08-Mar-13

THIẾT KẾ THÍ NGHIỆM
NGOÀI ĐỒNG

1


08-Mar-13

?
Các cách bố trí
• Khối hoàn toàn ngẫu nhiên: thể thức
thừa số, thể thức lô phụ, dãy phụ…(tùy
theo số lượng yếu tố).
• Hình vuông Latin

2


08-Mar-13

Khối Hoàn Toàn Ngẫu Nhiên
Randomized Complete Block
Design (RCBD)

Bố trí Khối Hoàn Toàn Ngẫu Nhiên
Randomized Complete Block Design (RCBD)
Sử dụng rộng rãi nhất trong nông nghiệp.
Số lượng nghiệm thức không quá lớn và diện
tích thí nghiệm có thể xác định hướng biến động.

được xác định giữa các khối và lô thí nghiệm
trong cùng một khối được đồng nhất.

Hai hướng quyết định quan trọng cần
được thực hiện
Lựa chọn nguồn biến động được sử
dụng để bố trí thí nghiệm.
 Sự lựa chọn dạng khối và hướng bố
trí.

Các hướng dẫn đi đến quyết định
• Biến động một hướng: sử dụng khối dài và hẹp,
chiều dài của khối vuông góc với hướng biến động.
• Biến động dinh dưỡng xảy ra theo hai hướng với
một hướng biến động nhiều hơn hướng khác, bỏ
qua những biến động yếu hơn
• Biến động dinh dưỡng xảy ra theo hai hướng với
cả hai hướng biến động như nhau và vuông
góc với nhau  chọn một trong hai.
+ Sử dụng khối càng vuông càng tốt
+ Sử dụng những khối dài và hẹp với chiều dài
khối vuông góc với một hướng biến động.

4


08-Mar-13

• Nếu có một thí nghiệm không thể
hoàn tất cho thí nghiệm trong một

TD: Chúng ta sử dụng thí nghiệm trên đồng
với 6 nghiệm thức A, B, C, D, E, F và 4 lần
lặp lại.
Hướng biến động (chỉ một hướng biến động
về dinh dưỡng)

Khèi I

Khèi II

Khèi III

Khèi IV

6


08-Mar-13

Bước 2: Chia nhỏ khối đầu tiên ra làm t lô
thí nghiệm. Bố trí t nghiệm thức ngẫu
nhiên vào t lô
Hướng biến động (chỉ một hướng biến động về dinh
dưỡng)

Khèi I

Khèi II

Khèi III

D

55
B

8

11

14

E

D

B

17
D

20 23
C
A

3

6
A

9


Khèi IV

Thể thức thừa số
(factorial experiment)
• Số nghiệm thức kết hợp: ít hơn 10.
• Lần lặp lại: phải thỏa điều kiện (r-1) x (t-1)
12.
• Trong đó: r là số lần lặp lại và t là số công
thức thí nghiệm.
• Biến động dinh dưỡng trong đất: một chiều.
• Ảnh hưởng chính và ảnh hưởng hổ tương
quan trọng như nhau.

7


08-Mar-13

Ví dụ và áp dụng
• Giống là nhân tố A có 4 mức độ (4 giống)
và đạm là nhân tố B có 5 mức độ; như
vậy, sẽ có 20 tổ hợp nghiệm thức kiểu thí
nghiệm này gọi là thí nghiệm 2 nhân tố
• Ngoài khảo sát ảnh hưởng của từng nhân
tố, có thể khảo sát thêm ảnh hưởng tương
tác lẫn nhau của hai nhân tố khác nhau.

Lưu ý
• Từ thừa số chỉ mô tả các nghiệm

V2 N2
V2 N3
V2 N4

(2)(V3)

V3 N0
V3 N1
V3 N2
V3 N3
V3 N4

8


08-Mar-13

Cách bố trí vào các khối
V3N2

V2N1

V1N4

V1N1

V2N3

V2N3


V3N1

V2N0

V1N0

V1N2

V1N0

V3N4

V2N2

V3N1

V3N0

V1N1

V3N0

V1N0

V3N1

V1N4

V1N2


V3N2

V2N1

V2N3

V3N3

V3N0

V2N1

V3N2

V3N3

V3N4

Thể thức lô phụ
(Split-Plot Design)

Ít nhất 2 yếu tố.
• Các yếu tố không quan trọng như nhau.
- Yếu tố ít quan trọng hơn yếu tố khác; yếu
tố đó được bố trí vào lô chính.
- Một yếu tố (như phân bón, quản lý nước)
đòi hỏi diện tích lớn hơn các yếu tố trong
lô phụ; yếu tố này được bố trí vào lô chính.

Lựa chọn lô chính, lô phụ


10


08-Mar-13

Bước 3
• Chia mỗi lô chính thành b=4 lô phụ và bố
trí ngẫu nhiên 4 giống vào 4 lô phụ của
từng lô chính.

BỐ TRÍ THÍ NGHIỆM

HÌNH VUÔNG LATIN
(LATIN SQUARE DESIGN)

Quản lý đồng thời 2 hướng biến động biết
trước
Hai nguồn biến động được xem như hai đặc
tính khối độc lập.
Hai hướng bố trí: khối hàng và khối cột và
phải bảo đảm mỗi nghiệm thức chỉ xuất hiện
một lần trong mỗi khối hàng và khối cột,
chính vỡ vậy làm giảm được sự sai số thí
nghiệm.

• Thí nghiệm trên đồng: có sự biến động
dinh dưỡng theo hai chiều vuông góc
nhau
• Thí nghiệm phun thuốc trừ sâu trên đồng:

2
3
4
5

A
B
C
D
E

B
A
D
E
C

C
E
A
B
D

D
C
E
A
B

E

3
4
2
5
1

Sắp xếp lại theo thứ tự mới
1
C
D
B
E
A
-

2
D
E
A
C
B

3
A
B
E
D
C

4

B

A

D

032

2

1

A

D

C

B

E

947

3

5

C


D

A

E

C

B



12