PGS.TS DO DU’C BINH

G I A O T R lN H

K IN H T E Q U O C T E

DAI HOC KINH TE QUOC DAN


Ldi noi dau

Di kip thai p>huc vu cho yeu cau dao tao cac chuyen nganh
kiah tc va quan tri kinh doanh thuoc cac he dai han tap trung, tai
churc \a he b&ng dai hoc thu II, Bo mon Kinh te Quoc te thuoc
Khoa 'fhuong mai va Kinh te quoc te 16 chirc b 6 sung, n
Kinh te quoc te thuoc chuang trinh c a sa. Cuon sach bao gom 5
chuang do GS.TS. D6 Dure Binh va PGS.TS. Nguydn Thuong Lang
dong chu bien:

Chuang 1 - Tong quan ve nen kinh te the gidi va giai thieu
mon hoc kinh te quoc te do G S.TS . Do Di'tc Binh
bien soan.
Chuang 2 - Thuong mai quoc te do Ths. Nguyen Thi Thity Hong

bien soan.
Chuang 3 - Dau tu quoc te va di chuyen lao dong quoc te do
T S . Do Thi Huang (phdn dau tu quoc te) vd
PG S.TS. Nguyen Thuang Lang (Phdn di chuyen
lao dong quoc te) bien soan

T R l/d N G O A i^ C K iN H T g O i^ lC O A N


Chuang 4 - He thong tien te va can can thanh toan quoc te do
TS. Ngo Thi Tuyet M ai bien soan ♦
Chuang 5 - Lien ket va hoi nhap kinh te quoc te do PGS.TS .
Nguyen Thu&ng Lang bien soan .

Do di£u kien thcfi gian va trinh do co han, cuon sach nay
khong tranh khoi thieu sot va nhtfng han che. Xin tr£n trong gioi
thieu voi ban doc xa g£n va mong nhan dirge nhung y kien dong
gop.
Cac y kien dong gop xin gui ve cho chung toi theo dia chi:
Khoa Thtfcrng mai va Kinh te quoc t£
Dai hoc Kinh t€ quoc dan

tu, linh vuc chuyen giao cong nghe, llnh virc di chuyen quoc te sue
lao d(>ng va nhieu linh vuc khac. Do sir phat trien cua cac hoat
dong thuang mai quoc te va cac hoat dong trao d6i quoc te khac,
thi truang the giai duac hinh thanh. Nhung kh6ng phai khi hinh
thanh thi trucmg the giai la da xuat hien khai niem n6n kinh te the
giai. ih a i niem ndn kinh te the gidi chi ra dai tren c a sa su phat
tiidn «ien mot trinh do nhat dinh khong nhung cua cac nen kinh te
quoc gia ma quan trong han la sir phat tri6n dang k i cua cac quan
he kinh t£ quoc te, vi chinh cac quan he kinh te quoc te nay mai
lam cho cac nen kinh te qu6c gia lien he va phu thuoc \in nhau, tac
dong qua lai va thuc day I5n nhau, tao nen tmh thong nhat, tmh
chinh the cua n£n kinh te the giai.


1-1,1. Khiu niem va c a c a u nen kinh te the giai

l . L I J . Ehtii niem
;\Vn kinh te the giai la long the car nen kinh te cuu cac quoc
gia ti cn trdi dat co moi lien he Iu7u ca ra tdc dong qua led Ian nhau
thong qua sif phdn cong lao dong quoc te cung vai cac quan he
kinh te quoc te cua chung. Su phat trien cua nen kinh te the giai
phu thuoc truac het vao trinh do phat trien cua lire luong san xuat,
cua phan cong lao dong quoc te va cua viec phat trien quan he kinh
te quoc te. Ngay nay, nen kinh te the giai la mot thuc the kinh te
dac thu, duy nhat, co ca cau nhieu tang nac, nhi6u cap do quan he
vai nhung pham vi hoat dong khac nhau. Cac bo phan cau thanh
nen kinh te the giofi tac dong qua lai, nhieu chieu trong su van dong
khong ngtrng ca ve mat lirong va mat chat. N6n kinh te the giai,
theo cach tiep can he thong bao gom hai bo phan c a ban sau day:
* Bo phan thti nhat la cac chu the kinh te quoc te: Day la

chu th& la cac qudc gia ddc lap. Cac chu th6 nay tham gia vao cac
hoat dong kinh te quoc te dua tren nhQng hop ddng thuong mai
hoac cMu tu duoc thoa thu&n giua cac ben trong khuon khd cua
nhOrn; hiep djnh ky ket giua cac chu th6 nha nude neu tren. Cac
cong ty xuyen qudc gia la loai hinh to chuc kinh doanh dac biet,
chung co tdm hoat dong rong 1cm 6 nhieu quoc gia khac nhau, tham
chi vi rot khoi su ki6m soat cua mot nha nude nhat dinh va trd thanh
loai c iu the thu ba.
- Cdc chu the d cap do vtfcrt ra ngoai khuon kho quoc gia:
Day la nhung thiet che quoc te, cac td chitc qu6c te hoat dong vdi
tu cac h la nhung thuc the ddc lap co dia vi phap ly rdng hon dja vi
phap ly cua chu the quoc gia. Cac td chuc qud'c te xua't hien do qua
trinh quoc te hoa doi sd'ng kinh te va su phat trien cua lien ket kinh
te quoc te nhu td churc Lien hop quoc va cac t6 chuc chuy6n mdn
cua no (Quy tien te quoc te - IMF, N gan hang the gidi - WB...), cac
lien ket kinh te quoc te khu vuc nhu: Lien minh Chau Au (EU),
Khu vuc mflu dich tu do Bac My (NAFTA), Hiep hdi cac nude
Dong N am A (ASEAN)... Ngoai ra con co cac hiep hdi nganh hang
nhu: hiep hdi che th£ gidi, hiep h6i to tarn thd' gidi...
Ngoai ba loai chu the ndu trfen, trong nen kinh tS' the gidi ngay
nay con cd mdt loai chu the? dac biet, do la cac cdng ty xuydn quoc
gia, cong ty da quoc gia va cdng ty sieu qud'c gia. Cho den nay cac
thuat ngu noi tren chua duoc sir dung m ot cach thd'ng nhat, tuy
thuoc vao ndi dung kinh te cu th6 cua timg truang hop.
ITiuat ngu “cdng ty da qudc gia” thudng duoc dung d6 chi cac


