BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

LÊ VĂN CƠ

MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ
GIÁO VIÊN DẠY NGHỀ Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG CẤP
NGHỀ TỈNH TIỀN GIANG

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC GIÁO DỤC


2
Nghệ An, 2015


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

LÊ VĂN CƠ

MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ
GIÁO VIÊN DẠY NGHỀ Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG CẤP
NGHỀ TỈNH TIỀN GIANG

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 60.14.01.14

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. HÀ VĂN HÙNG

đó có thể hoàn thiện luận văn của mình.
Xin chân thành cảm ơn!.
Tác giả


5

Lê Văn Cơ


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU...........................................................................................................1
1. Lý do chọn đề tài............................................................................................1
2. Mục đích nghiên cứu......................................................................................3
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu.................................................................3
4. Giả thuyết khoa học........................................................................................3
5. Nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu...................................................................3
6. Phương pháp nghiên cứu ...............................................................................4
7. Đóng góp của luận văn...................................................................................4
8. Cấu trúc luận văn............................................................................................5
Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ
GIÁO VIÊN DẠY NGHỀ Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG CẤP NGHỀ..........6
1.1. Tổng quan lịch sử vấn đề nghiên cứu ..........................................................6
1.1.1. Các nghiên cứu ở ngoài nước..........................................................6
1.1.2. Các nghiên cứu ở trong nước..........................................................7
1.2. Một số khái niệm cơ bản có liên quan đến đề tài..........................................8
1.2.1. Khái niệm quản lý, quản lý giáo dục...............................................8
1.2.2. Giáo viên và đội ngũ giáo viên ......................................................9
1.2.3. Khái niệm giáo viên dạy nghề, đội ngũ giáo viên dạy nghề...........10
1.2.4. Khái niệm quản lý phát triển đội ngũ giáo viên ............................10

Giang ..............................................................................................................35
2.2. Thực trạng đội ngũ giáo viên dạy nghề ở các trường trung cấp nghề tỉnh
Tiền Giang .......................................................................................................38
2.2.1. Về số lượng đội ngũ giáo viên dạy nghề.......................................38
2.2.2. Về cơ cấu đội ngũ giáo viên dạy nghề...........................................39
2.2.3. Về chất lượng đội ngũ giáo viên ..................................................41
2.2.4. Năng lực sư phạm dạy nghề của đội ngũ giáo viên........................49
2.2.5. Khả năng tự phát triển; khả năng nghiên cứu khoa học của đội ngũ
giáo viên...........................................................................................................51
2.3. Thực trạng phát triển đội ngũ giáo viên ở các trường trung cấp nghề tỉnh
Tiền Giang.......................................................................................................53


2.3.1. Nhận thức của các cấp quản lý về công tác phát triển đội ngũ giáo
viên..................................................................................................................53
2.3.2. Quy hoạch đội ngũ giáo viên .......................................................54
2.3.3. Công tác tuyển dụng, bố trí, sử dụng đội ngũ giáo viên.................54
2.3.4. Đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên ..........................................56
2.3.5. Hoạt động kiểm tra, đánh giá đội ngũ giáo viên............................58
2.4. Đánh giá chung về thực trạng đội ngũ giáo viên các trường TCN tỉnh Tiền
Giang................................................................................................................59
2.4.1. Những điểm mạnh........................................................................59
2.4.2. Những điểm yếu và nguyên nhân..................................................59
2.4.3. Những thuận lợi............................................................................61
2.4.4. Những khó khăn...........................................................................61
Kết luận chương 2............................................................................................63
Chương 3. MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN DẠY
NGHỀ Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG CẤP NGHỀ TỈNH TIỀN GIANG.........64
3.1. Các nguyên tắc xây dựng giải pháp............................................................64
3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu................................................64

2. Kiến nghị..........................................................................................101
2.1. Với Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội:..................................101
2.2. Đối với UBND tỉnh và Sở Lao động – Thương binh và Xã hội......101
2.3. Đối với các trường trung cấp nghề.................................................102
TÀI LIỆU THAM KHẢO..........................................................................104


