Bộ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH
-----------------oOo--------------

ĐỖ THỊ THƯ HÒNG
ĐỎ THỊ THU HỎNG

MỘT SÓ GIẢI PHÁP
PHÁT TRIỂN ĐỘI NGỦ GIẢNG VIÊN
MỘTĐẠI
SÓ GIẢI PHÁP
TRƯÒNG
• • • HỌC CÔNG NGHIỆP
PHÁT
TRIỂN
ĐỘI NGỦ
VIÊN
THựC
PHẲM
THÀNH
PHÓGIẢNG
HỒ CHÍ
MINH
TRƯỜNG
• •ĐẠI
• HỌC CÔNG NGHIỆP
THựC PHẨM THÀNH PHÓ HỒ CHÍ MINH
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 60.14.05
LUẬN VĂN THẠC sĩ KHOA HỌC GIÁO DỤC
LUẬN VẢN THẠC sĩ KHOA HỌC GIÁO DỤC

1. Lí do chọn đề tài...................................................................................1
2. Mục đích nghiên cứu...........................................................................4
3. Khách thế và đối tượng nghiên cứu....................................................4
4. Giả thuyết khoa học..............................................................................5
5. Nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu.......................................................5
6. Phương pháp nghiên cứu......................................................................5
7. Những đóng góp mới của luận văn.....................................................6
8. Cấu trúc của luận văn..........................................................................6

Chương 1...................................................................................................
Cơ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẮN ĐÈ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGỮ GIẢNG
VIÊN TRƯỜNG DẠI IIỌC..............................................................................7
1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề..................................................................7
1.2. Một số khái niệm cơ bản của đề tài.....................................................10
1.2.1. Giảng viên và đội ngũ giảng viên...................................................10
1.2.2. Phát triển và phát triển đội ngũ giảng viên.....................................12
1.2.3. Giải pháp và giải pháp phát triển đội ngũ giảng viên.....................14
1.3. Nhũng yêu cầu đối vói giảng viên trường đại học.............................15
1.4. Sự cần thiết phải phát triển đội ngũ giảng viên..................................27
1.5. Nội dung phát triển đội ngũ giảng Mên..............................................28
1.5.1. Lập kế hoạch phát triển đội ngũ giảng viên....................................28
1.5.2. Tuyển dụng, sử dụng đội ngũ giảng viên........................................28
1.5.3. Đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giảng viên..........................................30
1.5.4. Kiếm tra, đánh giá đội ngũ giảng viên...........................................32
1.5.5. Công tác thi đua khen thưởng đội ngũ giảng viên..........................33


1.5.6. Chế độ chính sách cho đội ngũ giảng viên......................................33
1.6. Các yếu tố có ảnh hưởng đến công tác phát triển ĐNGV.............34
1.6.1. Hệ thống văn bản chỉ đạo của Đảng, Nhà nước về công tác phát

2.2.4..................................................................................................................... Đ

ánh giá chung về ĐNGV............................................................................59
2.3. Thực trạng công tác phát trien đội ngũ giảng viên trường đại học

Công nghiệp thực phẩm TP. Hồ Chí Minh............................................60
2.3.1.

Thực trạng công tác lập kế hoạch phát triên đội ngũ giảng viên....60

2.3.2.

Thực trạng công tác tuyển dụng, sử dụng đội ngũ giảng viên.......61

2.3.3.

Thực trạng công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giảng viên..........63


2.3.5.................................................................................................................... Th

DANH MỤC CÁC TỪ VIÉT TẮT
ực trạng công tác thi đua, khen thưởng đội ngũ giảng viên......................65

2.3.6.................................................................................................................... Th

ực trạng công tác chế độ, chính sách cho đội ngũ giảng viên...................67
2.4. Đánh giá chung về thực trạng.........................................................68

KếtSÓ

Kết
luận chương

KÉT LUẬN VÀ KIÉN NGHỊ................................................................104
TÀI LIỆU THAM KHẢO......................................................................107


DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1. Quy mô và loại hình đào tạo của trường ĐH CNTP TP.HCM 42

