Phần I: Mở đầu
Trong nền kinh tế thị trờng hiện nay, nền kinh tế Việt Nam đã có những bớc
chuyển biến mạnh mẽ. Trong bối cảnh phát triển chung của nền kinh tế, khu vực
nông nghiệp, bao gồm: nông, lâm, ng nghiệp với gần 65% dân số, có vai trò hết sức
quan trọng đối với kinh tế - xã hội của cả nớc và những bớc phát triển khá cao và ổn
định. Từ một nền nông nghiệp tự cung tự cấp, thiếu lơng thực triền miên đến nay về
cơ bản đã phát triển thành một nền nông nghiệp hàng hoá, đảm bảo an ninh lơng
thực quốc gia, có tỷ suất hàng hoá ngày càng cao; một số mặt hàng xuất khẩu có thị
phần khá lớn trong khu vực và thế giới, nh: gạo, cao su, cà phê, hồ tiêu, hạt điều,
thuỷ sản, đồ mộc. Cơ sở hạ tầng phục vụ sản xuất nông nghiệp và đời sống nông
thôn có bớc phát triển vợt bậc. Đời sống của tuyệt đại bộ phận nông dân ngày càng
đợc cải thiện. Nông nghiệp nớc ta đang ngày càng hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế
khu vực và thế giới, góp phần to lớn vào sự nghiệp ổn định và phát triển kinh tế - xã
hội của đất nớc.
Trong những năm tới, ngành nông nghiệp nớc ta vẫn phải tiếp tục phát triển
nhanh, phải đổi mới mạnh mẽ về chất lợng; thực thi các giải pháp nhằm nâng cao
chất lợng sản phẩm, sức cạnh tranh và đạt hiệu quả cao của hàng hoá nông lâm sản
trên thị trờng trong nớc và quốc tế. Để đạt đợc mục tiêu đó trong điều kiện hội nhập
kinh tế quốc tế và gia nhập WTO, yêu cầu bức bách đối với ngành nông nghiệp
trong những năm tới phải tập trung đầu t phát triển (ĐTPT) đồng bộ hệ thống cơ sở
hạ tầng (CSHT) một cách đồng bộ, hiện đại phục vụ trực tiếp sản xuất nông nghiệp.
Vì vậy việc nghiên cứu, phân tích thực trạng ĐTPT CSHT phục vụ sản xuất
nông nghiệp tìm ra những giải pháp thích hợp trong xây dựng những chính sách cơ
chế nhằm tạo ra động lực mới, huy động mọi nguồn lực cho đầu t phát triển CSHT
phục vụ sản xuất nông nghiệp, nông thôn là nhu cầu cấp thiết nhất hiện nay. Do đó
em chọn đề tài: "Vai trò của hoạt động đầu t phát triển CSHT nông nghiệp, nông
thôn nớc ta. Thực trạng và một số giải pháp huy động, sử dụng có hiệu quả hoạt
động đầu t phát triển CSHT nông nghiệp nông thôn nớc ta, làm đề tài nghiên cứu
.
Phần II: Nội dung
1

triển CSHT nông nghiệp, nông thôn tiếp tục trở thành bắt buộc thật sự đối với
tiềm năng của sự tăng trởng kinh tế, tạo tiền đề cho sự phát triển của các ngành
công nghiệp và dịch vụ. Giá trị của cơ sở hạ tầng tơng xứng là một sự sống còn
cho sự gia tăng nhanh phát triển kinh tế của một đất nớc và sự phát triển kinh tế
không còn nghi nghờ gì nữa phải phụ thuộc vào hệ thống cơ sở hạ tầng đợc thiết
lập này.
+ Đầu t phát triển CSHT nông nghiệp, nông thôn có tác dụng giúp làm
thay đổi cơ cấu cây trồng và vật nuôi, thay đổi đợc tập quán canh tác lâu đời của
ngời nông dân vùng cao, ví dụ nh việc đầu t cho thuỷ lợi sẽ giúp cho ngời dân
có thể chủ động đợc nớc tới cho sản xuất lúa 2 vụ ăn chắc, giải quyết nớc tới
cho cây ăn quả, cây công nghiệp đảm bảo nâng cao năng suất, chất lợng cây
trồng, thúc đẩy việc chuyển đổi tập quán canh tác, thay đổi giống cây trồng vật
nuôi.
Khi đã có hệ thống cơ sở hạ tầng tốt giúp thúc đẩy việc giao lu hàng hóa,
các ngành công nghiệp chế biến bảo quản sau thu hoạch sẽ phát triển nhờ có đủ
đờng giao thông, điện, nớc, chợ,... Ngoài ý nghĩa về mặt thúc đẩy phát triển kinh
tế xoá đói giảm nghèo, mà còn ổn định đời sống dân c, nâng cao chất lợng và đời
sống văn hoá của ngời dân nông thôn vùng sâu vùng xa.
Đầu t phát triển cơ sở hạ tầng cho nghiên cứu khoa học và chuyển giao
công nghệ sẽ thúc đẩy sản xuất nông nghiệp phát triển nhanh hơn, tạo những
đột phá mới, dựa trên những những tiến bộ kỹ thuật về giống, công nghệ canh
tác, phòng trừ sâu bệnh, dịch bệnh,...
2.1.2. Căn cứ hình thành đầu t phát triển CSHT phục vụ sản xuất nông
nghiệp, nông thôn.
A. Đặc điểm
+ Đầu t cơ sở hạ tầng đòi hỏi phải có nguồn vốn lớn đủ sức tái sản xuất mở
rộng, sự vận động của hệ thống cơ sở hạ tầng này sẽ đảm bảo sự gia tăng về giá
trị cao hơn giá trị đồng vốn bỏ ra theo thời gian để đáp ứng đợc nhu cầu ngày
3
càng cao của toàn bộ nền sản xuất và đời sống kinh tế xã hội.

