SKKN Dạy bài “Một số vấn đề mang tính toàn cầu” môn Địa lí lớp 11 có tích hợp giáo dục môi trường.

PHẦN I. MỞ ĐẦU
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI :
Môi trường là vấn đề đã và đang thu hút sự quan tâm của toàn nhân loại.
Trong mấy chục năm trở lại đây do sự phát triển của khoa học - kỹ thuật, sự gia
tăng dân số quá nhanh và quá trính đô thị hoá mạnh mẽ đã làm cho cường độ khai
thác và sử dụng các nguồn tài nguyên thiên nhiên, môi trường ngày càng to lớn.
Kết quả là nhiều nguồn tài nguyên bị cạn kiệt, nhiều hệ sinh thái, nhiều cân bằng
trong tự nhiên bị bị phá huỷ, rối loạn và môi trường sống của chúng ta đang lâm
vào tình trạng khủng hoảng với quy mô toàn cầu.
Để bảo vệ môi trường, cái nôi sinh thành của mình, con người đã thực hiện
nhiều biện pháp khác nhau, trong đó có biện pháp giáo dục môi trường được xem
là một biện pháp có hiệu quả cao, bởi vì nó giúp con người có được biện pháp
đúng đắn trong việc khai thác, sử dụng hợp lí các nguồn tài nguyên và có ý thức
trong việc thực hiện các nhiệm vụ bảo vệ môi trường.
Hiện nay, việc giáo dục môi trường qua giảng dạy trong các trường học,
nhất là các trường THPT có ý nghĩa và chiếm vị trí đặc biệt. Nhà trường là nơi
đào tạo thế hệ trẻ, những người chủ tương lai đất nước, những người sẽ thực hiện
khai thác, sử dụng, cải tạo và bảo vệ các nguồn tài nguyên thiên nhiên và môi
trường đất nước mình. Nếu họ có nhận thức đầy đủ các vấn đề về môi trường, thì
khi ra đời, dù bất cứ lĩnh vực nào, hoạt động nào họ đều có thể thực hiện nhiệm
vụ bảo vệ môi trường một cách có hiệu quả.
Thực tế, trong năm học trước với việc lồng ghép các kiến thức về môi
trường vào chương trình giảng dạy Địa lí 10, học sinh đã có được cái nhìn đúng
đắn và toàn diện về vấn đề môi trường. Song vẫn cần tiếp tục khắc sâu nội dung
kiến thức này cho học sinh ở lớp 11 và 12 để nâng cao nhận thức, rèn luyện kỹ
năng, hình thành thái độ và hành vi đúng đắn cho học sinh trong việc bảo vệ môi
trường. Đó là lí do tôi chọn đề tài: “ Dạy bài: MỘT SỐ VẤN ĐỀ MANG TÍNH
TOÀN CẦU ( Địa lí 11) có tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường bằng phương
Phạm Thị Lan Hương – THPT bảo Thắng I

tế - xã hội.
- Từ đó có thái độ, hành động tích cực tham gia vào các hoạt động tiết kiệm tài
nguyên, bảo vệ môi trường và tuyên truyền cho mọi người cùng có ý thức BVMT
Phạm Thị Lan Hương – THPT bảo Thắng I

3


SKKN Dạy bài “Một số vấn đề mang tính toàn cầu” môn Địa lí lớp 11 có tích hợp giáo dục môi trường.

IV. ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI VÀ KẾ HOẠCH NGHIÊN CỨU.
1. Đối tượng.
Học sinh khối 11 trường THPT số I Bảo Thắng
2. Phạm vi nghiên cứu.
- Áp dụng cho nhiều bài học Địa Lí 11 trong chương trình SGK ban cơ bản.
- Giới hạn trong nội dung có thể tích hợp được vấn đề bảo vệ môi trường. Cụ
thể áp dụng vào việc dạy bài 3: “Một số vấn đề mang tính toàn cầu”
3. Kế hoạch nghiên cứu.
- Bắt đầu: 25/8/2013
- Kết thúc: 20/5/2014