Bảng 2.2. Số lượng và trình độ giảng viên của trường ĐH CNTP TP.HCM......45
Bảng 2.3. Quy đổi giảng viên của trườngđại học CNTP TP.HCM..................... 46
Bảng 2.4. Quy đổi sinh viên của trường đại học CNTP TP.HCM.......................46
Bảng 2.5. Thống kê đội ngũ giảng viên của các đơn vị theo độ tuổi..................48
Bảng 2.6. Thống kê số lượng giảng viên về hưu từ nay đến năm 2017..............49
Bảng 2.7. Thống kê ĐNGV các đơn vị theo giới tính.........................................50
Bảng 2.8. Tống hợp kết quả đánh giá phẩm chất chính trị, đạo đức lối sống
của giảng viên trường ĐH CNTP TP.HCM......................................51
Bảng 2.9. Tổng hợp kết quả khảo sát năng lực ĐNGV trường ĐH CNTP Tp.
HCM.................................................................................................52
Bảng 2.10. Thống kê trình độ ĐNGV theo độ tuổi.............................................57
Bảng 2.11. Thống kê thâm niên giảng dạy của ĐNGV.......................................57
Bảng 2.12. Thống kê về trình độ ngoại ngữ và tin học của giảng viên.............58
Bảng 2.13. Tổng hợp kết quả khảosát thực trạng công tác lập kế hoạch.........60
Bảng 2.14. Số lượng giảng viên tuyển dụng hàng năm.......................................61
Bảng 2.15. Tổng hợp kết quả khảosát thực trạng công tác tuyển dụng...........61
Bảng 2.16. Tổng hợp kết quả khảosát thực trạng công tác bố trí, sử dụng
GV..62
Bảng 2.17. Tống hợp kết quả khảosát thực trạng công tác công tác đào tạo,
bồi dưỡng giảng viên........................................................................63

vừa đáp ứng nhu cầu phát triển của khoa học - công nghệ, đây không chỉ là
đòi hỏi bức xúc mà còn mang tính chiến lược của giáo dục nước ta trong quá
trình hội nhập.

Văn kiện Đại hội X khắng định: “Ơzáơ dục và đào tạo củng vói khoa
học
và công nghệ là quốc sách hàng đầu, là nền tảng và động lực thúc đấy công
nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH-HĐH) đắt nướổ\\l}.
Chỉ thị 40/CT-TW ngày 15 tháng 6 năm 2004 của Ban Bí thư Trung
ương Đảng khóa IX cũng đã khẳng định: “Phát triển giáo dục và dào tạo


2

nhấn mạnh tầm quan trọng của giáo dục đào tạo: “đầu tư cho giảo dục và đào
tạo là đầu tư phát triển”.
Thế nhưng, giáo dục của chúng ta vẫn còn nhiều yếu kém. Văn kiện Đại
hội XI của Đảng đã đánh giá: "Chất lượng giáo dục và đào tạo chưa đáp ứng
yêu cầu phát triển, nhất là đào tạo nguồn nhân lực trình độ cao còn hạn chế;
chưa chuyển mạnh sang đào tạo theo nhu cầu của xã hội. Chưa giải quyết tốt
mối quan hệ giữa tăng số lượng, quy mô với nâng cao chất lượng, giữa dạy
chữ và dạy người. Chương trình, nội dung, phương pháp dạy và học lạc hậu,
đối mới chậm; cơ cấu giáo dục không họp lý giữa các lĩnh vực, ngành nghề
đào tạo; chất lượng giáo dục toàn diện giảm sút, chưa đáp ứng được yêu cầu
của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá.”[18]. Chỉ thị số 40/CT-TW
cũng đã nêu ra những mặt hạn chế: đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo
dục cỏ những hạn chế, bất. cập. So lượng giảo viên còn thiếu nhiều,... Cơ cẩu
giáo viên dang mất cân đổi giữa các môn học, bậc học, các vimg, miền. Chất
lượng chuyên môn, nghiệp vụ của đội ngũ nhà giáo có mặt chưa đáp ímg yêu
cầu và truyền đạt lý thuyết, ít chủ ý đến phát triển tư duy, năng lực sáng tạo,

viên trường ĐH CNTP TP.HCM.

2. Mục đích nghiên cún

Đề xuất một số giải pháp nhằm phát triển đội ngũ giảng viên trường đại
học Công nghiệp thực phẩm thành phố Hồ Chí Minh.


