PHÒNG GIÁO DỤC – ĐÀO TẠO HUYỆN LỆ THỦY
TRƯỜNG THCS SỐ 2 SEN THỦY
--------------------

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP SỬ DỤNG
PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC MÔN
ĐỊA LÝ 8

Giáo viên thực hiện: Đinh Thị Gái
Tổ chuyên môn:

N¨m häc: 2010 - 2011


Một số PP sử dụng phương tiện dạy học môn địa lý 8

MỤC LỤC

I. ĐẶT VẤN ĐỀ............................................................................................................................3
1. Yêu cầu của ngành:................................................................................................................3
2. Thực trạng :............................................................................................................................4
3. Giải pháp đã sử dụng :...........................................................................................................4
II.GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ :...........................................................................................................5
1. Cơ sở lý luận :........................................................................................................................5
2. Giả thuyết :.............................................................................................................................5
3. Quá trình thể nghiệm (Thực nghiệm ) :.................................................................................8
4. Hiệu quả mới :.....................................................................................................................10
III. BÀI HỌC KINH NGHIỆM :.................................................................................................11
1. Kinh nghiệm cụ thể :............................................................................................................11

văn và công bằng xã hội. Cần thực hiện giảng dạy trên lớp với nhiều phương pháp phù
hợp phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh.
Năm học 2008 – 2009 là năm học đầu tiên Bộ Giáo dục - đào tạo triển khai thực
hiện mô hình xây dựng “Nhà trường thân thiện học, học sinh tích cực”.Đây là mô hình
cải thiện linh hoạt các hoạt động thường ngày của nhà trường nhằm làm cho các hoạt
động giáo dục trở nên nhẹ nhàng, vui tươi, nhằm nâng cao hiệu quả và chất lượng trong
giáo dục, phù hợp với nhu cầu và cuộc sống tại địa phương, tạo tâm lý cho người học
được thoải mái, gắn liền với việc bảo vệ gìn giữ các giá trị văn hoá truyền thống, bảo
đảm cơ sở vật chất, thiết bị dạy học, các nguồn lực cần thiết, phù hợp với học sinh.

Giáo viên thực hiện: Đinh Thị Gái – Trường THCS Số 2 Sen Thủy

3


Một số PP sử dụng phương tiện dạy học môn địa lý 8

2. Thực trạng :
Trong năm học vấn đề sử dụng phương tiện dạy học, đặc biệt là bản đồ giáo
khoa, tranh ảnh, các mẫu vật của bộ môn địa lí được thực hiện ở chương trình địa lí lớp
8 . Đây là một chương trình giúp các em hiểu sâu về địa lí tự nhiên – kinh tế xã hội Việt
Nam, và liên hệ các châu lục, các quốc gia trên thế giới. Khi đã hiểu rõ, nắm chắc các
kiến thức đó các em sẽ có cơ sở áp dụng các biện pháp để khai thác kiến thức từ bản đồ
giáo khoa, giúp các em hiểu rõ hơn về tự nhiên con người các quốc gia trên thế giới,
càng có ý nghĩa hơn khi các em được học về tự nhiên kinh tế xã hội của Việt Nam, tạo
điều kiện cho hoạt động học tập và lao động có hiệu quả và chất lượng, đáp ứng yêu cầu
khi đất nước mở cửa hội nhập.
Trước đây khi chưa thực hiện đồng bộ kết hợp nhiều phương pháp dạy trên lớp.
Kết quả học tập chưa đạt hiệu quả tối ưu. Phần lớn giáo viên chưa chú trọng khâu chuẩn
bị: Soạn bài, bản đồ, tranh ảnh, các mẫu vật, mô hình, sơ đồ nhất là các hình động trên

bản thân và xã hội. Thì việc giảng dạy học sinh vận dụng những kiến thức đã học vào
thực tế là điều thầy cô mong muốn.
Với nội dung học tập của môn Địa lí 8 chứa đựng cả một kho tàng kiến thức sinh
động và phong phú, hấp dẫn, dễ kích thích tính tò mò ham hiểu biết của học sinh, tạo
điều kiện cho việc hình thành động cơ, nhu cầu nhận thức cũng như hứng thú học tập
của học sinh. Địa lí là môn khoa học của các môn khoa học, tri thức địa lí chủ yếu được
hình thành bằng các phương pháp quan sát, mô tả thực nghiệm, thực hành, tưởng tượng,
liên hệ địa phương... Muốn thực hiện các bài học trên lớp. Giáo viên phải là người
hướng dẫn các em chủ động trong giờ học. Qua thực tế hiện nay để đạt một giờ dạy tốt
là cả một vấn đề mà mỗi thầy cô chúng ta cần quan tâm : Có những giờ dạy rất thành
công, nhưng cũng có những giờ dạy chưa đạt được mục đích của bản thân mỗi giáo viên
đứng lớp. Vì những cơ sở trên đây tôi muốn trao đổi với các bạn tìm ra những phương
pháp tối ưu nhất để các giờ dạy địa lí đạt kết quả cao nhất.
2. Giả thuyết :
Trong chương trình SGK lớp 8 có 2 nội dung chính đó là phần tự nhiên - kinh tế
Châu Á và Tự nhiên Việt Nam. Dù là dạy địa lí các châu hay địa lí Việt Nam chúng ta
cũng cần hình thành cho các em học sinh những nội dung cơ bản sau:
-Về kiến thức : Cần nắm những kiến thức cơ bản nào?
-Về kỹ năng : Cần rèn luyện kỹ năng gì?
-Về thái độ : GD học sinh về thái độ … -> tìm ra biện pháp thực hiện.
Trong các giờ lên lớp những bài dạy nào có bản đồ, tranh ảnh, mẫu vật thật là tốt
nhất vì học sinh không thể đi đến tận nơi, thấy tận mắt tất cả những nơi trên bề mặt của
trái đất, hay ở Việt Nam để quan sát thực tế địa phương....
Ví dụ : Dạy bài “Đặc điểm tài nguyên khoáng sản Việt Nam” .
Giáo viên sử dụng bản đồ tự nhiên Việt Nam bản đồ khoáng sản Việt Nam, mẫu
vật khoáng sản Việt Nam, bản đồ trống Việt Nam.

Giáo viên thực hiện: Đinh Thị Gái – Trường THCS Số 2 Sen Thủy

5

biện chứng, bồi dưỡng năng lực tư duy, tự học, tự nghiên cứu. Do đặc điểm của các đối
tượng sự vật địa lí được trãi rộng trong không gian, giáo viên không thể dẫn học sinh
đến tận nơi được. Vì vậy dạy học không thể thiếu bản đồ, tranh ảnh, mẫu vật.. Trong
giảng dạy địa lí mở đầu bằng bản đồ kết thúc bằng bản đồ. Đây là đặc trưng của bộ môn
khoa học địa lí mà không một môn khoa học nào có thể so sánh được. Cho nên khi lên

Giáo viên thực hiện: Đinh Thị Gái – Trường THCS Số 2 Sen Thủy

6


Một số PP sử dụng phương tiện dạy học môn địa lý 8

lớp giáo viên phải căn cứ vào nội dung yêu cầu của bài học để đưa ra một hệ thống câu
hỏi, bài tập hướng dẫn học sinh khai thác kiến thức trên bản đồ một cách có hiệu quả.
Ví dụ :
Quan sát lược đồ khoáng sản Việt Nam cho biết nước ta có những loại khoáng
sản nào?
+ Học sinh quan sát và trả lời: Than, dầu mỏ, apatít, đá vôi, sắt, crôm, đồng thiếc,
bô xít....dựa vào các kí hiệu của bản đồ mà không cần sử dụng sách giáo khoa.
Các em đã thấy các loại khoáng sản này chưa ?
Sau khi học sinh trả lời giáo viên cho học sinh quan sát các mẫu vật khoáng sản
Việt Nam, để các em nhận biết các loại khoáng sản một cách hiệu quả nhất.
b.Phương pháp phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo, tìm tòi kiến thức của
học sinh.
Sau khi học sinh đã quan sát cụ thể một mẫu vật, sơ đồ, bảng số liệu thống kê,
hình ảnh … nào đó hoặc các kiến thức đã qua thực tế - Giáo viên cần phát huy tối đa
hoạt động tư duy tích cực của học sinh bằng các tình huống để các em dự đoán nên giả
thuyết tranh luận giữa những ý kiến trái ngược…
Ví dụ : Quan sát tranh khai thác than, dầu khí em có nhận xét gì?:

rõ ràng cần thảo luận những câu hỏi nào ? (Chú ý những câu hỏi khó mới cần đưa ra
thảo luận). Thời gian qui định là bao lâu? Mỗi nhóm báo cáo xong cần có nhận xét đánh
giá (khen, nhắc nhở) Một điều giáo viên cần chú ý đó là theo dõi sự hoạt động của các
nhóm - Mỗi nhóm sẽ cử một nhóm trưởng chỉ đạo các bạn trong nhóm hoạt động và một
thư ký ghi ý kiến của các bạn trong nhóm.
d.Phương pháp kiểm tra đánh giá :
Đây là một hoạt động nhằm đánh giá kết quả hoạt động của nhóm, của cá nhân
thông qua hệ thống câu hỏi trắc nghiệm (Đúng, sai – lựa chọn câu đúng). Bài tập điền từ
phù hợp vào chỗ trống bằng các phiếu học tập, trò chơi, nhận biết mô hình, tư duy kiến
thức từ bản đồ…
3. Quá trình thể nghiệm (Thực nghiệm ) :
Để thực hiện tốt một giờ dạy đạt kết quả thì việc đầu tiên là khâu thiết kế một bài
dạy (Các bước lên lớp)
Tôi đã áp dụng kết hợp nhiều phương pháp để giảng dạy bài “Đặc điểm tài
nguyên khoáng sản Việt Nam” Với bài dạy này : Về mục tiêu cần xác định :
a. .Kiến thức:
- Hiểu và trình bày được.
+ Việt Nam là một nước giàu tài nguyên khoáng sản. Đó là một nguồn lực quan
trọng để công nghiệp hóa đất nước.
+ Mối quan hệ giữa khoáng sản với lịch sử phát triển. Giải thích được vì sao
nước ta giàu tài nguyên khoáng sản.
+ Các giai đoạn tạo mỏ và sự phân bố các mỏ, các loại khoáng sản chủ yếu của
nước ta.

Giáo viên thực hiện: Đinh Thị Gái – Trường THCS Số 2 Sen Thủy

8


Một số PP sử dụng phương tiện dạy học môn địa lý 8

* Đại diện nhóm trình bày, chỉ trên bản đồ khoáng sản Việt Nam.

Giáo viên thực hiện: Đinh Thị Gái – Trường THCS Số 2 Sen Thủy

9


Một số PP sử dụng phương tiện dạy học môn địa lý 8

+ Quan sát thảo luận nhóm. Rút ra kết luận …
Bằng sự kết hợp đồng bộ giữa phương pháp quan sát – Thảo luận – Kiểm tra
đánh giá giờ học đã thật sự thu hút học sinh.
4. Hiệu quả mới :
Các tiết dạy có sự chuẩn bị đầy đủ các phương tiện, đồ dùng dạy học như: Tranh
ảnh, bảng số liệu, mẫu vật, bản đồ, thao tác chính xác, kết hợp đồng bộ nhuần nhuyễn
các phương pháp dạy học. Giáo viên đã giúp các em nắm các kiến thức cơ bản một cách
chính xác, do chính các em tìm ra từ các phương tiện trực quan và biết tái hiện kiến thức
khi cần thiết, biết suy luận, diễn tả một sự vật hiện tượng địa lí, vận dụng chúng vào
thực tiễn, trong đời sống hằng ngày, đặc biệt là trong quá trình thi và kiển tra.

Giáo viên thực hiện: Đinh Thị Gái – Trường THCS Số 2 Sen Thủy

10


Một số PP sử dụng phương tiện dạy học môn địa lý 8

III. BÀI HỌC KINH NGHIỆM :
1. Kinh nghiệm cụ thể :
Qua những giờ dạy được chuẩn bị đầy đủ, thao tác chính xác, giúp các em nắm

+ Tài liệu bồi dưỡng thường xuyên chu kì 3 môn địa.
+ Át lát địa lí Việt Nam - Thế giới.
+ Chuyên đề địa cấp huyện.
+ Tài liệu bộ giáo dục đào tạo “Trường học thân thiện, học sinh tích cực”
Ngày …. tháng ……. năm 2011
Người viết

Đinh Thị Gái

Giáo viên thực hiện: Đinh Thị Gái – Trường THCS Số 2 Sen Thủy

12