PHẦN II. NỘI DUNG
1. Cơ sở lí luận.
- Thực hiện công văn số 7120/ BGDĐT-GDTrH ngày 07/8/2008 của Bộ
GD&ĐT về tích hợp nội dung giáo dục bảo vệ môi trường (GDBVMT) vào các
môn học ở cấp THCS và cấp THPT từ năm học 2008 – 2009.
- Chủ trương của Đảng và Nhà nước, của ngành Giáo dục & Đào tạo về công
tác giáo dục BVMT
- Những hiểm họa suy thoái môi trường đang ngày càng đe dọa cuộc sống của
loài người, chính vì vậy, BVMT hiện là vấn đề được quan tâm mang tính toàn

trường THPT vấn đề rèn luyện kĩ năng, kiến thức và hình thành thái độ cho học
sinh trong giáo dục bảo vệ môi trường ở các bài học hiệu quả chưa thật như ý
muốn. Việc giáo dục môi trường hiện nay đôi lúc còn mang tính lý thuyết, chưa
chú trọng yếu tố thực tiễn một cách sâu sắc, nghĩa là chưa thực hiện tốt phương
châm “Học đi đôi với hành; lý luận gần gũi với thực tiễn ”. Việc giáo dục môi
trường cần phải thực hiện thông qua những hoạt động cụ thể hơn, sinh động hơn,
dần dần tiến tới không chỉ nâng cao về mặt nhận thức mà còn hình thành các thói
quen tốt trong bảo vệ môi trường cho học sinh.
3. Một số vấn đề chung về môi trường và giáo dục môi trường:
Trước hết ta có thể hiểu: Giáo dục môi trường là quá trình giáo dục nhằm giúp
cho mỗi học sinh có nhận thức về môi trường thông qua kiến thức về môi trường
(khái niệm, mối liên hệ, quy luật...) tạo cho học sinh có ý thức, thái độ đối với
môi trường; trang bị các kĩ năng thực hành. Kết quả là học sinh có ý thức trách
Phạm Thị Lan Hương – THPT bảo Thắng I

5


SKKN Dạy bài “Một số vấn đề mang tính toàn cầu” môn Địa lí lớp 11 có tích hợp giáo dục môi trường.

nhiệm với môi trường và biết cách hành động thích hợp để bảo vệ môi trường,
ứng xử thích nghi thông minh với môi trường.
- Tích hợp là sự hòa trộn nội dung giáo dục bảo vệ môi trường vào nội dung bộ
môn thành một nội dung thống nhất, gắn bó chặt chẽ với nhau
- Khi tích hợp không làm biến tính đặc trưng môn học, không biến bài học Địa Lí
thành bài giáo dục môi trường.
- Khai thác nội dung giáo dục môi trường có chọn lọc, có tính tập trung vào
những chương, mục nhất định, không tràn lan, tùy tiện.
- Phát huy cao độ các hoạt động tích cực nhận thức của học sinh và các kinh
nghiệm thực tế các em đã có, tận dụng tối đa mọi khả năng để học sinh tiếp xúc

đích, yêu cầu của việc quan sát tranh. Sau đó yêu cầu học sinh nêu tên của bức
tranh để xác định xem bức tranh đó thể hiện tượng gì? vấn đề gì? ở đâu và mô tả.
b. Ứng dụng cụ thể.
Trong chương trình Địa Lí 11 ban cơ bản trong các năm dạy tôi đã chủ
động dạy tích hợp giáo dục kiến thức bảo vệ môi trường vào trong các bài dạy.
Cụ thể bài: “ Một số vấn đề mang tính toàn cầu” Tôi xin trình bày mong các
đồng nghiệp chia sẻ và góp ý.
Ngày soạn: 1 / 9 / 2013
Ngày dạy: 3 / 9 / 2013
Tiết 3- Bài 3:

MỘT SỐ VẤN ĐỀ MANG TÍNH TOÀN CẦU
I. MỤC TIÊU BÀI HỌC:
Sau bài học, HS cần:
1. Kiến thức:
- Giải thích được hiện tượng bùng nổ DS ở các nước ĐPT và già hóa DS ở các nước phát
triển.
- Biết và giải thích được đặc điểm dân số thế giới, của nhóm nước phát triển, nhóm nước
đang phát triển. Nêu hậu quả
- Trình bày được một số biểu hiện, nguyên nhân của ô nhiễm MT; nhận thức được sự
cần thiết phải bảo vệ MT.
- Hiểu được nguy cơ chiến tranh và sự cần thiết để bảo vệ hòa bình.
2. Kĩ năng: Phân tích được các bảng số liệu và liên hệ thực tế.
3. Thái độ: Nhận thức được: để giải quyết các vấn đề toàn cầu cần phải có sự hợp tác
của toàn nhân lọai.
4. Trọng tâm: Đặc điểm, hậu quả của bùng nổ DS ở các nước đang phát triển và già hóa
DS ở các nước phát triển, ô nhiễm MT và một số vấn đề khác.
II.GIÁO DỤC TÍCH HỢP
1.GDBĐKH:
*Nội dung có thể tích hợp: Môi trường

IV.CÁC PHƯƠNG PHÁP /KĨ THUẬT DH TÍCH CỰC CÓ THỂ SỬ DỤNG
-Động não.
-Trình bày 1 phút.
-Làm việc nhóm nhỏ.
V. THIẾT BỊ DẠY HỌC
-bảng số liệu SGK phóng to.
- Một số hình ảnh về ô nhiễm MT trên TG và VN.
- Một số tin, ảnh thời sự về chiến tranh KV và nạn khủng bố trên TG.
- Phiếu học tập
VI. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1. Ổn định tổ chức lớp
2. Kiểm tra bài cũ:
a/ Trình những biểu hiện và hệ quả của toàn cầu hóa?
b/ Trình bày những nguyên nhân và biểu hiện của khu vực hóa kinh tế?
3. Bài mới
Liên hệ các vấn đề nổi bật hiện nay qua các phương tiện thông tin trên TG như: khủng
bố, thiên tai, nghèo đói, dân số …
Hoạt động của GV và HS
Họat động 1:Dân số
Hình thức: nhóm
Thời gian 15 phút
Phương pháp : suy nghĩ, thảo luận.
B1:- Chia lớp thành 4 nhóm:
+ Nhóm 1: dựa vào bảng 3.1/13 so sánh tỉ suất
Phạm Thị Lan Hương – THPT bảo Thắng I

Nội dung
I. Dân số
1. Bùng nổ DS
- DS TG tăng nhanh, nhất là nửa sau thế kỷ XX

Hoạt động 2: Môi trường
II. Môi trừơng
Hình thức: nhóm
1. Biến đổi khí hậu toàn cầu và suy giảm tầng ô
Thời gian 17 phút
dôn
Phương pháp : suy nghĩ, thảo luận.
- Lượng CO2 tăng => hiệu ứng nhà kính tăng =>
Tư liệu: SGK
nhiệt độ Trái đất tăng
Đồ dùng:bảng số liệu, hình ảnh về ô nhiễm MT.. - Khí thải từ SX CN và sinh hoạt => mưa axit =>
B1:- GV chia lớp ra làm 4 nhóm, mỗi nhóm
tầng ôdôn mỏng và thủng
giao 1 vấn đề thảo luận và điền vào bảng:
2. Ô nhiễm MT nước ngọt, biển và đại dương
B2: Các nhóm thảo luận các vấn đề môi trường - Chất thải CN và sinh hoạt chưa xử lí => đổ trực
theo theo nội dung:
tiếp vào sông hồ => ô nhiễm => thiếu nước sạch
- Chất thải CN chưa xử lí => đổ trực tiếp vào sông
biển, đắm tàu, rửa tàu, tràn dầu => MT biển bị ảnh
Vấn đề Hiện
Nguyên Hậu
Giải
hưởng, tài nguyên suy giảm.
MT
Trạng nhân
quả
pháp
3. Suy giảm đa dạng sinh học
- Khai thác thiên nhiên quá mức => sinh vật bị

là chúng ta phải sử dụng năng lượng tiết kiệm và
hiệu quả , đồng thời sử dụng nguồn năng lượng
sạch.Nêu những việc làm cụ thể hàng ngày:hưởng
ứng thực hiện giở trái đất,tắt bóng đèn khi đã đủ
sáng, tắt điện khi ra khỏi phòng học…

