Đề bài: Vai trò của LHQ đối với sự phát triển và hoàn thiện các nguyên
tắc và quy phạm của một ngành luật trong hệ thống pháp luật quốc tế. (Ngành
Luật Biển).
MỞ ĐẦU
Liên hợp quốc (LHQ) là một tổ chức quốc tế có mục đích duy trì hòa bình và
an ninh thế giới, phát triển các mối quan hệ hữu nghị giữa các dân tộc và tiến hành
hợp tác quốc tế giữa các quốc gia trên cơ sở tôn trọng nguyên tắc bình đẳng và
quyền tự quyết của các dân tộc. Có thế nói, tổ chức này đã, đang và sẽ tiếp tục thực
hiện sứ mệnh ấy của mình - đóng một vai trò quan trọng trong việc hoàn thiện và
phát triển các nguyên tắc và quy phạm trong hệ thống ngành luật quốc tế.
Vậy, vai trò của Liên hợp quốc đối với ngành Luật Biển như thế nào? Nhóm
em xin chọn đề tài này để triển khai rõ vấn đề trên. Bài làm của chúng em không
tránh khỏi thiếu sót trong quá trình nghiên cứu và làm bài, rất mong nhận được sự
góp ý của các thầy cô. Nhóm em xin cảm ơn!
NỘI DUNG
I. Khái quát về vai trò của LHQ trong việc xây dựng và hoàn thiện hệ
thống pháp luật quốc tế.
Liên Hợp Quốc thành lập ngày 24/10/1945, hiện nay có 192 thành viên, bao
gồm phần lớn các quốc gia có chủ quyền. Đây là một tổ chức quốc tế rộng lớn có
tầm ảnh hưởng và vai trò quan trọng trong việc giải quyết các vấn đề chung của toàn
nhân loại. Không chỉ dừng lại ở nhiệm vụ bảo vệ hoà bình và an ninh quốc tế, LHQ
còn là diễn đàn nơi các quốc gia thảo luận và thông qua các quy phạm pháp luật
quốc tế nhằm thúc đẩy sự phát triển của thế giới. Đồng thời tổ chức này cũng có
thẩm quyền và phương tiện để đảm bảo tuân thủ luật pháp quốc tế.
LHQ đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng, bảo vệ, củng cố hệ thống
pháp luật quốc tế. Trong hoạt động xây dựng và hoàn thiện pháp luật quốc tế, vai trò
của Liên hợp quốc được thể hiện qua hai con đường:
1


Một là, hoạt động xây dựng pháp luật quốc tế trực tiếp: đây là hoạt động của

quan trung tâm trong quan hệ quốc tế với bộ máy các cơ quan, các tổ chức quốc tế
liên chính phủ đảm trách hầu như tất cả các lĩnh vực trong đời sống quốc tế.
II. Vai trò của LHQ trong việc phát triển và hoàn thiện các nguyên tắc và
quy phạm của Luật Biển.
1. Vai trò của Liên hợp quốc trong quá trình xây dựng luật quốc tế.
1.1 Đối với sự hình thành nên các nguyên tắc cơ bản của luật quốc tế.
Sau khi cách mạng tháng 10 Nga thành công, hàng loạt các nguyên tắc tiến
bộ trong quan hệ quốc tế được hình thành. Sau này, với sự ra đời của Liên hợp quốc
cùng với đó là sự ra đời của bản hiến chương Liên hợp quốc - văn bản pháp lý quốc
tế quan trọng nhất đã thông qua tuyên bố về các nguyên tắc của luật quốc tế điều
chỉnh qua hệ hữu nghị giữa các quốc gia ngày 20/10/1970, chứa đựng những nội
dung cơ bản nhất của 7 nguyên tắc cơ bản của luật quốc tế.
Khoản 1 điều 2 Hiến chương Liên hợp quốc quy định: “Tổ chức Liên hợp
quốc dựa trên nguyên tắc bình đẳng về chủ quyền giữa tất cả các thành viên”. Đây
là nguyên tắc nền tảng quan trọng nhất của toàn bộ hệ thống các nguyên tắc cơ bản
của luật quốc tế hiện đại và cũng là nguyên tắc hoạt động của Liên hợp quốc.
Khoản 4 điều 2 Hiến chương Liên hợp quốc quy định: “Tất cả các nước
thành viên Liên hợp quốc trong quan hệ quốc tế không được đe dọa dùng vũ lực
hoặc dùng vũ lực chống lại sự toàn vẹn lãnh thổ hay nền độc lập chính trị của bất kì
quốc gia nào…”. Theo quy định này thì việc một chủ thể dùng các loại sức mạnh
nhằm cưỡng chế tấn công hoặc cưỡng bức trái pháp luật quốc tế chủ thể khác trong
quan hệ quốc tế là hành vi vi phạm luật quốc tế.
Lần đầu tiên trong lịch sử nhân loại, Hiến chương Liên hợp quốc (khoản 3
điều 2) đã ghi nhận hòa bình giải quyết các tranh chấp quốc tế là nguyên tắc bắt
3


buộc chung đối với tất cả các thành viên của cộng đồng quốc tế, theo đó tất cả các
nước thành viên Liên hợp quốc phải có nghĩa vụ giải quyết các tranh chấp quốc tế
bằng biện pháp hòa bình.

