BỘ GIAO THÔNG VẬN TẢI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ GTVT

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

ĐỀ CƯƠNG CHI TIẾT HỌC PHẦN
NGÀNH ĐÀO TẠO: CÔNG NGHỆ KỸ THUẬT GIAO THÔNG
CÔNG NGHỆ KỸ THUẬT CÔNG TRÌNH XÂY DỰNG
CÔNG NGHỆ KỸ THUẬT CƠ KHÍ
CÔNG NGHỆ KỸ THUẬT Ô TÔ
Hệ đào tạo: Đại học chính quy
1. Tên học phần:
CƠ HỌC CƠ SỞ
Mã học phần:
DC2CO21
2. Số tín chỉ:
4
3. Trình độ:
Cho sinh viên năm thứ 1
4. Phân bổ thời gian:
- Lý thuyết, bài tập:
57 tiết
- Kiểm tra:
3 tiết
5. Điều kiện tiên quyết:
Học phần học trước:
Vật lý đại cương 1
Mã HP: DC1CB21
6. Mục tiêu của học phần:

- Sách tham khảo:
[4]. Nguyễn Trọng, Tống Danh Đạo, Lê Thị Hoàng Yến (2002), Cơ học cơ sở
tập 1, NXB Khoa học và kỹ thuật.
[5]. Nguyễn Trọng, Tống Danh Đạo, Lê Thị Hoàng Yến (2002), Cơ học cơ sở
tập 2, NXB Khoa học và kỹ thuật.
10. Tiêu chuẩn đánh giá sinh viên:
- Điểm chuyên cần:
10%
- Điểm kiểm tra giữa kỳ:
20%
- Điểm thi cuối kỳ:
70%
11. Thang điểm: 10 (lấy một chữ số thập phân)
12. Nội dung chi tiết học phần:
12.1. Nội dung tổng quát:
Phân bổ thời gian
Nội dung

Phần I: TĨNH HỌC VẬT RẮN
Chương 1: Các khái niệm và
tiên đề của tĩnh học
Chương 2: Hai bài toán cơ bản
của tĩnh học
Chương 3: Các bài toán đặc biệt
của tĩnh học vật rắn
Chương 4: Trọng tâm vật rắn
Phần II: ĐỘNG HỌC VẬT
RẮN
Chương 5: Động học điểm
Chương 6: Chuyển động cơ bản

9

[1] Chương 2
[3] Chương 1;3

9

7

[1] Chương 3
[3] Chương 1, 2

7

[1] Chương 3

6

[1] Chương 4
[3] Chương 4
[1] Chương 5
[3] Chương 5

3

[1] Chương 6
[3] Chương 7

7


Chương 10: Các định lý tổng
quát của động lực học
Chương 11: Nguyên lý Đalămbe
- Nguyên lý di chuyển có thể
(khả dĩ )
Tổng

Lý
Thảo
thuyết,
luận
Bài tập

Thực
Tài liệu học tập, Tổng
hành, Kiểm
tham khảo
cộng
Thí
tra
nghiệm

5

[2] Chương 4,5,6,7
[5] Chương 3,4
[2] Chương 9,10
[5] Chương 5,6

6

1.2.2. Tiên đề 2 (tiên đề thêm bớt 2
lực cân bằng)
1.2.3. Tiên đề 3 (tiên đề hình bình
hành lực)
1.2.4. Tiên đề 4 (tiên đề lực tác dụng

Phân bổ thời gian
Tài liệu học
Thực
Lý
Thảo hành, Kiểm tập, tham
thuyết,
luận
Thí
tra
khảo
Bài tập
nghiệm
0,5
[1] Tr.5

1

-3-

[1] Tr.7-10

Tổng
cộng
0,5

khảo
Bài tập
nghiệm

Tổng
cộng

1
0,5
0,5

[1] Tr.10-16
[1] Tr.16-19
[1] Tr.19-24

1
0,5
0,5

0,5

[1] Tr.25-31

0,5

4

0

0

Thực
Lý
Thảo hành, Kiểm tập, tham
thuyết,
luận
Thí
tra
khảo
Bài tập
nghiệm
3
[1] Tr. 32-50

-4-

Tổng
cộng
3


Nội dung
một tâm. Véc tơ chính và mô men
chính của hệ lực
2.1.3. Các trường hợp tối giản khi thu
gọn
2.1.4. Định lý Varinhông
2.2. Bài toán cân bằng hệ lực
2.2.1. Điều kiện cân bằng của hệ lực
tổng quát. Các phương trình cân bằng
của hệ lực


[3] Tr. 1-5;
38-49

0

0

0

3
9

c. Hướng dẫn thực hiện:
* Trọng tâm của chương: Thu gọn hệ lực không gian về một tâm; bài toán cân
bằng hệ lực.
* Kiến thức, kỹ năng cần đạt: Ứng dụng các dạng phương trình cân bằng của hệ
lực tổng quát và hệ lực đặc biệt để giải các bài toán xác định phản lực liên kết.
* Đánh giá kết quả: Kiểm tra thường xuyên.

