độ vào
những nơi còn thiếu tổ chức sắp xếp và thực hiện chế độ đối với cán bộ
công nhân viên trong Công ty và giúp Giám đốc nghiên cứu và xây
dựng bộ máy phù hợp, xây dựng quy chế nội quy, quy định của sản
xuất.
Phòng Kế hoạch sản xuất: Có nhiệm vụ xây dựng kế hoạch sản xuất,
phơng hớng sản xuất kinh doanh, tổ chức điều hành sản xuất kinh
doanh Vận tải và Đại lý vận tải xây dựng phơng hớng sản xuất kinh
doanh, tổng hợp kết quả, báo cáo lãnh đạo.
25