DANH MỤC CÁC CỤM TỪ VIẾT TĂT
Ban chấp hành Trung ương
Bồi dưỡng
Công nghiệp hóa, hiện đại hóa
Cơ sở dạy nghề
Đồng bằng sông Cửu Long
Đội ngũ giáo viên
Đào tạo
Giáo dục và Đào tạo
Giáo viên dạy nghề
Giáo viên thực hành
Giáo viên
Học sinh, sinh viên
Khoa học Công nghệ
Kinh tế - Xã hội
Lao động – Thương binh và Xã hội
Nghiên cứu khoa học
Nghiệp vụ sư phạm
Nhà xuất bản
Phương pháp dạy học
Quản lý giáo dục
Sư phạm kỹ thuật
Tổng cục Dạy nghề

TTDN
UBND
XHCN


12

MỞ ĐẦU
1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Chỉ thị 40–CT/TW ngày 15/6/2004 của Ban Bí thư về việc “Xây dựng,
nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục” chỉ rõ: “Số
lượng giáo viên còn thiếu nhiều, đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân
tộc thiểu số... Cơ cấu giáo viên đang mất cân đối giữa các môn học, bậc học,
vùng miền. Chất lượng chuyên môn, nghiệp vụ của đội ngũ nhà giáo có mặt chưa
đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục và phát triển kinh tế-xã hội...” [1]
Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng khẳng định:
“Phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu. Đổi mới căn bản nền giáo dục Việt
Nam theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập
quốc tế, trong đó đổi mới cơ chế quản lý giáo dục, phát triển đội ngũ giáo viên và
cán bộ quản lý là khâu then chốt”[18].
Đây là tư duy mang tầm chiến lược, thể hiện quan điểm toàn diện, khách
quan, khoa học của Đảng Cộng sản Việt Nam. Bởi hơn lúc nào hết, phát triển
ĐNGV vững mạnh, toàn diện, vừa "hồng” vừa “chuyên” là yêu cầu cấp thiết của
giáo dục Việt Nam hiện tại. Yêu cầu phát triển ĐNGV được Đại hội XI chỉ rõ là
phải "xây dựng ĐNGV đủ về số lượng, đáp ứng yêu cầu về chất lượng", là khâu
then chốt, là tiền đề trong đổi mới GD-ĐT.
Kết luận số 51 - KL/TW ngày 29/10/2012 của BCHTW Đảng về Đề án
“Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp
hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa
và hội nhập quốc tế” đã khẳng định “Công tác quy hoạch phát triển đội ngũ nhà

đồng đều.
- ĐNGV cơ hữu chưa phù hợp với chuẩn theo Thông tư số 30/2010/TTBLĐTBXH ngày 29/9/2010 của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội quy định
chuẩn giáo viên, giảng viên dạy nghề. Năng lực sư phạm dạy nghề còn hạn chế
nhất là đối với GV trẻ, một số GV thiếu các kiến thức bổ trợ (tin học, ngoại
ngữ ...). Khả năng NCKH, tự học, tự bồi dưỡng dù có nhiều cố gắng nhưng còn ở
mức độ thấp [33].
Với thực trạng đã trình bày ở trên, chúng tôi chọn đề tài nghiên cứu: “Một
số giải pháp phát triển đội ngũ giáo viên dạy nghề ở các trường trung cấp


14

nghề tỉnh Tiền Giang” nhằm góp phần giải quyết những vấn đề về lý luận và
thực tiễn trong việc phát triển đội ngũ giáo viên của tỉnh để từng bước nâng cao
chất lượng đào tạo, đáp ứng nhu cầu thị trường lao động.
2. Mục đích nghiên cứu
Đề xuất một số giải pháp phát triển đội ngũ giáo viên dạy nghề ở các
trường Trung cấp nghề tỉnh Tiền Giang.
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu: Công tác phát triển đội ngũ giáo viên dạy
nghề.
3.2. Đối tượng nghiên cứu: Một số giải pháp phát triển đội ngũ giáo viên ở
các trường Trung cấp nghề tỉnh Tiền Giang.
4. Giả thuyết khoa học
Nếu đề xuất và vận dụng hợp lý các giải pháp có cơ sở khoa học và có tính
khả thi cao thì sẽ phát triển được đội ngũ giáo viên ở các trường Trung cấp nghề
tỉnh Tiền Giang đảm bảo về số lượng, chất lượng, cơ cấu giáo viên, từ đó, nâng
cao được chất lượng đào tạo đáp ứng nhu cầu nguồn nhân lực phục vụ phát triển
KT-XH của tỉnh và khu vực.
5. Nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu

- Phương pháp chuyên gia: Xin ý kiến chuyên gia, cán bộ quản lý của
phòng, khoa, chuyên môn, tổ trưởng bộ môn, GV về tính cấp thiết, khả thi, hiệu
quả của các giải pháp đã đề xuất.
6.3. Nhóm phương pháp nghiên cứu bổ trợ
Phương pháp toán thống kê để xử lý các số liệu thu được về mặt định lượng.
7. Đóng góp của luận văn
- Về mặt lý luận: Cụ thể hóa một số nội dung, quan điểm của lý thuyết quản
lý nguồn nhân lực vào việc nghiên cứu hoạt động quản lý phát triển ĐNGV các cơ
sở dạy nghề nói chung và các trường TCN nói riêng.
- Về mặt thực tiễn:
+ Đánh giá được thực trạng ĐNGV các trường TCN tỉnh Tiền Giang; Tình
hình quản lý phát triển ĐNGV trong thực tiễn, mặt mạnh, mặt yếu, nguyên nhân


16

tồn tại, bất cập về các giải pháp quản lý phát triển ĐNGV các trường TCN tỉnh
Tiền Giang đã áp dụng trong thực tế.
+ Đề xuất một số giải pháp cần thiết để quản lý phát triển ĐNGV các
trường TCN tỉnh Tiền Giang, giúp cho Tỉnh ủy, UBND tỉnh Tiền Giang, Ban
Giám hiệu các trường TCN có hướng chỉ đạo đảm bảo phát triển ĐNGV hợp lý.
8. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, luận văn gồm 3 chương.
Chương 1: Cơ sở lý luận của vấn đề phát triển đội ngũ giáo viên dạy nghề
ở các trường trung cấp nghề.
Chương 2: Thực trạng quản lý phát triển đội ngũ giáo viên dạy nghề ở các
trường trung cấp nghề tỉnh Tiền Giang.
Chương 3: Một số giải pháp phát triển đội ngũ giáo viên dạy nghề ở các
trường trung cấp nghề tỉnh Tiền Giang.


phạm, kể cả việc có được “kho kiến thức” về PPDH, về năng lực sử dụng những


18

phương pháp đó; iii) Có tư duy phản ánh trước mỗi vấn đề và có năng lực tự phê,
nét rất đặc trưng của nghề dạy học; iv) Biết cảm thông và cam kết tôn trọng phẩm
giá của người khác; v) Có năng lực quản lý trong và ngoài lớp học.
1.1.2. Các nghiên cứu ở trong nước
Vấn đề nghiên cứu xây dựng và phát triển ĐNGV có từ các cuộc cải cách
giáo dục 1950, 1956, đến thời kỳ kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ. Nhiều
nhà NCKH giáo dục Việt Nam đã quan tâm nghiên cứu đến các vấn đề quản lý về
quản lý ĐNGV trên cơ sở lý luận và thực tiễn dưới gốc độ quản lý vĩ mô và vi mô.
Nhiều hội thảo khoa học về quản lý ĐNGV đã được thực hiện. Nhiều công trình
nghiên cứu về lý thuyết được ứng dụng trong các cơ sở giáo dục. Có thể kể đến
một số nghiên cứu loại này của tác giả Trần Kiểm, Đặng Quốc Bảo, Nguyễn Quốc
Chí, Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Nguyễn Văn Lê, Phạm Viết Vượng …
Gần đây, nó được đề cập nhiều trong đề tài nghiên cứu sinh, luận văn thạc
sĩ với phạm vi rộng hoặc trong phạm vi một ngành, địa phương nào đó. Có thể kể
đến như:
Đề tài “Nghiên cứu việc bồi dưỡng cán bộ giảng dạy đại học và giáo viên
dạy nghề ” của tiến sĩ Phạm Thanh Nghị, nghiên cứu phục vụ cho đối tượng là cán
bộ giáo dục và GV ở diện rộng. Đề tài của tác giả Trần Hùng Lượng “Một số giải
pháp bồi dưỡng năng lực sư phạm kỹ thuật cho giáo viên dạy nghề Việt Nam hiện
nay” nghiên cứu cơ sở lý luận của các biện pháp bồi dưỡng năng lực SPKT, đề xuất
một số giải pháp bồi dưỡng năng lực SPKT cho GVDN toàn quốc. Đề tài của tác
giả Nguyễn Cao Thắng “Một số biện pháp quản lý phát triển đội ngũ giáo viên dạy
nghề ở trường Kỹ thuật Công nghiệp tỉnh Thanh Hóa giai đoạn 2005 - 2010”...
Các đề tài trên đã nghiên cứu đề cập đến lĩnh vực DN, đưa ra một số giải
pháp quản lý ĐNGV, từ đó tác động đến phát triển ĐNGV trên tầm vĩ mô và ở

