MỤC LỤC
A. MỞ ĐẦU…………………………………………………………….2
B. NỘI DUNG…………………………………………………………..2
I. Định nghĩa dư luận xã hội…………………………………………….2
II. Chức năng cơ bản của dư luận xã hội………………………………..4
2.1 Chức năng điều hòa các mối quan hệ xã hội………………………..4
2.2 Chức năng giáo dục…………………………………………………5
2.3 Chức năng giám sát tư vấn.…………………………………………5
III. Tác dụng của dư luận xã hội đối với lĩnh vực pháp luật…………….6
C. KẾT LUẬN…………………………………………………………10

1


A. MỞ ĐẦU
Từ trước đến nay vấn đề dư luận xã hội luôn thu hút được sự quan tâm của các
nhà nghiên cứu và là đối tượng nghiên cứu của nhiều ngành khoa học. Bài tiểu
luận của em sẽ đi sâu tìm hiểu về “ chức năng cơ bản của dư luận xã hội. Tác
dụng của dư luận xã hội đối với lĩnh vực pháp luật”
B. NỘI DUNG
I. Định nghĩa dư luận xã hội
Dư luận xã hội là một hiện tượng xã hội phức tạp, do đó, khó có thể lột tả hết
được nội hàm của nó trong một số dòng định nghĩa ngắn gọn. Vì vậy về mặt lí
luận hầu như không có một định nghĩa nào về dư luận xã hội được tất cả mọi
người đồng tình, chấp thuận. Theo B.K Phađerin – nhà nghiên cứu dư luận xã
hội người Nga, đưa ra một định ghĩa như sau: “ dư luận xã hôi là tổng thể các
ý kiến, trong đó chủ yếu là các yếu tố thể hiện sự phán xét đánh giá, sự nhận
định( bằng lời hoặc không bằng lời) phản ánh ý nghĩa của các thực tế quá
trình, hiện tượng, sự kiện đối với các thể chế, giai cấp xã hội nói chung và thái
độ công khai hoặc che đậy của các nhóm xã hội lớn nhỏ đối với các vấn đề
của cuộc sống xã hội có động chạm đến các lợi ích chung của họ” Theo Trung

tin đồn không xác định. Tin đồn không phải là sản phẩm của tư duy phán xét
của cá nhân mang nó. Tin đồn có thể chuyển thành dư luận xã hội khi trên cơ
sở của tin đồn người ta đưa ra những phán xét, đánh giá bày tỏ thái độ của
mình; khi thông tin về sự kiện, hiện tượng được kiểm chứng và các nhóm xã
hội có thể được tiếp cận với nguồn tin, trao đổi, bày tỏ ý kiến của mình thông
qua con đường công khai.
II. Chức năng cơ bản của dư luận xã hội
2.1 Chức năng điều hòa các mối quan hệ xã hội

3


Khi hình thành dư luận xã hội biểu thị thái độ, quan điểm, cảm xúc, ý chí tập
thể của đại đa số các thành viên trong cộng đồng xã hội, do đó nó có sức
mạnh to lớn. Trong lịch sử xã hội loài người, dư luận xã hội đã đóng vai trò
điều hòa các mối quan hệ xã hội ngay cả khi trong xã hội chưa có phân hóa
giai cấp, chưa xuất hiện nhà nước và pháp luật nghĩa là trong xã hội nguyên
thủy. Trong xã hội này, mặc dù dư luận xã hội chỉ tồn tại với tư cách những ý
kiến, quan điểm, thái độ phán xét chung của xã hội nhưng nó đã giữ vai trò
vừa là phương tiện giáo dục, vừa là công cụ định hướng, điều tiết hành vi của
con người. Ph. Ăngghen đã nói rằng, trong chế độ xã hội này “Ngoài dư luận
công chúng ra nó không có một phương tiện cưỡng chế nào cả” Từ khi xã hội
có sự xuất hiện của nhà nước, nhà nước đặt ra pháp luật cùng với dư luận xã
hội pháp luật là yếu tố cơ bản điều chỉnh các mối quan hệ xã hội. Thực tế cho
thấy pháp luật chỉ điều chỉnh những mối quan hệ chủ yếu chứ không phải tất
cả các mối quan hệ xã hội. Do đó ngoài vai trò điều chỉnh của pháp luật đối
với các mối quan hệ xã hội thì trong xã hội còn có những yếu tố khác tham gia
điều hòa các quan hệ xã hội như đạo đức, văn hóa, phong tục tập quán, tôn
giáo tín ngưỡng nhưng đặc biệt phải kể đến vai trò rất quan trọng của dư luận
xã hội. Dư luận xã hội góp phần hình thành các chuẩn mực xã hội, chỉ ra

nhũng, quan liêu, tắc trách. Công luận( kể cả báo chí) thường được coi là cơ
quan quyền lực thứ tư sau lập pháp, hành pháp và tư pháp. Để phát huy được
vai trò giám sát của dư luận xã hội cần chú ý:
Thứ nhất, bảo đảm tính công khai của các công việc chung của đất nước
của xã hội.
Thứ hai, xây dựng cơ chế và hành lang pháp lí phù hợp, thuận tiên cho
việc tiếp nhận và áp dụng các khuyến nghị, tư vấn đúng đắn của dư luận xã
hội và công tác quản lí các mặt, các lĩnh vực của đời sống xã hội.

5


Việc áp dụng các lời khuyên có tính chất tư vấn của dư luận xã hội phải được
cân nhắc kĩ lưỡng tránh hai thái cực có thể xảy ra:
Một là, cán bộ lãnh đạo quản lí có thể coi thường xem nhẹ dư luận xã
hội, hành động này dễ khiến người dân bất bình tạo tâm lí ức chế khi họ thấy
tiếng nói của mình không được tôn trọng.
Hai là, cán bộ lãnh đạo quản lí nhất nhất mọi việc đều làm theo tư vấn
của dư luận xã hội, hành động theo cách này sẽ dẫn đến tình trạng trốn tránh
trách nhiệm cá nhân, thiếu sự quyết đoán, các công việc chung sẽ không có
được quyết định thực hiện và chính điều này sẽ gây thiệt hại cho lợi ích của
người dân.
III. Tác dụng của dư luận xã hội đối với lĩnh vực pháp luật.
Dư luận xã hội có vai trò và tác động quan trọng đến nhiều lĩnh vực khác
nhau của đời sống xã hội như kinh tế, chính trị, đạo đức, pháp luật, văn hóa,
giáo dục..., trong số đó, phải kể đến sự tác động , ảnh hưởng của dư luận đối
với hành động xây dựng pháp luật. Ở nước ta hiện nay sự ảnh hưởng đó thể
hiện trên những phương diện sau:
Thứ nhất, dư luận xã hội là sự thể hiện lợi ích chung thông qua tiếng nói
chung của nhân dân, nên nó là điều kiện cần thiết để các tầng lớp nhân dân

mắc, lệch lạc trong quá trình triển khai thực hiện các văn bản pháp luật, do
nhiều yếu tố khó lường trước, đều được bộc lộ qua dư luận xã hội. Dư luận xã
hội là một trong những cơ sở thông tin phản hồi giúp cho các cơ quan Nhà
nước có thẩm quyền đưa ra các văn bản, quyết định phù hợp lòng dân. Dư
luận xã hội có tác dụng phát hiện những thiếu hụt, những khe hở trong các văn
bản quy phạm pháp luật, giúp cho Nhà nước có biện pháp sửa đổi, bổ sung và
điều chỉnh một cách kịp thời các văn bản pháp luật còn khiếm khuyết, tháo gỡ
các vướng mắ, khó khăn phát sinh trong quá trình tổ chức, thực hiện pháp
luật.
7


