Gv : Dương Văn Kha

Trường THCS n Sơn

CÁC CHUN ĐỀ HĨA HỌC VƠ CƠ BỒI DƯỠNG HS THCS
Chun đề 1: NHẬN BIẾT VÀ TÁCH CÁC CHẤT VÔ CƠ
A. NHẬN BIẾT CÁC CHẤT
I. Nhận biết các chất trong dung dòch.
Hoá chất
Thuốc thử
Hiện tượng
Phương trình minh hoạ
- Axit
- Quỳ tím hoá đỏ
Quỳ tím
- Bazơ kiềm
- Quỳ tím hoá xanh
Gốc nitrat
Tạo khí không màu, để ngoài 8HNO3 + 3Cu → 3Cu(NO3)2 + 2NO + 4H2O
Cu
không khí hoá nâu
(không màu)
→
2NO + O2
2NO2 (màu nâu)
→
Gốc sunfat
BaSO4 ↓ + 2HCl
BaCl2
Tạo kết tủa trắng không tan trong H2SO4 + BaCl2
→

Tạo khí mùi trứng ung.
Na2S + 2HCl → 2NaCl + H2S ↑
Axit,
sunfua
Tạo kết tủa đen.
Na2S + Pb(NO3)2 → PbS ↓ + 2NaNO3
Pb(NO3)2
Muối
sắt
NaOH
(II)
Muốisắt
(III)
Muối magie
Muối đồng
Muối nhôm

Khí SO2

Khí CO2
Khí N2
Khí NH3
Khí CO
Khí HCl

Khí H2S
Khí Cl2
Axit HNO3

Tạo kết tủa trắng xanh, sau đó bò FeCl2 + 2NaOH → Fe(OH)2 ↓ + 2NaCl

CuO (đen)
(đen)
(đỏ)
- Quỳ tím ẩm
ướt
- AgNO3
Pb(NO3)2
Giấy tẩm hồ
tinh bột
Bột Cu

- Quỳ tím ẩm ướt hoá đỏ
- Tạo kết tủa trắng

HCl + AgNO3 → AgCl ↓ + HNO3

Tạo kết tủa đen
Làm xanh giấy tẩm hồ tinh bột

H2S + Pb(NO3)2 → PbS ↓ + 2HNO3

Có khí màu nâu xuất hiện

4HNO3 + Cu → Cu(NO3)2 + 2NO2 ↑ +
2H2O

CÁC CHUN ĐỀ BỒI DƯỠNG HĨA THCS - LUYỆN THI VÀO 10

1


Trường THCS Yên Sơn

CÁC CHUYÊN ĐỀ BỒI DƯỠNG HÓA THCS - LUYỆN THI VÀO 10

5


Gv : Dương Văn Kha

Trường THCS n Sơn

NhËn biÕt
NhËn biÕt c¸c chÊt dùa vµo tÝnh chÊt vËt lÝ :
- Cã thĨ dùa vµo tÝnh chÊt vËt lý kh¸c nhau cđa c¸c chÊt kh¸c nhau ®Ĩ biƯn chøng . VÝ dơ mi víi c¸c th× chØ cã mi

tan ®ỵc trong níc . S¾t víi nh«m , ®ång… th× chØ cã s¾t bÞ nam ch©m hót . KhÝ O 2 vµ khÝ CO2 th× khÝ CO2 kh«ng duy tr×
sù ch¸y v.v… .
- Tuy nhiªn dùa vµo tÝnh chÊt vËt lÝ th× chØ ph©n biƯt ®ỵc méi sè Ýt chÊt ®Ỉc trng .
Bµi 1. Dùa vµo tÝnh chÊt vËt lÝ ,h·y ph©n biƯt 2 chÊt bét :AgCl,vµ AgNO3.
Gi¶i
+ Chia c¸c chÊt cÇn nhËn biÕt thµnh c¸c mÉu thư nhá.
+ Hoµ tan 2 chÊt bét trªn vµo níc ,chÊt bét nµo tan ®ỵc lµ AgNO3;kh«ng tan lµ AgCl.
Bµi 2. Ph©n biƯt c¸c chÊt bét :AgNO3 , Fe vµ Cu dùa vµo tÝnh chÊt vËt lÝ.
Gi¶i
+ Chia c¸c chÊt bét cÇn nhËn biÕt thµnh nhiỊu mÉu
+ Hoµ tõng mÉu vµo níc ,nÕu mÉu nµo tan lµ AgNO3 ,hai mÉu kh«ng tan lµ Fe vµ Cu.
+ Dïng nam ch©m thư vµo 2 mÉu ,mÉu nµo bÞ nam ch©m hót lµ Fe ,kh«ng bÞ nam ch©m hót lµ Cu.
Bµi 3. Dùa vµo tÝnh chÊt vËt lÝ , h·y ph©n biƯt 2 chÊt bét : AgCl , AgNO3 .
Gi¶i
Hßa tan 2 chÊt vµo níc, chÊt bét nµo tan ®ỵc lµ AgCl , chÊt bét kh«ng tan lµ AgNO3 .

Câu 3: Có 4 ống nghiệm, mỗi ống chứa 1 dung dòch muối (không trùng kim loại cũng như gốc axit) là: clorua, sunfat,
nitrat, cacbonat của các kim loại Ba, Mg, K, Pb.
a)
Hỏi mỗi ống nghiệm chứa dung dòch của muối nào?
b)
Nêu phương pháp phân biệt 4 ống nghiệm đó?.
Câu 4: Phân biệt 3 loại phân bón hoá học: phân kali (KCl), đạm 2 lá (NH 4NO3), và supephotphat kép Ca(H2PO4)2.
Câu 5: Có 8 dung dòch chứa: NaNO 3, Mg(NO3)2, Fe(NO3)2, Cu(NO3)2, Na2SO4, MgSO4, FeSO4, CuSO4. Hãy nêu các
thuốc thử và trình bày các phương án phân biệt các dung dòch nói trên.
Câu 6: Có 4 chất rắn: KNO3, NaNO3, KCl, NaCl. Hãy nêu cách phân biệt chúng.
Câu 7: Bằng phương pháp hoá học hãy nhận biết các hỗn hợp sau: (Fe + Fe 2O3), (Fe + FeO), (FeO + Fe2O3).

