Báo cáo thực tập
Báo cáo thực tập
LỜI NÓI ĐẦU
Kỹ thuật điện là ngành kỹ thuật ứng dụng các hiện tượng điện từ để biến đổi
năng lượng, đo lường, điều khiển, xử lí tín hiệu….Bao gồm việc tạo ra, biến đổi và
sử dụng điện năng, tín hiệu điện trong các sinh hoạt của con người.
So với các hiện tượng vật lý khác như: Cơ, Nhiệt, Quang,…, hiện tượng điện từ
được phát hiện hơn vì các giác quan của con người không cảm nhận được trực tiếp
hiện tượng này. Tuy nhiên việc khám phá ra hiện tượng điện từ đã thúc đẩy mạnh
mẽ cuộc cách mạng khoa học chuyển sang lĩnh vực điện khí hoá và tự động hoá.
Các phát minh, sáng chế liên tục ra đời thúc đẩy công nghiệp phát triển mạnh như vũ
bão. Hàng loạt các máy móc, thiết bị điện được sản xuất, chế tạo giúp con người giải
phóng lao động chân tay, thủ công, đưa nền sản xuất đi dần vào tự động hoá. Đồng
thời điện năng cũng phục vụ rất đắc lực cho con người trong sinh hoạt tinh thần và
tiêu dùng.
Để thực hiện việc biến đổi cơ năng thành điện năng và ngược lại, biến điện
năng thành cơ năng người ta sử dụng các loại máy điện. Máy điện là 1 hệ điện từ
gồm có mạch từ và mạch điện liên quan với nhau. Mạch từ gồm các bộ phận dẫn từ
và khe hở không khí. Mạch điện gồm 2 hay nhiều dây quấn có thể chuyển động
tương đối với nhau cùng với các bộ phận mang chúng. Từ nhu cầu tiêu ding điện
năng ngày càng cao nên máy điện càng được sủ dụng nhiều trong cuộc sống. Máy
điện được sử dụng rộng rãi trong các ngành kinh tế như: Công nghiệp, Nông nghiệp,
Giao thông vận tải,… và trong các dụng cụ sinh hoạt gia đình.
Vì vậy trong chương trình học tại trường ĐH Bách Khoa,Hà Nội ngoài việc
nghiên cứu lý thuyết máy điện tất cả các sinh viên khoa Điện đều được bố trí 3 tuần
thực tập tại xưởng điện nhằm nâng cao kiến thức thực tế. Mỗi sinh viên đều có thể
nắm được kỹ thuật quấn dây máy biến áp công suất nhỏ, động cơ 3 pha, động cơ
Rotor lồng sóc và hiểu được nguyên lý vận hành cơ bản của chúng.
1
Báo cáo thực tập
Báo cáo thực tập

quanh một số mạch điện bằng tổng dòng điện trong vòng dây của các mạch:
FwiHdl
==
∫
∑
Trong đó F chỉ giá trị của sức từ động tổng tác động lên mạch từ đó.
c) Định luật về lực điện từ:
− Dòng điện i chạy trong từ trường có từ cảm B chịu lực tác dụng f được xác
định như sau:
Trong trường hợp dây dẫn mang dòng điện i nằm trong từ trường đều từ cảm B:
f = B.i.l.sinθ
Trong đó θ là góc lệch giữa véc tơ từ cảm B với dòng điện i.
3. Phân loại máy điện:
− Máy điện có thể phân loại theo nhiều cách khác nhau: Theo công suất, theo
cấu tạo, theo chức năng, theo dòng điện (dòng 1 chiều, dòng xoay chiều), theo
nguyên lý làm việc. Ở đây ta sẽ phân loại theo nguyên lý biến đổi năng lượng, có 2
loại:
a) Máy điện tĩnh:
− Thường là các loại máy biến áp.Máy điện tĩnh làm việc dựa trên hiện tượng
cảm ứng điện từ do sự biến thiên từ thong giữa các dây quấn không có sự chuyển
động tương đối với nhau.
3
d
e
dt
φ
= −
MM
Bidldf
×=

