8/26/2013

1. Khái ni m
PH N III:
XÁC
NH YÊU C U NG
DÙNG

I. T ng quan v yêu c u ph n m
II. Quy trình xác đ nh yêu c u ph
III. Công c và ph ng pháp đ c t
ph n m m
IV. Nguyên lý phân tích yêu c u s

Các đ c tính c a h th ng hay s n ph m do
khách hàng - ng i s d ng ph n m m - nêu ra
 Xác đ nh đ c ph n m m đáp ng đ c các yêu
c u và mong mu n c a khách hàng - ng i s
d ng ph n m m
•

I

Bài toán c a
khách hàng
c n gi i quy t

L nh v c ng
d ng c a h
th ng/s n ph m


m h v ph n m m c n ph i xây
d ng đ ph c v công vi c c a h ,
chúng ta ph i s n sàng, kiên trì theo
đu i đ đi t các ý t ng m h đó
đ n “Ph n m m có đ y đ các tính
n ng c n thi t”
• Khách hàng r t hay thay đ i các đòi
h i c a mình, chúng ta n m b t đ c
các thay đ i đó và s a đ i các mô t
m t cách h p lý

• Theo 4 thành ph n c a ph n m m:
–
–
–
–

Các
Các
Các
Các

yêu
yêu
yêu
yêu

c
c
c

• Phát hi n các yêu c u ph n m m (Requirements
elicitation)
• Phân tích các yêu c u ph n m m và th ng
l ng v i khách hàng (Requirements analysis and
negotiation)
•
c t các yêu c u ph n m m (Requirements
specification)
• Mô hình hóa h th ng (System modeling)
• Ki m tra tính h p lý c a các yêu c u ph n m m
(Requirements validation)
• Qu n tr các yêu c u ph n m m (Requirements
management)
5

Xây d ng
m t nguyên m u
(prototype)

V nđ

Xác đ nh
yêu c u

Phát tri n
đ c đi m k thu t

Xem
duy t



• Xác đ nh các ph ng pháp s d ng đ phát hi n
các yêu c u ph n m m: ph ng v n, làm vi c
nhóm, các bu i h p, g p g đ i tác, v.v.
• Thu hút s tham gia c a nhi u chuyên gia,
khách hàng đ chúng ta có đ c các quan đi m
xem xét ph n m m khác nhau t phía khách
hàng
• Xác đ nh các yêu c u còn nh p nh ng đ làm
m u th
• Thi t k các k ch b n s d ng c a ph n m m đ
giúp khách hàng đ nh rõ các yêu c u chính.

•

7

c phát hi n yêu c u

2. Phân tích các yêu c u PM và
th ng l ng v i khách hàng
Nhóm công
ngh ph n
m m

• B ng kê (statement) các đòi h i và ch c n ng
kh thi c a ph n m m
• B ng kê ph m vi ng d ng c a ph n m m
• Mô t môi tr ng k thu t c a ph n m m
• B ng kê t p h p các k ch b n s d ng c a ph n

c u

Kh
thi ?

Yêu c u không đ y đ ,
yêu c u mâu thu n

ng l

t th t
u tiên cho
các yêu c u

2. Phân tích các yêu c u ph n m m và
th ng l ng v i khách hàng
• Phân lo i các yêu c u ph n m m và s p x p chúng
theo các nhóm liên quan
• Kh o sát t m t ng yêu c u ph n m m trong m i
quan h c a nó v i các yêu c u ph n m m khác
• Th m đ nh t ng yêu c u ph n m m theo các tính
ch t: phù h p, đ y đ , rõ ràng, không trùng l p
• Phân c p các yêu c u ph n m m theo d a trên nhu
c u và đòi h i khách hàng / ng i s d ng
• Th m đ nh t ng yêu c u ph n m m đ xác đ nh:

Phân tích
C n
thi t ?


giá thành s n ph m ph n m m và th i gian th c
hi n ph n m m
• Gi i quy t t t c các b t đ ng v yêu c u ph n
m m v i khách hàng / ng i s d ng trên c s
th o lu n và th ng l ng các yêu c u đ ra

c t yêu c u ph n m m

3.

c t các yêu c u ph n m m: xây d ng các tài li u đ c t ,
trong đó có th s d ng t i các công c nh : mô hình hóa,
mô hình toán h c hình th c (a formal mathematical model),
t p h p các k ch b n s d ng, các nguyên m u ho c b t k
m t t h p các công c nói trên
• Ph ng pháp đ c t :
•

c t phi hình th c (Informal specifications): vi t b ng ngôn ng
nhiên
c t hình th c (Formal specifications): vi t b ng t p các ký
pháp có các quy đ nh v cú pháp (syntax) và ng ngh a (sematic)
r t ch t ch , thí d ký pháp đ h a dùng các l u đ .

