B. B
H

U

NG D N I U TR T NG SINH LÀNH TÍNH TUY N TI N LI T

1.

M đ u

T ng sinh lành tính tuy n ti n li t (TSLTTTL) là b nh lý g p

nam gi i l n tu i do tuy n t ng

sinh. TSLTTTL t ng lên theo tu i.
nam gi i trên 50 tu i, kho ng 40,5% có tri u ch ng đ

ng ti t ni u d

i (LUTS), 26,9% có

tuy n ti n li t l n lành tính (BPE) và kho ng 17,3% có tình tr ng dòng ti u kém nghi ng có
tình tr ng t c ngh n do tuy n ti n li t lành tính (BPO). T tu i 50 đ n 80, th tích tuy n ti n
li t có s t ng lên đáng k (24 lên 38ml) và t c đ dòng ti u gi m đi rõ (22,1 còn 13,7ml/s).
Vi t nam hi n nay v n ch a có th ng kê v t n su t m c b nh chung.
2.

Ch n đoán

2.1. Nh ng công vi c c n th c hi n

i (đái khó: ch ti u, tia

BÌ

đêm, són ti u, ti u kh n.) và h i ch ng t c ngh n đ

ti u y u, ti u ng t quãng, th i gian m i l n đi ti u kéo dài.).
ánh giá đi m IPSS đ đánh giá tình tr ng t c ngh n:

BV


−

0-7 đi m: nh

−

8-19: trung bình

−

20 – 35: n ng



ánh giá đi m QoL

−



H

NG D N CH N OÁN VÀ I U TR - B NH VI N BÌNH DÂN

1


Th m tr c tràng là b t bu c đ đánh giá các đ c đi m c a tuy n ti n li t nh kích th

−

c,

b m t, m t đ , gi i h n c a tuy n ti n li t v i các c quan xung quanh.
 Các xét nghi m c n lâm sàng
Phân tích n

−

c ti u: nh m xác đ nh s b tình tr ng nhi m khu n ni u (nitrite, b ch c u

ni u), h ng c u ni u, đ
−

ng ni u…

Xét nghi m máu:
ánh giá ch c n ng th n: đ nh l


ng mu ho c qua đ

ng h p viêm

ng tr c tràng: kh o sát

hình thái, tính ch t, th tích tuy n ti n li t.

BÌ

 Kh o sát toàn b h ti t ni u: đánh giá tình tr ng thành bàng quang, giãn đ
trên…

c ti u t n l u sau khi đi ti u. Bình th

ng < 30ml. >100ml: có tình tr ng

BV

o th tích n



ng ti t ni u

t c ngh n có ý ngh a.
Nh ng xét nghi m nên làm
ol ul

ng dòng ti u (uroflowmetry): b ng máy ho c ph


s nh y c m c a vi khu n v i kháng sinh.
Ch p X quang h ti t ni u: khi nghi ng có s i bàng quang ho c s i h ti t ni u kèm theo.
Soi bàng quang - ni u đ o: khi nghi ng có b nh lý khác kèm theo

bàng quang, ni u đ o

nh u bàng quang.
H

NG D N CH N OÁN VÀ I U TR - B NH VI N BÌNH DÂN

2


o áp l c bàng quang, ni u đ o: khi nghi ng có m t s b nh lý

bàng quang kèm theo nh

bàng quang t ng ho t.
3.

Phác đ x trí

3.1. Theo dõi
−

Ch đ nh: cho b nh nhân có tri u ch ng đ

ng ti u d

ng dòng ti u (n u c n thi t). N u các ch s trên có bi n đ i theo h

n ng d n thì c n ch n ph

ng

ng pháp đi u tr thích h p.

N
H

3.2. i u tr n i khoa
a) Các thu c

BÌ

Các thu c ch n alpha

Alfuzosin: li u 10mg x 1l n/ngày.

•

Tamsulosin: Li u dùng 0,4mg/ngày, có th t ng đ n 0,8mg/ngày (1 l n) không c n

BV

•

đi u ch nh li u. Thu c nên đ
gi a các ngày, không đ


c khi ng . Có th t ng d n đ n 5-10mg/ngày.

Thu c c ch 5-alpha reductase (5 - ARI)
•

Dutasteride: thu c c ch c hai men 5-alpha reductase type I và II, men này bi n
đ i testosterone thành dihydrotestosterone (DHT). Li u dùng 0,5 mg/ngày.

•

Finasteride: thu c

c ch men 5 alpha reductase type II, men này bi n đ i

testosterone thành dihydrotestosterone (DHT). Li u dùng 5mg/ngày.
−

Thu c kháng muscarinic
•

Các ch t d n truy n th n kinh chi m u th c a bàng quang là acetylcholine có th
kích thích th th muscarinic (m-cholinoreceptors) trên b m t t bào c tr n c a c
detrusor. Kháng th th muscarinic s làm gi m co th t c a bàng quang. Các lo i

H

NG D N CH N OÁN VÀ I U TR - B NH VI N BÌNH DÂN

3

trong ng góp c a th n.
 Desmopressin 1 l n x 0,1-0,4mg/u ng tr
Th o d
•

c

M t s các lo i cây có tác d ng lên tuy n ti n li t c ng đang đ
đi u tr

nhi u n

Ngu n g c d

c áp d ng trong

c, tuy nhiên c ch tác d ng cho đ n nay v n ch a đ

c rõ.

c th o g m: cây c lùn Nam M (serenoa repens), cây m n châu Phi

D
ÂN

−

c khi đi ng

(pygeum africanum), c ngôi sao Nam Phi (hypoxis rooperi), cây thông, cây vân

ng r ng (opuntia), cây trinh n hoàng cung

ng h p t ng sinh lành tính

i, m c đ t c ngh n trung bình. Thu c
ng h p có tri u ch ng đ

ng ti t ni u

i, m c đô t c ngh n trung bình tr lên, tuy n ti n li t l n > 40ml. 5ARI có th làm

gi m nguy c bí ti u c p và ph u thu t. Thu c có công d ng làm gi m kích th

c tuy n

ti n li t và đ t hi u qu lâm sàng t i đa b t đ u t tháng th 3.
−

Phác đ ph i h p 5ARI v i thu c ch n alpha đ
tr

ng h p có tri u ch ng đ

ng ti t ni u d

c ch đ nh đi u tr

u tiên trong nh ng

i, m c đ t c ngh n trung bình tr lên,

NG D N CH N OÁN VÀ I U TR - B NH VI N BÌNH DÂN

c s d ng khi

4


m i thu c hi u qu ch a cao.
−

Thu c đ i kháng vasopressin - desmopressin đ

c ch đ nh cho b nh nhân t ng sinh

lành tính tuy n ti n li t có ti u đêm do đa ni u ban đêm.
−

Các th o d

c hi n nay ch a có khuy n cáo ch đ nh m t cách rõ ràng.

3.3. i u tr ngo i khoa
a) Ch đ nh

−

Ch đ nh tuy t đ i
•

Nhi m khu n đ

ng đ i
i u tr n i khoa không hi u qu

D
ÂN

−

−

Ph

ng pháp này đ

N
H

b) C t đ t nhân t ng sinh lành tính tuy n ti n li t n i soi qua ni u đ o
c th c hi n đ u tiên vào n m 1935, đ n nay v n đ

c xem là tiêu

Ph

ng ti n: D ng c c t đ t n i soi qua đ

−

Ch đ nh: nh ng tr


•

Ch đ nh: nh đ i v i c t đ t b ng dao đ n c c.

•

ng ti n: d ng c c t đ t n i soi tuy n ti n li t. Dao c t l

ng c c
ng c c

u đi m: so v i c t đ t b ng dao đ n c c thì hi u qu t c th i t t h n. Có th s
d ng n

c mu i sinh lý trong quá trình c t đ t.

− M m
•

H

Ph

ng pháp: s d ng đ

ng vào qua bàng quang ho c đ

NG D N CH N OÁN VÀ I U TR - B NH VI N BÌNH DÂN

ng sau x


tuy n ti n li t. Mô s b

ng gây đ c t bào (>450C).

Ch đ nh: Gi ng ch đ nh c a TUNA.

•

D
ÂN

− H y TTL b ng kim nhi t qua ni u đ o (Transurethral Needle Ablation - TUNA)
TUNA ho t đ ng trên nguyên t c gây ho i t b ng s ho i t đông
ti p c a tuy n ti n li t.
•

Ch đ nh cho b nh nhân không mu n đi u tr b ng c t đ t n i soi t ng sinh lành tính
c dòng.

Chú ý: C n c nh báo cho b nh nhân v t l ph i đi u tr l i cao và ít c i thi n v tri u
ng cu c s ng. Ph

ng pháp này không ch đ nh cho b nh nhân

BÌ

ch ng c ng nh ch t l
có kích th



•

Bóc tuy n ti n li t có th áp d ng đ i v i tuy n l n h n.

B c h i tuy n ti n li t b ng laser ánh sáng xanh (532 nm ('Greenlight') laser
•

S b c h i mô tuy n ti n li t khi có s t ng đ t ngôt nhi t đ trong mô t 50oC đ n
100oC nh n ng l

•

ng c a laser.

Ch đ nh: Bóc ho c c t tuy n ti n li t b ng laser đ

c ch đ nh nh c t đ t nôi soi

qua ni u đ o.
•

Nh

c đi m: không có m u mô đ làm gi i ph u b nh lý.

3.4. Các bi n ch ng c a ph u thu t có th g p
−

Ch y máu

−

X h p c bàng quang

−

Phóng tinh ng

−

R i lo n c
4.

c dòng

ng

X trí m t s tình hu ng lâm sàng

4.1. Bí ti u c p do t ng sinh lành tính tuy n ti n li t
a) Thông ni u đ o- bàng quang
Ti n hành đ t và l u thông ni u đ o- bàng quang: dùng thông Foley 16-18Fr.

−

Thu c:
Kháng sinh: đ

•


Tr

ng h p đ t thông th t b i, ti n hành d n l u bàng quang trên x

BÌ

−

ca. Sau đó đánh giá l i b nh nhân và ch n ph

ng mu b ng trô-

ng pháp đi u tr thích h p.

−

BV

c) Suy th n do t ng sinh lành tính tuy n ti n li t
B nh nhân có tình tr ng giãn ni u qu n 2 bên, c u bàng quang m n, ure và creatinin

t ng cao. Ti n hành đ t thông ni u đ o-bàng quang cho b nh nhân, sau 2-3 ngày th l i các xét
nghi m đánh giá ch c n ng th n.
•

N u c i thi n và tr v bình th

ng, ti n hành đánh giá và ch n l a ph

ng pháp

PHÁC
B nh nhân nam l n tu i có tri u ch ng đ

-

Khám h ti t ni u
Khám tr c tràng

-

Xét nghi m n c ti u
Xét nghi m PSA máu
Siêu âm
• Kh o sát TTL
• Kh o sát h ti t ni u
•
o V n c ti u t n

Nên làm trong m t s tr ng h p
o l u l ng dòng ti u
- C y n c ti u
- Ch p X – quang h ti t ni u
- Soi bàng quang ni u đ o
o áp l c bàng quang ni u đ o

D
ÂN

C n làm
H i b nh s


NG D N CH N OÁN VÀ I U TR - B NH VI N BÌNH DÂN

8