CÁC CHUN ĐỀ BỒI DƯỠNG HĨA THCS - LUYỆN THI VÀO 10

6


Gv : Dương Văn Kha
Trường THCS n Sơn
Câu 8: Có 3 lọ đựng ba hỗn hợp dạng bột: (Al + Al 2O3), (Fe + Fe2O3), (FeO + Fe2O3). Dùng phương pháp hoá học để
nhận biết chúng. Viết các phương trình phản ứng xảy ra.
Câu 9: Ph©n biƯt 3 èng nghiƯm mÊt nh·n chøa 3 dd KNO3, KCl vµ K2SO4 .
Câu 10: Ph©n biƯt 3 lä mÊt nh·n ®ng 3 chÊt bét : Fe, Cu, Au .
Câu 11: Hóa chất tự chọn:
Bằng phương pháp hóa học hãy nhận biết các chất sau đây
1) NaCl, NaNO3, Na2SO4, Na2S, Na2CO3, Na2SO3
2) Ag, Al, Na, Ca, Mg
3) Chất rắn: MgCO3, Na2CO3, MgCl2, Al2S3, Al4C3, CaC2
4) Các khí: CO2, SO2, O2, NH3, C2H2, C2H4
Câu 12: a) Có 4 lọ mất nhãn A, B, C, D biết rằng

+ èng nµo cã bät khÝ tho¸t ra lµ dd Na2CO3 : PTP}¦
Na2CO3 + HCl  NaCl + CO2 + H2O
+ Hai èng kh«ng cã ph¶n øng lµ dd : Na2SO4 vµ Ba(NO3)2 .
- LÊy 2 mÉu thư ra mçi èng nghiƯm t¬ng øng mét Ýt råi cho t¸c dơng víi dd Na2CO3 võa t×m ®ỵc ë trªn :
+ èng nghiƯm cho kÕt tđa lµ dd Ba(NO3)2 :
PTP¦ : Ba(NO3)2 + Na2CO3  BaCO3 + 2NaNO3
+ èng nghiƯm kh«ng ph¶n øng lµ dd Na2SO4 .
Câu 1: Nhận biết các dung dòch trong mỗi cặp sau đây chỉ bằng dung dòch HCl:
a)
4 dung dòch: MgSO4, NaOH, BaCl2, NaCl.
b)
4 chất rắn: NaCl, Na2CO3, BaCO3, BaSO4.
Câu 2: Nhận biết bằng 1 hoá chất tự chọn:
a)
4 dung dòch: MgCl2, FeCl2, FeCl3, AlCl3.
b)
4 dung dòch: H2SO4, Na2SO4, Na2CO3, MgSO4.
c)
4 axit: HCl, HNO3, H2SO4, H3PO4.
Câu 3: Chỉ được dùng thêm quỳ tím và các ống nghiệm, hãy chỉ rõ phương pháp nhận ra các dung
dòch bò mất nhãn: NaHSO4, Na2CO3, Na2SO3, BaCl2, Na2S.
Câu 4: Cho các hoá chất: Na, MgCl2, FeCl2, FeCl3, AlCl3. Chỉ dùng thêm nước hãy nhận biết chúng.
Câu 5: ChØ ®ỵc dïng mét hãa chÊt duy nhÊt , hµy nhËn biÕt c¸c lä mÊt nh·n sau ®©y :
a) HCl , H2SO4 , BaCl2 .
b) Fe , FeO , Cu .
c) H2SO4 , Na2SO4 , Na2CO3 , MgSO4 .
d) Cu , CuO , Zn .
Câu 6: ChØ ®ỵc dïng q tÝm, hµy nhËn biÕt c¸c lä mÊt nh·n sau ®©y :
a) H2SO4, K2SO4 , BaCl .
b) H2SO4 , HCl , Ba(NO3)2 , NaCl

bạn xem lại thử coi****************************???????
theo mình nên dùng Ba(HCO3)2 để nhận biết các chất còn lại sẽ tốt hơn ?????????????
@. Nhận biết không có thuốc thử khác:
- Trêng hỵp nµy b¾t bc ph¶I lÊy tõng lä cho ph¶n øng víi c¸c lä cßn l¹i .
- §Ĩ tiƯn so s¸nh ta nªn kỴ b¶ng ph¶n øng . Khi Êy øng víi mçi lä sÏ coa nh÷ng hiƯn tỵng ph¶n øng kh¸c nhau . §©y
chÝnh lµ c¬ së ®Ĩ ph©n biƯt tõng lä .
VÝ Dơ 1 : Kh«ng dïng thªm hãa chÊt nµo kh¸c , h·y nhËn biÕt 3 èng nghiƯm mÊt nh·n ®ùng 3 dd : Na2CO3 , HCl , BaCl2 .
Gi¶i
TrÝch dd trong mçi lä lµm nhiỊu mÉu thư, råi lÇn lỵt cho mÉu thư nµy ph¶n øng víi mÉu thư cßn l¹i ta ®ỵc kÕt qu¶ cho bëi
b¶ng sau ( Chó ý dÊu – tø kh«ng ph¶n øng )
Na2CO3

HCl

BaCl2

Na2CO3
-

-

HCl

-

BaCl2

-

Nh vËy :

- MÉu thư nµo ph¶n øng víi 3 mÉu thư cßn l¹i t¹o ®ỵc 2 kÕt tđa th× mÉu thư ®ã lµ dd BaCl2.
- MÉu thư nµo ph¶n øng víi 3 mÉu thư cßn l¹i cho 1 t¹o kÕt tđa vµ 1 khÝ tho¸t ra th× mÉu thư ®ã lµ dd H2SO4.
- MÉu thư nµo ph¶n øng víi 3 mÉu thư cßn l¹i cho 2 t¹o kÕt tđa vµ 1 khÝ tho¸t ra th× mÉu thư ®ã lµ dd K2CO3 .
C¸c PTP¦: MgCl2 + K2CO3  MgCO3 + 2KCl
BaCl2 + H2SO4  BaSO4 + 2HCl
BaCl2 + K2CO3  BaCO3 + 2KCl
K2CO3 + H2SO4  K2SO4 + CO2 + H2O
CÁC CHUN ĐỀ BỒI DƯỠNG HĨA THCS - LUYỆN THI VÀO 10

8


Gv : Dng Vn Kha
Ví Dụ 3 : Phân biệt các dung dịch:

Trng THCS Yờn Sn
Ba(HCO3)2, Na2CO3, NaHCO3, Na2SO4, NaHSO3, NaHSO4.

