'*

BỌ
BỌGIAO
GIAODỤC
DỤCVA
VAĐAO
ĐAOTẠO
TẠO
TRƯỜNG ĐẠI
ĐẠI HỌC
HỌC VINH
VINH
TRƯỜNG

~

NGUYỄN HẢI HIỆU

MỘT SÔ GIẢI PHÁP XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ
CÁN Bộ QUẢN LÝ TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

LUẬN VĂN THẠC sĩ KHOA HỌC GIÁO DỤC
LUẶN VĂN THẠC sĩ KHOA HỌC GIÁO DỤC

NGHỆ AN-2013

^


Lôoi caũm ôn

Trang
MỞ ĐẦƯ............................................................................................................... 1
1. Lý do chọn đề tài...............................................................................................1
2. Mục đích nghiên cứu........................................................................................ 4
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu.................................................................. 4
4. Giả thuyết khoa học.......................................................................................... 5
5. Nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu đề tài........................................................... 5
6. Phương pháp nghiên cứu.................................................................................. 5
7. Những đóng góp của luận văn.......................................................................... 6
8. Cấu trúc của luận văn....................................................................................... 6
CHƯƠNG 1. Cơ SỞ LÝ LUẬN VÈ VIỆC XÂY DựNG ĐỘI NGŨ CÁN
Bộ QUẢN LÝ TRƯỜNG TRUNG ĨIỌC PHỐ THÔNG.................................7
1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề........................................................................... 7
1.1.1. Tình hình nghiên cứu về quản lý đội ngũ cán bộ quản lý ở
ngoài nước..........................................................................................................7
1.1.2. Tình hình nghiên cứu về quản lý đội ngũ cán bộ quản lý ở
Việt Nam.............................................................................................................9
1.2. Một số khái niệm cơ bản.............................................................................. 11
1.2.1. Quản lý.................................................................................................11
1.2.2. Quản lý giáo dục và quản lý nhà trường...............................................13
1.2.3. Giải pháp...............................................................................................15
1.2.4. Giải pháp xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý..........................................16
1.2.5. Xây dựng và phát triển đội ngũ cán bộ quản lý ở trường trung
học phổ thông....................................................................................................16
1.3. Những yêu cầu cơ bản đối với đội ngũ cán bộ quản lý trường
trung học phổ thông...............................................................................................17


1.3.1. Tnrờng Trung học phổ thông trong hệ thống giáo dục quốc dân..........18
1.3.2. Vai trò, chức năng, nhiệm vụ của cán bộ quản lý trường


: Trung học phổ thông.

- THCS

: Trung học cơ sở.

- THCN

: Trung học chuyên nghiệp

- BDQL

-QL

: Bồi dirỡng quản lý.
3.1.2. Nguyên tắc DANH
biện pháp
phải
đảmTỪ
bảoVIÉT
tính kế
thừa...............................71
MỤC
CÁC
TẮT
: Thường xuyên.
3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học....................................................71
Thỉnh3.1.4.
thoảng.Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả và khả thi.....................................72

: Trước côngKÉT
nguyên.
1. Kết luận........................................................................................................... 83
2. Kiến nghị........................................................................................................ 83
: Cơ sở vật chất.
TẢI LIỆU THAM KHẢO
88
: Quản lý.

- QLGD

: Quản lý giáo dục.

- TX
- TT
- KBG
-T
-Đ
- CĐ
- SL
-%

I

- F. w
- CBQL
- GV
- GDĐT
- HS
- TCN

Thực trạng trình độ CBQL các trường THPT trên địa bàn quận 1
Đánh giá phâm chất và năng lực của đội ngũ CBQL các trường
THPT trên địa bàn quận 1

Bảng 2.8.
Đánh giá về mức độ quản lý phát triển phẩm chất chính trị, đạo
Bảng 2.9.

đức đội ngũ CBQL các trường THPT trên địa bàn quận 1
Đánh giá về mức độ quản lý phát triển năng lực chuyên môn cho

Bảng 2.11.

đội ngũ CBQL các trường THPT trên địa bàn quận 1
Đánh giá về mức độ quản lý phát triển năng lực quản lý đối với

Bảng 2.12.