–

t

–


c t v n hành hay đ c t ch c n ng (Operational
specifications): mô t các ho t đ ng c a h th ng
ph n m m s xây d ng:
– Các d ch v mà h th ng ph i cung c p
– H th ng s ph n ng v i đ u vào c th ra sao
– Hành vi c a h th ng trong các tình hu ng đ c bi t.

c t mô t hay đ c t phi ch c n ng (Descriptive
specifications): đ c t các đ c tính, đ c tr ng c a
ph n m m:

– Các ràng bu c v các d ch v hay các ch c n ng h th ng
cung c p nh th i gian, ràng bu c v các quá trình phát
tri n, các chu n,…

• Ngoài ra còn có yêu c u v l nh v c, b t ngu n t l nh
v c c a ng d ng h th ng và các đ c tr ng c a l nh
v c này.
15

16

c t ch c n ng

c t phi ch c n ng và ràng bu c

• Miêu t các ch c n ng c a h th ng, ph thu c
vào ki u ph n m m và mong đ i c a ng i dùng
– T ng tác gi a ph n m m và môi tr ng, đ c l p v i
vi c cài đ t

• Ngôn ng cài đ t ph i là COBOL

– Các yêu c u t

• Th

bên ngoài

• Ph i giao ti p v i h th ng đi u ph i đ

ng s

d ng các công c

c vi t vào n m 1956.

– Bi u đ th c th liên k t (Entity-Relationship Diagrams)
–
c t Logic (Logic Specifications)
–
c t đ i s (Algebraic Specifications)

t

17

Khó phát bi u chính xác, R t khó ki m tra
18

3


K s

K s

K s

S

h th ng

ki m th
th ng

d ng yêu c u đ hi u v h
th ng s phát tri n

S d ng yêu c u đ phát tri n các
tr ng h p ki m th cho h th ng

h

S d ng yêu c u đ hi u v h
th ng và m i liên h gi a các ph n
khác nhau c a h th ng

b o trì h
th ng

19


li u

Vào ra d li u và t ng tác gi a
h th ng và ng i s d ng
21

Ví d : mô t bi u th c toán h c b ng
DFD

22

Ví d đ c t các ch c n ng c a th
vi n qua DFD
Yêu c u t

(a+b)*(c+a*d)-e*(a+b)
Kho sách

b

c
a

+

a

Tên tác gi



n

Li t kê các tên sách
liên quan đ n ch đ

đ

Ch đ yêu c u

23

im

Sách

Danh sách ng
Danh sách ch đ

ng

Tên sách, tác gi
Tên ng i m n

Sách

a ra
Tên sách
24



E

•
•

D
F

C
•

•
•

•

Ch c n ng D có th c n c A,
B và C
Ch c n ng D có th ch c n
m t trong A, B và C đ th c
hi n
Ch c n ng D có th k t xu t
k t qu cho m t trong E và F
Ch c n ng D có th k t xu t
k t qu chung cho c E và F
Ch c n ng D có th k t xu t
k t qu riêng cho c E và F

Bi u đ DFD này không ch rõ

•
:QxIQ
Báo đ ng áp l c cao

A

B

Báo đ ng nhi t đ cao
ON

Kh i đ ng l i

27

Ví d : th

OFF

28

c t các yêu c u đ c bi t c a th
vi n

vi n

• Xét các giao d ch:

c gi không đ c m n quá m t s l ng sách
nh t đ nh, trong m t th i gian nh t đ nh

FSM đ c t tr ng thái

vi n

ng:

• Ta có t p h p các sách (m i đ u sách có th có
nhi u quy n sách trong th vi n).
• M i quy n sách có th có 1 trong 5 tr ng thái
sau:

Tên sách
Mã quy n
Nhân viên ph c v
Ng i m n

–
–
–
–

• C n có:
– t p h p (danh sách) các tiêu đ sách
– danh sách các tác gi cho t ng quy n sách,
– danh sách các ch đ liên quan c a các quy n sách

31

3.
c t d li u v i

• Th c th : t p h p các thông tin liên quan c n
đ c x lý trong ph n m m
• Th c th có th có m i quan h :
– ng

– Th c th
– Quan h
– Thu c tính

i s h u ôtô
Ng

• Bi u đ th c th

i

s h u

Ôtô

• Th c th có các thu c tính

33

Thu c tính

34

Quan h


li u

Books

ng c a m i quan h

1:N one-to-many M:N many-to-many

0 – có th có, có th không có quan h
1 – b t bu c có quan h

Blue
ID

1

Ford

T p các thu c tính c a 1 đ i t ng d li u đ
xác đ nh thông qua ng c nh c a bài toán.

c
35

Customer

1

Is
provided

N
Copy

Belongs to
1

N

Title

N

Mô t lu ng d

Was
held
by

li u

Text

holds

1
Author

M
Borrower


Written
by

ERD

ng

ng c

Không th hi n tính
tu n t hay song
song

limit

37

4. Th nào là m t đ c t t t?
•
•
•
•
•

38

4. Th nào là m t đ c t t t?

D hi u v i ng i dùng
Có ít đi u nh p nh ng


Order
Need to
establish

1. Mô hình hóa d

D Customer
1 Master

Verify
Customer

• Xác đ nh
• Xác đ nh
t ng d
• Thi t l p
t ng d

Valid
2.2
Customer

Order
Notify

D Inventory
2 Master

Verify

3 Order

D Shipping
4 Taxes
Tax
2.5
Create
Order

Ord D Inventory
2 Master
Pending
Order
41

42

7


8/26/2013

2. Mô hình hóa các ch c n ng

3. Mô hình hóa hành vi

• Xác đ nh các ch c n ng chuy n đ i đ i
t ng d li u
• Ch ra lu ng d li u đi qua h th ng
nh th nào

46

8