Mà không dùng thêm thuốc thử khác.
Định hớng cách làm:
Rõ ràng trong bài tập này với giả thiết đã có thì có thể dùng thêm cách đun nóng còn về màu sắc thì chúng đều giống
nhau.Khi đun nóng sẽ dễ nhận ra các muối vì chúng đều là muối tạo bởi các gốc axit rất yếu nên kém bền vì các muối này
kém tạo bởi gốc của axit rất yếu nên kém bền bởi nhiệt.
- Ba(HCO3)2 có kết tủa ,có khí
- NaHSO3 có khí mùi sốc .
- NaHCO3 có khí không mùi.
Đến đây có thể lập luận và tìm lần lợt ra các chất còn lại theo sơ đồ sau:
Các mẫu:Ba(HCO3)2, Na2CO3, NaHCO3, Na2SO4, NaHSO3, NaHSO4
Đun nóng



o

t


o

t



Na2CO3 + H2O + CO2
Na2SO3 + H2O + SO2

Ba(HCO3)2 + Na2CO3 BaCO3+ 2NaHCO3
Ba(HCO3)2 + Na2SO4 BaSO4+ 2NaHCO3
NaHSO4 + Na2CO3 Na2SO4 + H2O + CO2
Ví Dụ 4 : Có các dung dịch sau: Na2SO4, MgSO4, CuSO4, Ba(OH)2 có cùng nồng độ mol CM .Hãy phân biệt các dung dịch
trên không dùng thêm thuốc thử nào kể cả nhận biết bằng màu sắc.
Định hớng lời giải
*Với yêu cầu của bài tập này, thì đầu tiên nên lập bảng xét các trờng hợp xảy ra khi đổ các mẫu vào nhau. Lu ý cho học sinh
khi giả thiết có cho CM thì bớc chia mẫu phải thật đều nhau để sao cho các chất cần nhận biết có cùng số mol từ đó dễ so sánh
về lợng của các chất sau các phản ứng .
Lời giải
+ Chia các chất cần nhận biết thành nhiều mẫu thử .Các mẫu đều có thể tích bằng nhau(Để có cùng số mol các chất).
CC CHUYấN BI DNG HểA THCS - LUYN THI VO 10

9


MgSO4.
Ph¬ng tr×nh ph¶n øng x¶y ra:
Ba(OH)2 + Na2SO4 BaSO4tr¾ng + 2NaOH

(1)

Ba(OH)2 + MgSO4  BaSO4tr¾ng + Mg(OH)2tr¾ng

(2)

Ba(OH)2 + CuSO4  BaSO4 tr¾ng + Cu(OH)2  xanh (3)
Câu 1: Có 4 ống nghiệm được đánh số (1), (2), (3), (4), mỗi ống chứa một trong 4 dung dòch sau: Na 2CO3, MgCl2, HCl,
KHCO3. Biết rằng:
Khi đổ ống số (1) vào ống số (3) thì thấy kết tủa.
Khi đổ ống số (3) vào ống số (4) thì thấy có khí bay lên.
Hỏi dung dòch nào được chứa trong từng ống nghiệm.
Câu 2: Trong 5 dung dòch ký hiệu A, B, C, D, E chứa Na2CO3, HCl, BaCl2, H2SO4, NaCl. Biết:
Đổ A vào B → có kết tủa.
Đổ A vào C → có khí bay ra.
Đổ B vào D → có kết tủa.
Xác đònh các chất có các kí hiệu trên và giải thích.
Câu 3: Có 4 lọ mất nhãn A, B, C, D chứa KI, HI, AgNO3, Na2CO3.
+ Cho chất trong lọ A vào các lọ: B, C, D đều thấy có kết tủa.
+ Chất trong lọ B chỉ tạo kết tủa với 1 trong 3 chất còn lại.
+ Chất C tạo 1 kết tủa và 1 khí bay ra với 2 trong 3 chất còn lại.
Xác đònh chất chứa trong mỗi lọ. Giải thích?
Câu 4: Hãy phân biệt các chất trong mỗi cặp dung dòch sau đây mà không dùng thuốc thử khác:
a) NaCl, H2SO4, CuSO4, BaCl2, NaOH.
b) NaOH, FeCl2, HCl, NaCl.
Câu 5: Không được dùng thêm hoá chất nào khác , hãy nhận biết các chất đựng trong các lọ mất nhãn sau: KOH, HCl,

còn lại 2 lọ là Mg(HCO3)2 và KHCO3 đển đây có lẽ chỉ dùng định lượng
đó là Cho NaHSO4 vào 2 lọ lấy cùng một lượng. đến khi nào dừng tạo khí thì dừng đổ. lọ nào tốn nhiều NaHSO4 hơn thì là
Mg(HCO3)2. => lọ còn lại.
- xét TH 2: nhận biết đc 3 lọ. còn 2 lọ ta vẫn dùng pp định lượng
- xét TH3: nhận biết được Ca(HCO3)2 và NaHSO4. ta đem Ca(HCO3)2 đổ vào các lọ còn lại. lọ nào tạo kết tủa là Na2CO3.
còn lại 2 lọ kia ta lại dùng pp định lượng tiếp
- xét TH4: ta biết chắc chắn lọ NaHSO4.
đem đổ ngược lại vào các lọ kia. ta nhận biết đc Na2CO2 ( do không tạo khí).
biết Na2CO3 ta biết được Ba(HCO3)2 do kết tủa.
=> biết được 2 chất còn lại = pp định lượng :)