đội ngũ CBQL các trường THPT trên địa bàn quận 1
Đánh giá mức độ sử dụng và mức độ hiệu quả của biện pháp nâng


Bảng 2.13. Đánh giá về mức độ sử dụng và hiệu quả của biện pháp đẩy
mạnh đào tạo bồi dưỡng, phát triển đội ngũ CBQL các trường
THPT trên địa bàn quận 1
Bảng 2.14.
Đánh giá về mức độ sử dụng và mức độ hiệu quả của biện pháp

Bảng 2.15.


của sự nghiệp giáo dục trong công cuộc đẩy mạnh công nghiệp hóa-hiện đại
hóa đất nước”.
Yêu cầu về đổi mới giáo dục phổ thông hiện nay đang đòi hỏi phải thực
hiện đồng bộ hàng loạt các biện pháp nhằm tăng cường các điều kiện đảm bảo
về chất lượng giáo viên, cơ sở vật chất, trang thiết bị, nguồn lực tài chính,...
trong đó đổi mới quản lý giáo dục có ý nghĩa quyết định đối vói sự nghiệp đổi
mới giáo dục, mở đường cho việc triển khai những chủ trương đã được đề ra,
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhấn mạnh “muôn việc thành công hay thất bại đều do
cán bộ tốt hay kém” [32].
Chỉ thị số 40-CT/TW ngày 15/6/2004 của Ban Bí thư Trung ương Đảng


2

hướng và hiệu quả sự nghiệp giáo dục để nâng cao chất lượng đào tạo nguồn
nhân lực, đáp ứng những đòi hỏi ngày càng cao của sự nghiệp công nghiệp
hoá, hiện đại hoá đất nước”.
Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI đã tiếp tục nhấn mạnh, phát triển và
nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao là
một đột phá chiến lược, là yếu tố quyết định đẩy mạnh phát triển và ứng dụng
khoa học, công nghệ, cơ cấu lại nền kinh tế, chuyển đối mô hình tăng trưởng
và là lợi thế cạnh tranh quan trọng nhất, bảo đảm cho việc phát triển nhanh,
hiệu quả và bền vững; đặc biệt coi trọng phát triển đội ngũ cán bộ lãnh đạo,
quản lý giỏi, đội ngũ chuyên gia, quản trị doanh nghiệp giỏi, lao động lành
nghề và cán bộ khoa học, công nghệ đầu đàn.
Văn kiện Hội nghị lần thứ 2 Ban Chấp hành Trung ương khoá VIII đã
chỉ rõ: “Đối mới công tác quản lý giáo dục” và “Đối mới cơ chế quản lý giáo
dục”. Kết luận Hội nghị lần thứ 6 Ban Chấp hành Trung ương khoá IX đã xác
định: “Thực hiện mạnh mẽ phân cấp quản lý giáo dục, phát huy tính chủ
động, tự chịu trách nhiệm của các cơ sở giáo dục” và “Tiếp tục xây dựng

Để hoàn thành được sứ mạng trên của mình trước hết các trường Trung
học phố thông phải có trong tay đội ngũ giáo viên, đội ngũ cán bộ quản lý có
năng lực, nhiệt tình, những người cùng nghĩ, cùng làm và cam kết gắn bó lâu
dài với nhà trường. Đối với các trường Trung học phổ thông đội ngũ giáo
viên, đội ngũ cán bộ quản lý đóng vai trò quyết định sự tồn tại và phát triển
của trường. Luật Giáo dục đã chỉ rõ: cán bộ quản lý giáo dục giữ vai trò quan
trọng trong việc tổ chức, quản lý, điều hành các hoạt động giáo dục; cán bộ
quản lý giáo dục phải không ngừng học tập, rèn luyện, nâng cao phấm chất
đạo đức, trình độ chuyên môn, năng lực quản lý và trách nhiệm cá nhân Như


4

Nhận thức được rõ tầm quan trọng của đội ngũ cán bộ quản lý đối với sự
phát triển của nhà trường, Sở Giáo dục và Đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh
đã luôn quan tâm đến công tác này. Tuy nhiên, theo chúng tôi, mặc dù đã có
nhiều cố gắng đáng ghi nhận, nhưng công tác quản lý của đội ngũ cán bộ
quản lý các trường Trung học phổ thông vẫn còn một số hạn chế và bất cập,
cần quan tâm đổi mới chẳng hạn như trình độ chuyên môn, trình độ quản lý
còn hạn chế, đội ngũ giữa các phòng ban, các tố chuyên môn chưa đồng bộ,
quy trình tuyên chọn, bồi dưỡng cán bộ chưa hợp lý...
Với những lý do nêu trên, chúng tôi chọn đề tài Một sổ giải pháp xây
dụng đội ngũ cán bộ quản lý trường Trung học phô thông Quận 1, thành
phố Hồ Chí Minh để nghiên cứu, mong được góp phần vào việc xây dựng đội
ngũ cán bộ quản lý của các trường trung học phổ thông trong giai đoạn hiện
nay tốt hơn.
2. Mục đích nghiên cứu