tiện tài chính, để kết hợp các yếu tố đó với nhau nhằm đạt được mục tiêu định
trước.
Hiện nay, quản lý được hiểu như sau: Quản lý là sự tác động có mục đích,
có kế hoạch của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý nhằm đạt mục tiêu đề ra.
1.2.1.2. Khái niệm quản lý giáo dục
Quản lý giáo dục nằm trong quản lý văn hóa – tinh thần.


20

Quản lý hệ thống giáo dục có thể xác định là tác động của hệ thống có kế
hoạch, có ý thức và hướng đích của chủ thể quản lý ở các cấp khác nhau đến tất cả
các mắt xích của hệ thống (từ Bộ đến trường) nhằm mục đích đảm bảo việc hình
thành nhân cách cho thế hệ trẻ trên cơ sở nhận thức và vận dụng những quy luật
chung của xã hội cũng như các quy luật của quá trình giáo dục, của sự phát triển
thể lực và tâm lý trẻ em [20, 22, 24].
1.2.2. Giáo viên và đội ngũ giáo viên
1.2.2.1. Khái niệm giáo viên
Luật Giáo dục năm (2005) tại khoản 3, điều 70 quy định: “Nhà giáo giảng
dạy ở cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục nghề nghiệp gọi là
GV; ở cơ sở giáo dục đại học gọi là giảng viên”[25].
Theo Từ điển Tiếng Việt “GV là người dạy học ở bậc phổ thông hoặc các
trường DN và trung cấp chuyên nghiệp” [37].
Như vậy, tuy có nhiều cách tiếp cận khác nhau về khái niệm GV nhưng về
bản chất của người GV thì lại thống nhất nhau. Đó là người làm nhiệm vụ giảng
dạy, giáo dục trong nhà trường hoặc các cơ sở giáo dục trong hệ thống giáo dục
quốc dân nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục là truyền tải tri thức, rèn luyện kỹ
năng, kỹ xảo, xây dựng, hình thành và phát triển nhân cách cho người học đáp ứng
với yêu cầu nhân lực của thị trường lao động và của phát triển KT-XH.
1.2.2.2. Khái niệm đội ngũ giáo viên

Điều 61. Thỉnh giảng (quy định tiêu chuẩn và tuyển dụng GV thỉnh giảng).
Điều 62. Chính sách đối với GVDN.
1.2.3.2. Khái niệm đội ngũ giáo viên dạy nghề
Đội ngũ GVDN là tập thể những người đảm nhiệm công tác dạy nghề, có
đủ tiêu chuẩn đạo đức, chuyên môn và nghiệp vụ quy định. Đây là lực lượng
quyết định sự thành công trong việc đạt được các mục tiêu nâng cao chất lượng và
tính hướng cầu của đào tạo nghề ở Việt Nam [26].
1.2.4. Khái niệm quản lý phát triển đội ngũ giáo viên
1.2.4.1. Khái niệm về quản lý
Quản lý là hoạt động bắt đầu từ sự phân công, hợp tác lao động trong một
tổ chức nhất định. Chính sự phân công và hợp tác đó nhằm đạt được hiệu quả,