Sau đây là 1 số bài tập nhận biết chất các bạn tham khảo nha
Bài 1: Chỉ có CO2 và H2O làm thế nào để nhận biết được các chất rắn sau NaCl, Na 2CO3, CaCO3, BaSO4. Trình
bày cách nhận biết. Viết phương trình phản ứng.
Bài 2: Tách 4 kim loại Ag, Al, Cu, Mg dạng bột bằng phương pháp hoá học.
Bài 3: Dùng thêm một thuốc thử hãy tìm cách nhận biết các dung dịch sau, mất nhãn NH 4HSO4, Ba(OH)2, BaCl2,
HCl, NaCl và H2SO4.
Bài 4: Nhận biết các dung dịch sau NaHSO 4, KHCO3, Mg(HCO3)2, Na2SO3, Ba(HCO3)2, bằng cách đun nóng và
cho tác dụng lẫn nhau.
Bài 5:
1. Chỉ dùng dung dịch H2SO4 loãng (không dùng hoá chất nào khác kể cả n ớc) nhận biết các kim loại sau Mg,
Zn, Fe, Ba.
2. Hỗn hợp A gồm Na2CO3, MgCO3, BaCO3, FeCO3. Chỉ dùng HCl và các phương pháp cần thiết trình bày các điều
chế từng kim loại.
Bài 6: Hỗn hợp X gồm Al2O3, SiO3, SiO2. Trình bày phương pháp hoá học để tách riêng từng oxits ra khỏi hỗn
hợp.
Bài 7: Hỗn hợp A gồm các oxít Al2O3, K2O; CuO; Fe3O4.
1. Viết phương trình phản ứng phân tử và ion rút gọn với các dung dịch sau:
a. NaOH
b. HNO3

phương pháp hoá học? Có cách nào để tách các muối đó ra khỏi hỗn hợp của chúng, tinh khiết hay không? Nếu
có hãy viết phương trình phản ứng và nêu cách tách.
Bài 23: Chỉ được dùng kim loại hãy nhận biết các dung dịch sau đây HCl, HNO 3đặc, AgNO3, KCl, KOH.
Nếu chỉ dùng một kim loại có thể nhận biết được các dung dịch trên hay không.
Bài 24: Có 6 lọ không nhãn đựng riêng biệt từng dung dịch sau: K2CO3, (NH4)2SO4, MgSO4, Al2(SO4)3, FeSO4 và
Fe2(SO4 )3. Chỉ được dùng xút hãy nhận biết.
Bài 25: Cho 3 bình mất nhãn là A gồm KHCO 3 và K2CO3. B gồm KHCO3 và K2SO4. C gồm K2CO3 và K2SO4. Chỉ
CÁC CHUYÊN ĐỀ BỒI DƯỠNG HÓA THCS - LUYỆN THI VÀO 10

11


Gv : Dương Văn Kha
Trường THCS Yên Sơn
dùng BaCl2 và dung dịch HCl hãy nêu cách nhận biết mỗi dung dịch mất nhãn trên.
Bài 26: Bằng phương pháp nào có thể nhận ra các chất rắn sau đây Na 2CO3, MgCO3, BaCO3.
Bài 27: Chỉ dùng một axit và một bazơ thờng gặp hãy phân biệt 3 mẫu hợp kim sau:
Cu - Ag; Cu - Al và Cu - Zn
Bài 28: Không dùng thêm hoá chất khác, dựa vào tính chất hãy phân biệt các dung dịch K 2SO4, Al(NO3)3,
(NH4)2SO4, Ba(NO3) 2 và NaOH.
Bài 29: Có một mẫu đồng bị lẫn Fe, Ag, S. Hãy tìm ra phương pháp (trừ phương pháp điện phân) để tách Cu
tinh khiết từ mẫu đó.
Bài 20: Một hỗn hợp gồm Al2O3, CuO, Fe2O3. Dùng phương pháp hoá học tách riêng từng chất.
Bài 21: Hãy nêuphương pháp để nhận biết các dung dịch bị mất nhãn sau đây: AlCl 3, NaCl, MgCl2, H2SO4. Được
dùng thêm một trong các thuốc thử sau: quỳ tím, Cu, Zn, dung dịch NH 3, HCl, NaOH, BaCl2, AgNO3, Pb(NO3)2.
Bài 22: Bằng phương pháp hoá học hãy phân biệt 4 kim loại Al, Zn, Fe, Cu.
Bài 23: Từ hỗn hợp hai kim loại hãy tách riêng để thu được từng kim loại nguyên chất.
Bài 24: Có 4 chất bột màu trắng NaCl, AlCl3, MgCO3 và BaCO3. Chỉ được dùng H2O và các thiết bị cần thiết nh lò
nung, bình điện phân... Hãy tìm cách nhận biết từng chất trên.
Bài 25: Chỉ có CO2 và H2O làm thế nào để nhận biết được các chất rắn sau NaCl, Na 2CO3, CaCO3, BaSO4.