Hoạt động 3: Một số vấn đề khác
Hình thức:cả lớp
Thời gian 5 phút
Phương pháp :Đàm thoạ , gợi mở.
Tư liệu: SGK
Đồ dùng:phim thời sự về các vụ khủng bố...
- Trao đổi HS về khủng bố, liên hệ thực tế

III. Một số vấn đề khác
- Khủng bố, xung đột sắc tộc, tôn giáo

4. Củng cố - Đánh giá (Thời gian 6 phút)
*Đối với HS trung bình:
Tự luận:
Câu 1: Xây dưng sơ đồ tóm tắt nội dung bài học
Câu2: Chứng minh rằng trên TG sự bùng nổ dân số diễn ra ở nhóm nước đang pt, sự già
hóa dân số diến ra ở nhóm nước pt.
Câu 3 : Hãy trình bày về hiện trạng ,nguyên nhân, hậu quả, giải pháp một số vấn đề về
môi trường toàn cầu.
*Đối với HS khá giỏi:
Câu1/Giải thích câu nói : Trong bảo vệ môi trường cần phải « Tư duy toàn cầu hành
động địa phương »
-Cần phải tư duy toàn cầu vì môi trường TĐ là ngôi nhà chung của tất cả mọi người.
Môi trường tự nhiên là một thể thống nhất và hoàn chỉnh. Hoạt động phá hoại môi

Dựa vào SGK, kiến thức hoàn thành:
Một số vấn đề MT toàn cầu
Vấn đề MT
Biến đổi khí hậu toàn cầu
Suy giảm tầng ô dôn
Ô nhiễm MT biển và đại dương
Suy giảm đa dạng sinh học

Vấn đề MT
Biến đổi khí
hậu tòan cầu

Hiện trạng
Trái đất nóng
lên
Mưa axit

Suy giảm tầng
ô dôn
Ô nhiễm nước
ngọt, biển và
đại dương.
Ô nhiễm biển
Suy giảm đa
dạng sinh học

Tầng ôdôn bị
thủng và lỗ
thủng ngày
càng rộng

nghiệp, nông
nghiệp và sinh hoạt
Việc vận chuyển
dầu và các sản
phẩm từ dầu mỏ
Khai thác thiên
nhiên quá mức

Hậu quả

Giải pháp

Hậu quả
Băng tan, mực
nước biển dâng lên
ngập một số vùng
thấp.
Ảnh hưởng đến
sức khỏe con
người, sinh hoạt và
sản xuất
Ảnh hưởng đến
sức khỏe mùa
màng, sinh vật
thủy sinh
Thiếu nguồn nước
sạch, ảnh hưởng
đến sức khỏe con
người.
Ảnh hưởng đến


11


SKKN Dạy bài “Một số vấn đề mang tính toàn cầu” môn Địa lí lớp 11 có tích hợp giáo dục môi trường.

MỘT SỐ HÌNH ẢNH ĐƯỢC SỬ DỤNG TRONG BÀI DẠY

Phạm Thị Lan Hương – THPT bảo Thắng I

12


SKKN Dạy bài “Một số vấn đề mang tính toàn cầu” môn Địa lí lớp 11 có tích hợp giáo dục môi trường.

Phạm Thị Lan Hương – THPT bảo Thắng I

13


SKKN Dạy bài “Một số vấn đề mang tính toàn cầu” môn Địa lí lớp 11 có tích hợp giáo dục môi trường.

