LỜI NÓI ĐẦU
Động cơ nói chung và động cơ diezel nói riêng có vai trò hết sức quan trọng đối với
nền kinh tế quốc dân cũng như trong lĩnh vực quốc phòng. Do đó vấn đề nghiên cứu
phân tích đánh giá các loại động cơ trên trong điều kiện khai thác ở nước ta hiện nay là
vấn đề cấp thiết. Nếu làm tốt nội dung trên ta có thể khai thác hiệu quả, tiết kiệm, cải
tiến nâng cao hiệu quả sử dụng, có phương án sữa chữa thay thế hợp lý hay khai thác
đúng động cơ trong điều kiện không như thiết kế.
Nhiệm vụ đồ án của tôi là “Phân tích đặc điểm kết cấu và tính toán chu trình công
tác và động lực học ở chế độ tốc độ 1500( v/p ) của động cơ DSC 50 ”, cũng không nằm
ngoài tính cấp thiết trên.
Qua một thời gian làm đồ án, được sự hướng dẫn nhiệt tình của các thầy trong bộ
môn động cơ và khoa động lực, đặc biệt là thầy Vy Hữn Thành, tôi đã cơ bản hoàn
thành các nội dung sau:
 Giới thiệu các thông số kỹ thuật và kết cấu chung của động cơ DSC50 .
 Tính toán chu trình công tác ở chế độ tốc độ 1500 ( v/ p )
 Tính toán động lực học ở chế độ tốc độ 1500 ( v/ p )
Do thời gian và kiến thức còn hạn chế nên đồ án chắc chắn không tránh khỏi những
thiếu sót, vì vậy rất mong sự giúp đỡ và đóng góp ý kiến của các thầy, các bạn để bổ
sung kiến thức cho tôi, tạo điều kiện thuận lợi cho tôi nhận công tác khi ra trường.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Hà nội, ngày 20 tháng 04 năm 2009.
Học viên thực hiện:
Nguyễn Trung Khoa
Học viện KTQS Cộng hoµ x· hội chủ nghĩa việt nam
GVHD:Vy H÷u Thµnh SVTH: NguyÔn Trung Khoa
Trang: 1
BM Động cơ c lp - T do - Hnh phúc
Nhiệm vụ đồ án môn học đcđt
H v tên: Nguyễn Trung Khoa
Lớp:k11 xe ô tô
1. Tờn t i: Kim nghim ng c DSC 50 ở chế độ 1500 v/p

Trong điều kiện làm việc ở Việt Nam, đây là loại động cơ được sử dụng chủ yếu vào
các loại tàu đánh cá.
Nước ta được Liên Xô đầu tư xây dựng nhà máy chế tạo và dây chuyền lắp ráp
động cơ DSC-50. Hiện nay ta mới sản xuất được một số chi tiết, một số chi tiết khác ta
vẫn phải nhập ngoại, ta đang từng bước sản xuất toàn bộ những chi tiết mà vẫn phải
nhập.
ở Việt Nam hiện nay việc diesel hoá các loại xe là một vấn đề đang được nhiều
người chú ý đến. Việc lắp ráp động cơ DSC 50 lên một số xe vận tải và một số thuyền
đánh cá đang được thực hiện, vì nó đem lại hiệu quả kinh tế khá cao: đỡ tốn nhiên liệu,
mức độ độc hại thấp hơn.
Xuất phát từ những yếu tố trên, việc khai thác triệt để tính năng của động cơ là
một vấn đề đang được nhiều người quan tâm và nó cũng là môt vấn đề hết sức có ý
nghĩa và mang tính thời sự đối với tình hình kinh tế nước ta.
Từ những yêu cầu thực tế trên, nhiệm vụ đồ án là tính toán các thông số làm việc
của động cơ ở chế độ công suất định mức
Đồ án gồm những chương chính sau:
- Chương1: Các đặc tính cơ bản của động cơ.
- Chương2: Kết cấu của các cơ cấu và các cụm.
- Chương3: Tính toán chu trình công tác của động cơ DSC 50

GVHD:Vy H÷u Thµnh SVTH: NguyÔn Trung Khoa
Trang: 3
Chương 1
Các đặc tính cơ bản của động cơ.
Động cơ DSC50 là động cơ diesel 4 kỳ không tăng áp, bốn xy lanh bố trí thành một
hàng thẳng đứng, buồng cháy phân chia, làm mát bằng chất lỏng tuần hoàn cưỡng bức
kiểu kín.
Bảng các thông số kỹ thuật chính của Động cơ DSC50
tt thông số đơn vị tính số liệu
1 Mã hiệu động cơ: DSC 50

17 Nhiên liệu diesel
Chương 2
kết cấu của các cơ cấu và các cụm
2.1. Cơ cấu khuỷu trục thanh truyền (CCKTTT)
CCKTTT dùng để biến chuyển động tịnh tiến của pít tông thành chuyển động
quay của trục khuỷu và ngược lại.
CCKTT gồm hai nhóm chi tiết cơ bản:
GVHD:Vy H÷u Thµnh SVTH: NguyÔn Trung Khoa
Trang: 4
-nhóm chi tiết cố định.
-nhóm chi tiết chuyển động.
2.1.1. Nhóm chi tiết cố định
bao gồm: thân máy, nắp máy, xy lanh .
2.1.1.1. Thân máy
Khối thân máy được đúc bằng gang xám, liền khối với nửa trên các te (hộp trục
khuỷu) để tăng độ cứng vững. Thân máy là chi tiết để gá lắp các chi tiết của các cơ cấu
và một số hệ thống của động cơ.
Mặt đầu trên của thân máy được gia công phẳng và các lỗ ren cấy gu dông để lắp
ghép với nắp xy lanh và có các lỗ thông khoang nước làm mát cũng như khoang trống
cho các đũa đẩy. Ngoài ra, mặt trên của khối thân máy có gia công 4 lỗ bậc tạo gờ lắp
ghép với vai tựa trên của bốn ống lót ướt. Vách ngăn nằm ngang phía dưới ngăn cách
khoang chứa trục khuỷu với khoang áo nước ôm quanh các xy lanh và cũng được gia
công bốn lỗ đồng tâm với bốn lỗ ở mặt trên để luồn lót xy lanh qua. Trên bốn lỗ này có
gia công rãnh vòng lắp gioăng cao su bao kín dầu và nước.
Người ta lắp thân bơm nước vµo ®Çu khèi th©n m¸y. Dọc theo một bên của thân
máy có vách đứng để tách riêng áo nước khối thân xy lanh và tạo khoảng riêng biệt
chứa đũa đẩy, con đội. ở vách ngăn đáy dưới của khoang chứa đũa đẩy có gia công tám
lỗ để lắp con đội. Các lỗ này được gia công chính xác với độ bóng cao. Khoang chứa
đũa đẩy và con đội có hai cửa sổ và được đậy kín bằng các nắp dập từ thép lá và có
gioăng bao kín. Phía ngoài có họng nạp để nạp dầu vào các te. Miệng họng nạp dầu