Bài 38: Có các lọ mất nhãn chứa dung dịch các chất AlCl3, ZnCl 2, NaCl, MgCl2. Bằng phương pháp hoá học hãy
nhận biết, viết phương trình phản ứng.
Bài 39: Nhận biết các dung dịch sau mất nhãn. NH4HCO3, (NH4)2CO3, NaHCO3, NH4NO3, BaCO3, Na2CO3, HCl,
H2SO4 .
Bài 40: Có 5 dung dịch 0,1M đựng trong 5 lọ mất nhãn Na2CO3; Ba(OH)2, NaOH, KHSO4, KCl. Nếu không dùng
thêm thuốc thử có thể nhận biết được dung dịch nào.
Bài 41: Tách các chất sau ra khỏi hỗn hợp của chúng nguyên l ợng tinh khiết BaO, Al 2O3, ZnO, CuO, Fe2O3.
Bài 42: Có 3 lọ đựng hỗn hợp bột : FeO, Fe, Fe2O3; FeO, Fe2O3. Bằng phương pháp hoá học nhận biết các chất
rắn trên.
Bài 43: Lựa chọn một hoá chất thích hợp để phân biệt các dung dịch muối: NH 4Cl, (NH4)2SO4, NaNO3, MgCl2,
FeCl2, FeCl3, Al(NO3)3.
Bài 44: Dùng phương pháp hoá học để tách Fe, Al, Cu ra khỏi hỗn hợp 3 kim loại trên. Viết các phương trình
phản ứng.
Bài 45: Hãy tìm cách tách Al2(SO4) ra khỏi hỗn hợp muối khan gồm Na2SO4, MgSO4, BaSO4, Al2(SO4)3 bằng các
phương pháp hoá học? Có cách nào để tách các muối đó ra khỏi hỗn hợp của chúng, tinh khiết hay không? Nếu
có hãy viết phương trình phản ứng và nêu cách tách.
Bài 73: Chỉ được dùng kim loại hãy nhận biết các dung dịch sau đây HCl, HNO 3đặc, AgNO3, KCl, KOH.
Nếu chỉ dùng một kim loại có thể nhận biết được các dung dịch trên hay không.
Bài 46: Có 6 lọ không nhãn đựng riêng biệt từng dung dịch sau: K2CO3, (NH4)2SO4, MgSO4, Al2(SO4)3, FeSO4 và
Fe2(SO4 )3. Chỉ được dùng xút hãy nhận biết.
Bài 47: Cho 3 bình mất nhãn là A gồm KHCO 3 và K2CO3. B gồm KHCO3 và K2SO4. C gồm K2CO3 và K2SO4. Chỉ
dùng BaCl2 và dung dịch HCl hãy nêu cách nhận biết mỗi dung dịch mất nhãn trên.
Bài 48: Bằng phương pháp nào có thể nhận ra các chất rắn sau đây Na 2CO3, MgCO3, BaCO3.
CÁC CHUYÊN ĐỀ BỒI DƯỠNG HÓA THCS - LUYỆN THI VÀO 10

12


Gv : Dng Vn Kha
Trng THCS Yờn Sn

Bi 68: Cho 3 bỡnh:
- Bỡnh 1 cha Na2CO3 v K2SO4
- Bỡnh 2 cha NaHCO3 v K2CO3
- Bỡnh 3 cha NaHCO3 v Na2SO4
Ch dựng HCl v dung dch BaCl2 phõn bit ba hn hp trờn.
Bi 69: T hn hp metanol , axeton v axitaxetic. Hóy tỏch ra axit axetic
nhận biết và tách các chất hữu cơ

CC CHUYấN BI DNG HểA THCS - LUYN THI VO 10

13


Gv : Dương Văn Kha

Trường THCS Yên Sơn

CÁC CHUYÊN ĐỀ BỒI DƯỠNG HÓA THCS - LUYỆN THI VÀO 10

14


Gv : Dương Văn Kha

Trường THCS Yên Sơn

CÁC CHUYÊN ĐỀ BỒI DƯỠNG HÓA THCS - LUYỆN THI VÀO 10

15


* dung dịch Brom
* dung dịch KMnO4

* mất màu da cam
* mất màu tím

Benzen:

* Đốt trong không khí

* cháy cho nhiều mụi than ( khói đen )

Rợu Êtylic : C2H5OH

* KL rất mạnh : Na,K,
* đốt / kk

* có sủi bọt khí ( H2 )
* cháy , ngọn lửa xanh mờ.

Glixerol: C3H5(OH)3

* Cu(OH)2
* KL hoạt động : Mg, Zn
* muối cacbonat
* quì tím

* dung dịch màu xanh thẫm.
* có sủi bọt khí ( H2 )
* có sủi bọt khí ( CO2 )

* đun nóng
* nung nóng ( hoặc đốt )

* dung dịch bị kết tủa
* có mùi khét

* Các chất đồng đẳng ( có cùng CTTQ và có cấu tạo tơng tự ) với các chất nêu trong bảng cũng có phơng pháp nhận biết tơng tự, vì chúng
có tính chất hóa học tơng tự. Ví dụ:
+) CH C CH2 CH3 cũng làm mất màu dd brom nh axetilen vì có liên kết ba, đồng thời tạo kết tủa với AgNO 3 vì có nối ba đầu
mạch.
+) Các axit hữu cơ dạng CnH2n + 1COOH có tính chất tơng tự nh axit axetic.

Bài tập
Bài1: 1.Phõn bit cỏc cht sau bng PP húa hc:
a. Metan, Etilen, Axetilen
b. CH4, CO2, C2H2, 02
Bài 2: Trỡnh by cỏch nhn bit cỏc cht sau õy ch bng hai thuc th : C2H4, C2H2, C2H6, CO2, SO2.
Bài 3: Trỡnh by cỏch tỏch riờng tng cht ra khi hn hp sau õy: CH3COOH, C2H5OH, CH3COOC2H5 . Vit cỏc
phng trỡnh phn ng xy ra.
Bài 4: Bằng pp hóa học , hãy nhận biết các khí không màu sau: CH4 , C2H4 , CO2 .
Bài 5: Có 3 lọ mất nhãn chứa 3 khí không màu sau : Metan , Etylen , Cacbonddioxxi , . Em hãy trình bày ph ơng pháp hóa
học để nhận biết chúng .
Bài 6: Có 2 lọ mất nhãn đựng 2 dd không màu : CH 3COOH , C2H5OH . Em hãy trình bày phơng pháp hóa học để nhận biết
chúng .
Bài 7: Nêu 2 pp hóa học khác nhau để phân biệt 2 dd : CH3COOH , C2H5OH.
Bài 8: Có các chất longnr ( dung dịch ) . Đựng riêng biệt trong mỗi lọ : CH 3COOH , C6H6 , C2H5OH , C6H12O6 . Bằng pp hóa
học, hãy trình bày cách nhận biết chất lỏng trong mỗi lọ ( viết phơng trình phản ứng xảy ra )
Bài 9: Nêu pp hóa học để : a) Thu đợc CO2 từ hỗn hợp CO2 và CH4 .
b) Thu đợc CH2 từu hỗn hợp CH4 và C2H4 .
Bài 10 : Hãy nêu phơg pháp hóa học để nhận biết 2 dd glucozơ và rợu etylic .

