Bµi tËp nhãm th¸ng 2 - §Ò sè 1

Nhãm 5 - Líp N04

ĐẶT VẤN ĐỀ
Cộng đồng kinh tế ASEAN và Liên minh kinh tế - tiền tệ châu Âu đều là hai cộng đồng kinh tế
của hai tổ chức quốc tế liên chính phủ. Tuy nhiên, mục tiêu hoạt động cũng như cấu trúc nội dung và
cấp độ liên kết của hai cộng đồng này là khác nhau. Hiểu rõ được tầm quan trọng của việc phân biệt
hai cộng đồng này cũng như tầm ảnh hưởng của hai cộng đồng này đến sự phát triển trong khu vực
Đông Nam Á nói riêng và Việt Nam nói chung. Nhóm chúng tôi xin mạnh dạn lựa chọn đề tài: “ So
sánh mô hình liên kế của Cộng đồng kinh tế ASEAN và liên minh kinh tế - tiền tệ châu Âu dưới
các góc độ cấu trúc nội dung; cấp độ liên kết và triển vọng của AEC vào năm 2015” để đi sâu
phân tích và tìm hiểu.

1


Bµi tËp nhãm th¸ng 2 - §Ò sè 1

Nhãm 5 - Líp N04

NỘI DUNG
I. Khái quát về cộng đồng kinh tế Asean và liên minh kinh tế tiền tệ Châu Âu.
1. Cộng đồng kinh tế Asean(AEC).
1.1. Khái niệm.
Cộng đồng kinh tế ASEAN là một trong ba trụ cột chính của cộng đồng ASEAN 1, gắn bó chặt
chẽ và không tách rời, cùng theo đuổi mục tiêu đảm bảo hòa bình, ổn định và sự thịnh vượng chung
trong khi vực. Việc xây dựng AEC nhằm mục tiêu tổng thể là tạo ra “một khu vực kinh tế ASEAN
phát triển ổn định, thịnh vượng, đồng đều, có tính cạnh tranh cao vào nền kinh tế toàn cầu”.
Khái niệm Cộng đồng kinh tế ASEAN được xác lập trong các văn bản pháp lý của ASEAN trên
cơ sở những nghiên cứu, đánh giá khoa học đối với nền tảng liên kết kinh tế sẵn có của ASEAN và



Bµi tËp nhãm th¸ng 2 - §Ò sè 1

Nhãm 5 - Líp N04

- Xu thế bùng nổ của các hiệp định thương mại tự do.
- Sức ép cạnh tranh của nền kinh tế Trung Quốc.
- Tác động từ chiến lược kinh tế của các nước lớn.
Như vậy, ASEAN không chỉ là sản phẩm của một quá trình hợp tác kinh tế lâu dài mà còn là
sản phẩm của một bối cảnh tức thời, là sự phản ánh chính sách của các nhà lãnh đạo ASEAN trước
sức ép cạnh tranh kinh tế từ bên ngoài và thực tế hợp tác kinh tế ASEAN hiệu quả trong khối.
2. Liên minh kinh tế tiền tệ châu Âu (EMU).
Liên minh kinh tế tiền tệ châu Âu ra đời là kết quả to lớn của những nỗ lực thống nhất châu Âu
là đã ký được hiệp ước Maastricht tháng 2-1992 nhằm xóa bỏ hàng rào cuối cùng ngăn cản quá trình
nhất thể hóa kinh tế ở châu Âu và tạo ra một châu Âu hoàn toàn mạnh mẽ tiến bước vào thế kỉ 21. Sự
ra đời của đồng EURO là một tất yếu phục vụ cho mục tiêu trên.
Mục tiêu của liên minh tiền tệ châu Âu là thống nhất xây dựng một chính sách tiền tệ chung,
phát hành đồng tiền chung để thị trường chung châu Âu thực sự thống nhất, đồng thời tạo thế đối
trọng về tài chính với các khu vực khác chủ yếu là Nhật, Mỹ từ việc thống nhất tiền tệ.
Thực ra tiến trình xây dựng EMU đã được đề cập từ rất sớm, nhưng trên thực tế, chỉ đến sau năm
1971 khi mà hệ thống Bretton Woods sụp đổ thì các nước châu Âu mới thực sự quan tâm đến vấn đề
này3.
Quá trình xây dựng liên minh kinh tế và tiền tệ (EMU) gồm 3 giai đoạn và xác định nội dung
công việc cụ thể của từng giai đoạn.
* Giai đoạn 1 từ 1-7-1990 đến 31-12-1993: nhiệm vụ của giai đoạn này là phối hợp chính sách
tiền tệ và chính sách kinh tế giữa các nước, giúp các nước đạt được các chỉ tiêu để ra nhập khu vực
đồng EURO.
* Giai đoạn 2 từ 1-1-1994 đến 1-1-1999: nhiệm vụ của giai đoạn này là tiếp tục phối hợp chính
sách kinh tế, tiền tệ nhưng ở mức cao hơn, để chuẩn bị điều kiện cho sự ra đời của đồng EURO.

AEC bao gồm 4 nội dung cơ bản:
 Một thị trường và cơ sở sản xuất thống nhất:
Một thị trường và cơ sở sản xuất của ASEAN bao gồm 5 yếu tố cốt lõi: Tự do thương mại hàng
hóa; tự do thương mại dịch vụ; tự do đầu tư; tự do dòng vốn và tự do di chuyển lao động lành nghề.
Ngoài ra thị trường và cơ sở sản xuất cũng bao gồm 2 thành phần quan trọng là: Các lĩnh vực hội
nhập ưu tiên; thực phẩm, nông nghiệp và lâm nghiệp6.
Để đạt được nội dung này, ASEAN đã tiến hành những hoạt động thiết thực như thực hiện tự do
hóa thuế quan, mở cửa đầu tư, cho phép di chuyển các nguồn vốn và nguồn lao động, đẩy mạnh hợp
tác, chuyển giao công nghệ,…
Đây chính là nội dung cốt lõi, chi phối các nội dung khác trong cấu trúc nội dung AEC,
 Một khu vực kinh tế cạnh tranh cao:
Có 6 yếu tố chủ yếu trong khu vực kinh tế cạnh tranh của ASEAN: Chính sách cạnh tranh, bảo
vệ người tiêu dùng, quyền sở hữu trí tuệ, phát triển cơ sở hạ tầng, thuế và thương mại điện tử. Để đảm
bảo được các mục tiêu đề ra, các nước ASEAN đã thực hiện các chính sách nhất định và tiến hành
hợp tác trên nhiều phương diện theo Kế hoạch xây dựng tổng thể AEC
 Một khu vực phát triển kinh tế đồng đều: Phát triển khu vực kinh tế đồng đều của AEC tập
trung vào 2 nội dung chính: phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) và thu hẹp khoảng cách phát
triển giữa các quốc gia thành viên.
 Một khu vực hội nhập hoàn toàn vào nền kinh tế toàn cầu: Để trở thành một khu vực hội nhập
hoàn toàn vào nền kinh tế toàn cầu, cần phải thỏa mãn 2 yêu cầu: Phải có cách thức tiếp cận thống
nhất đối với các quan hệ kinh tế đối ngoại; tăng cường sự tham gia của ASEAN vào mạng lưới cung
ứng toàn cầu.
Thứ ba, Về cấu trúc nội dung của liên minh kinh tế - tiền tệ châu Âu: Trên cơ sở mục tiêu của
EMU và hoạt động của tổ chức này trên thực tế, có thể khẳng định cấu trúc nội dung của liên minh
kinh tế - tiền tệ châu Âu bao gồm các nội dung sau:
4

Trích: Từ điển Tiếng Việt.
Khoản 5 và khoản 6 đề cập đến mục tiêu của ASEAN: Xây dựng một thị trường và cơ sở sản xuất thống nhất với sự ổn định, thịnh
vượng, khả năng cạnh tranh và liên kết kinh tế cao, tạo thuận lợi cho thương mại và đầu tư; giảm nghèo và thu hẹp khoảng cách phát

cơ chế thanh toán, cơ chế tỷ giá với các nước trong EU chưa tham gia vào EURO - 11 (EMRII), cơ
chế giám sát tài chính công và ngân sách lành mạnh, cơ chế báo động khi một nước có sự vi phạm các
tiêu thức hội nhập đã cam kết, cơ chế phạt khi có sự vi phạm kỷ luật ngân sách hoặc luật tài chính...
 Như vậy, cấu trúc nội dung của AEC và EMU có những điểm giống nhau và khác nhau sau:
a) Giống nhau: Cả liên minh kinh tế - tiền tệ châu Âu và Cộng đồng kinh tế ASEAN đều có nội
dung là tạo ra một thị trường thống nhất và một khu vực có tính cạnh tranh cao đối với các khu vực
khác và với các nước ngoài khu vực.
b) Khác nhau:
• Cộng đồng kinh tế ASEAN không chỉ bao gồm việc tạo ra một thị trường thống nhất và có tính
cạnh tranh cao mà còn có nội dung: Một khu vực phát triển kinh tế đồng đều; Một khu vực hội nhập
hoàn toàn vào nền kinh tế toàn cầu. Còn đối với liên minh kinh tế - tiền tệ châu Âu thì nội dung lại
xoay quanh vấn đề chính sách tiền tệ và phát hành đồng tiền chung để tạo ra một thị trường thống
nhất và đối trọng được với các khu vực khác.
• Mặc dù cả liên minh kinh tế - tiền tệ châu Âu và Cộng đồng kinh tế ASEAN đều có mục tiêu
tạo ra một thị trường thống nhất và một khu vực có tính cạnh tranh cao nhưng cách thức thực hiện để
đạt được mục tiêu này lại khác nhau. Cụ thể: AEC thực hiện thông qua việc thống nhất các chính sách
5


Bµi tËp nhãm th¸ng 2 - §Ò sè 1

Nhãm 5 - Líp N04

về thuế quan, mở rộng thị trường, hợp tác phát triển,…từ đó tạo được sức mạnh chung của khu vực
còn EMU lại hướng đến việc tạo ra một đồng tiền chung – đồng tiền mà các nước trong khu vực (có
thể cả ngoài khu vực) sử dụng thống nhất.
• Liên minh kinh tế - tiền tệ Châu Âu với nội dung là cho ra đời một đơn vị tiền tệ chung và một
ngân hàng trung ương độc lập, trong khi đó, cộng đồng kinh tế ASEAN không có nội dung này.
Như vậy, có thể thấy Cộng đồng kinh tế ASEAN thực chất là các nền kinh tế “cộng”, diễn ra
trên tất cả các lĩnh vực khác nhau của nền kinh tế. Trong khi đó, Liên minh kinh tế- tiền tệ Châu Âu

Thị trường chung được thành lập khi hai hay nhiều nước thiết lập ra một liên minh thuế quan và thêm vào đó là cho phép các yếu tố
cơ bản của sản xuất (hàng hóa, dịch vụ, vốn và lao động) di chuyển tự do giữa các nước này.
9
Khu vực thương mại tự do được thực hiện khi hai hay nhiều nước thực hiện việc bãi bỏ tất cả thuế xuất nhập khẩu và tất cả các hạn
ngạch đối với thương mại hàng hóa qua lại giữa các nước này nhưng vẫn giữ nguyên thuế quan đối với các nước khác.

6


Bµi tËp nhãm th¸ng 2 - §Ò sè 1

Nhãm 5 - Líp N04

sản phẩm than và thép để sau này phát triển thị trường chung cho mọi sản phẩm, với vai trò điều phối
mang tính siêu quốc gia của Ủy ban Châu Âu.
Sự khác biệt về cấu trúc nội dung và cấp độ liên kết giữa cộng đồng kinh tế ASEAN và Liên
minh kinh tế tiền tệ Châu Âu xuất phát từ rất nhiều nguyên nhân. Có thể kể đến sự khác biệt về trình
độ phát triển kinh tế, về chế độ chính trị ở các nước thành viên giữa hai khu vực. Ở Liên minh kinh tế
- tiền tệ châu Âu, trước khi được phép gia nhập Liên minh châu Âu, một nước phải hoàn tất các điều
kiện chính trị và kinh tế (thường được gọi là các tiêu chuẩn Copenhagen), từ đó, có thể thấy, trình độ
phát triển của các nước này là tương đối đồng đều, chế độ chính trị tương đồng thì ở các nước Đông
Nam Á có sự chênh lệch về kinh tế cũng như sự khác biệt về chế độ chính trị khá rõ ràng: có những
quốc gia rất phát triển như Singapore, Brunay…, nhưng cũng không những nước nghèo như Lào,
Campuchia…thêm vào đó, trong khu vực còn tồn tại những chế độ chính trị khác nhau như xã hội chủ
nghĩa và tư bản chủ nghĩa. Chính những điều đó đã tại nên sự khác biệt giữa hai khu vực. Ngoài ra,
thời gian hình thành và phát triển cũng góp phần tạo thêm sự khác biệt này.
III. TRIỂN VỌNG CỦA AEC VÀO NĂM 2015
1. Thực tiễn thực hiện lộ trình AEC của ASEAN.
 Thành tựu: Có thể đánh giá, hiện nay các quốc gia đã và đang thực hiện khá sát lộ trình và
cam kết đã đề ra. Những kết quả nổi bật trong quá trình xây dựng AEC có thể kể đến như sau:

cũng như các ưu đãi mà kênh hợp tác kinh tế của ASEAN mang lại.
- Việc ASEAN vận dụng nguyên tắc đồng thuận, tự nguyện và không can thiệp vào công việc
nội bộ của nhau đã thúc đẩy hợp tác kinh tế và chính trị trong ASEAN. Tuy nhiên, khi quá trình liên
kết và hợp tác kinh tế bắt đầu ở trình độ cao hơn thì những bất đồng bắt đầu xuất hiện, việc đồng
thuận khó mà đạt được, chính vì thế đã làm cho thể chế khu vực yếu hơn.
2. Những thuận lợi và thách thức của việc thực hiện lộ trình AEC.
 Thách thức:
Hiện nay, quá trình xây dựng AEC đã gặp phải nhiều thách thức lớn. Theo các Bộ trưởng Kinh
tế tại Hội nghị AEC vừa diễn ra trong khuôn khổ Hội nghị Cấp cao ASEAN 17 tại Hà Nội thì đó là sự
chậm trễ của các nước trong việc thực hiện các cam kết hội nhập của khu vực trong “Lộ trình Tổng
thể thực hiện mục tiêu AEC vào năm 2015”. Đến nay, ASEAN mới hoàn thành 80% lộ trình trong giai
đoạn 2007 - 2009 vậy là lỗi hẹn 20%. Nếu tình hình này tiếp tục diễn ra thì nguy cơ không thực hiện
được mục tiêu 2015 là có thể xảy ra.
Ngoài ra, sự chênh lệch về trình độ phát triển giữa các nước cũng là một rào cản trong tiến trình
xây dựng AEC.
 Thuận lợi:
Bên cạnh những khó khăn, thách thức, ASEAN cũng có nhiều điểm thuận lợi để thực hiện ước
mơ hiện thực hóa AEC.
- Các chương trình hợp tác kinh tế đã có là những nền tảng tốt cho những bước tiến xa hơn trong
tiến trình liên kết kinh tế.
- ASEAN đã có các cơ chế thúc đẩy hợp tác và không ngừng được hoàn thiện. Hiến chương
ASEAN đã ra đời, các hội đồng Cộng đồng đã được thành lập, và các Kế hoạch tổng thể và Đề cương
cụ thể xây dựng AEC và ASCC đang được triển khai, đó là những nền tảng cơ bản cho niềm tin vào
hiện thực.
3. Triển vọng của AEC vào năm 2015.
Đề án Chính phủ “Sự tham gia của Việt Nam vào Cộng đồng kinh tế ASEAN trong định hướng
phát triển kinh tế và hội nhập kinh tế quốc tế” đã chỉ ra ba khả năng phát triển của AEC:
Thứ nhất, AEC sẽ hội nhập như kế hoạch đặt ra là trở thành một khu vực thương mại tự do
(FTA) vào năm 2015. AEC cũng có thể tiến hơn chút nữa là đạt được tự do hoàn toàn trong di chuyển
hàng hía, dịch vụ, vốn lao động.

đồng kinh tế ASEAN là khó khăn, nhưng với quyết tâm, ASEAN hiểu rõ rằng không có sự lựa chọn
nào khác là phải gắn kết, dùng sức mạnh tập thể đối trọng lại các sức ép bên ngoài. Có thể thấy, hiện
nay các nước ASEAN đang vận động theo hướng quan tâm nhiều hơn đến vấn đề phát triển bền vững,
thu hẹp khoảng cách phát triển, tạo cơ hội tốt hơn cho khu vực kém cạnh tranh, kém điều kiện hơn;
huy động sự tham gia, ủng hộ, đồng thuận của Cộng đồng, đặc biệt là doanh nghiệp trong quá trình
thực hiện Lộ trình hội nhập AEC.

KẾT LUẬN
Tóm lại, mặc dù cùng mục đích hướng đến một thị trường thống nhất nhưng cách thức thức hiện
của cộng đồng kinh tế ASEAN và Liên minh kinh tế - tiền tệ châu Âu là không giống nhau, từ đó dẫn
11

http://www.nciec.gov.vn/index.nciec?2253

9


Bµi tËp nhãm th¸ng 2 - §Ò sè 1

Nhãm 5 - Líp N04

đến việc cấp độ liên kết trong hai cộng đồng cũng khác nhau. Qua phân tích có thể nhận thấy rõ tầm
quan trọng của việc xác định con đường liên kết cộng đồng đến sự phát triển của cả cộng đồng đó.
Chính vì vậy, việc xác định hướng đi đúng đắn cho một cộng đồng, một khu vực là vô cùng quan
trọng, cần thiết phải trú trọng.

PHỤ LỤC
Các tiêu thức gia nhập khối EURO.
Theo hiệp ước Maastrich, để tham gia EMU, các thành viên phải thoả mãn các tiêu chuẩn sau:
10

4.http: //www aseansec.org
5. mofa.gov.vn

12