Cách làm bài văn nghị luận xã hội về một hiện tượng đời sống
Tiếp nối phần trước Cách làm bài văn nghị luận xã hội về 1 tư tưởng đạo lí,
chúng ta cùng tìm hiểu những bí quyết, Cách làm bài văn nghị luận xã hội về một
hiện tượng đời sống.

Khác với dạng đề bàn về một tư tưởng đạo lí, dạng đề này thường nêu lên một hiện tượng
có thật trong đời sống. Đó có thể là một hiện tượng tích cực, nhưng cũng có thể là một hiện
tượng tiêu cực trong xã hội, hoặc một hiện tượng có cả hai mặt tích cực lẫn tiêu cực… Như
thế đòi hỏi người viết bằng nhận thức của bản thân phải thể hiện được chủ kiến của mình,
bằng phân tích và lập luận để ca ngợi và biểu dương cái đẹp, cái tốt, cái thiện (chân, thiện,
mĩ) và lên án, vạch trần cái xấu, cái ác, cái phi nhân… Tất nhiên những hiện tượng đời sống
nếu trong các đề văn dạng này vừa phải gần gũi với tuổi trẻ học đường vừa có ý nghĩa lớn
lao đối với cả cộng đồng dân tộc và thế giới. Để luyện tập viết các bài văn nghị luận về một
hiện tượng đời sống, trước hết cần biết nhận diện hiện tượng ấy (sự việc, con người): các
biểu hiện, các dạng tồn tại, thậm chí cần cả những số liệu cụ thể. Thực hiện thao tác này
đòi hỏi học sinh một sự hiểu biết và quan tâm đến các vấn đề đang tồn tại trong đòi
sống xã hội hiện nay. Nghĩa là không phải đợi tới lúc nhận đề bài mới tìm hiểu mà các em
nên có sự chuẩn bị từ trước bằng việc chú ý nghe thời sự hàng ngày, cập nhật thông tin về
các vấn đề trong nước cũng như quốc tế. Tất nhiên không phải hiện tượng nào cũng được
đặt ra trong các đề NLXH mà phải là những gì có ý nghĩa sâu sắc, tạo ảnh hưởng rộng – và
thường là ảnh hưởng xấu đến đời sống cộng đồng và cuộc sống của chính lứa tuổi học sinh:
ô nhiễm môi trường, an toàn giao thông, các căn bệnh xã hội như HIV/AIDS, các tệ nạn như
nghiện ma túy, mại dâm, các thói quen xấu như ham mê internet, hút thuốc lá, quay cóp
bài trong giờ kiểm tra… Tất nhiên, cũng có khi người ra đề đưa ra những hiện tượng có ảnh


hưởng tích cực làm đê tài bàn luận như việc triển khai quỹ “vi người nghèo”, sự trở lại với
trào lưu sông giản dị, phong trào thanh niên tình nguyện hay những tấm gương hiếu thảo,
vượt khó của thanh thiếu niên, hay những vấn đề chủ quyền biển đảo, quê hương đất
nước… Khi phản ánh thực trạng, ta cần đưa ra những con số, những thông tin cụ thể, tránh
lối nói chung chung, mơ hồ vì chính sự cụ thể của thông tin sẽ tạo sức thuyết phục cho

toàn giao thông…
Về cơ bản, bài nghị luận về hiện tượng đời sống cần là sự bộc lộ vốn hiểu biết và lập trường,
thái độ của người viết vê hiện tượng được nêu. Vì vậy, bên cạnh việc nắm vững các bưóc cơ


bản trong quá trình làm bài, người viết còn cần thể hiện tiếng nói cá nhân và quan điểm
đánh giá thật rõ ràng, sắc sảo, bài viết mới có sức thuyết phục.