b. Ting bét, glucoz¬, saccaroz¬.
c. Ting bét, glucoz¬, ®¸ v«i, mi ¨n.
Bµi 23 : Nªu ph¬ng ph¸p ho¸ häc ®Ĩ ph©n biƯt c¸c chÊt sau:
a. CH4, C2H2, CO2.
b. C2H2, C2H4, CH4, CO2.
c. SO2, C2H2, CO2, CH4.
d. C2H5OH, CH3COOC2H5, CH3COOH.
e. Dung dÞch glucz¬, dung dÞch saccaroz¬, dung dÞch axit axetic.
f. SO2, C2H2, CH4.
g. Rỵu etylic, axit axetic, benzen.

B. CÂU HỎI TINH CHẾ VÀ TÁCH HỖN HP THÀNH CHẤT NGUYÊN CHẤT
I. Nguyên tắc:
@ Bước 1: Chọn chất X chỉ tác dụng với A (mà không tác dụng với B) để chuyển A thành AX ở dạng kết tủa, bay hơi
hoặc hoà tan; tách khỏi B (bằng cách lọc hoặc tự tách).
@ Bước 2: Điều chế lại chất A từ AX
* Sơ đồ tổng quát:
B
+X
A, B →
PƯ tách

XY
+Y
PƯ tái tạo

→
AX ( ↓, ↑ , tan) 
Ví dụ: Hỗn hợp các chất rắn: Chất X chọn dùng để hoà tan
CaSO4

→ Al(OH)3 ↓ 
→ Al2O3 
hợp chất nhôm) Al
o

o

Zn (ZnO)
Mg
Fe (FeO hoặc
Fe2O3)
Cu (CuO)

t
CO2
dd NaOH
to
→
→ Na2ZnO2 
→ Zn(OH)2 ↓ 
→ ZnO 
Zn 
H2

Zn

Phương
pháp tách
Lọc, điện
phân

NaOH
CO
t
→ Mg(OH)2 ↓ 
→ Mg
→ MgO 
Mg → MgCl2 
o

III. Bài tập :
Bài 1: Tách riêng dung dòch từng chất sau ra khỏi hỗn hợp dung dòch AlCl 3, FeCl3, BaCl2.
Bài 2: Nêu phương pháp tách hỗn hợp gồm 3 khí: Cl2, H2 và CO2 thành các chất nguyên chất.
Bài 3: Nêu phương pháp tách hỗn hợp đá vôi, vôi sống, silic đioxit và sắt (II) clorua thành từng chất nguyên chất.
Bài 4: Trình bày phương pháp hoá học để lấy từng oxit từ hỗn hợp : SiO 2, Al2O3, Fe2O3 và CuO.
Bài 5: Trình bày phương pháp hoá học để lấy từng kim loại Cu và Fe từ hỗn hợp các oxit SiO 2, Al2O3, CuO và FeO.
Bài 6: Bằng phương pháp hoá học hãy tách từng kim loại Al, Fe, Cu ra khỏi hỗn hợp 3 kim loại.
Bài 7: Tinh chế:
a)
O2 có lẫn Cl2 , CO2
CÁC CHUN ĐỀ BỒI DƯỠNG HĨA THCS - LUYỆN THI VÀO 10

17


Gv : Dương Văn Kha
Trường THCS n Sơn
b)
Cl2 có lẫn O2, CO2, SO2
c)
AlCl3 lẫn FeCl3 và CuCl2

D

F

A

A

C
E
G
BiÕt A lµ kim lo¹i B, C, D, E, F, G lµ hỵp chÊt cđa A. X¸c ®Þnh c«ng thøc cđa A, B, C, D, E, F, G viÕt ph¬ng tr×nh ph¶n øng x¶y ra.
A lµ Fe; B lµ FeCl2; C lµ FeCl3; D lµ Fe(OH)2; E lµ Fe(OH)3; F lµ FeO; G lµ Fe2O3.
C¸c ph¬ng tr×nh
Fe + 2HCl  FeCl2 + H2↑
2Fe + 3Cl2  2FeCl3
2FeCl3 + Fe  3FeCl2
FeCl2 + NaOH  Fe(OH)2↓ + NaCl
Fe(OH)2 + O2 + 2H2O  4Fe(OH)3
Fe2O3 + CO  FeO + CO2↑
Fe2O3 + 3CO  2FeO + 3CO2↑
FeO + CO  Fe + CO2↑
VÍ DỤ 2: T×m c¸c chÊt A,B,C,D,E (hỵp chÊt cđa Cu) trong s¬ ®å sau vµ viÕt ph¬ng tr×nh ho¸ häc:
A

B

C

D

(5)
CuCl2

D - CuO

(6)

(7)

Cu(NO3)2

(4)
CuO

Cu(OH)2

(8)
CuSO4

Cu

(1) Cu(OH)2 + 2 HCl → CuCl2 + 2 H2O
(2) CuCl2 + 2AgNO3 → 2AgCl + Cu(NO3)2
to
(3) 2Cu(NO3)2

→ 2CuO + 4 NO2 + O2
o
t
(4) CuO + H2

Bài 1: Viết các PTPƯ thực hiện dãy biết hóa hóa học sau : ( ghi rõ điều kiện nếu có )
a. CaO
Ca(OH)2
CaCO3
CaO
b.

FeS2

CaCl2

SO2

SO3

H2SO4

SO2

S
c. Na

Na2O

d.

NaOH

Na2SO 4


Al2O3

Al(OH)3

Al2O3

Bari Sunfat
Canxi Photphat

AlCl3

Al

Bài 2: Viết các PTPƯ thực hiện dãy biết hóa hóa học sau : ( ghi rõ điều kiện nếu có )
Fe3O4
a.
b.