5

4. Giả thuyết khoa học

Neu đề xuất và thực hiện được một số giải pháp có cơ sở khoa học, có
tính khả thi thì có thế phát triển được đội ngũ giảng viên trường đại học Công
nghiệp thực phẩm thành phố Hồ Chí Minh đáp ứng được yêu cầu đối mới
giáo dục đại học hiện nay.

5. Nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu

5.1. Nhiệm vụ nghiên cứu:
- Nghiên cứu cơ sở lý luận của vấn đề phát triển đội ngũ giảng viên

trường đại học;

- Nghiên cứu thực trạng phát triên đội ngũ giảng viên trường đại học

Công nghiệp thực phẩm thành phố Hồ Chí Minh;

- Đe xuất và thăm dò tính cần thiết, tính khả thi của một số giải pháp


Cơ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẮN ĐÈ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIẢNG
VIÊN TRƯ*ỜNG ĐẠI HỌC
1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
1.1.1. Nhũng nghiên cứu ở ngoài nước

Sự phát triển bền vững của một quốc gia phụ thuộc vào rất nhiều yếu
tố. Một yếu tố quan trọng nhất đó là yếu tố con người. Một quốc gia phát
triển luôn coi trọng sự nghiệp giáo dục. Lịch sử đã cho thấy, điều kiện quyết
định đê nâng cao chất lượng giáo dục là chất lượng của đội ngũ giảng viên.
Chính vì vậy, công tác phát triển ĐNGV luôn là vấn đề được quan tâm hàng
đầu trong các trường đại học không chỉ ở Việt Nam mà ở cả những nước có
nền giáo dục phát triển như Mỹ, Nhật, Hàn Quốc...về vấn đề này chúng ta có
thể bắt gặp trong nhiều công trình nghiên cứu của các nhà khoa học trên thế
giới như Motoko Akiba và Gerald LeTendre ựmproving Teacher Quaỉity 2009), Mary M. Kennedy cùng nhiều tác giả (Teacher Assessment and the
Quest for Teacher Qualỉty - 2010).

Trong cuốn sách “Preparing Teachers for a Changing World”
(2007)(Đào tạo đội ngũ nhà giáo trước một thế giới đang thay đôi) - Linda
Darling-Hammond - Giáo sư Giáo dục thuộc quỹ Charles E. Ducommun ở
Đại học Staníord đã đúc kết những thành quả từ công trình nghiên cứu bởi ủy
ban đào tạo giáo viên thuộc Viện Hàn Ỉâm quốc gia Hoa Kỷ. Tập sách phác
thảo các khái niệm và chiến lược chủ yếu là những điều phải làm rõ trong quá


8

đúc kết nội dung việc đào tạo giáo viên cùng những khuyến nghị về chính
sách nhằm giúp công tác đào tạo những giáo viên giỏi một cách hiệu quả nhất.

Kai-ming Cheng đã có bài “Development, Supporí and Retention of

pháp nhằm xây dựng và phát triển ĐNGV ĐH giai đoạn 2010-2015.

Tác giả Nguyễn Anh Tuấn với vấn đề “Phát huy vai trò của đội ngũ nhà
giáo để đổi mới căn bản toàn diện nền giáo dục Việt Nam” đã đưa ra những
giải pháp đế đổi mới căn bản toàn diện giáo dục Việt Nam và tập trung chủ
yếu vào đội ngũ nhà giáo. [41]

Tác giả Nguyễn Văn Đệ trong đề tài nghiên cứu: “Phát triển ĐNGV các
trường đại học vùng Đồng bằng sông Cửu Long đáp ímg yêu cầu đổi mới giáo
dục đại học” đã đưa ra những bài học kinh nghiệm về phát triển ĐNGV ở một
số nước trên thế giới. Tác giả đánh giá thực trạng và đưa ra được bức tranh
tổng thể về giáo dục đại học và ĐNGV của các trường ĐH ở vùng ĐBSCL,
từ đó đưa ra hệ thống giải pháp phát triển ĐNGV, đặc biệt có nhóm giải pháp
liên kết ĐNGV giữa các trường ĐH ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long đê
tạo thành mạng lưới. [19]

Vì tầm quan trọng của công tác phát triển ĐNGV trong trường đại học,
nhiều luận văn thạc sĩ đã tập trung nghiên cứu vấn đề này như: Nguyễn Kỷ


10

với sự nghiệp dôi mới căn bản, toàn diện nền giảo dục Việt Nam”
(22/5/2012).
Công tác phát triến ĐNGV hiện nay là rất quan trọng và mang tính cấp
thiết thu hút sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu, các nhà quản lý giáo dục.
Xong, những công trình đó phần lớn là đưa ra ý kiến, phần thì bao quát chung
và phần thì đi sâu cụ thể vào một lĩnh vực nhất định, một trường đại học, một
địa phương nhất định do đó chưa thể ứng dụng được trong điều kiện cụ thể
của trường đại học Công nghiệp thực phấm thành phố Hồ chí Minh.

* Đội ngũ

Thuật ngữ đội ngũ được sử dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực của đời
sống xã hội như đội ngũ cán bộ quản lý, đội ngũ tri thức,...Từ điển tiếng Việt
phổ thông đã định nghĩa: Đội ngũ là tập hợp gồm một số đông người cùng
chức năng hoặc nghề nghiệp thành một lực lượng. [44]

Trong giáo dục, “đội ngũ” được sử dụng để chỉ tập hợp những người có
cùng chức năng, cùng nhiệm vụ trong hệ thống giáo dục: đội ngũ giáo viên,
ĐNGV, đội ngũ cán bộ quản lý...

Tóm lại, đội ngũ là tập hợp một nhóm người thành một lực lượng đê
thực hiện một hay nhiều nhiệm vụ và có cùng chung một mục đích nhất định.


12

giáo dục đại học và cao đãng được tô chức thành một lục lượng có củng
chung một nhiệm vụ là thực hiện các mục tiêu giáo dục dã đặt ra.
ĐNGV là một tập hợp có tổ chức, làm việc có kế hoạch và gắn bó với
nhau thông qua lợi ích về vật chất và tinh thần trong khuôn khổ quy định của
pháp luật và thể chế của xã hội. Đội ngũ giảng viên là lực lượng nòng cốt
trong các trường cao đẳng, đại học.

Trong khuôn khố đề tài này, ĐNGV của trường đại học Công nghiệp
thực phẩm TP.HCM sẽ chỉ được xác định là những giảng viên cơ hữu thuộc
trường, không tính đến nhóm giảng viên thỉnh giảng. Việc xác định phạm vi
nghiên cứu này sẽ giúp chọn đúng nhóm đối tượng chính chịu ảnh hưởng bởi
công tác đào tạo, phát triển trong trường.


Phát triển ĐNGV nhằm làm cho ĐNGV trưởng thành đáp ứng đòi hỏi
yêu cầu của mục tiêu giáo dục, đào tạo, cho từng cơ sở giáo dục và sự nghiệp
giáo dục và đào tạo nói chung và cho toàn xã hội.

Phát triển ĐNGV có thể hiểu là tạo ra một ĐNGV đủ về số lượng, đồng
bộ về cơ cấu, đảm bảo chất lượng: có phâm chất đạo đức, có trình độ, có năng
lực chuyên môn đế đáp ứng yêu cầu của mục tiêu đào tạo ngày càng cao của
từng cơ sở giáo dục và của toàn xã hội, chú trọng đến phát triển một cách bền
vững.


14

1.2.3. Giải pháp và giải pháp phát triên đội ngũ giảng viên
1.2.3.1. Giải pháp

Theo từ điên tiếng Việt phổ thông Giải pháp là phương pháp giải quyết
một vấn đề cụ thể nào đó [44]. Nói đến giải pháp là nói đến cách thức tác
động nhằm thay đối, chuyển biến một hệ thống, một quá trình, một trạng
thái,...để đạt được mục đích nhất định. Giải pháp tốt có tính khả thi sẽ giúp
con người giải quyết nhanh chóng và có hiệu quả những vấn đề đặt ra. Những
giải pháp đưa ra phải dựa trên những cơ sở lý luận và thực tiễn tin cậy.

1.2.3.2. Giải pháp phát triển ĐNGlT

Giải pháp phát triên ĐNGV là hệ thống các cách thức tổ chức, điều
khiến hoạt động phát triên ĐNGV. Đó là các hoạt động cụ thê được chủ thê
quản lý sử dụng để tác động đến các thành tố cấu trúc của ĐNGV nhằm giải
quyết những vấn đề tồn tại và đưa ĐNGV phát triển theo hướng đủ về số
lượng, đồng bộ về cơ cấu, đạt chuẩn và trên chuẩn chất lượng đáp ứng mục

Còn ở nước ta, truyền thống “tôn sư trọng đạo” vẫn luôn được tiếp nối
từ thế hệ này sang thế hệ khác. Trong chúng ta không ai không biết đến câu ca
dao:

“Muốn sang phải bắc cầu kiều
Muốn con hay chữ phải yêu lấy thầy"


16

người vẻ vang nhất dù là tên tuốỉ không được đăng trên báo, không được
hưởng huân chương, những người thầy giáo tốt ỉà những người anh hùng vô
danh”. [28]
Trong thời kỳ đối mới, đẩy mạnh CNH - HĐH và hội nhập kinh tế quốc
tế, sự nghiệp giáo dục - đào tạo với vị trí, vai trò của mình là phải đi trước
một bước. Việc chuẩn bị nhân tài, lực lượng lao động cho sự nghiệp CNHHĐH là sự đầu tư vừa cơ bản, vừa lâu dài, vừa cấp bách.

Trước những đòi hỏi đó, vai trò của người thầy càng có ý nghĩa. Sứ
mệnh, nhiệm vụ của những nhà giáo hơn lúc nào hết rất nặng nề và người
thầy hơn ai hết hiểu rõ mình cần phải rèn luyện và tu dưỡng những phẩm chất
và năng lực để tự khăng định mình nhằm cống hiến nhiều hơn nữa cho Tổ
quốc nói chung, sự nghiệp giáo dục - đào tạo nói riêng. Đội ngũ nhà giáo là
lực lượng nòng cốt biến các mục tiêu giáo dục thành hiện thực và quyết định
chất lượng giáo dục. Điều 15, Luật giáo dục nêu rõ: “Nhà giáo giữ vai trò
quyết định trong đảm bảo chất lượng giảo dục” [31].

Nói về tầm quan trọng của người giáo viên, đội ngũ giáo viên trong bối
cảnh giáo dục đi vào thế kỷ XXI, Tiến sĩ Raịa Roy Singh, nhà giáo dục nối
tiếng ở Ân độ đã nói: “Giáo viên giữ vai trò quyết định trong quả trình giáo
dục. ... Trong quá trình dạy học giáo viên không chỉ là người truyền thụ

chuyên môn nghiệp vụ và phương pháp giảng dạy.

- Giữ gìn phẩm chất, uy tín, danh dự của giảng viên.


18

đại học, đại học, cao đẳng và trung cấp chuyên nghiệp, quy định tỷ lệ sv quy
đối trên 1 GV đối với cơ sở đào tạo đại học (không phải trường Y - dươc,
Nghệ thuật, thể thao) là 25SV/GV.

Như vậy một trường đại học muốn đạt được yêu cầu về số lượng
giảng viên cần phải đảm bảo tỷ lệ sinh viên/ giảng viên theo chuẩn.

1.3.3.2. Yêu cầu cơ cấu

Theo từ điển tiếng Việt phổ thông, “cơ cắu” là cách thức tổ chức các
thành phần nhằm thực hiện chức năng của chỉnh thể [44]. Vậy cơ cấu ĐNGV
có thể hiều là cách thức tổ chức các thành phần bên trong đội ngũ giảng viên
đê thực hiện tốt nhiệm vụ đào tạo của nhà trường.

Việc phát triển ĐNGV phải đảm bảo đồng bộ về cơ cấu. Cơ cấu ĐNGV
được xém xét trên các khía cạnh sau:

Cơ cấu theo chuyên môn: Là tỷ lệ giảng viên họp lý giữa các môn học,
ngành học, các khoa với quy mô, nhiệm vụ của từng chuyên ngành đào tạo.
Xây dựng kế hoạch phát triển ĐNGV phải chú ý đến đảm bảo cân đối cho cơ
cấu theo chuyên môn giữa các ngành nghề đào tạo.

Cơ cẩu theo trình độ đào tạo: Là sự phân định tỷ lệ GV giữa các trình