cong ty ma von cua no thuoc su huu cua cac doanh nghiep hoac ca
nhan thuoc nhieu quoc tich khac nhau, va do do pham vi hoat dong
kinh doanh cua no cung diln ra d tren lanh tho nhieu quoc gia khac

Quan he kinh te quoc te ra ddi tren c a sd phat trien cac hoat dong


thucm | mai qu6c te', hoat ddr.*g d lu ttf qu6c te, hoat d6ng xuat va
nhSp khau stfc lao ddng, cac hoat «J6ng dich vu qudc te', hoat d6ng
chuyen giao c6ng nghe, hoat ddng tai chinh va tin dung qud'c te...
N6i dung cua cac quan he kinh te' qu6c
ngay cang phong phu va
da dang, no co lien quan den tat ca cac g*,iai doan cua qua trinh tai
san xua't, no dien ra a moi doanh nghie^p, moi dia phuong, moi
nganh kinh te' qudc d&n.
Can cur vao doi tucmg van dong, cac qii?an he kinh te' quoc
te gom co:
v

- Cdc quan he ve di chuyen quoc te hang hoc\ va dich vu: Do
chfnh la viec mua ban hang hoa va dich vu giua cacqudc gia. Viec
mua ban hang hoa hieu theo nghla hep la cac hang hoa vat chat
(hang hoa huu hinh), con hieu theo nghla rong thi nd gom ca cac
hang hoa phi vat chat (hang hoa vo hinh). Trong thuc
cac quan
he di chuy6n quoc te ve hang hoa va dich vu dirge goi la boat dong
thuang mai quoc te.

*
Cdc quan he ve di chuyen quoc te von dau tic. Day la viec
dua cac ngu6n von tu nuac nay sang nude khac d i thuc hien ^ c
hoat dong dau tu, bao gom dau tu true tiep va dau tu gian tiep. O c
quan he v& di chuyen qu6c te von dau tu trong thuc te duac goi (i
hoat dong dau tu quoc te.

c^ng cao cua nen kinh td' thd' gidi.
Nen kinh td' thd' gidi la mdt thuc th£ thdng nhat huu ccr cua 2 bd
phan noi trdn, no van ddng theo nhQng quy luat k h ich quan cua qua
trinh phan cdng lao ddng qudc td' va cua hoat ddng (Mu tu va thuong
mai qudc td'. Co ca'u cua ndn kinh td' thd' gidi bidn ddi gan lidn vdi cac
cuoc cach mang cdng nghidp. Ngay nay, vdi xu hudng khu vuc hoa
va toan c&u hoa lam tang d&i ti'nh da dang cua cac mdi quan hd kinh
td' qudc te' va lam tang tmh chinh th£ cua ndn kinh td' thd' gidi.

1.1.1.2. Ca cau cua nen kinh te the gioi
Co ca'u cua ndn kinh td' thd' gidi co thd’ duoc xem xet trdn nhidu
goc do:
Theo he thong kinh te - xci hoi , ngudi ta chia ndn kinh td' thd'
gidi ra thanh hd thdng kinh td' tu ban chu nghla, hd thdng kinh td' xa


hoi chu nghla va he thong kinh te cua cac nude thudc the gidi thu
ba. Thuc ra, sir phan chia nay chu y iu co y nghia v i mat nhan thuc
chinh tri va tu tucmg, con tren thuc te no mang tfnh het sure tucmg
ddi do su b iin ddi va su dan xen giura cac m 6 hinh kinh te - xa hoi
khac nhau dang d iin ra ngay cang m anh me trong th i gioi hien dai.
Ngay trong cac qudc gia tu ban chu nghla phat triin cao cung
khdng phai chi t6n tai duy nha't loai hinh kinh te tu ban chu nghla.
Ddi vdi cac nude thudc th i gidi thur ba cung dang d iin ra su phoi
hop va dan xen giffa nhieu m d hinh kinh te - xa hdi va md hinh
phat triin khac nhau. Su tan ra cua md hinh chu nghla xa hoi k iiu
Lidn X6 (cu) va Ddng Au chi chung minh su yeu kem va khdng
phu hop vdi thuc tiin cua m dt md hinh cting nhac nao dd, con
phuong thuc san xua't xa hdi chu nghla vdi tu cach la mot c h i do xa
hoi uu viet van la muc tieu hudng tdi trong tuong lai va tren thuc te