triển CSHT nông nghiệp, nông thôn bao gồm:
+ Quy hoạch đầu t phát triển các cơ sở hạ tầng : Quy hoạch là sự bố trí sắp
xếp một công việc một vấn đề nào đó cho một tơng lai dài hạn, tuỳ theo vấn đề
cần quy hoạch. Đối với quy hoạch đầu t phát triển cơ sở hạ tầng nông nghiệp,
đó là sự bố trí sắp xếp về thời gian và không gian và các điều kiện vật chất để
xây dựng các công trình cơ sở hạ tầng nào đó cho tơng lai.
+ Huy động các nguồn lực cho ĐTPT CSHT: Đối với ĐTPT CSHT, quy
hoạch là công việc có tính tiền đề. Huy động các nguồn lực cho ĐTPT CSHT là
công việc tiếp theo có tầm quan trọng đặc biệt. Cùng với tổ chức triển khai các
hoạt động đầu t, huy động nguồn lực nhằm biến các ý tởng của quy hoạch trở
thành hiện thực. Nguồn lực cho ĐTPT CSHT có nhiều loại: đất đai với t cách
chỗ dựa địa điểm của các công trình; nguồn nhân lực và nguồn vốn là những
yếu tố để triển khai các hoạt động xây dựng các CSHT.
+ Tổ chức thực hiện đầu t các CSHT: Tổ chức thực hiện là một trong các
nội dung quan trọng của đầu t phát triển cơ sở hạ tầng nông nghiệp. Vì vậy, tổ
chức thực hiện ảnh hởng rất lớn đến kết quả đầu t các cơ sở hạ tầng của ngành.
Tổ chức đầu t phải phù hợp với các quy hoạch và kế hoạch mà trực tiếp là các
dự án đầu t, khi các vấn đề trên đợc xác định hợp lý và thờng xuyên đánh giá để
có những điều chỉnh kịp thời là nhân tố đảm bảo sự thành công của các hoạt
động đầu t và ngợc lại.
+ Tổ chức vận hành, khai thác các công trình CSHT: Các công trình CSHT
nông nghiệp sau khi xây dựng xong cần phải đợc tổ chức vận hành khai thác và
thờng xuyên duy tu, bảo dỡng. Tất cả các nội dung từ quy hoạch đến huy động
các nguồn lực, đến tổ chức xây dựng đợc triển khai tốt, nhng đến khâu tổ chức
khai thác thực hiện không tốt thì quá trình ĐTPT CSHT cũng không đạt đợc
mục đích nh mong muốn. Vì vậy, tổ chức khai thác các công trình của hệ thống
CSHT không chí vận hành khai thác các công trình đó mà còn là mở rộng các
5
hoạt động sản xuất và đời sống từ những hoạt động của công trình CSHT mang
lại.

6
móc trong nớc sản xuất. Mức độ cơ giới hoá làm đất của Trung Quốc năm 1995
đã đạt 55% diện tích gieo trồng.
Trung Quốc đầu t tập trung vào 4 lĩnh vực là: năng lợng, vận tải, thông
tin liên lạc, cấp và thoát nớc phục vụ trực tiếp cho sản xuất nông nghiệp và nông
thôn. Trong đó ngành năng lợng đợc đầu t nhiều nhất.
C. Thái Lan
ở khu vực Đông Nam á Thái Lan là nớc dẫn đầu về đầu t trang thiết bị
máy móc nông nghiệp và đạt mức cơ giới hoá cao nhất so với các nớc trong khu
vực (thời điểm 1995). Đầu t cho thuỷ lợi cũng đợc tập trung cao độ nhằm nâng
cao diện tích tới lúa nớc tăng bình quân năm 2,4%. Dẫn tới năng suất ngũ cốc
tính đến năm 2002 là 4,1 tấn/ha đứng đầu khu vực. Đầu t về khoa học - công
nghệ phục vụ trực tiếp sản xuất nông nghiệp trong nghiên cứu giống mới trồng
trọt và chăn nuôi cũng rất đợc chú trọng.
Những thập kỷ cuối thế kỷ 20 ĐTPT CSHT cho sản xuất nông nghiệp và
nông thôn ở Thái Lan đã góp phần chuyển dịch nền sản xuất nông nghiệp
truyền thống sang sản xuất nông nghiệp hàng hoá lớn hớng tới chiếm lĩnh đợc
thị trờng xuất khẩu nông sản của thế giới. Trong đó đầu t ngành công nghệ
thông tin đợc tài trợ nhiều nhất.
2.2. Thực trạng của hoạt động đầu t phát triển CSHT phục vụ
sản xuất nông nghiệp, nông thôn ở Việt Nam thời gian qua.
2.2.1. Phân tích thực trạng của hoạt động đầu t phát triển CSHT phục vụ
sản xuất nông nghiệp, nông thôn ở Việt Nam thời gian qua.
- Về quy mô ĐTPT CSHT: Quy mô ĐTPT CSHT phục vụ sản xuất nông
nghiệp tăng nhanh qua các năm nếu xét về trị tuyết đối, nhng rất nhỏ bé nếu
xem xét chúng trong tổng vốn đầu t toàn xã hội (chiếm 20%) và yêu cầu phát
triển của ngành nông, lâm nghiệp, thuỷ sản. Cụ thể:
Tổng vốn đầu t phát triển toàn xã hội thời kỳ 1996-2005 là 397.075 tỷ
đồng, trong đó thời kỳ 1996-2000 là 135.683 tỷ đồng và thời kỳ 2001-2005 là
261.392 tỷ đồng, tăng 1,92 lần. Trong tổng vốn đầu t phát triển toàn xã hội, vốn