1
.
b) Máy điện có phần động :
(Máy điện quay hoặc máy điện chuyển động thẳng)
− Nguyên lý làm việc dựa trên hiện tượng cảm ứng điện từ, lực điện từ do từ
trường và dòng điện của các cuộn dây có chuyển động tương đối với nhau gây ra.
Loại máy điện này thường dung để biến đổi năng lượng như biến đổi cơ năng thành
điện năng (Máy phát điện), biến đổi điện năng thành cơ năng (Động cơ điện). Quá
trình biến đổi có tính chất thuận nghịch nghĩa là nó có thể làm việc ở chế độ máy
phát hoặc động cơ.
Sơ đồ phân loại máy điện thông thường
Máy điện
MĐ Tĩnh
MĐ có phần quay
MĐ 1 chiều
MĐ xoay chiều
MĐ đồng bộ
MĐ không đồng bộ
Động
cơ 1
chiều
Máy
phát
1
chiều
4
Báo cáo thực tập
Báo cáo thực tập
II. Cơ sở lý thuyết về động cơ:
(Động cơ không đồng bộ Rotor lồng sóc)

cơ
không
đồng
bộ
Máy
phát
đồng
bộ
Máy
biến
áp
Máy
phát
không
đồng
bộ
Động
cơ
đồng
bộ
5
Báo cáo thực tập
Báo cáo thực tập
Nói chung thì người ta dùng các lá thép kỹ thuật điện như ở stato. Lõi sắt được
ép trực tiếp lên trục máy hơặc lên một giá rto của máy. Phía ngoài của lá thép có sẻ
rãnh để đặt dây quấn.
∗ Rôto và dây quấn rôto:
Rôto có hai loại chính là rôto kiểu dây quấn và rôto kiểu lồng sóc .
− Loại rôto kiểu dây quấn:
Rôto có dây quấn giống như dây quấn stato . Trong máy điện cỡ trung bình trở

không đồng bộ rôto lồng sóc thì dây quấn phần ứng là các thanh đồng hoặc nhôm
được đúc trực tiếp trên các rãnh của rôto và hai đầu được nối bởi hai vòng ngắn
mạch.
6
Báo cáo thực tập
Báo cáo thực tập
III. Máy Biến Áp:
1. Khái niệm chung:
Máy biến áp là một thiết bị điện từ tĩnh, làm việc trên nguyên lý cảm ứng điện
từ, biến đổi một hệ thống dòng điện xoay chiều ở điện áp này thành một hệ thống
dòng điện xoay chiều ở một điện áp khác, với tần số không thay đổi.Máy biến áp là
một phần không thể thiếu của hệ thống truyền tải điện năng.
2. Các loại máy biến áp chính:
Máy biến áp điện lực dùng để truyền tải và phân phối công suất trong hệ thống điện
lực.
− Máy biến áp chuyên dụng : Dùng cho các lò luyện kim, cho các thiết bị chỉnh
lưu, máy biến áp hàn điện,…
− Máy biến áp tự ngẫu : Biến đổi điện áp trong một phạm vi không lớn,
dùng để mở máy các động cơ điện xoay chiều.
− Máy biến áp đo lường : Dùng để giảm các điện áp và dòng điện lớn khi
đưa vào các đồng hồ đo.
− Máy biến áp thí nghiệm : Dùng để thí nghiệm các điện áp cao.
3. Cấu tạo máy biến áp:
Máy biến áp có các bộ phận chính là: Lõi thép, dây quấn và vỏ máy.
a) Lõi thép:
Lõi thép dùng làm mạch dẫn từ, đồng thời làm khung để quấn dây quấn.
Theo hình dáng có thể chia lõi thép thành hai loại:
− Máy biến áp kiểu lõi hay kiểu trụ: Dây quấn bao quanh trụ thép.
− Máy biến áp kiểu bọc: Mạch từ được phân nhánh ra hai bên và bọc lấy một
phần dây quấn.

− Là dây quấn mà các phần tử trong một nhóm có kích thước không giống nhau.

Dây quấn đồng khuôn Dây quấn đồng tâm
2. Dây quấn hai lớp :
Là dây quấn mà trong mỗi rãnh đặt hai cạnh tác dụng, thường dùng trong các
máy có công suất trung bình và lớn. Dây quấn hai lớp cũng được chia thành dây
quấn đồng khuôn và dây quấn đồng tâm.
8