TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN
KHOA KHOA HỌC QUẢN LÝ
~~~~~~*~~~~~~
BÀI TIỂU LUẬN
BỘ MÔN: MÔI TRƯỜNG VÀ CON NGƯỜI
Đề tài:
MỐI QUAN HỆ GIỮA DÂN SỐ - TÀI NGUYÊN - MÔI TRƯỜNG
Giáo viên hướng dẫn : NGÔ THANH MAI
Nhóm thực hiện :
NHÓM 3
Lớp : QUẢN LÝ KINH TẾ 50A
HÀ NỘI - 2008
MỤC LỤC
MỤC LỤC............................................................................................... 2
LỜI NÓI ĐẦU........................................................................................4
A. MỐI TƯƠNG QUAN GIỮA DÂN SỐ, SỬ DỤNG TÀI NGUYÊN VÀ
Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG.............................................................................5
I. Sự gia tăng dân số..................................................................................5
II. Vấn đề cạn kiệt tài nguyên...................................................................6
III. Vấn đề ô nhiễm môi trường................................................................7
IV. Mối tương quan giữa dân số - tài nguyên - môi trường......................7
1. Dân số lên tài nguyên......................................................................8
2. Tài nguyên lên dân số......................................................................8
3. Môi trường lên dân số......................................................................8
4. Dân số lên môi trường.....................................................................8
5. Môi trường lên tài nguyên................................................................9
6. Tài nguyên lên môi trường...............................................................9
B. ẢNH HƯỞNG CỦA SỰ GIA TĂNG DÂN SỐ LÊN CÁC TÀI
NGUYÊN THIÊN NHIÊN..............................................................................9
I. Ảnh hưởng của sự gia tăng dân số lên tài nguyên đất...........................9

khác.
Nhóm 2
4
A. MỐI TƯƠNG QUAN GIỮA DÂN SỐ, SỬ DỤNG TÀI NGUYÊN VÀ Ô
NHIỄM MÔI TRƯỜNG
I. Sự gia tăng dân số
Dân số (Populatin) là đại lượng tuyệt đối con người trong một đơn vị hành
chính hay một quốc gia, một châu lục hoặc cả hành tinh chúng ta tại một thời
điểm nhất định.
Trong lịch sử loài người số dân tăng lên không ngừng, tuy nhịp độ có khác
nhau. Chỉ ở một vài thời điểm tương đối ngắn như chiến tranh, dịch bệnh, thiên
tai, thì nhịp độ gia tăng dân số thế giới bị suy giảm (bệnh dịch hạch xảy ra ở
Châu Âu vào thế kỷ XIV đã làm chết 15 triệu người, khoảng 1/3 số dân của châu
lục, nạn đói vào thế kỷ XIX ở Ấn Độ giết chết 25 triệu người, dịch cúm ở Châu
Âu sau Chiến tranh thế giới thứ nhất làm chết 20 triệu người và số người chết
trong 2 cuộc chiến tranh thế giới là 66 triệu người).
Sự gia tăng không mong đợi của loài người tạo nên một nhân tố hàng đầu
của sự huỷ hoại sinh quyển. Dù rằng sự đông dân đã xảy ra từ nhiều thế kỷ ở vài
vùng như Châu Á, nhưng sự tăng trưởng gia tốc của dân số trên thế giới vốn đã
quá đông đúc tạo nên một sự kiện cơ yếu, đặc sắc của con người, gọi là sự bùng
nổ dân số ở thế kỷ 20.
Việc quan trọng hơn không chỉ là số lượng vốn đã quá lớn, mà còn là dân
số tăng với tốc độ luỹ tiến (vitesse exponentielle). Không một chuyên gia nào có
thể dự kiến chính xác khi nào thì dân số ổn định. Do đó Dorst (1965) xem sự
bùng nổ dân số ở thế kỷ 20 là một hiện tượng có quy mô sánh với thảm hoạ địa
chất đã đảo lộn hành tinh.
Năm 2007, dân số thế giới là 6,7 tỷ người. Khoảng 40 năm nữa, dân số có
thể tăng lên 9 tỷ người nếu không có những biện pháp ngăn chặn đà gia tăng
này. Sự bùng nổ dân số gây áp lực lên tài nguyên và môi trường.
5

Ô nhiễm môi trường hiện nay là sự thay đổi không mong muốn của các tính
chất của nước, không khí, đất hay thực phẩm... gây tiêu cực cho sự sống, sức
khoẻ và sinh hoạt của người cũng như các sinh vật khác.
Môi trường đất, nước, không bị ô nhiễm bởi các loại chất thải do hoạt động
của con người. Rác thải, nước thải và các khí thải từ các khu dân cư, nhà máy
công sở, trường học, bệnh viện hàng ngày làm cho môi trường ngày càng xấu đi.
Trong các loại chất thải, có nhiều chất rất độc, khó hay không bị phân huỷ sinh
học.
Mưa acid, mỏng màn ozon, thay đổi khí hậu toàn cầu là hậu quả đáng ngại
của sự phát triển của xã hội loài người. Cùng với ô nhiễm nước, đất và không
khí chúng kìm hãm và đe doạ sự phát triển của con người.
IV. Mối tương quan giữa dân số - tài nguyên - môi trường
Sự đông dân bao gồm sự quá nhiều người và sự quá nhiều tiêu thụ. Sự quá
nhiều người xảy ra ở những nơi mà số người nhiều hơn thức ăn, nước uống và
các tài nguyên khác. Việc này thường xảy ra ở các nước đang phát triển, làm suy
thoái các tài nguyên tái tạo và là nguyên nhân của sự nghèo đói. Sự quá nhiều
tiêu thụ xảy ra ở các nước công nghiệp, khi một số ít người sử dụng một lượng
lớn tài nguyên. Đây là nguyên nhân chính làm cạn kiệt nguồn tài nguyên không
thể phục hồi và làm ô nhiễm môi trường.
Mối tương quan giữa dân số, tài nguyên và môi trường có thể thấy rõ qua
mô hình sau:
7
Dân số
Môi trường
Tài nguyên
(5) ô nhiễm
(6) Cạn kiệt
Tóm tắt các ảnh hưởng:
1. Dân số lên tài nguyên
Số lượng dân xác định nhu cầu tài nguyên, cách sử dụng, số lượng dùng.

6. Tài nguyên lên môi trường
Khối lượng, cách thức khai thác và sử dụng tài nguyên có thể ảnh hưởng
lên môi trường. Càng khai thác và sử dụng nhiều tài nguyên thì càng gây nhiều ô
nhiễm.
Mô hình dân số - tài nguyên - Môi trường cho thấy con người sử dụng tài
nguyên và gây ô nhiễm. Cả 3 thành phần này có tác động tương hỗ như phân
tích ở trên.
Chúng ta thấy sự đông dân khiến người ta sử dụng nhiều tài nguyên hơn và
làm suy thoái môi trường nhiều hơn. Chừng nào chúng ta chưa thay đổi cách
sống, chưa ngừng huỷ hoại môi sinh và các sinh vật khác thì sự sống sót và sự
phát triển của chúng ta còn bị nhiều nguy cơ.
B. ẢNH HƯỞNG CỦA SỰ GIA TĂNG DÂN SỐ LÊN CÁC TÀI NGUYÊN
THIÊN NHIÊN
I. Ảnh hưởng của sự gia tăng dân số lên tài nguyên đất
Đất đai là nhân tố môi trường hết sức quan trọng, có vai trò và ý nghĩa lớn
đối với cuộc sống của con người.
Đất cung cấp chất dinh dưỡng cho cây trồng, là nơi cư trú của sinh vật trên
trái đất, cung cấp lương thực cho con người và động vật để bảo toàn sự sống.
Đất còn cung cấp rất nhiều các tài nguyên khác phục vụ nhu cầu của con người
như khoáng sản, than, gỗ...
Tài nguyên đất bị suy giảm do áp lực tăng dân số, do quá trình đô thị hoá
(giảm diện tích trồng trọt để xây dựng), làm đường cao tốc và xây dựng các khu
công nghiệp. Đất còn bị xói mòn do chặt phá rừng bừa bãi, chua hoá và phèn
hoá do các hoạt động nông nghiệp của con người...
9
1. Hiện trạng tài nguyên đất
a. Tài nguyên đất trên thế giới
Tổng diện tích đất tự nhiên trên thế giới là 148 triệu km
2
(29% bề mặt trái