Bằng việc nghiên cứu, đề xuất một số giải pháp xây dựng đội ngũ cán bộ
quản lý trường Trung học phổ thông Quận 1, thành phố Hồ Chí Minh,

quản lý (Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng) các trường Trung học phổ thông
Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh. Từ đó đề xuất một số giải pháp quản lý xây
dựng đội ngũ cán bộ quản lý trường Trung học phổ thông Quận 1, Thành phố
Hồ Chí Minh.
6. Phương pháp nghiên cúu


6

gồm: đến tận cơ sở đào tạo để quan sát, thu thập báo cáo, lấy thông tin qua
phiếu thăm dò, khảo sát, phỏng vấn, trao đổi trực tiếp...
6.3. Phương pháp thống kê

Nhằm giúp cho việc xử lý, đánh giá các số liệu khảo sát, thống kê toán
học các kết quả khảo sát, nghiên cứu.
7. Những đóng góp của luận văn

- về lý luận: luận văn góp phần hệ thống hóa vấn đề lý luận về việc
nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý trường Trung học phổ thông
trong điều kiện hiện nay.
- về thực tiễn: Đe xuất một số giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ
cán bộ quản lý trường Trung học phổ thông Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh.
- Ngoài ra, luận văn còn có thể là nguồn tài liệu sử dụng cho việc giảng
dạy các chuyên đề ở các trường đại học và cao đắng cũng như các công trình
nghiên cứu có liên quan.
8. Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Ket luận, Danh mục tài liệu tham khảo và Phụ lục,
Luận văn gồm có 3 Chương:



lý

khoa

học”

(The

Principles

of

Scientific

Management) xuất bản năm 1911 - trong công trình này, F.w. Taylor đã đưa
ra bốn nguyên tắc quản lý khoa học đề cập đến việc tuyển chọn, huấn luyện


8

quy tắc về chức trách quản lý và 14 nguyên tắc quản lý hành chính. Theo ông,
nếu người quản lý có đủ phẩm chất và năng lực, kết hợp nhuần nhuyễn các
chức năng, quy tắc và nguyên tắc quản lý thỉ chất lượng và hiệu quả công việc,
năng xuất lao động được nâng cao.
Từ những năm 70-80 của thế kỷ XX, một trường phái tiếp cận về quản lý
trên cơ sở xem xét những yếu tố văn hóa giữa con người với con người đã
xuất hiện với công trình nghiên cứu của William (Giáo sư trường Đại học
California, Mỹ). Ông đã khắng định, yếu tố quan trọng của văn hóa trong
quản lý và nêu ra 07 yếu tố có ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý được mô tả

liệt Nam
Đầu tiên phải nói đến tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh (1890-1969)
về công tác quản lý, nhiều quan diêm chỉ đạo của Người đều nhắc đến
tầm quan trọng của người quản lý. Người khẳng định: “Cán bộ là cái gốc của
mọi công việc”, “Muôn việc thành công hay thất bại đều do cán bộ tốt hay
kém” [31].
Trong sự nghiệp cách mạng, Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm đến sự
nghiệp giáo dục; trong đó đặc biệt nhấn mạnh tầm quan trọng về vấn đề
phát triển đội ngũ cán bộ quản lý. Điều đó được thể hiện qua các chủ trương,
chính sách, hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật; tiêu biêu gần đây nhất
là Chỉ thị số 40-CT/TW, ngày 16/6/2004 của Ban Bí thư Trung ương Đảng về
việc xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo
dục [2]; Quyết định số 09/2005/QĐ-TTg, ngày 11/01/2005 của Thủ tướng
Chính phú về việc phê duyệt đề án “Xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ
nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục giai đoạn 2005 - 2010” [15]. Với xu