bản Hiến chương cùng sự ghi nhận những nguyên tắc này thì mọi hành vi của các
chủ thể vi phạm các nguyên tắc này đều là những hành vi vi phạm nghiêm trọng
pháp luật quốc tế.
Với sự hoạt động của Liên hợp quốc, các nguyên tắc tiến bộ trong quan hệ
quốc tế không chỉ được ghi nhận và trở thành các nguyên tắc mang tính Jus cogens
mà thông qua hoạt động của Liên hợp quốc, nội dung các nguyên tắc này còn được
mở rộng và giải thích một cách rõ ràng. Thông qua các quy định trong Hiến chương
mà nội dung các quy định này được bổ sung, hoàn thiện mở rộng. Một trong những
văn bản đáng chú ý thể hiện rõ vai trò mở rộng và làm sáng tỏ nội dung của các
nguyên tăc cơ bản này là tuyên bố của Liên hợp quốc về các nguyên tắc của luật
quốc tế điều chỉnh qua hệ hữu nghị giữa các quốc gia ngày 20/10/1970 đây là văn
bản chứa đựng những nội dung cơ bản của 7 nguyên tắc trên đồng thời còn có nhiều
quy định là sáng tỏ và mở rộng các nguyên tắc này. Những đóng góp tích cực của
LHQ trong quá trình hình thành lên các nguyên tắc cơ bản của luật quốc tế đã và
đang tác động tích cực đến quá trình xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật
quốc tế hiện đại.
1.2 Đối với nguồn của luật quốc tế.
Là một tổ chức quốc tế liên chính phủ có đầy đủ tư cách chủ thể luật quốc tế,
LHQ đã và đang tham gia tích cực vào công việc xây dựng và bổ sung cho nguồn
của luật quốc tế. Với vai trò của mình, LHQ đã và đang tham gia tích cực vào quá
trình xây dựng các văn bản điều ước quốc tế thông qua vai trò của bên đưa ra các
sáng kiến tạo cơ sở cho các nước thành viên tiến hành soạn thảo xây dựng và ban
hành các điều ước quốc tế. Đồng thời, trong quá trình xây dựng nhiều điều ước quốc
5


tế, LHQ cũng có nhiều hoạt động cụ thể nhằm xúc tiến và đẩy nhanh quá trình xây
dựng. Ví dụ: LHQ đã thành lập các ủy ban nhằm xúc tiến việc xây dựng công ước
LHQ về Luật biển 1982, hay còn rất nhiều điều ước khác mà sự ra đời của các điều
ước đó phải kể đến vai trò tích cực của tổ chức của tổ chức này như công ước Viên

quyết 1701 của Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc đã tạo điều kiện cho Israel-Liban
tiến tới kí kết thỏa thuận ngừng bắn năm 2006, hay mới đây LHQ đã thông qua 16
nghị quyết về giải trừ quân bị, những nghị quyết này cũng có giá trị ràng buộc đối
với các nước thành viên LHQ.
Vai trò của LHQ đối với nguồn của luật quốc tế không chỉ thể hiện ở vệc
ban hành và tạo điều kiện để các điều ước khác ra đời mà còn được thể hiện qua
công việc pháp điển hóa chính thức luật quốc tế. Đây là loại hình pháp điển hóa duy
nhất có hiệu lực ràng buộc các quốc gia. LHQ với cơ quan chuyên nghành của tổ
chức này là ủy ban luật quốc tế được thành lập vào năm 1947 có vai trò đặc biệt
trong lĩnh vực pháp điển hóa. Hiến chương LHQ đã quy định thẩm quyền đặc biệt
của Đại hội đồng trong lĩnh vực này tại điều 13. Ủy ban luật quốc tế của LHQ đã
thực hiện được nhiều việc trong lĩnh vực này, chẳng hạn, một số dự thảo của Ủy ban
này đã trở thành cơ sở của các điều ước quốc tế như 4 công ước về luật biển năm
1958, công ước Viên về quan hệ ngoại giao 1961 , công ước Viên về quan hệ lãnh
sự 1963, Công ước Viên 1969 về luật điều ước quốc tế…
Qua sự phân tích ở trên, có thể thấy được vai trò to lớn của Liên hợp quốc
trong quá trình xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật quôc tế trong lĩnh vực
xây dựng nguồn cho luật quốc tế. Là một tổ chức quốc tế liên chính phủ lớn và uy
tín nhất, LHQ luôn quan tâm đến việc thúc đẩy các nước thành viên xây dựng và
ban hành các điều ước quốc tế, cũng như việc xây dựng các nguồn bổ trợ khác làm
cơ sở cho việc giải quyết quan hệ giữa các quốc gia thành viên. Nếu không có các
hoạt động của LHQ thì chắc chắn, nguồn của luật quốc tế sẽ không được đa dạng và
phong phú như hiện nay và luật quốc tế cũng không phát triển mạnh mẽ như trong
7


những năm vừa qua. Với những đóng góp của LHQ trong công tác xây dựng nguồn
thì hệ thống pháp luật quốc tế ngày càng được hoàn thiện và bổ sung. Các lĩnh vực
của đời sống quốc tế được pháp luật quốc tế điều chỉnh thông qua hoạt động của
LHQ trong lĩnh vực này. Vai trò của LHQ trong lĩnh vực này được cộng đồng quốc

III. Đánh giá vai trò của LHQ trong việc xây dựng và hoàn thiện Luật
biển.
Trong lịch sử hình thành và phát triển của Luật biển quốc tế, các hội nghị
quốc tế về luật biển được tổ chức vào các thời gian khác nhau có vai trò hết sức
quan trọng trong việc pháp điển hóa Luật Biển quốc tế. Trước năm 1930, các quy
phạm của Luật Biển tồn tại dưới dạng tập quán quốc tế chiếm một số lượng lớn. Do
vậy, kể từ sau 1930, đặc biệt là từ khi LHQ ra đời, bằng vai trò to lớn của mình, đã
tổ chức các hội nghị về luật biển và đánh dấu bước phát triển mới của luật biển về
cả hai phương diện nội dung và hình thức, theo hướng đa dạng, mở rộng phạm vi
các vấn đề được điều chỉnh bởi các quy phạm của Luật biển quốc tế. Và qua đó,
chứng tỏ một lần nữa vai trò LHQ trong việc xây dựng và hoàn thiện các ngành luật
quốc tế.
1. Hội nghị luật biển lần thứ nhất của Liên hợp quốc tổ chức tại Gionevo
từ ngày 24 tháng 2 đến ngày 29 tháng 4 năm 1958.
1.1. Ưu điểm.
So với hội nghị đầu tiên về Luật biển (Hội nghị đầu tiên tổ chức từ ngày
13/3 đến 12/4 năm 1930 tại Lahay) thì hội nghị lần này đã đạt được những kết quả
quan trọng. Bên cạnh ý nghĩa của việc đứng ra tổ chức hội nghị thì LHQ còn có vai
trò quan trọng trên phương diện lập pháp. Đó là sự ra đời của bốn Công ước (Công
ước về lãnh hải và tiếp giáp lãnh hải – có hiệu lực 10/6/1964 với 48 quốc gia thành
viên, Công ước về biển cả - có hiệu lực 30/9/1962 với 59 quốc gia thành viên, Công
9


ước về đánh cá và bảo tồn tài nguyên sinh vật của biển cả - có hiệu lực 20/3/1966
với 36 quốc gia thành viên, Công ước về thềm lực địa – có hiệu lực 10/6/1964 với
54 quốc gia thành viên). Trong đó, pháp điển hóa nhiều nguyên tắc và quy phạm của
Luật tập quán về biển (như tự do biển cả, qua lại không gây hại, chế độ nội thủy, chế
độ thềm lục địa...). Đây là nhưng tiền đề để cộng đồng quốc tế tiếp tục con đường
phát triển hiện đại Luật Biển quốc tế.


Giáo trình Luật Quốc tế, trường Đại học Luật Hà Nội, NXB. CAND , 2007.
“Luật Quốc tế - Lí luận và thực tiễn”, Lê Mai Anh và Trần Văn Thắng,

3.
4.
5.

NXB. Giáo dục, Hà Nội, 2001.
“Luật biển quốc tế hiện đại”, Lê Mai Anh, NXB. Lao động, Hà Nội, 2005.
Công ước của Liên hợp quốc năm 1982 về Luật biển.
Liên hợp quốc và quá trình pháp điển hoá luật pháp quốc tế - Khuất Duy
Lê Minh – Đặc san 60 năm Liên hợp quốc – Tạp chí Luật học 2005.

11


MỤC LỤC

Contents
MỞ ĐẦU.................................................................................................................................1
NỘI DUNG.............................................................................................................................1
I. Khái quát về vai trò của LHQ trong việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật quốc
tế..............................................................................................................................................1
II. Vai trò của LHQ trong việc phát triển và hoàn thiện các nguyên tắc và quy phạm của Luật
Biển.............................................................................................................................................3
1. Vai trò của Liên hợp quốc trong quá trình xây dựng luật quốc tế..........................................3
1.1 Đối với sự hình thành nên các nguyên tắc cơ bản của luật quốc tế......................................3
1.2 Đối với nguồn của luật quốc tế.............................................................................................5
1.3. Đối với công tác áp dụng và thi hành pháp luật quốc tế.....................................................8