Fe

FeCl2

Fe(OH)2

FeSO4

CaCO3

FeCl3
CaO

Fe
FeCl2

FeCl3
Fe(NO3)2

i.

Sắt (III) Hidroxit

j.

Natri

Natri Hiđroxit

FeCl2

H2SO4
Fe(OH)2
Ca(HCO3)2

MgSO4
Fe(OH)3
CaCO3

Ca(OH)2
Fe(OH)3
Fe



Fe(NO3)2

Fe(OH)2

k.Fe
FeCl3

Fe(OH)3

Fe2O3

Bài 6: Hoàn thành các PTPƯ sau : ( ghi rõ điều kiện phản ứng nếu có ) Cho biết A, B, C, D, E, F, G là những chất nào ?
Cu + A
B + C +
D
C
+ NaOH
B
E
+ HCl
F + C
+
D
A + NaOH
G
+
D
Bài 7: Biết A, B, C, D là nghững chất khác nhau , hãy hoàn thành các PTPƯ ( ghi rõ điều kiện phản ứng nếu có )
Cu +

+D
Na2CO3
Bài tập 11 : áp dụng: hoàn thành các PTHH theo sơ đồ phản ứng.
1/ Xác định các chất A,B,C,D,E và hoàn thành sơ đồ biến hoá sau
CC CHUYấN BI DNG HểA THCS - LUYN THI VO 10

19


Gv : Dng Vn Kha
+A
CO2

Trng THCS Yờn Sn

NaHCO3
+D

+B

+E

CaCO3

+A

+C
Na2CO3

2/ Xác định các chất A, B, C, D, E, F, M và hoàn thành các phơng trình hoá học theo sơ đồ sau:

B

3/ Xác định B, C, D, E, M, X, Z. Giải thích và hoàn thành các phơng trình hoá học thể hiện theo sơ đồ biến hoá sau:
B
+ HCl
+X+Z
M
+Z
+ NaOH

t0

D

E

đpnc

M.

+Y+Z
C
4/ Viết các phơng trình hoá học thể hiện theo sơ đồ biến hoá sau ( ghi rõ điều kiện nếu có ).
(2)
(3)
FeCl2
Fe(NO3)2
Fe(OH)2
(1 )



(2)
+H2SO4

+ H2O
(1)

B

(3)

+E

+G

(6)
+ H2SO4

H

(4)

(5)

+F

D
Biết H là muối không tan trong axít mạnh, A là kim loại hoạt động hoá học mạnh, khi cháy ngọn lửa có màu vàng.
6/ Hoàn thành dãy biến hoá sau ( ghi rõ điều kiện nếu có )
FeSO4

BaCO3
(2)

Ba

(1)

(3)

(8)

Ba(OH)2

(9)

BaCl2

(4)

(6)

BaCO3

(7

BaO

(5)

Ba(HCO3)2


CaCO3

CaO

(5)

Ca(HCO3)2
Hoặc cho sơ đồ sau: Biết rằng C là thành phần chính của đá phấn.
C
(2)

(1)

A

+G

+ H

(9)

(3)

(8)

B

+H2 O



KOH

(9)

(4)

KCl

(6)

KNO3

(7)

KNO2

(5)

KHCO3
(1)
(2)
(3)
(4)
10/ Al
Al2O3
AlCl3
Al(NO3)3
Al(OH)3 ( 5 )
Al2O3

+ Br2 + D

B

Y+Z

+Fe,t0
C +Y hoặc Z
A+G
Biết A là chất khí có mùi xốc đặc trng và khi sục A vào dung dịch CuCl2 có chất kết tủa tạo thành.
13/ Hoàn thành các phơng trình phản ứng sau:
KClO3

t0

A+B

A + MnO2 + H2SO4
A đpnc
G+C
G + H2O
C + L t0

C + D + E + F

L + M
KClO3 + A + F

14/ Hoàn thành các phơng trình phản ứng sau:
t0

H
K

+L

F
H + BaSO4

+J
+G
M+D
M
H
16/ Hoàn thành các phơng trình hoá học theo sơ đồ phản ứng sau.
Fe(OH)3 + A

FeCl3

FeCl2 + B + C
FeCl2 + D + E
CC CHUYấN BI DNG HểA THCS - LUYN THI VO 10

21


Gv : Dương Văn Kha

Trường THCS n Sơn
FeCl2 + F
Fe2(CO3)3

NaCl

NaOH
HCl

R
Z

CaCl2
CaCO3
Na2CO3

NaCl

Na 2SO4

CaCO3

NaCl

BaCl2

Bµi tËp tỉng hỵp: ViÕt PTHH theo s¬ ®å – chi ph¶n øng, gi¶i thÝch thÝ nghiƯm,
nhËn biÕt – ph©n biƯt – t¸ch chÊt v« c¬
A. SƠ ĐỒ PHẢN CHUYỂN HĨA

Câu 1: Viết phương trình phản ứng hoàn thành sơ đồ sau:
1)
Ca 
→ CaO 

NaHSO3 
→ Na2SO3
NaH2PO4
4)

P 
→ P2O5 
→ H3PO4

* Phương trình khó:
2K3PO4 + H3PO4 → 3K3HPO4
K2HPO4 + H3PO4 → 2KH2PO4

Na2HPO4
Na3PO4

ZnO 
→ Na2ZnO2
5)

Zn 
→ Zn(NO3)2 
→ ZnCO3

CO2 
→ KHCO3 
→ CaCO3
* Phương trình khó: ZnO + 2NaOH → Na2ZnO2 + H2O
KHCO3 + Ca(OH)2 → CaCO3 + KOH + H2O
+ X ,t o

(1)
(12)
(11)
(6)
(3)
(4) (5)
8)
Al
Al(OH)3
(9)
(8)
(7)
AlCl3

→ Al(NO3)3 (10)
Al2O3
Câu 2: Hãy tìm 2 chất vô cơ thoả mãn chất R trong sơ đồ sau:
A
B
C

CÁC CHUN ĐỀ BỒI DƯỠNG HĨA THCS - LUYỆN THI VÀO 10

22


Gv : Dương Văn Kha
R
R
R

→ H 
→F
(6)
(7)