Phạm Thị Lan Hương – THPT bảo Thắng I

14


SKKN Dạy bài “Một số vấn đề mang tính toàn cầu” môn Địa lí lớp 11 có tích hợp giáo dục môi trường.

6. Kết quả thực hiện.

50%

4%

sử dụng tranh ảnh, video)
11ª 5 (Phương pháp sử dụng tranh ảnh, video

Địa Lí)
Qua kết quả trên ta có thể khẳng định việc giáo dục bảo vệ môi trường được
giáo viên chú ý đúng mức và chuẩn bị chu đáo tranh ảnh, video thì kết quả giáo
viên thu được tốt hơn rất nhiều

PHẦN III – KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
1. Kết luận.
Giáo dục môi trường có ý nghĩa rất quan trọng trong việc đào tạo thế hệ trẻ. Địa lí
là 11 trong các môn học có nhiều khả năng giáo dục môi trường cho HS, vì vậy
trong quá trình giảng dạy tôi cũng đã lồng ghép các kến thức giáo dục môi trường
vào những bài giảng có nội dung phù hợp. Việc đưa các phương pháp giáo dục
môi trường vào hoàn cảnh cụ thể của trường THPT còn gặp nhiều khó khăn. Việc
sử dụng các phương tiện trực quan như : băng hình, video, phim ảnh...vẫn chưa
được áp dụng. Tuy vậy, qua các bài giảng cụ thể HS đã có những hiểu biết nhất
định về môi trường, có ý thức, thái độ, hành vi tốt đối với môi trường, các em
cũng đã có được một số kĩ năng và biện pháp bảo vệ môi trường thông thường để
áp dụng ở địa phương nơi các em sinh sống.
2. Các khuyến nghị.
Trên thế giới trẻ em chiếm tới gần một nửa dân số do đó các em có vai trò tích
cực trong việc bảo vệ môi trường cũng vì lẽ đó mà việc GDMT trong trường học
nói chung và môn Địa Lí nói riêng đã trở nên cấp bách hơn bao giờ hết
- Đối với các trường học:
Phạm Thị Lan Hương – THPT bảo Thắng I

quốc gia và góp phần bảo vệ Trái Đất, cái nôi của sự sống. Vấn đề bảo vệ môi
trường từ lâu không còn là vấn đề mới mẻ, nhưng thực sự nó có hiệu quả hay
không thì phải có sự chung tay, góp sức của tất cả các thành viên trong xã hội.
Trên đây là một vài kinh nghiệm của bản thân tôi trong quá trình giảng dạy lồng
ghép các vấn đề giáo dục bảo vệ môi trường vào trong các giờ học môn Địa Lí.

Phạm Thị Lan Hương – THPT bảo Thắng I

17


SKKN Dạy bài “Một số vấn đề mang tính toàn cầu” môn Địa lí lớp 11 có tích hợp giáo dục môi trường.

Tôi rất mong được sự góp ý, chia sẻ của các đồng nghiệp để sáng kiến kinh
nghiệm của tôi đi vào giảng dạy đạt kết quả cao hơn.
Trân trọng cảm ơn!
Bảo thắng, ngày 4 tháng 3 năm 2014
Người viết:

Phạm Thị Lan Hương

TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Lê Thông ( Chủ biên ) – Nguyễn Hữu Dũng. Dân số môi trường tài nguyên.
Nhà xuất bản giáo dục – 2000.
2. Nguyễn Đình Giang. Tư liệu dạy học Địa Lí 7. Nhà xuất bản giáo dục –
2004.
3. PGS.TS.Nguyễn Thị Thu Hằng ( Chủ biên ) – PGS. Nguyễn Phi Hạnh –
PGS.TS. Đặng Văn Đức. Giáo dục môi trường qua môn Địa Lí ở trường phổ
thông. Nhà xuất bản Hà Nội – 2003. .
4. Tác giả Nguyễn Đình Khoa.Môi trường sống và con người. Nhà xuất bản Hà