có đường kính lớn hơn đường kính họng xả. Mỗi xy lanh có một xu páp nạp và một xu páp
xả. Các xu páp được bố trí thành hàng dọc theo nắp máy. ống nạp và ống xả được cố định
với nắp xy lanh bằng các gu dông, giữa chúng có đệm amiăng làm kín.
Trên nắp xy lanh còn được gia công bốn lỗ để lắp vòi phun. Các lỗ này được ép
các ống lót bằng đồng, mặt ngoài của các ống lót tiếp xúc với nước vì vậy vòi phun
được làm mát tốt hơn. Đầu phía dưới ống có đệm
.
Các khoang chứa nước làm mát trong nắp xy lanh được nối thông với nhau và với
áo nước ở thân máy bằng các lỗ. ở phía trên phần trước của nắp máy có khoang để gom
nước. Trong khoang này có lắp van hằng nhiệt để đưa nước về két mát hoặc trực tiếp về
bơm nước. Giàn cò mổ được lắp phía trên nắp xy lanh. Giữa nắp giàn cò mổ và nắp bao
kín có gioăng cao su chịu dầu.
GVHD:Vy H÷u Thµnh SVTH: NguyÔn Trung Khoa
Trang: 6
Trên nắp xy lanh còn có đường rãnh dẫn dầu bôi trơn từ đường dầu ở thành vách
sau của thân lên giàn cò mổ thông qua giá đỡ cò mổ cuối cùng.
2.1.1.3. ống lót xy lanh
ống lót xy lanh được đúc bằng gang xám hợp kim Cì 21- 40. ống có dạng hình trụ bậc
và được ép vào các lỗ bố trí lót xy lanh trong khối thân máy. Để đảm bảo chính xác và
chắc chắn khi lắp ghép, đầu trên và ở mặt ngoài đai dưới của ống lót có gia công các vai
tựa và gờ định vị. ống lót động cơ DSC50 thuộc loại ống lót ướt, vai tựa trên, dưới được
làm kín với khoang trục khuỷu bằng các gioăng cao su. Mặt trong ống xy lanh được gia
công chính xác, nhiệt luyện và doa, mài khôn đạt độ bóng cao để giảm ma sát giữa xéc
măng, pít tông với thành lót xy lanh. Việc nhiệt luyện nhằm mục đích đảm bảo độ cứng
và giảm tốc độ mài mòn. Khi lắp ráp phải chọn lắp với pít tông có nhóm kích thước
tương ứng.
2.1.2. Nhóm chi tiết chuyển động
bao gồm: pít tông, trục khuỷu, thanh truyền, bánh đà, pu ly…
2.1.2.1. Pít tông
Pít tông được đúc bằng gang, đỉnh pít tông cùng với thành vách ống lót xy lanh

ở mỗi rãnh xéc măng dầu người ta lắp hai xéc măng dầu bằng gang giống hệt
nhau với lưỡi vát cùng quay về phía dưới có tác dụng tạo màng dầu bôi trơn cho bề mặt
làm việc của pít tông và mặt gương xy lanh đồng thời gạt dầu thừa về các te động cơ.
Khi lắp từng cặp xéc măng dầu vào một rãnh phải xếp miệng lệch nhau 180
o
.
1.2.4. Thanh truyền
Thanh truyền được rèn dập bằng thép các bon 45, được nhiệt luyện để tăng độ
bền. Thanh truyền được chia làm ba phần: đầu nhỏ, thân và đầu to. Đầu nhỏ thanh
truyền có dạng thành dày được ép bạc lót bằng đồng thau dạng trụ rỗng để lắp ghép với
chốt pít tông, phía trên có khối kim loại để điều chỉnh khối lượng và có khoan lỗ hứng
dầu bôi trơn chốt. Thân thanh truyền có tiết diện ngang hình chữ I lớn dần về phía đầu
to để giảm khối lượng mà vẫn đủ độ cứng vững. Đầu to thanh truyền được gia công
thành hai nửa, phần tháo được gọi là nắp đầu to thanh truyền. Người ta gia công tinh bề
mặt bên trong của đầu to thanh truyền cùng với nắp vì thế không đựơc lắp lẫn các nắp
đầu to các thanh truyền. Để lắp đúng, trên thân và nắp có đánh số theo thứ tự của các xy
lanh. Hai nửa của đầu to thanh truyền được cố định với nhau bằng các bu lông thanh
truyền. Bề mặt phân chia đầu to thanh truyền vuông góc với thân thanh truyền. Để tránh
GVHD:Vy H÷u Thµnh SVTH: NguyÔn Trung Khoa
Trang: 8
hiện tượng tự tháo người ta lắp các tấm hãm bằng thép.
2.1.2.5. Trục khuỷu
Trục khuỷu của động cơ là chi tiết chịu tải trọng nặng nhất, nó tiếp nhận lực khí thể và
lực quán tính chuyển động tịnh tiến từ pít tông thông qua thanh truyền và truyền mô
men xoắn ra ngoài. Trục khuỷu được chế tạo bằng thép hợp kim với công nghệ rèn
khuôn rồi qua gia công cơ khí và nhiệt luyện để đạt cơ tính cao: cứng ở bề mặt ngoài,
dẻo ở phần bên trong, do vậy trục chịu mài mòn và chịu xoắn tốt.
Trục khuỷu gồm năm cổ trục và bốn cổ khuỷu, trên phần kéo dài của má khuỷu
có bố trí các đối trọng. Bề mặt cổ trục và cổ khuỷu được tôi cao tần với chiều sâu lớp
thấm tôi 3,0-4,0mm và độ cứng đạt 55-60 HRC.

Trục cam được chế tạo bằng thép các bon 45 (hình 8), các cam và cổ trục được
tôi cao tần với độ thấm tôi 1,5-2 mm, biên dạng cam xả có dạng khác cam nạp để cho
pha xả dài hơn pha nạp.
ổ đỡ trục cam là loại ổ trượt có dạng lỗ trụ tròn gia công trên các thành vách
ngang. Các bạc ổ đỡ bằng đồng thanh được ép vào lỗ sau đó được gia công tinh để đảm
bảo độ đồng tâm.
Bánh răng 19 được lắp vào đầu trước của trục cam bằng then 24 và được ép chặt
bằng đệm 18 và bu lông 17. Bánh răng được ép vào phía cổ trục qua bạc 23. Mặt bích
22 được cố định vào thành trước khối động cơ bằng bu lông 20 để chặn sự dịch chuyển
dọc trục. Ngoài ra còn có một bu lông bắt vào nắp che khối bánh răng trục cam để điều
chỉnh độ chuyển dịch dọc trục. ở cổ trước của trục có khoan lỗ dọc trục và lỗ hướng
kính để dẫn dầu bôi trơn cho các ổ trục cam và các bánh răng.

GVHD:Vy H÷u Thµnh SVTH: NguyÔn Trung Khoa
Trang: 10
Hình 8 : Nhóm trục cam
1- trục cam; 2-nút; 3- chốt; 4- đệm; 5- bánh răng dẫn động bơm nhiên liệu; 6- bạc; 7-
vòng chặn; 8- bích bánh răng then hoa của bơm; 9- tấm; 10- bánh răng; 11- đệm; 12- bu
lông; 13- bạc; 14- vòng đệm; 15- vòng đệm khóa; 16- pu lông; 17- bu lông đặc biệt; 18-
vòng đệm chặn; 19- bánh răng trục cam; 20- vít; 21- vòng đệm; 22- vòng chặn; 23- vòng
đệm; 24- then.
2.2.1.1. Con đội
Con đội có dạng cốc trụ rỗng và được chế tạo bằng thép, mặt tiếp xúc với đầu đũa
đẩy được gia công dạng chỏm cầu lõm. Mặt đáy tiếp xúc với cam và mặt trụ ngoài được
tôi cứng và mài tinh đạt độ bóng cao. Trên bề mặt trụ có khoan lỗ thoát dầu.
2.2.1.2. Đũa đẩy
GVHD:Vy H÷u Thµnh SVTH: NguyÔn Trung Khoa
Trang: 11
Đũa đẩy được làm bằng thép các bon, một đầu tiếp xúc với con đội có dạng chỏm
cầu lồi còn đầu kia tiếp xúc với bu lông điều chỉnh lắp trên đầu cò mổ có dạng cầu lõm.