22

năng suất và chất lượng cao hơn, đòi hỏi phải có sự thống nhất và cần có người
đứng đầu để chỉ huy, điều hành, kiểm tra, điều chỉnh, phối hợp sự nỗ lực của các
thành viên trong tổ chức nhằm đạt mục tiêu đề ra.
Có nhiều khái niệm khác nhau về quản lý như: Quản lý thể hiện việc tổ
chức, điều hành tập hợp người, công cụ, phương tiện tài chính, để kết hợp các yếu
tố đó với nhau nhằm đạt được mục tiêu định trước.
Hiện nay, quản lý được hiểu như sau: Quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu
của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động (chức năng) kế hoạch hóa, tổ chức,
chỉ đạo (lãnh đạo) và kiểm tra công việc của các thành viên thuộc một hệ thống,
đơn vị và việc sử dụng các nguồn lực phù hợp để đạt được mục đích đã định. [22;
tr.4].
1.2.4.2. Khái niệm về quản lý sự phát triển đội ngũ giáo viên
Quản lý sự phát triển ĐNGV chính là tìm cách khuếch trương để đạt hiệu
suất cao nhất của 5 yếu tố “phát năng”: (1) GD&ĐT để toàn đội ngũ đạt đến sự
chuẩn hóa, hiện đại; (2) Thực hiện các chế độ, chính sách tốt nhất đối với GV; (3)

1.3.1. Tiêu chuẩn giáo viên dạy nghề hiện nay:
Là hệ thống các yêu cầu cơ bản về phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống,
năng lực nghề nghiệp mà GV, giảng viên dạy nghề cần đạt được nhằm đáp ứng
mục tiêu dạy nghề.
* Về phẩm chất chính trị
a) Chấp hành nghiêm chỉnh chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách,
pháp luật của Nhà nước;
b) Thường xuyên học tập nâng cao nhận thức chính trị;
c) Có ý thức tổ chức kỷ luật; có ý thức tập thể, phấn đấu vì lợi ích chung;
đấu tranh, ngăn chặn những hành vi vi phạm pháp luật và các quy định nghề
nghiệp;
d) Gương mẫu thực hiện nghĩa vụ công dân, tích cực tham gia các hoạt
động chính trị, xã hội.
* Đạo đức nghề nghiệp
a) Yêu nghề, tâm huyết với nghề; có ý thức giữ gìn phẩm chất, danh dự, uy
tín, lương tâm nhà giáo; đoàn kết, hợp tác, cộng tác với đồng nghiệp, có ý thức
xây dựng tập thể tốt để cùng thực hiện mục tiêu dạy nghề; thương yêu, tôn trọng


24

người học, giúp người học khắc phục khó khăn để học tập và rèn luyện tốt, bảo vệ
quyền và lợi ích chính đáng của người học;
b) Tận tụy với công việc; thực hiện đúng điều lệ, quy chế, nội quy của đơn
vị, cơ sở, ngành;
c) Công bằng trong giảng dạy, giáo dục, khách quan trong đánh giá năng lực
của người học; thực hành tiết kiệm, chống tham nhũng, lãng phí, chống bệnh
thành tích;
d) Thực hiện phê bình và tự phê bình thường xuyên, nghiêm túc.
* Lối sống, tác phong

- Nắm vững kiến thức nghề được phân công giảng dạy;
- Có kiến thức về nghề liên quan;
- Hiểu biết về thực tiễn sản xuất và những tiến bộ khoa học kỹ thuật, công
nghệ mới của nghề.
c) Đối với giáo viên, giảng viên cao đẳng nghề
- Có bằng tốt nghiệp đại học hoặc đại học sư phạm kỹ thuật trở lên, chuyên
ngành phù hợp với nghề giảng dạy; có trình độ B về một ngoại ngữ thông dụng và
có trình độ B về tin học trở lên;
- Nắm vững kiến thức nghề được phân công giảng dạy;
- Có kiến thức về nghề liên quan;
- Hiểu biết về thực tiễn sản xuất và những tiến bộ khoa học kỹ thuật, công
nghệ mới của nghề.
* Kỹ năng nghề
a) Đối với giáo viên sơ cấp nghề
- Có kỹ năng nghề tương đương trình độ trung cấp nghề hoặc bậc 3/7, bậc
2/6 hoặc là nghệ nhân cấp tỉnh/thành phố trực thuộc Trung ương trở lên;
- Thực hiện thành thạo các kỹ năng nghề quy định trong chương trình môn
học, mô-đun được phân công giảng dạy;
- Biết tổ chức lao động sản xuất, dịch vụ nghề được phân công giảng dạy;
- Nắm vững kỹ thuật an toàn, vệ sinh lao động của nghề.
b) Đối với giáo viên trung cấp nghề
- Có kỹ năng nghề tương đương trình độ cao đẳng nghề hoặc bậc 4/7, bậc
3/6 trở lên hoặc là nghệ nhân cấp quốc gia;