quản lý
- Về cơ cấu vốn ĐTPT CSHT: Đầu t phát triển cơ sở hạ tầng nông lâm
nghiệp thời kỳ 1996 - 2005 là 18.838,36 tỷ đồng. ĐTPT CSHT của 3
ngành nông lâm và thuỷ lợi là 17.868,98 tỷ đồng, chiếm 94,85%. Đầu t
cho xây dựng cơ sở hạ tầng phục vụ nghiên cứu khoa học, giáo dục đào tạo
nguồn nhân lực và trang thiết bị kỹ thuật phục vụ cho phát triển sản xuất
nông lâm nghiệp là 969,38 tỷ đồng, chiếm 5,15%. Trong đầu t cho nông,
lâm nghiệp và thuỷ lợi, đầu t cho thuỷ lợi là 12.957 tỷ đồng chiếm 72,51%
tổng vốn đầu t.
Biểu đồ : Cơ cấu ĐTPT CSHT phục vụ nông nghiệp giai đoạn 1996-2005
8
16.1
9.97
68.78
5.15
Hạ tầng nông nghiệp
Hạ tầng lâm nghiệp
Thuỷ Lợi
Hạ tầng khác
Nguồn: Tổng cục Thống kê - số liệu 1996-2005& Bộ NN&PTNT.
Nh vậy, đầu t từ nguồn vốn ngân sách do Bộ Nông nghiệp và PTNT quản
lý chủ yếu tập trung vào đầu t cho thuỷ lợi. Việc tập trung đầu t cho thuỷ lợi là
phù hợp với điều kiện sản xuất lúa nớc của nông nghiệp Việt Nam chịu ảnh h-
ởng bởi khí hậu nhiệt đới gió mùa. Tuy nhiên, trong điều kiện nguồn vốn có hạn
việc đầu t quá tập trung vào thuỷ lợi đã dẫn đến sự phát triển không đều của hệ
thống CSHT phục vụ nông nghiệp, nhất là hệ thống giao thông và các cơ sở hạ
tầng phục vụ sản xuất nông nghiệp khác.
A. Cơ sở hạ tầng thuỷ lợi
- Thực trạng ĐTPT CSHT thuỷ lợi: Trong ĐTPT CSHT, đầu t cho thuỷ lợi
đợc chú trọng hơn cả. Trong thời kỳ 1996-2005 tổng ĐTPT CSHT thuỷ lợi là

3
đá. Vốn sự nghiệp cho duy tu và bảo dỡng sửa chữa
nhỏ là 197 tỷ đồng, đào đắp tôn tạo khoảng 1,4 triệu m
3
đất và tu sửa kè 13.700
m
3
. Nhờ vậy, hệ thống đê của miền Bắc và Bắc Trung bộ đợc củng cố và nâng
cấp. Tuy nhiên, hầu hết các tuyến đê biển đợc xây dựng đã lâu và có khả năng
chống chịu các cơn bão có cờng độ cấp 8-10. Trong trờng hợp bão trên cấp 10,
kết hợp với thời gian có bão có triều cờng thì một số đoạn đê biển khó có khả
năng chống chịu nổi, việc vỡ đê có thể xẩy ra.
Vốn đầu t cho thuỷ lợi cũng đợc cấp cho chơng trình kiểm soát lũ ở Đồng
bằng sông Cửu Long. Tuy mới triển khai trong thời gian ngắn, nhng đã thu đợc
kết quả khả quan, đảm bảo 2 vụ lúa ăn chắc là Đông Xuân và Hè Thu. Đồng
thời đã góp phần quan trọng trong việc phát triển nông thôn mới trong vùng lũ
và giảm bớt thiệt hại về ngời và của do lũ gây ra.
B. Cơ sở hạ tầng nông nghiệp
- Thực trạng ĐTPT CSHT nông nghiệp
10