PHƯƠNG PHÁP
THIẾT KẾ MẠCH

Môn : ĐIỆN - KHÍ NÉN
Chương :7

I. PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU KHIỂ N THEO NHỊP
Trong kỹ thuật điều khiển theo nhòp, thì tín hiệu sẽ được thực hiện trong nhòp đó, khi
nhòp tiếp theo được thực hiện thì nhòp trước đó phải được xóa và đồng thời muốn nhòp tiếp
đó được thực hiện thì phải có tín hiệu thông báo của nhòp trước đó
Như vậy khối của nhòp điều khiển gồm các chức năng sau :




Chuẩn bò cho nhòp tiếp theo
Xóa các lệnh của nhòp trước đó
Thực hiện lệnh của tín hiệu điều khiển

Chuổi điều khiển theo nhòp được trình bày ở hình sau :
A1

A21

A3

A4

Zn

Zn+1

Y3

3
BS4
Y4

4
AS3
Y2

2. Mặc dù ta sử dụng van điện từ có duy trì, nhưng mỗi nhòp đều có một mạch tự duy trì.
Sau khi nhấn nút khởi động, lần lượt nhòp 1 cho đến các nhòp tiếp theo…. Sẽ đóng
mạch. Nhòp cuối cùng tác động cho qui trình trở
3. về vò trí ban đầu. Nhòp tiếp theo được thực hiện, thì nhòp trước đó phải được xóa.

H.V.A.-3/2005 Trang 116


PHƯƠNG PHÁP
THIẾT KẾ MẠCH

Môn : ĐIỆN - KHÍ NÉN
Chương :7

Ví dụ 1
Các chi tiết sau khi đóng gói, cần được di chuyển sang một dây chuyền khác bằng
một hệ thống điều khiển Điện – Khí nén như sau :
Nhấn nút nhất Start xy lanh tác động hai phía A đi ra nâng chi tiết lên, đến cuối
hành trình xy lanh tác động hai phía B đi ra đẩy chi tiết sang dây chuyền kế tiếp, sau đó xy
lanh A quay trởõ về, va tiếp theo xy lanh B quay về hoàn tất một chu trình. Hãy vẽ mạch

Y3

3
Ab1
Y2

4
Ba0
Y4

2. Vẽ sơ đồ điều khiển Khí nén
A

Y1

a0

Y2

B

a1

Y3

b1

Y4

H.V.A.-3/2005 Trang 117

1
Y1
1

K1
1

 Bước 2
Khi xy lanh A đi ra cuối hành trình, tác động công tắc hành trình a1 – do ở nhánh 3
có tiếp điểm K1 thường mở (đây là tiếp điểm chuẩn bò ở bước trước) đang được đóng
(do K1 đang có điện) sẽ làm cho cuộn dây Y3 ở nhánh 12 có điện, xy lanh B đi ra.
Vì là đây là phương pháp điều khiển theo nhòp, nên ở nhánh 1 phải bố trí tiếp điểm
thường đóng K2 để xóa tín hiệu điện ở cuộn dây Y1 (nhòp trước đó)
+24V

2

1

Start

K1
1

3

a1

4
K2

H.V.A.-3/2005 Trang 118


PHƯƠNG PHÁP
THIẾT KẾ MẠCH

Môn : ĐIỆN - KHÍ NÉN
Chương :7

 Bước 3
Khi xy lanh B đi ra cuối hành trình, tác động công tắc hành trình b1 – do ở nhánh 5
có tiếp điểm K2 thường mở (đây là tiếp điểm chuẩn bò ở bước trước) đang được đóng (do
K2 đang có điện) sẽ làm cho cuộn dây Y2 ở nhánh 11 có điện, xy lanh A đi về, do ở nhánh
3 bố trí tiếp điểm thường đóng K3 để xóa tín hiệu điện ở cuộn dây Y2 (nhòp trước đó)

+24V

2

1
K1

Start

3

5

K2



K2

Y3

Y1

K3

0V



Bước 4
Khi xy lanh A đi về đến cuối hành trình, tác động công tắc hành trình a0 – do ở
nhánh 7 có tiếp điểm K3 thường mở (đây là tiếp điểm chuẩn bò ở bước trước) đang
được đóng (do K3 đang có điện) sẽ làm cho cuộn dây Y4 ở nhánh 13 có điện, xy
lanh B đi về. ở nhánh 5 phải bố trí tiếp điểm thường đóng K4 để xóa tín hiệu điện ở
cuộn dây K3