10

công tác quản lý. Đáng lưu ý là các tác phẩm: “Cơ sở khoa học quản lý” [9].
“Những luận cứ khoa học cho việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ trong
thời kỳ Công nghiệp hóa-Hiện đại hóa” [50]; “Một số vấn đề xây đựng đội
ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện các dân tộc người Tây Nguyên” [44]. Xét ở
góc độ nghiên cứu lý luận quản lý giáo dục, dựa trên quan diêm của chủ nghĩa
Mác - Lênin và Tư tưởng Hồ Chí Minh, các nhà khoa học nước ta tiếp cận
quản lý giáo dục và quản lý trường học để đề cập tới việc phát triển công tác
quản lý trường học, tiêu biêu nhất có: “Phương pháp luận khoa học giáo dục”
[22]; “Khoa học quản lý giáo dục - Một số vấn đề lý luận và thực tiễn” [34].
Các nhà quản lý giáo dục các cấp cũng đã có nhiều nghiên cứu, đề xuất những
giải pháp xây dựng và phát triển đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên nhằm đáp

mình, còn dàn nhạc thì cần có nhạc trưởng [10]. Hiện nay vẫn còn tồn tại khá
nhiều những khái niệm, định nghĩa về quản lý. Trong tác phẩm “Những vấn đề
cốt yếu của quản lý”, tác giả người Mỹ Harold Koont đã đưa ra khái niệm “Quản
lý là một hoạt động thiết yếu, nó đảm bảo phối hợp những nỗ lực cá nhân nhằm
đạt được mục đích của nhóm. Mục tiêu của mọi nhà quản lý là nhằm hình thành
một môi trường mà trong đó con người có thể đạt được các mục đích của nhóm
với thời gian, tiền bạc, vật chất và sự bất mãn cá nhân ít nhất. Với tư cách thực
hành thì cách quản lý là một nghệ thuật; còn kiến thức có tổ chức về quản lý là
một khoa học” [23,tr.32]. Theo quan điểm chính trị xã hội: “Quản lý là sự tác
động liên tục có tố chức, có định hướng của chủ thể quản lý (người quản lý,
người tổ chức quản lý) lên khách thể quản lý (đối tượng quản lý) về các mặt
chính trị, văn hoá, xã hội, kinh tế... bằng một hệ thống các luật lệ, các chính
sách, các nguyên tắc, các phương pháp và các biện pháp cụ thể nhằm tạo ra
môi trường và điều kiện cho sự phát triển của đối tượng” [51].


12

tổ chức với hiệu quả cao nhất” [35]. Xét quản lý dưới góc độ là một hành
động, tác giả Vũ Ngọc Hải cho rằng: “Quản lý là sự tác động có tố chức, có
hướng đích của chủ thể quản lý tói đối tượng quản lý nhằm đạt được mục tiêu
đề ra” [24].
Tác giả W.Taylor cho rằng: Quản lý là biết chính xác điều bạn muốn
người khác làm và sau đó thấy rằng họ đã hoàn thành công việc một cách tốt
nhất và rẻ nhất.
Qua những định nghĩa trên ta thấy rõ quản lý có những nét đặc trimg cơ
bản về bản chất của hoạt động quản lý như sau:
- Quản lý gồm hai thành phần là chủ thê và khách thể quản lý.
“Ai quản lý”: đó là chủ thể quản lý. Chủ thể quản lý có thể là một
người hoặc một tổ chức.

lý giáo dục chính là quản lý bộ phận này của xã hội. Quản lý giáo dục được
hiểu là quản lý quá trình giáo dục và đào tạo. Tùy theo các cấp độ thì sự quản
lý giáo dục sẽ khác nhau.
Khái niệm Quản lý giáo dục, hiện nay cũng có nhiều định nghĩa khác
nhau. Quản lý giáo dục là thực hiện việc quản lý trong lĩnh vực giáo dục.
Ngày nay, lĩnh vực giáo dục mở rộng hơn nhiều so với trước, do mỗi chỗ mở
rộng đối tượng giáo dục từ thế hệ trẻ sang người lớn và toàn xã hội. Tuy
nhiên, giáo dục thế hệ trẻ là bộ phận nòng cốt của lĩnh vực giáo dục cho toàn


