Chiếc lược ngà
A. KIẾN THỨC CƠ BẢN.
I. Nhà văn Nguyễn Quang Sáng.
- Nguyễn Quang Sáng (1932 – 2014) , quê ở làng Mỹ Luông, huyện Chợ Mới, tỉnh
An Giang.
- Trong kháng chiến chống Pháp, ông tham gia bộ đội, hoạt động ở chiến trường
Nam Bộ. Từ sau 1954, tập kết ra miền Bắc, Nguyễn Quang Sáng bắt đầu viết văn.
Những năm chống Mỹ ông trở về Nam Bộ tham gia kháng chiến và tiếp tục sáng
tác văn học.
- Tác phẩm của Nguyễn Quang Sáng có nhiều thể loại truyện ngắn, tiểu thuyết,
kịch bản phim và hầu như chỉ viết về cuộc sống và con người Nam Bộ trong 2
cuộc kháng chiến cũng như sau hoà bình.
- Phong cách: Truyện của NQS thường có những tình huống bất ngờ mà tự
nhiên, hợp lí, mạch kể từ tốn, chậm rãi mà đượm chất xung đột kịch.
II. Tác phẩm:
1. Hoàn cảnh sáng tác: truyện ngắn "Chiếc lược ngà” được viết năm 1966 khi
tác giả hoạt động ở chiến trường Nam Bộ và được đưa vào tập truyện cùng tên.
2. Khái quát nội dung và nghệ thuật :
* Nội dung: Thể hiện tình cha con cảm động và sâu nặng trong hoàn cảnh éo le,
khắc nghiệt của chiến tranh.
* Nghệ thuật:
- Tác giả xây dựng được một cốt truyện chặt chẽ, có những yếu tố bất ngờ
nhưng hợp lí….
- Tình huống bất ngờ, tự nhiên, hợp lí.


- Nghệ thuật miêu tả tâm lý và xây dựng tính cách nhân vật, đặc biệt là nhân
vật trẻ em (bé Thu).
- Chọn ngôi kể phù hợp: Tác giả vừa là người kể chuyện vừa là người thân thiết
gần gũi của các nhân vật. Người kể chủ động xen vào câu chuyện để dẫn dắt người
đọc. Đồng thời qua ý nghĩ, cảm xúc của người kể chuyện, các chi tiết, sự việc và

hiện tình cha con sâu sắc của hai cha con ông Sáu trong hai tình huống:
- Tình huống thứ nhất: cha con ông Sáu gặp nhau sau tám năm xa cách, nhưng
thật trớ trêu là bé Thu không nhận cha, đến lúc em nhận ra và biểu lộ tình cảm
thắm thiết thì ông Sáu lại phải ra đi. Đây là tình huống cơ bản của truyện.
- Tình huống thứ hai: ở khu căn cứ, ông Sáu dồn tất cả tình yêu thương và
mong nhớ đứa con
vào việc làm cây lược ngà để tặng con, nhưng ông Sáu đã hy sinh khi chưa kịp trao
món quà ấy cho
con gái.
=> Nhà văn đã xây dựng được tình huống éo le, bất ngờ nhưng hợp lí. Đặt nhân
vật vào tình huống éo le bất ngờ đó đã góp phần thể hiện một cách cảm động tình
cha con trong chiến tranh. Nếu tình huống thứ nhất bộc lộ tình cảm mãnh liệt của
bé Thu với cha thì tình huống thứ hai bộc lộ sâu sắc tình cảm của cha với con. Tình
huống đó còn giúp tác giả lên án tố cáo chiến tranh phi nghĩa đã gây ra biết bao
đau thương mất mát cho nhiều gia đình VN.
Câu 3 : Giải thích ý nghĩa nhan đề của truyện « Chiếc lược ngà ».


Truyện viết về tình cha con nhưng lại được đặt tên là « Chiếc lược ngà ». Đây
là một nhan đề hay và giàu ý nghĩa đồng thời thể hiện được chủ đề của tác phẩm.
Bởi vì :
- Chiếc lược ngà là hình ảnh xuyên suốt câu chuyện. Đây là chi tiết nghệ thuật độc
đáo. Nó là chiếc cầu nối tình cảm của hai cha con ông Sáu, là kết tinh tình phụ tử
mộc mạc, đơn sơ mà đằm thắm, kỳ diệu, là hiện hữu của tình cha con bất tử giữa
ông Sáu và bé Thu và là minh chứng chứng kiến lòng yêu thương vô bờ bến của
ông Sáu với con. Có thể chiếc lược ấy chưa chải được mái tóc của bé Thu nhưng
lại gỡ rối được tâm trạng của ông.
- Đó không phải là chiếc lược bình thường mà là chiếc lược của hi vọng, của niềm
tin, của tình yêu thương. Đồng thời đây cũng là vật kỉ niệm duy nhất của người
cha để lại cho con trước lúc hi sinh.