Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Bạn có WAIS để tìm thông tin cho mình
Trong chương này
 "Có nhiều thứ trên trời dưới đất, Horatio ạ, hơn những gì cháu mơ đến
trong cái triết lý của cháu..."
 Tìm tài liệu bằng từ khoá
 Một vài công thức tuyệt diệu
Nếu bạn nghiêm túc muốn tìm tất cả những gì nói về một đề tài nào đó, bạn
nên học cách dùng WAIS, một phần mềm biết cách đi đến các cơ sở dữ liệu trên
thế giới. WAIS thay cho chữ Wide Area Information Servers - các server thông tin
diện rộng, (tình cờ đọc là ways - cách thức, đường) và nó là một hệ thống được
thiết kế để lấy thông tin từ mạng.
Những người phát triển WAIS lúc đầu là những chuyên gia về cơ sở dữ liệu
và lấy thông tin ở các máy Thinking Machines, Apple Computer, và Dow Jones
(đúng là máy Dow Jones phát hành tạp chí Wall Street). Mặc dù nó được phát triển
để cung cấp truy xuất đến các cơ sở dữ liệu có sở hữu chủ, chẳng hạn cái mà Dow
Jones bán, phần lớn các thông tin truy xuất được qua WAIS cho đến hiện nay là
miễn phí. Thinking Machine ngay cả còn duy trì một siêu máy tính Connection
Machine CM-5 trên Internet dành cho truy xuất WAIS miễn phí.
Với WAIS, bạn nhập vào một bộ các từ mô tả những gì bạn muốn tìm và
WAIS sẽ đào vào bất kỳ một thư viện nào bạn chỉ ra, để tìm những tài liệu đúng
với yêu cầu của bạn. Không giống như Archie và Veronica, WAIS tìm nội dung
các tài liệu thay vì chỉ là các tựa. Điều này bắt server phải làm việc nhiều hơn (đó
là lý do mà máy Thinking Machines phải nhảy vào - siêu máy tính của nó làm công
việc tìm kiếm này rất tốt), nhưng cũng làm cho việc tìm kiếm thông tin của bạn dễ
hơn nhiều bởi vì bạn không phụ thuộc vào một tựa đề do ai đó đưa ra.
WAIS cũng sử dụng hồi đáp thích hợp, có nghĩa là sau khi WAIS thực hiện
một tác vụ tìm kiếm, nó trả lại một danh sách các tài liệu có vẻ đúng với yêu cầu
của bạn. Bạn có thể nhìn vào đó, và nếu WAIS đã không tìm ra đúng những gì bạn
muốn, bạn có thể nhận ra những gì đúng nhất (thích hợp nhất) và bảo WAIS tìm
1

windows (gồm Xwindows và các biến thể của nó, Microsoft Windows, và Macs)
làm cho WAIS còn dùng được.
Nếu bạn có truy xuất đến một giao diện nền windows, hãy dùng nó bằng mọi
giá. Bạn không chỉ sẽ hạnh phúc hơn, mà còn làm được nhiều việc hơn trên giao
diện dòng lệnh.
Tôi nên nói cho bạn biết rằng tất cả các thông tin truy xuất được bằng WAIS
cũng có sẵn trên Gopher và WWW (World Wide Web). Tôi bảo cho bạn điều này
để nếu bạn mất kiên nhẫn với WAIS - hoặc nó mất kiên nhẫn với bạn (không nghe
bạn) - thì bạn cũng biết là còn những phương án khác. Dù sao đi nữa thì sau đây
cũng là cách để bạn bắt đầu.
Gopher WAIS
Dùng WAIS qua Gopher thì đơn giản thôi. Tìm menu WAIS trong không
gian Gopher. (từ menu chính của Gopher mẹ, chọn Other Gopher and Information
Sites rồi WAIS Based Information). Từ đó, chọn một nguồn WAIS (hiện ra như một
mục tìm kiếm) và gõ từ cần tìm vào. Gopher tiến hành tác vụ tìm kiếm WAIS và
cho bạn một menu các tài liệu tìm ra. Bạn không cần chọn nhiều nguồn và cũng
không thể dùng đặc điểm hồi đáp thích hợp (sẽ mô tả sau), nhưng nó cũng dễ hơn
làm việc với giao diện chuẩn khủng khiếp kia.
Bạn cũng có thể vào WAIS từ World Wide Web. Xem chi tiết ở chương 22.
WAIS và phương tiện
Trừ phi bạn đủ may mắn có một chương trình khách hàng WAIS ở chỗ mình
(thử các lệnh wais, swais, và xwais), bạn phải telnet vào một máy có nó. Hãy telnet
vào Quake.think.com, nhà của WAIS, và login vào là wais. Chuẩn bị đợi một lúc vì
nó khởi động chậm.
Những cách suy nghĩ mới
3
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Mặc dù WAIS cho truy xuất đến hàng tấn những trò vớ vẩn, nó cũng không
hẳn là thân thiện với người sử dụng. Bạn cũng phải học cách nói chuyện với nó. Ví
dụ bạn vừa nghe nói đến một phương pháp trị hói đầu mới và muốn tìm tất cả

trong các cơ sở dữ liệu có tựa đề mà bạn thấy. Không có chủ đề nào là không rõ.
WAIS bao gồm những cơ sở dữ liệu như:
 Giới chiêm tinh
 Toà thượng thẩm
 Tin tức về Tantric
 Gia cầm
 Quaran (bộ kinh Cô ran của đạo Hồi)
Hăm hở vào các danh sách của WAIS
Khi bạn nhìn vào danh sách các cơ sở dữ liệu, chọn những cơ sở dữ liệu nào
có khả năng chứa các thông tin bạn cần. Dùng (hay j (viết thường) để di chuyển
xuống dưới của danh sách. Dùng ( hay k (viết thường) để đi lên.
Các nguồn được liệt kê theo thứ tự chữ cái, và bạn có thể lật trang xuống
bằng J viết hoa hay Ctrl-V hay Ctrl-D. Bạn có thể lật trang lên lại bằng K viết hoa
hay Ctrl-U. Danh sách được cuộn vòng để đi qua cuối danh sách thì lại lên đầu (và
nếu đi quá đầu danh sách, lại đến cuối).
Nếu bạn biết tên một nguồn, bạn có thể tìm tên đó bằng cách dùng / (dấu
chéo) theo sau là một tên. Bạn không cần phải biết toàn bộ tên; WAIS tìm bất kỳ
xâu ký tự nào bạn đưa cho nó, bắt đầu với ký tự đầu tiên của chỗ vào tìm. Nếu bạn
cho chữ USE, nó tìm USNET nhưng nếu cho chữ NET nó không tìm ra. WAIS
luôn bắt đầu ở đầu danh sách, nên bạn hãy cố dùng một xâu ký tự khá đơn nhất
một tí.
Sau khi xem nguồn trong danh sách, bạn có thể định vị con trỏ lên đó bằng
cách bấm số hiệu của nguồn. Chú ý: Định vị con trỏ lên một nguồn và thật sự chọn
nguồn đó để WAIS dùng thì không thật sự là giống nhau. Như vậy thì đơn giản
quá.
Để chọn một cơ sở dữ liệu, định vị con trỏ lên dòng chứa cơ sở dữ liệu mà
bạn quan tâm rồi bấm thanh khoảng trắng hay dấu chấm (.) Bạn cũng nên chọn
5
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
nhiều cơ sở dữ liệu cho WAIS tìm nếu bạn thấy chúng đều hứa hẹn. Nếu, sau khi