2.3. Hệ thống làm mát
Hệ thống làm mát bằng nước trên động cơ DSC50 là hệ thống kiểu kín tuần hoàn
cưỡng bức, trong hệ thống có các phần tử: bơm nước, két nước, van hằng nhiệt, quạt
gió, áo nước và các đường ống. Sơ đồ hệ thống làm mát được thể hiện trên hình 10.
Hình 10 : Sơ đồ hệ thống làm mát động DSC 50
1- rèm chắn; 2- két làm mát nước; 3- van hằng nhiệt; 4- đồng hồ báo nhiệt độ nước; 5-
cơ cấu điều khiển; 6,8- khóa xả nước; 7- bơm nước.
Hệ thống làm mát có nhiệm vụ: giảm nhiệt độ cho các chi tiết và giữ khoảng nhiệt độ
phù hợp khi động cơ làm việc đồng thời sấy nóng nhanh động cơ.
Nếu động cơ làm việc mà hệ thống làm mát bị trục trặc thì các chi tiết bị giãn nở
vì nhiệt nhiều hơn, dầu bôi trơn bị loãng ra và có thể bị cháy. Kết quả là động cơ bị bó
kẹt, độ mài mòn các chi tiết tăng lên, độ bền vững của chúng bị giảm đi. Do vậy có thể
GVHD:Vy H÷u Thµnh SVTH: NguyÔn Trung Khoa
Trang: 13
gây ra những hư hỏng nghiêm trọng khác như: pít tông bị kẹt cứng trong xy lanh chẳng
hạn. Để động cơ làm việc bình thường thì nhiệt độ nước làm mát cần được duy trì trong
khoảng 80-90
0
C.
2.3.1. Két mát
Dùng để giảm nhiệt độ nước sau khi đã đi qua động cơ. Két mát của hệ thống làm
mát gồm hai khoang: khoang trên và khoang dưới, được nối thông với nhau bằng các
ống. Các ống tản nhiệt, các cánh tản nhiệt được chế tạo bằng đồng thau. ống dẹt tản
nhiệt được hàn với hàng loạt các tấm ngang, mỏng tản nhiệt để tăng diện tích tiếp xúc
với không khí. Nước đi qua ống và tỏa nhiệt cho không khí lưu thông cưỡng bức qua
két mát nhờ quạt gió.
Van hơi-không khí gồm van hơi 1 đặt lồng bên trong nó van không khí 2 (hình
11). Van hơi dưới tác dụng của lò xo đóng kín miệng két mát nước. Nếu nhiệt độ trong
két mát lớn dưới tác dụng của áp suất van hơi được mở ra và hơi thừa được thoát ra
ngoài để giảm bớt áp suất trong hệ thống.

ống xếp, trên trục có hai van: van phụ bên và van chính.
Van phụ cho nước tuần hoàn về khoang hút của bơm bỏ qua két mát, van chính
cho nước qua két mát trước khi tới bơm.
Nhờ có van hằng nhiệt mà động cơ được sấy nóng nhanh hơn, chế độ nhiệt được
ổn định hơn.
2.4. Hệ thống bôi trơn động cơ
Hệ thống này làm nhiệm vụ lọc sạch, làm mát dầu bôi trơn và đưa dầu sạch tới
các bề mặt ma sát, bôi trơn đồng thời làm mát, bao kín, chống rỉ cho các chi tiết của
động cơ.
Hệ thống bôi trơn của động cơ được thể hiện trên hình 14. động cơ sử dụng là hệ thống
bôi trơn hỗn hợp. Dầu được đưa tới bề mặt làm việc của chi tiết chịu tải lớn dưới áp suất
cao. Còn các chi tiết làm việc trong điều kiện thuận lợi hơn được bôi trơn theo nguyên
lý vung té.
GVHD:Vy H÷u Thµnh SVTH: NguyÔn Trung Khoa
Trang: 15
Hình 14: Sơ đồ hệ thống bôi trơn động cơ DSC50
1- két mát dầu; 2- ống nạp dầu; 3- bầu lọc ly tâm; 4- bơm dầu; 5- lưới lọc sơ bộ; 6-
nút xả dầu; 7- van xả giảm áp; 8- van giảm áp; 9- van an toàn; 10- đồng hồ áp suất
dầu; 11- các te.
Các chi tiết được bôi trơn dưới áp suất cao gồm: bạc cổ trục, bạc đầu to thanh
truyền, trục giàn cò mổ của cơ cấu phối khí, bạc trục cam, bánh răng trục cam. Các chi
tiết còn lại được bôi trơn bằng dầu vung té.
2.4.1. Bơm dầu
Bơm dầu là loại bơm bánh răng, một cấp dùng để cấp dầu dưới áp suất nhất định
đến các bề mặt làm việc của các chi tiết.
Bơm gồm có: thân, nắp, bánh răng chủ động và bánh răng bị động. Bánh răng chủ động
ép căng vào trục cùng then bán nguyệt. Đầu kia của trục chủ động có lắp bánh răng để
nhận truyền động từ trục khuỷu, bánh răng bị động quay trơn trên trục bị động lắp cố
định với vỏ bơm.
Trên nắp của bơm có vấu lồi, trong đó người ta gia công và lắp van định áp để ngăn ngừa áp