2

1

+24V
Start

K1

K2


a1

K1

11
K4

K3
1

K2
1

13
K3
1

K3

K1
Y2

K2
1

12

K4



Start

K1
1

3

4
K2
1

a1

5

b1

6
K3
1

a0

K4
1

K1
1



K4
1

K4
1

9

SET

10
K1
1

Y1
1

11
K4
1

Y2
1

12
K2
1

Y3

trình xy lanh 2.0 tự quay về nhanh; sau đó xy lanh 1.0
quay về để tháo kẹp; và cuối cùng xy lanh tác động đơn
3.0 sẽ đi ra đẩy chi tiết vừa thực hiện xong vào thùng đặt
kế bên và hoàn tất một chu trình.
Bài tập 2
A
0

Tấm thép X được uốn các góc 90
bằng hệ thống điều khiển sau:
Tấm thép được đưa vào bằng tay,
sau khi nhấn nút Start, xy lanh tác động
đơn A kẹp tấm thép, xi lanh B đi ra uốn
chi tiết góc 900 và lập tức quay trở về, xy
lanh C đi ra uốn tiếp để hoàn tất, cuối
cùng lần lượt xy lanh C và A quay trở về,
chi tiết được lấy ra bằng tay.

X

Bài tập 3
Xy lanh 2.0
Chi tiết cần khoan 2 lỗ
giống nhau, được điều khiển
bởi hệ thống sau:
Xy lanh 1.0
Chi tiết được đựng trong
gía đở; sau khi nhấn nút Start xy
lanh tác động kép 1.0 đi ra đẩy
chi tiết vào vò trí gia công, đồng

Bài tập 5
Một chi tiết cần gia công bởi một hệ thống điều khiển Điện- Khí nén như sau:
 Chương trình 1 : Khoan
Chi tiết chỉ được khoan và kẹp bằng tay. Sau khi nhấn nút Start, chi tiết sẽ được
khoan (xy lanh A )
 Chương trình 2 : Khoan và Doa
Giống như ở chương trình 1, nhưng ở chương trình này, chi tiết còn được tiếp tục
thực hiện bước doa lỗ, cả hai chưong trình chi tiết đều được kẹp bằng tay.
Sau khi nhấn nút chọn chương
trình và nút Start, chi tiết bắt đầu khoan
bởi
xy lanh A, cuối hành trình, xy lanh B đi
ra
đẩy chi tiết sang vò trí doa, khi doa xong
lỗ,
xy lanh C đi trở vào; kế tiếp xy lanh B đi
vào
để trở về vò trí của đầu khoan; và cuối
cùng chi tiết được tháo ra bằng tay.
Nút nhấn chọn chương trình cần
phải được nhấn trước nút Start khi chọn
chương trình 2

H.V.A.-3/2005 Trang 122


PHƯƠNG PHÁP
THIẾT KẾ MẠCH

Môn : ĐIỆN - KHÍ NÉN

T2

K
0

Sơ đồ điều khiển mạch 3 tầng
+24V
Start

E1

E3
K1

K1

K1

K1

K2

K2

T1

T2
T1

K2

K2

K2
E3
E4

K3

K3

K3

E2

K2

K1

K3
T3

T2

T1

T4

0V

Sơ đồ điều khiển mạch n tầng


E(n-1)

K1

K2

K3

K(n-1)

T(n-1)

T3

T2

T1

Tn

0V

H.V.A.-3/2005 Trang 124


PHƯƠNG PHÁP
THIẾT KẾ MẠCH

Môn : ĐIỆN - KHÍ NÉN

xy lanh tác động hai phía.



Bước 2
Ta tiến hành chia tầng, như đã trình bày ở phần
Mạch điều khiển được chia ra làm 2 tầng gồm :
- Tầng 1 : A+ B+
- Tầng 2 : B- ALưu ý hai công tắc chuyển tầng :
- E1 là a0
- E2 là b1

H.V.A.-3/2005 Trang 125


PHƯƠNG PHÁP
THIẾT KẾ MẠCH


Bước 3
Vẽ sơ đồ mạch Khí nén

Y2

Bước 4
Ta tiến hành thiết kế mạch 2 tầng:

B

a1


E2
T1

T2

K1

0V



Bước 5 Vẽ mạch điều khiển điện

+24V
V
Start
K1

K1

K1

a0

b0

a1

b1


Bài giải :


Bước 1
S2
A

S1

B

S4
S3

C

S6
2

1

3

2

1

3


Y1

S1

Y2

2.0

S2

Y3

S3

Y4

3.0

S4

Y5

S5

S6

Y6

H.V.A.-3/2005 Trang 128



K1

K2
T1

T2

T3

0V



Bước 5 Vẽ mạch điều khiển điện
+24V
Start

K1

K1

K1

S5
K2

K2

K2