Chương 3
CÁC BÀI TOÁN ĐẶC BIỆT CỦA TĨNH HỌC VẬT RẮN
a. Mục đích, yêu cầu:
* Mục đích: Trang bị cho sinh viên các bài toán cân bằng đặc biệt của tĩnh học
vật rắn như bài toán đòn, vật lật, bài toán ma sát trượt, ma sát lăn, bài toán hệ vật.
* Yêu cầu: Ứng dụng được điều kiện cân bằng để giải các bài toán thực tế; vận
dụng linh hoạt các phương pháp giải bài toán hệ vật để giải bài toán tính phản lực liên
kết cho hệ vật.
b. Nội dung chi tiết:


cộng
0,5

0,5
1


Phân bổ thời gian
Tài liệu học
Thực
Lý
Thảo hành, Kiểm tập, tham
thuyết,
luận
Thí
tra
khảo
Bài tập
nghiệm

Nội dung
3.3.1. Liên kết trong và liên kết ngoài
3.3.2. Phương pháp giải
3.4. Ma sát trượt
3.4.1. Định nghĩa lực ma sát trượt
3.4.2. Thí nghiệm Culông
3.4.3. Các tính chất của lực ma sát trượt
3.4.4. Góc ma sát và mặt nón ma sát
3.4.5. Điều kiện cân bằng
3.5. Ma sát lăn

c. Hướng dẫn thực hiện:
* Trọng tâm của chương: Bài toán vật lật; ma sát trượt; ma sát lăn; bài toán hệ vật.
* Kiến thức, kỹ năng cần đạt: Sinh viên vận dụng điều kiện cân bằng của đòn,
vật lật và điều kiện cân bằng khi có ma sát để giải các bài toán thực tế; Vận dụng
phương pháp giải một cách linh hoạt để giải bài toán hệ vật.
* Đánh giá kết quả: Kiểm tra thường xuyên.

Chương 4
TRỌNG TÂM VẬT RẮN
a. Mục đích, yêu cầu:
* Mục đích: Trang bị cho sinh viên khái niệm trọng tâm và các phương pháp xác
định trọng tâm của hình phẳng.
* Yêu cầu: Giải thành thạo bài toán xác định trọng tâm của hình phẳng.
b. Nội dung chi tiết:

Nội dung
4.1. Tâm hệ lực song song
4.2. Định nghĩa và công thức xác
định trọng tâm vật rắn
4.3. Các phương pháp xác định
trọng tâm vật rắn

Phân bổ thời gian
Tài liệu học
Thực
Lý
Thảo hành, Kiểm tập, tham
thuyết,
luận
Thí

khảo
Bài tập
nghiệm

Nội dung
4.3.1. Phương pháp đối xứng
4.3.2. Phương pháp phân chia
4.3.3. Phương pháp khối lượng âm
4.3.4. Phương pháp tích phân
4.3.5. Phương pháp áp dụng các định
lý Guynđanh
4.3.6. Phương pháp thực nghiệm
4.4. Trọng tâm của một số vật đồng
chất thường gặp
Bài tập chương 4
Kiểm tra giữa kỳ (Bài số 1)
Tổng cộng

0,5

[1] Tr. 108-110

1
4

2
2

Tổng
cộng

Tài liệu học
Thực
Tổng
Lý
Thảo hành, Kiểm tập, tham
cộng
thuyết,
luận
Thí
tra
khảo
Bài tập
nghiệm
0,5
[1] Tr. 111-114 0,5

-7-


Nội dung
5.1.3. Gia tốc của điểm
5.2. Phương pháp tọa độ Đề các
5.2.1. Phương trình chuyển động
5.2.2. Vận tốc của điểm
5.2.3. Gia tốc của điểm
5.3. Phương pháp tọa độ cong (tự
nhiên)
5.3.1. Phương trình chuyển động
5.3.2. Vận tốc của điểm
5.3.3. Gia tốc của điểm

[1] Tr. 118-124

0,5

0,5

[1] Tr. 124-133

0,5

1
3

[3] Tr. 50-57

1
3

0

0

0

c. Hướng dẫn thực hiện:
* Trọng tâm của chương: Phương trình chuyển động, vận tốc, gia tốc của điểm
theo phương pháp toạ độ Đề các và toạ độ cong.
* Kiến thức, kỹ năng cần đạt: Ứng dụng các công thức tính vận tốc và gia tốc để
giải các bài toán thực tế.
* Đánh giá kết quả: Kiểm tra thường xuyên.