X + B(2)
Fe

(3)

X+C

Trường THCS n Sơn

+I
+L

→ K 
→ H + BaSO 4 ↓
(8)
(9)

(4)

+M
+G
→
X →
H
(10)

a. Na2SO4 + X1
BaSO4 + Y1
Ca(HCO3)2 + X2
CaCO3 + Y2
CuSO4 + X3
CuS + Y3
MgCl2 + X4
Mg3(PO4)2 + Y4
b. A + B
CaCO3 + NaCl
C + D
ZnS
+ KNO 3
E + F
Ca3(PO4)2
+ NaNO3
G + H
BaSO4
+ MgCl2
c. KHS + A
H2S + …
HCl + B
CO2 + …
CaSO3 + C
SO2 + …
H2SO4 + D
BaSO4 + CO2 + ….
5. ViÕt c¸c PTP¦ theo c¸c s¬ ®å biÕn ho¸ sau :
Fe2(SO4)2



SO2

H2SO4

CuSO4

K2SO3
8 . Cho s¬ ®å biÕn ho¸ :
a.
Fe(OH)3

A1

A2

A3

B1
B2
B3
T×m c«ng thøc cđa c¸c chÊt øng víi c¸c chÊt A1,, A2, …..viÕt PTP¦ theo s¬ ®å
b.
A1
A2
A3
CaCO3
CaCO3
B1
B2

B- ĐIỀN CHẤT VÀ HOÀN THÀNH PHƯƠNG TRÌNH PHẢN ỨNG
Câu 1: Bổ túc các phản ứng sau:
to
to
FeS2 + O2 
J 
→ A↑ + B
→ B + D
to
A + H2S → C ↓ + D
B + L 
→ E + D
→
→
C + E
F
F + HCl
G + H2S ↑
→
→
G + NaOH
H↓ + I
H + O2 + D
J↓
Câu 2: Xác đònh chất và hoàn thành các phương trình phản ứng:
FeS + A → B (khí) + C
B + CuSO4 → D ↓ (đen) + E
B + F → G ↓ vàng + H
C + J (khí) → L
L + KI → C + M + N

cïng khÝ ngõng tho¸t ra. GT hiƯn tỵng, viÕt PTHH x¶y ra
Câu 9 : Cã nh÷ng baz¬ sau : Fe(OH)3, Ca(OH)2, KOH, Mg(OH)2, Cu(OH)2
a. Baz¬ nµo bÞ nhiƯt ph©n hủ ?
b. T¸c dơng ®ỵc víi dd H2SO4
c. §ỉi mµu dd phenolphtalein ?
Câu 10: H·y m« t¶ hiƯn tỵng quan s¸t ®ỵc, viÕt pthh khi th¶ l¸ Al vµo nh÷ng dd sau :
a. dd H2SO4 2 M
b. dd NaOH d
c. dd CuCl2

C- ĐIỀU CHẾ MỘT CHẤT TỪ NHIỀU CHẤT
1. Điều chế oxit.
Phi kim + oxi
Kim loại + oxi
OXIT
Oxi + hợp chất

Nhiệt phân axit (axit mất nước)
Nhiệt phân muối
Nhiệt phân bazơ không tan
Kim loại mạnh + oxit kim loại yếu

2. Điều chế axit.
Oxit axit + H2O
Phi kim + Hiđro
AXIT
Muối + axit mạnh
ásù
Ví dụ:
P2O5 + 3H2O → 2H3PO4

Gv : Dương Văn Kha
Ví dụ: AlCl3 + NH4OH → 3NH4Cl + Al(OH)3 ↓
ZnSO4 + 2NaOH (vừa đủ) → Zn(OH)2 ↓ + Na2SO4
5. Điều chế muối.
a) Từ đơn chất
b) Từ hợp chất
Axit + Bzơ
Kim loại + Axit
Axit + Oxit bazơ
Oxit axit + Oxit bazơ
Kim loại + Phi kim
MUỐI
Muối axit + Oxit bazơ
Muối axit + Bazơ
Kim loại + DD muối
Axit + DD muối
Kiềm + DD muối
DD muối + DD muối

Trường THCS n Sơn

* BÀI TẬP ¸p dơng :

Câu 1: Viết các phương trình phản ứng điều chế trực tiếp FeCl 2 từ Fe, từ FeSO4, từ FeCl3.
Câu 2: Viết phướng trình phản ứng biểu diễn sự điều chế trực tiếp FeSO 4 từ Fe bằng các cách khác nhau.
Câu 3: Viết các phương trình điều chế trực tiếp:
a)
Cu → CuCl2 bằng 3 cách.
b)
CuCl2 → Cu bằng 2 cách.

→F ;
0
, xt
F + O2 t

→G + E ;

0

, xt
F + G t

→H + E ;
0
t
H + NaOH →
I+F
G+L 
→ I + C
X¸c ®Þnh A, B, D, F, G, H, I, L. ViÕt ph¬ng tr×nh ho¸ häc biĨu diƠn s¬ ®å ph¶n øng trªn.
Bµi 2:
Hoµn thµnh s¬ ®å biÕn ho¸ sau (ghi râ ®iỊu kiƯn nÕu cã)
( 3)
( 4)
B →
C →
Cao su buna
(2)

CaC2


4

5
CH3COOC2H5 
C2H5OH
→

3

C2H5OH
3/ Tõ than ®¸, ®¸ v«i, c¸c chÊt v« c¬ vµ c¸c ®iỊu kiƯn cÇn thiÕt. ViÕt c¸c PTP¦
(Ghi râ ®iỊu kiƯn) ®iỊu chÕ Vinyl clorua, Poly etilen, Cao su buna.
Bµi 4:

a. X¸c ®Þnh c¸c chÊt A , B , C , D , E , F vµ viÕt c¸c PTHH minh ho¹.
Na 2CO3
Cl 2 , AS
Ca (OH ) 2
NaOH
NaOH , xtCaO ,t 0
2 , xt
C2H6 +

→ A +
→ B O
→ C +
→ D +

→ E +