1

BỘ CÔNG THƯƠNG
TRƯỜNG CAO ĐẲNG KĨ THUẬT CAO THẮNG
******************* ĐỒ ÁN MÔN HỌC
MÔN ĐIỆN TỬ CÔNG SUẤT
ĐỀ TÀI :
MẠCH THAY ĐỔI TỐC ĐỘ VÀ
ĐẢO CHIỀU QUAY ĐỘNG CƠ 12V
DC
GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN :
TỐNG THANH NHÂN SINH VIÊN THỰC HIỆN:
ĐẶNG MINH TÂM

…………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………
3 LỜI NÓI ĐẦU
Với xu hướng giáo dục hiện nay, học thì phải đi đôi với hành. Do đó ,bên
cạnh việc học những lý thuyết cơ bản trong trường lớp thì đòi hỏi học sinh ,phải
biết ứng dụng những gì đã học vào thực tiễn ,có vậy mới giúp chúng ta nắm bắt
những kiến thức đã học
Đồng thời cũng giúp phát huy khả năng năng động sáng tạo .Nhất là đối với
những sinh viên ,học sinh ngành kỹ thuật , trong đó có điện tử- tin học.
Trong môn điện tử công suất nhóm chúng em có làm một đề tài nhỏ là:
”MẠCH THAY ĐỐI TỐC ĐỘ ĐỘNG CƠ 12V DC BẰNG PHƯƠNG PHÁP
THAY ĐỔI ĐIỆN ÁP” dùng Ic 556 .
Tuy nhiên , do kiến thức của chúng em còn hạn chế không thể đề cập hết các
vấn đề trong đề tài này ,do đó không thể tránh khỏi những thiếu sót . Rất mong
được nhận sự đóng góp ý kiến của thầy và các bạn .
Xin cám ơn
Nhóm: _ ĐẶNG MINH TÂM
_LƯU KIM PHÁT
_NGUYỄN HOÀNG VŨ
MỤC LỤC
5

CHƯƠNG DẪN NHẬP
I.ĐẶT VẤN ĐỀ…………………………………………………
II.GIỚI HẠN ĐỀ TÀI…………………………………………
III.MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU………………………………
IV.MỤC ĐÍCH –YÊU CẦU…………………………
V.THỜI GIAN THỰC HIỆN………………………
CHƯƠNG II: LÝ THUYẾT MẠCH CHỈNH LƯU
CHƯƠNG III:VI MẠCH ĐỊNH THÌ 556
I.GIỚI THIỆU ic 556…………………………………………….
II.MẠCH ĐA HÌA PHI ỔN DÙNG IC 555…………………….
III.MẠCH ĐA HÀI ĐƠN ỔN DÙNG IC 555…………………..
IV.IC 555 GIAO TIẾP VỚI CÁC LOẠI TẢI ………………….
CHƯƠNG IV:PHÂN TÍCH- THIẾT KẾ
I.SƠ ĐỒ NGUYÊN LÝ………………………………………..
II.PHÂN TÍCH – THIẾT KẾ…………………………………..
1.MẠCH CHỈNH LƯU ………………………………..
2.MẠCH ĐA HÀI PHI ỔN SỬ DỤNG IC556………
3.MẠCH ĐƠN ỔN SỬ DỤNG IC556………………
4.CÁC THÔNG SỐ CỦA MẠCH……………………

của động cơ
Qua quá trình nghiên cứu mạch cũng tạo điều kiện cho sinh viên hệ thống lại
những kiến thức đã học trong bộ môn điện tử công suất qua đó thấy được tầm quan
7

trọng của môn học này , đồng thời góp phần nâng cao khả năng ứng dụng những gì
đã học của sinh viên vào thực tiễn
IV. Mục đích –yêu cầu :
Thiết kế mạch điện dùng để thay đổi tốc độ động cơ và đảo chiều quay CHƯƠNG I I: LÝ THUYẾT MẠCH CHỈNH LƯU
I. .Khái niệm về chỉnh lưu:
Một mạch chỉnh lưu là một mạch điện bao gồm các linh kiện điện - điện tử,
dùng để biến đổi dòng điện xoay chiều thành dòng điện một chiều.Mạch chỉnh lưu
có thể được sử dụng trong các bộ nguồn cung cấp dòng điện một chiều, hoặc trong
các mạch tách sóng tín hiệu vô tuyến điện trong các thiết bị vô tuyến. Phần tử tích
cực trong mạch chỉnh lưu có thể là các điốt bán dẫn, các đèn chỉnh lưu thủy ngân
hoặc các linh kiện khác.
Khi chỉ dùng một điốt đơn lẻ để chỉnh lưu dòng điện xoay chiều, bằng cách
khóa không cho phần dương hoặc phần âm của dạng sóng đi qua mạch điện, thì
mạch chỉnh lưu được gọi là chỉnh lưu nửa chu kỳ hay chỉnh lưu nửa sóng. Trong
các bộ nguồn một chiều người ta hay sử dụng các mạch chỉnh lưu nhiều điốt (2
hoặc 4 điốt) với các cách sắp xếp khác nhau để có thể biến đổi từ xoay chiều thành
một chiều bằng phẳng hơn trường hợp sử dụng một điốt riêng lẻ. Trước khi các
điốt bán dẫn phát triển, người ta còn dùng các mạch chỉnh lưu sử dụng đèn điện từ
chân không, đèn chỉnh lưu thủy ngân, các dãy bán dẫn đa tinh thể seleni
Các máy thu thanh vô tuyến đầu tiên, người ta gọi là các máy tinh thể, dùng
một sợi “râu mèo” hoặc một kim nhọn tiếp xúc nhẹ vào một điểm trên một khối
tinh thể galena (sunphát chì) để tạo ra một điốt tiếp điểm, hoặc một bộ tách sóng
IV. Chỉnh lưu cầu 1 pha có tụ lọc
Các đi ốt trong mạch chỉnh lưu cầu tự nhiên ít khi chúng bị hỏng, chúng chỉ
hỏng khi điện áp 300V DC bị chập, khi đó dòng qua đi ốt tăng cao làm cho đi ốt bị
chập hoặc đứt. - Điện áp AC 220V đầu vào có hai cực, một cực tiếp đất có giá trị 0V, cực kia
có hai pha âm và dương đảo chiều liên tục.
- Khi cực trên có pha dương, dòng điện sẽ đi từ +220V qua đi ốt D2 => qua
R tải => qua D4 rồi trở về 0V
- Khi cực trên có pha âm, dòng điện đi từ 0V đi qua đi ốt D3 => qua R tải =>
qua D1 rồi trở về điện áp -220V
=> Trong mỗi pha điện chỉ có hai đi ốt mắc đối xứng hoạt động, hai đi ốt kia
tạm thời tắt.
- Nếu một đi ốt bất kỳ bị đứt hoặc có hai đi ốt đối diện bị đứt thì điện áp đầu
ra có dạng nhấp nhô thưa cách quãng
10 V. Datasheet của diode

11
12

VI. Datasheet của ic ổn áp

Ic 555 và họ của nó được ứng dụng rất rộng rãi trong thực tế đặc biệt trong lĩnh
vực điều khiển ,vì nếu kết hợp với các linh kiện RC thì nó có thể thực hiện nhiều
chức năng như định thì , tạo xung chuẩn , tạo tín hiệu kích , hay điều khiển các linh
kiện bán dẫn công suất như transistor ,SCR ,triac,…

Các chân của ic 556 bao gồm các chận sau:
Chân 1 : discharge 1
Chân 2 : threshold 1
Chân 3 : control 1
Chân 4 : reset 1
Chân 5 : output 1
Chân 6 : trigger 1
Chân 7: gound
Chân 8: trigger 2
19

Chân 9 : output 2
Chân 10: reset 2
Chân 11 : control 2
Chân 12 :threshold 2
Chân 13 : discharge 2
Chân 14 : +vcc
Cấu trúc bên trong của ic 556:

Cấu trúc bên trong ic 555:
20


6) Transistor T1 có chân E nối với điện áp chuẩn 1,4 v ,là loại
transistor PNP, cực B nối ra ngoài bởi chân 4 có điện áp cao
hơn 1,4 v thì T1 ngưng dẫn , nên T1 không ảnh hưởng gì dến
mạch . khi chân 4 có điện trở nhỏ thích hợp nối mass thì T1 dẫn
bảo hòa đồng thời làm mạch output dẫn bảo hòa và ngõ ra
xuống thấp. chân 4 còn gọi là chân reset có nghĩa là nó reset ic
555 bất chấp tình trạng ở ngõ vào khác . Do đó chân 4 dùng để
kết thúc xung ra sớm khi cần. nếu không dung chức năng reset
thì nối chân 4 với vcc dể tránh mạch bị reset do nhiễu
7) Transistor T2 có cực C dể hở nối ra chân 7. Do cực B được
phân cực bởi mức điện áp Q nên khi Q ở mức cao thì T2 bảo
hòa và cực C coi như nối mass . Lúc đó ngõ ra chân 3 cũng ở
mức thấp. khi Q ở mức thấp thì T2 ngưng dẫn cực C của T2
xem như bị hở.lúc đó ngõ ra chân 3 ở mức cao.

22  Datasheet của ic 556 :

23 24 25