0,5
[1] Tr. 134-136 0,5

-8-


Nội dung
6.1.2. Tính chất
6.2. Chuyển động quay quanh trục
cố định của vật rắn
6.2.1. Định nghĩa
6.2.2. Phương trình chuyển động, vận
tốc góc và gia tốc góc của vật
6.2.3. Chuyển động quay đều và biến
đổi đều
6.2.4. Khảo sát chuyển động của
điểm thuộc vật
Bài tập chương 6
Tổng cộng

Phân bổ thời gian
Tài liệu học
Thực
Lý
Thảo hành, Kiểm tập, tham
thuyết,
luận
Thí
tra
khảo

* Đánh giá kết quả: Kiểm tra thường xuyên.

Chương 7
CHUYỂN ĐỘNG PHỨC HỢP CỦA ĐIỂM
a. Mục đích, yêu cầu:
* Mục đích: Trang bị cho sinh viên kiến thức về chuyển động tương đối, chuyển
động theo, chuyển động tuyệt đối để xác định được vận tốc và gia tốc của điểm trong
chuyển động phức hợp.
* Yêu cầu: Phân tích được chuyển động phức hợp thành chuyển động tương đối,
tuyệt đối, chuyển động theo; ứng dụng thành thạo định lý hợp vận tốc và gia tốc để
giải các bài toán thực tế.
b. Nội dung chi tiết:

Nội dung
7.1. Các định nghĩa
7.2. Định lý hợp vận tốc
7.3. Định lý hợp gia tốc
7.3.1. Định lý
7.3.2. Cách xác định gia tốc Côriôlis
Bài tập chương 7

Phân bổ thời gian
Tài liệu học
Thực
Tổng
Lý
Thảo hành, Kiểm tập, tham
cộng
thuyết,
luận

Thảo hành, Kiểm tập, tham
thuyết,
luận
Thí
tra
khảo
Bài tập
nghiệm

7

0

0

0

Tổng
cộng
7

c. Hướng dẫn thực hiện:
* Trọng tâm của chương: Định lý hợp vận tốc, định lý hợp gia tốc.
* Kiến thức, kỹ năng cần đạt: Phân tích đúng bài toán chuyển động phức hợp:
như hệ động, hệ cố định, chuyển động tuyệt đối, chuyển động tương đối, chuyển động
theo. Ứng dụng thành thạo định lý hợp vận tốc và gia tốc để giải các bài toán.
* Đánh giá kết quả: Kiểm tra thường xuyên.

Chương 8
CHUYỂN ĐỘNG SONG PHẲNG CỦA VẬT RẮN

Thảo hành, Kiểm tập, tham
cộng
thuyết,
luận
Thí
tra
khảo
Bài tập
nghiệm
0,5
[1] Tr. 149
0,5
0,5
[1] Tr. 150-155 0,5
1
[1] Tr. 157-165
1

1

[1] Tr. 166-183

1

3

[3] Tr. 65-94

3
1

Hiểu các định luật Niutơn, biết ứng dụng phương trình vi phân chuyển động của
chất điểm để giải các bài toán cơ bản của động lực học.
b. Nội dung chi tiết:
Phân bổ thời gian
Tài liệu học
Thực
Lý
Nội dung
Thảo hành, Kiểm tập, tham
thuyết,
luận
Thí
tra
khảo
Bài tập
nghiệm
9.1. Các khái niệm cơ bản
0,5
[2] Tr. 3-4
9.2. Các định luật cơ bản của động 0,5
[2] Tr. 4-6

lực học
9.2.1. Định luật quán tính
9.2.2. Định luật cơ bản của động lực
học
9.2.3. Định luật tác dụng và phản tác
dụng
9.2.4. Định luật độc lập tác dụng của
lực

1

9.4.2. Bài toán ngược

Bài tập chương 9

- 11 -


Nội dung
Tổng cộng

Phân bổ thời gian
Tài liệu học
Thực
Lý
Thảo hành, Kiểm tập, tham
thuyết,
luận
Thí
tra
khảo
Bài tập
nghiệm

3

0

0

10.2.4. Các trường hợp bảo toàn động
lượng của hệ
10.3. Định lý chuyển động khối tâm
10.3.1. Định lý chuyển động khối tâm
10.3.2. Phương trình vi phân chuyển
động của khối tâm
10.3.3. Các trường hợp bảo toàn
chuyển động của khối tâm
10.4. Định lý biến thiên mô men
động lượng
10.4.1. Định nghĩa mô men động
lượng

Phân bổ thời gian
Tài liệu học
Thực
Lý
Thảo hành, Kiểm tập, tham
thuyết,
luận
Thí
tra
khảo
Bài tập
nghiệm
0,5
[2] Tr. 44-62

Tổng
cộng

10.5.3. Định lý động năng
Bài tập chương 10
Tổng cộng

Phân bổ thời gian
Tài liệu học
Thực
Lý
Thảo hành, Kiểm tập, tham
thuyết,
luận
Thí
tra
khảo
Bài tập
nghiệm

Tổng
cộng

1

[2] Tr. 124-163

1

2
5

[5] Tr. 98-110

11.1.1. Lực quán tính của chất điểm
11.1.2. Nguyên lý Đalămbe
11.2. Thu gọn các lực quán tính của
vật rắn
11.2.1. Kết quả thu gọn các lực quán
tính của vật rắn

Phân bổ thời gian
Tài liệu học
Thực
Tổng
Lý
Thảo hành, Kiểm tập, tham
cộng
thuyết,
luận
Thí
tra
khảo
Bài tập
nghiệm
0,5
[2] Tr. 212-214 0,5

0,5

- 13 -

[2] Tr. 214-233


11.4.2. Phân loại các liên kết
11.5. Di chuyển có thể, Số bậc tự do
của cơ hệ
11.5.1. Định nghĩa di chuyển có thể
của cơ hệ
11.5.2. Số bậc tự do của cơ hệ
11.6. Nguyên lý di chuyển có thể
của cơ hệ
11.6.1. Định nghĩa liên kết lý tưởng
11.6.2. Nguyên lý di chuyển có thể
của hệ
Bài tập chương 11
Tổng cộng

Tổng
cộng

1

[2] Tr. 234-243

1

0,5

[2] Tr. 244-246

0,5

0,5

chuyển có thể để giải các bài toán xác định quy luật chuyển động, tìm lực chủ động,
lực liên kết tác dụng lên hệ khi vật cân bằng.
* Đánh giá kết quả: Kiểm tra thường xuyên.
12.3. Lịch trình tổ chức dạy học
Mỗi tuần bố trí 4 giờ học, dạy hết học phần trong 15 tuần (4 tín chỉ). Bố trí dạy
vào học kỳ 2 (năm học thứ 1).
Tuần
1

Nội dung chính
Chương 1: Các khái niệm và tiên đề của tĩnh học
1.1. Các khái niệm cơ bản
1.2. Các tiên đề cơ bản của tĩnh học
- 14 -

Số Yêu cầu sinh Ghi
tiết viên chuẩn bị chú
2


Tuần

2

3

4

5


3.2. Bài toán vật lật
3.3. Bài toán cân bằng của hệ vật
3.4. Ma sát trượt
3.5. Ma sát lăn
Bài tập chương 3
Bài tập chương 3
Chương 4: Trọng tâm vật rắn
4.1. Tâm hệ lực song song
4.2. Định nghĩa và công thức xác định trọng tâm vật
rắn
4.3. Các phương pháp xác định trọng tâm vật rắn
(mục 4.3.1, 4.3.2, 4.3.3, 4.3.4)
4.3. Các phương pháp xác định trọng tâm vật rắn
(mục 4.3.5, 4.3.6)
4.4. Trọng tâm của một số vật đồng chất thường gặp
Bài tập chương 4
Kiểm tra
Chương 5: Động học điểm
Bài tập chương 5
Chương 6: Chuyển động cơ bản của vật rắn
6.1. Chuyển động tịnh tiến của vật rắn
6.2. Chuyển động quay quanh trục
6.2.1. Định nghĩa
- 15 -

2

[1] Tr.16 -31

[1] Tr.32-42

2

[1] Tr.98-104

1

[1] Tr.104-110

1
2
2
1

[3] Tr.117-130

1

[1] Tr.111-133
[3] Tr.50-57
[1] Tr. 134-139


Tuần

9

10

11


Bài tập chương 8
Kiểm tra
Chương 9: Các định luật cơ bản của động lực học
và phương trình vi phân chuyển động của chất
điểm
Bài tập chương 9
Chương 10: Các định lý tổng quát của động lực học
10.1. Hình học khối lượng
10.2. Định lý động lượng
10.3. Định lý chuyển động khối tâm
10.4. Định lý biến thiên mô men động lượng
10.5. Định lý động năng
Bài tập chương 10
Chương 11: Nguyên lý Đalămbe - Nguyên lý di
chuyển có thể (khả dĩ)
11.1. Định nghĩa lực quán tính – Nguyên lý Đalămbe
11.2. Thu gọn các lực quán tính của vật rắn
11.3. Phản lực động tác dụng lên trục quay cân bằng
động các khối lượng
11.4. Liên kết và phân loại liên kết
11.5. Di chuyển có thể, Số bậc tự do của cơ hệ
11.6. Nguyên lý di chuyển có thể của cơ hệ
Bài tập chương 11

1

[1] Tr. 140-148

1



2

[2] Tr.3-29

1

[5] Tr.93-98

1

[2] Tr.44-62,
79-95

2

[2] Tr.63-78,
96-113, 124-163

2

[5] Tr.98-110

2

[2] Tr.212-243

2

[2] Tr.243-274