Thứ ba, dư luận xã hội không mang tính pháp lý nhưng nó lại có sức mạnh
rất to lớn trong việc định hướng và điều chỉnh hành vi, hoạt động của các
thành viên trong xã hội. Trong hoạt động xây dựng pháp luật, các cá nhân, nhà
chức trách có thẩm quyền, với tư cách là chủ thể xây dựng pháp luật cần phải
biết lắng nghe dư luận xã hội một cách nghiêm túc và phân tích nó một cách
khoa học để rút ra được những kết luận chính xác về thực trạng của những
lĩnh vực quan hệ xã hội đang cần có pháp luật điều chỉnh. Nhờ đó, Nhà nước
có thể ban hành pháp luật một cách kịp thời, đồng bộ và hiệu quả, tác động
đúng phạm vi, đúng đối tượng cần điều chỉnh; góp phần tăng cường vai trò và
hiệu lực của công tác quản lý xã hội bằng pháp luật.
Ngoài ra dư luận xã hội còn ảnh hưởng lớn đến ý thức pháp luật của con
người:
Ý thức pháp luật là hiện tượng mang tính giai cấp, xuất hiện cùng với sự
xuất hiện của pháp luật. Các giai cấp, tầng lớp xã hội khác nhau có sự thể hiện
ý thức pháp luật khác nhau, trong đó ý thức pháp luật giữ vai trò chủ đạo là ý
thức pháp luật của giai cấp thống trị cầm quyền. Nhưng, trước khi có sự xuất
hiện nhà nước, pháp luật và cùng với đó là ý thức pháp luật, những yếu tố
tham gia định hướng và điều chỉnh ý thức, hành vi xã hội của con người lại

thống trong xã hội. Điều đó nói lên sự tác động mạnh mẽ của dư luận xã hội
đối với quá trình hình thành và phát triển của hệ tu tưởng pháp luật. Đối với
đại đa số quần chúng nhân dân, lợi ích quốc gia, dân tộc luôn có tầm quan
trọng hàng đầu. Dư luận xã hội đóng vai trò là “người lính canh giữ”, bảo vệ
những quyền lợi, các giá trị phổ biến của xã hội, cũng như các giá trị, lợi ích
cá nhân chính đáng của con người. Mỗi khi quyền lợi, các giá trị của quốc gia,
dân tộc bị xâm hại thì du luận xã hội lập tức xuất hiện với thái độ lên án, phản
đối gay gắt. Mỗi khi các cá nhân hoặc nhóm xã hội nào đó có hành vi xâm
phạm đến lợi ích quốc gia, dân tộc, dư luận xã hội cũng lập tức lên án, gây sức
9


ép nhằm ngăn chặn hành vi đó. Chẳng hạn, những vụ phạm pháp hình sự đặc
biệt nghiêm trọng, như giết người dã man, xâm hại an ninh quốc gia… thường
khiến cho dư luận xã hội hết sức công phẫn, đòi trừng phạt nghiêm khắc kẻ
phạm tội. Trong trường hợp này, nội dung phản ánh các sự kiện, hiện tượng
pháp lý của dư luận xã hội phù hợp với hệ tư tưởng pháp luật tiến bộ, đang
phổ biến trong xã hội, đáp ứng được lợi ích, nguyện vọng của đông đảo các
lực lượng tiến bộ trong xã hội.
Một mặt, thông qua quá trình trao đổi, thảo luận ý kiến giữa các nhóm xã hội
về những sự kiện, hiện tượng pháp luật diễn ra trong xã hội, dư luận xã hội
góp phần làm nảy sinh các quan điểm, quan niệm, tư tưởng phản ánh những
vấn đề có liên quan đến pháp luật và các hiện tượng pháp luật một cách sâu
sắc, có tính hệ thống trong xã hội. Mặt khác, dư luận xã hội có tác dụng phổ
biến, tuyên truyền trong các tầng lớp xã hội những giá trị pháp luật, các tư
tưởng, quan điểm pháp luật tiến bộ, nhân văn.
C. KẾT LUẬN
Như vậy, dư luận xã hội có một vai trò, chức năng đặc biệt quan trọng và có
thể nói, dư luận xã hội với tư cách một hiện tượng thuộc lĩnh vực tinh thần của
đời sống xã hội luôn có tác động mạnh mẽ đến lĩnh vực pháp luật.