14

Trong quá trình nghiên cứu về lĩnh vực quản lý giáo dục, khái niệm
Quản lý giáo dục được nhiều tác giả diễn đạt như sau:
Hiẻu Quản lý giáo dục theo tác giả Đặng Quốc Bảo: là hoạt động điều
hành, phối hợp các lực lượng xã hội nhằm đây mạnh công tác đào tạo thế hệ trẻ
theo yêu cầu phát triển xã hội [4]. “Quản lý giáo dục (vi mô) được hiểu là
những tác động trực tiếp (có ý thức, có mục đích, có kế hoạch, có hệ thống hợp
quy luật) của chủ thẻ quản lý đến tập thê giáo viên, công nhân viên, tập thế học
sinh, cha mẹ học sinh, các lực lượng xã hội trong và ngoài nhà trường nhằm
thực hiện chất lượng và hiệu quả mục tiêu giáo dục của nhà trường'’ [36,tr.l 1].
Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lý giáo dục là hệ thống những
tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể Quản lý nhằm
làm cho hệ thống vận hành theo đường lối và nguyên lý giáo dục của Đảng,
thực hiện được các tính chất của nhà trường xã hội chủ nghĩa Việt Nam, mà
tiêu điểm hội tụ là quá trình dạy học, giáo dục thế hệ trẻ, đưa hệ giáo dục tới
mục tiêu dự kiến, tiến lên trạng thái mới về chất” [57].
Qua các định nghĩa trên có thể thấy, quản lý giáo dục là tập hợp những
biện pháp: tổ chức, phương pháp, kế hoạch hoá,... tác động có mục đích, hợp
quy luật của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý nhằm đảm bảo sự vận


1.2.3. Giải pháp
Theo Từ điển tiếng Việt, giải pháp là: “phương pháp giải quyết vấn đề
nào đó”. Như vậy nói đến giải pháp là nói đến những cách thức tác động


16

1.2.4. Giải pháp xảy dựng đội ngũ cán bộ quản lý
Giải pháp xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý là nhằm vào việc tạo ra
những thay đổi về số lượng, chất lượng trong đội ngũ cán bộ quản lý, đáp ứng
yêu cầu đặt ra của cơ sở giáo dục và của địa phương. Đó là việc:
- Nâng cao nhận thức và tinh thần trách nhiệm cho đội ngũ cán bộ quản
lý đối với việc xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý.
- Xây dựng quy hoạch và đối mới công tác tuyển dụng và sử dụng đội
ngũ cán bộ quản lý.
- Thường xuyên bồi dưỡng nhằm không ngừng nâng cao kiến thức
chuyên môn nghiệp vụ và kỹ năng sư phạm cho đội ngũ cán bộ quản lý.
- Thực hiện tốt việc kiêm tra giám sát và thanh tra đánh giá, xếp loại
cán bộ quản lý.
- Đẩy mạnh công tác thi đua, khen thưởng, nhân rộng các gương cán
bộ quản lý tiên tiến điển hình.
- Đảm bảo chế độ chính sách về quyền lao động và quyền hợp pháp và
chính đáng của đội ngũ cán bộ quản lý.

1.2.5. Xây dụng và phát triển đội ngũ cán bộ quản lý ở trường trung học
pho thông


17

tập tning toàn tâm toàn ý cho công việc của mình. Ngoài ra, trong quá trình
đối mới phát triển giáo dục, người quản lý theo quan điếm mói phải là người
quản lý sự thay đổi giỏi. Trong công tác phát triển đội ngũ cán bộ quản lý cần
chú ý bồi dưỡng phẩm chất chính trị, đạo đức; nâng cao năng lực chuyên môn
và năng lực quản lý cho đội ngũ cán bộ quản lý. Phấn đấu làm cho đội ngũ
cán bộ quản lý trường trung học phổ thông là những người lao động sáng tạo,
quản lý sự thay đối giỏi, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của sự nghiệp giáo
dục.

1.3.1. Trường Trung học phô thông trong hệ thống giáo dục quốc dân
Thứ nhất, quan điếm về trung học phô thông:
Trường phổ thông trung học hay còn được gợi là trường trung học phổ
thông, là một loại hình đào tạo chính quy ở Việt Nam, dành cho lứa tuổi từ 15
tới 18 không kể một số trường hợp đặc biệt. Nó gồm các khối học: lóp 10, lớp
11, lớp 12. Sau khi tốt nghiệp hệ giáo dục này, học sinh được nhận bang Tốt
nghiệp Phố thông trung học, có một tên gọi khác cho loại bằng này (trước
đây) là "Bằng Tú Tài".
Trường phổ thông được lập tại các địa phương trên cả nước. Người
đứng đầu một ngôi trường được gọi là "Hiệu Trưởng". Trường được sự quản
lý trực tiếp của Sở Giáo dục và Đào tạo (tỉnh, thành phố trực thuộc Trung
ương), tức là Trường trung học phổ thông ngang với Phòng Giáo dục
quận- huyện. Quy chế hoạt động do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành.
Thứ hai, mục tiêu của giáo dục phô thông: