1

A. MỞ ĐẦU
Vi phạm hành chính hiện nay đang ngày càng trở nên phổ biến và có chiều hướng trở
nên phức tạp hơn cả về số lượng về tính chất. Để hạn chế được tình hình này thì trước hết
chúng ta phải xem xét, đánh giá các quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính đã
hợp lý hay chưa? Từ đó đưa ra những phương hướng hoàn thiện pháp luật về vấn đề đó. Sự
hợp lý của các quy định pháp luật là tiền đề quan trọng để có thể hạn chế được vi phạm
hành chính. Xuất phát từ đánh giá này, em lựa chọn đề tài học kỳ số 6: “ đánh giá tính hợp
lý của các quy định hiện hành về các hình thức xử phạt vi phạm hành chính và các biện
pháp khắc phục hậu quả”
B. NỘI DUNG
I. Đánh giá tính hợp lí của các hình thức xử phạt vi phạm hành chính.
1. Khái niệm hình thức xử phạt vi phạm hành chính.
Hình thức xử phạt vi phạm hành chính được hiểu là các biện pháp cưỡng chế nhà
nước áp dụng đối với cá nhân, tổ chức thực hiện vi phạm hành chính. Việc áp dụng các hình
thức xử phạt vi phạm hành chính sẽ đặt ra trách nhiệm pháp lý đối với đối tượng vi phạm
hành chính. Trách nhiệm pháp lý này là hậu quả pháp lý bất lợi mà đối tượng vi phạm hành
chính phải gánh chịu trước nhà nước. Hậu quả pháp lý bất lợi đó có thể là sự thiệt hại về tài
sản hoặc tinh thần hay hạn chế các quyền pháp lý của chủ thể.
2. Các hình thức xử phạt vi phạm hành chính.
Các hình thức xử phạt vi phạm hành chính thể hiện sự răn đe, trừng phạt của pháp
luật đối với những cá nhân, tổ chức có hành vi vi phạm các quy tắc quản lý nhà nước thông
qua việc buộc người vi phạm phải gánh chịu những hậu quả bất lợi về vật chất hoặc tinh
thần, mang tính giáo dục đối với cá nhân, tổ chức bị xử phạt, góp phần nâng cao ý thức của
công dân trong việc chấp hành pháp luật và các quy tắc quản lý nhà nước. Khoản 1, khoản 2
và khoản 4 Điều 12 Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính năm 2002 đã quy định các hình
thức xử phạt vi phạm hành chính:
"1. Đối với mỗi vi phạm hành chính, cá nhân, tổ chức vi phạm phải chịu một trong
các hình thức xử phạt chính sau đây:
a) Cảnh cáo;

với cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính, do đó vẫn mang tính cưỡng chế của nhà nước, gây
ra cho người bị xử phạt những tổn thất nhất định về mặt tinh thần.
Theo quy định tại điều 13 Pháp lệnh xử phạt vi phạm hành chính 2002 sửa đổi, bổ
sung năm 2007, 2008 thì “cảnh cáo được quyết định bằng văn bản”. Chỉ khi cảnh cáo được
thực hiện bằng quyết định xử phạt thì việc cảnh cáo đó mới có giá trị pháp lý và được xem
là một hình thức xử phạt vi phạm hành chính.
Thứ ba, mặc dù hình thức cảnh cáo ít được áp dụng trên thực tế, nhưng điều đó
không phải vì hình thức xử phạt cảnh cáo không có ý nghĩa, không cần thiết mà lý do
chính ở đây lại xuất phát từ sự tiêu cực trong quá trình áp dụng pháp luật của những người
có thẩm quyền cũng như việc ý thức chưa cao từ những người bị xử phạt. cụ thể là những
người có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính thường có xu hướng muốn phạt nặng
những người có hành vi vi phạm ngay cả khi vi phạm đó chỉ đáng áp dụng hình thức xử
phạt cảnh cáo (quan niệm tuyệt đối hoá vai trò của phạt tiền). Bên cạnh đó, bản thân đối
tượng bị xử phạt thấy hình thức cảnh cáo chưa nhận thức hết được ý nghĩa của hình thức xử
phạt cảnh cáo nên dẫn tới tâm lý coi thường.
3.1.2 Phạt tiền.
Phạt tiền là hình thức xử phạt được quy định tại điểm b khoản 1 điều 12 và điều 14
Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính. Theo quy định của pháp lệnh xử lý vi phạm hành
chính 2002 sửa đổi, bổ sung 2008 thì mức phạt tối thiểu là 10.000 đồng và mức phạt tối đa
là 500.000.000 đồng.
Thứ nhất, hình thức phạt tiền có vai trò rất lớn trong việc đấu tranh phòng chống
vi phạm hành chính.
Phạt tiền là một trong hai hình thức xử phạt chính, được coi là hình thức xử phạt chủ
yếu trong xử phạt vi phạm hành chính. Trong hai hình thức xử phạt, phạt tiền được áp dụng
phổ biến hơn, với đa số vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý nhà nước. Phạt tiền là
việc tước bỏ của cá nhân, tổ chức một khoản tiền nhất định để bổ sung vào quỹ nhà nước.
Phạt tiền tác động trực tiếp đến vật chất, lợi ích kinh tế của cá nhân, tổ chức vi phạm, gây
cho họ hậu quả bất lợi về tài sản. chính vì lý do này, hình thức xử phạt này có hiệu quả rất
lớn trong việc đấu tranh phòng chông vi phạm hành chính.
Thứ hai, pháp luật quy định mức phạt tối thiểu và mức phạt tối đa phù hợp với

người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi áp dụng mức phạt tiền không được quá ½ mức phạt
đối với người thành niên, trong trường hợp họ không có tiền nộp phạt thì cha mẹ hoặc
người giám hộ phải nộp thay.
3.2. Hình thức xử phạt bổ sung.
3.2.1 Tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề.
Tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề được quy định tại điểm a khoản
2 điều 12 và được quy định cụ thể tại điều 16 pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính.
Ví dụ: theo quy định tại nghị định 104/2011/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành
chính về kinh doanh xăng dầu: tự tẩy xoá, sửa chữa giấy phép kinh doanh xuất khẩu, nhập
khẩu xăng dầu bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng và bị áp dụng hình
thức xử phạt bổ sung tước quyền sử dụng giấy phép kinh doanh xuất khẩu, nhập khẩu xăng
dầu đến 12 tháng.
Thứ nhất, tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề là hình thức xử
phạt đồng thời mang tính phòng ngừa, ngăn chặn, và tính cưỡng chế làm bất lợi về vật
chất và tinh thần:
Giấy phép, chứng chỉ hành nghề là các loại giấy tờ do cơ quan nhà nước, người có
thẩm quyền cấp cho tổ chức, cá nhân theo quy định của pháp luật để cho phép tổ chức, cá
nhân đó kinh doanh, hoạt động, hành nghề trong lĩnh vực nhất định hoặc sử dụng một loại


5

công cụ, phương tiện nhất định. Việc tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề
nhằm triệt tiêu điều kiện mà người vi phạm sử dụng là phương tiện thực hiện hành vi vi
phạm hành chính. Hình thức xử phạt này đồng thời mang tính phòng ngừa, ngăn chặn và
tính cưỡng chế làm bất lợi về lợi ích và tinh thần.
Thứ hai, tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề chỉ được áp dụng
đối với một số vi phạm hành chính mà không phải với tất cả vi phạm hành chính.
Việc tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề là hình thức xử phạt có ảnh
hưởng rất lớn đến quyền của cá nhân, tổ chức vi phạm, vì vậy, chỉ được áp dụng hình thức


6

Thứ hai, quy định về việc tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính được
quy định tại điều 17 pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính còn hướng tới bảo vệ quyền lợi
hợp pháp của chủ sở hữu, người quản lý, sử dụng hợp pháp:
Theo quy định tại khoản 2 điều 17 pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính: “ không tịch
thu tang vật, phương tiện vị cá nhân, tổ chức chiếm đoạt, sử dụng trái phép mà trả lại cho
chủ sở hữu hoặc người quản lý, sử dụng, hợp pháp”. Quy định này là hợp lý, bởi lẽ, tang
vật, phương tiện đó không thuộc quyền sở hữu của người vi phạm hành chính; thứ hai, chủ
sở hữu, người quản lý, sử dụng hợp pháp của tang vật, phương tiện đó không có lỗi.
Thứ ba, hình thức xử phạt tịch thu tang vật, phương tiện sử dụng để vi phạm
hành chính còn một số điểm theo tôi là chưa hợp lý: hiện nay việc vi phạm hành chính
trong thực tế ngày càng nhiều, vì vậy cần phải quy định rõ trường hợp vi phạm với mức độ
như thế nào mới áp dụng hình thức xử phạt này, không nên áp dụng một cách thái quá biện
pháp xử phạt. Bên cạnh đó, quy định cũng chưa nêu rõ, mức tịch thu tang vật là tịch thu
toàn bộ hay chỉ tịch thu một phần. Theo tôi, pháp luật nên căn cứ vào mức độ, tính chất của
hành vi vi phạm hành chính để quy định cụ thể các trường hợp bị tịch thu tang vật, phương
tiện, và mức tịch thu như thế nào.
3.3 Trục xuất.
ví dụ: theo quy định tại điểm b khoản 8 điều 8 nghị định 58/2011/NĐ-CP quy định
xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính: áp dụng hình thức xử phạt bổ sung là
trục xuất khỏi lãnh thổ nước cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam đối với người nước ngoài
có hành vi gửi hoặc chấp nhận hoặc vận chuyển hoặc phát những vật phẩm, hàng hoá có nội
dung kích động, gây mất an ninh, phá hoại đoàn kết dân tộc, chống phá nước cộng hoà xã
hội chủ nghĩa Việt Nam.
Thứ nhất, trục xuất là hình thức phạt không chỉ mang tính chất trừng phạt, răn
đe mà còn ngăn ngừa một cách triệt để khả năng vi phạm pháp luật của người nước
ngoài trên lãnh thổ Việt Nam. Có thể khẳng định được điều này là bởi vì trục xuất là buộc
người có hành vi vi phạm pháp luật Việt Nam phải rời khỏi lãnh thổ nước cộng hòa xã hội

2. Các biện pháp khắc phục hậu quả
Theo quy định tại Khoản 3 điều 12 Pháp lệnh xử phạt vi phạm hành chính 2002 quy
định:
"3. Ngoài các hình thức xử phạt được quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều này, cá
nhân, tổ chức vi phạm hành chính còn có thể bị áp dụng một hoặc nhiều biện pháp khắc
phục hậu quả sau đây:
a) Buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu đã bị thay đổi do vi phạm hành chính gây
ra hoặc buộc tháo dỡ công trình xây dựng trái phép;
b) Buộc thực hiện các biện pháp khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường, lây lan
dịch bệnh do vi phạm hành chính gây ra;
c) Buộc đưa ra khỏi lãnh thổ Việt Nam hoặc buộc tái xuất hàng hoá, vật phẩm,
phương tiện;
d) Buộc tiêu huỷ vật phẩm gây hại cho sức khỏe con người, vật nuôi và cây trồng,
văn hoá phẩm độc hại;
đ) Các biện pháp khác do Chính phủ quy định".
3. Đánh giá tình hợp lý của các biện pháp khắc phục hậu quả
3.1 Buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu đã bị thay đổi do vi phạm hành chính gây
ra hoặc buộc tháo đỡ công trình xây dựng trái phép.
Quy định này buộc cá nhân, tổ chức đã thực hiện hành vi vi phạm hành chính dẫn đến
những thay đổi so với tình trạng ban đầu của sự vật thì phải tự mình bằng mọi cách đưa sự
vật trở lại trạng thái ban đầu. Việc tháo dỡ các công trình xây dựng trái phép chủ yếu để
khắc phục hậu quả những vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng.
Trong thực tế, việc áp dụng quy định trên hoàn toàn cần thiết nhằm đảm bảo giữ gìn
cơ sở vật chất quốc gia, trật tự quản lý nhà nước, để đảm bảo khi vi phạm xảy ra không


8

những phải có biện pháp xử phạt răn đe. Đồng thời, phải khắc phục hậu quả đã xảy ra, khôi
phục tình trạng ban đầu.

hủy là hoàn toàn cần thiết. Cũng như vậy, văn hóa phẩm độc hại cũng gây ảnh hưởng trực
tiếp đến đời sống tinh thần của nhân dân, truyền thống văn hóa dân tộc, nên phải bị tiêu
hủy. Tiêu hủy nhằm mục đích ngăn chặn sự phát tán ra cộng đồng những sản phẩm này một
lần nữa.


9

3.5 Các biện pháp khác do Chính phủ quy định.
Do pháp luật không thể dự liệu hết và đặt ra toàn bộ những biện pháp khắc phục hậu
quả của mọi vi phạm hành chính nên nhằm khắc phục những lỗ hổng của pháp luật. Do đó,
Pháp lệnh 2002 đã đặt ra quy định về vấn đề này.
Nhận xét chung đối với các biện pháp khắc phục hậu quả:
Thứ nhất, cần khẳng định việc pháp luật quy định các biện pháp khắc phục như trên
là hợp lý, bởi lẽ, người có hành vi vi phạm hành chính đã gây ra hậu quả nhất định trên thực
tế thì họ bắt buộc phải khắc phục những hậu quả do bản thân họ gây ra.
Thứ hai, biện pháp khắc phục hậu quả có thể được áp dụng một cách độc lập ngay cả
khi hết thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính. Điều này cũng rất hợp lý, bởi lẽ, khi hết thời
hiệu xử phạt vi phạm hành chính thì những chủ thể này đã không phải chịu trách nhiệm
pháp lý, nhưng điều đó không có nghĩa là họ không có trách nhiệm đối với hậu quả do hành
vi vi phạm pháp luật của họ gây ra.
III. Một số điểm chưa hợp lý trong quy định của pháp luật và kiến nghị hoàn
thiện quy định của pháp luật về các hình thức xử phạt vi phạm hành chính và các
biện pháp khắc phục hậu quả.
1. Một số điểm chưa hợp lý của quy định của pháp luật
Tại phần đánh giá tính hợp lý của các quy định pháp luật tôi cũng đã chỉ ra một số
điểm chưa hợp lý trong quy định của pháp luật về các hình thức xử phạt và các biện pháp
khắc phục hậu quả như:
Thứ nhất, quy định về phạt cảnh cáo chưa được áp dụng nhiều trên thực tiễn và chưa
phát huy được mục đích giáo dục, bởi lẽ quy định về hình thức xử phạt cảnh cáo chưa rõ

cần phải ghi rõ nước bị trục xuất đến. Bên cạnh đó, theo tôi, cũng không nên áp dụng biện
pháp trục xuất đối với người không quốc tịch, bởi lẽ, việc áp dụng biện pháp trục xuất đối
với người không quốc tịch chỉ mang tính chất hình thức và gần như không được thực hiện
trên thực tế.
Thứ ba, chính phủ cần đưa ra hướng dẫn cụ thể “ thế nào là vi phạm nghiêm trọng
quy định về sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề”
Thứ tư, hiện nay các vi phạm hành chính trên thực tế diễn ra rất nhiều, vì vậy, để
tránh lạm dụng biện pháp tịch thu tang vật, phương tiện sử dụng để vi phạm hành chính một
cách thái quá, theo tôi nghĩ, pháp luật cũng nên quy định tính chất, mức độ và các trường
hợp cụ thể khi áp dụng biện pháp này. Trong trường hợp nào thì tịch thu toàn bộ, trong
trường hợp nào thì tịch thu một phần.
Ngoài ra, quy định về tịch thu tang vật, phương tiện sử dụng để vi phạm hành chính
thì nên chỉ quy định “ để sung quỹ nhà nước” mà quy định này cần phải mở rộng hơn “ để
sung quỹ nhà nước hoặc tịch thu để đảm bảo thực hiện các biện pháp ngăn chăn”
Thứ năm, mặc dù biện pháp khắc phục quy định của pháp luật hiện hành là hợp lý,
tuy nhiên, theo tôi nghĩ, nên bổ sung thêm một số quy định về biện pháp khắc phục hậu quả
khác như: buộc cải chính thông tin sai sự thật; buộc thu hồi sản phẩm không đảm bảo chất
lượng; buộc loại bỏ yếu tố vi phạm trên hàng hoá, vất phẩm
C. KẾT LUẬN
Xử phạt vi phạm hành chính được coi là biện pháp có hiệu quả trong việc đấu tranh
phòng chống vi phạm hành chính, bảo vệ trật tự pháp luật, không ngừng tăng cường pháp
chế xã hội chủ nghĩa. Có thể nói xử phạt vi phạm hành chính là nội dung rất quan trọng của
hoạt động quản lí nhà nước. Một trong những điều kiện đảm bảo thực hiện có hiệu quả hoạt
động xử phạt vi phạm hành chính là hoàn thiện hệ thống pháp luật về xử phạt hành chính.
Để khắc phục những hạn chế, những khiếm khuyết, vấn đề đặt ra là phải sửa đổi, bổ sung
nhằm hoàn thiện những quy định về xử phạt vi phạm hành chính.


11


pháp
4.
Ngô Thị Minh Hà, khoá luận tốt nghiệp Hoàn thiện pháp luật về các hình thức xử
phạt vi phạm hành chính, 2011
5.
Nguyễn Trọng Bình, Luận văn thạc sỹ Hoàn thiện quy định pháp luật về các hình
thức xử phạt vi phạm hành chính, 2000.
6.
Nghị định 58/2011/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu
chính.
7.
Nghị định 99/2009/NĐ-CP của chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh
vực quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản