MỤC LỤC

1. Lý do chọn đề tài...................................................................................2
2. Phạm vi nghiên cứu đề tài.....................................................................2
3. Cấu trúc tiểu luận..................................................................................2
1 Những vấn đề lý luận.............................................................................3
1.1Văn hóa.............................................................................................3
1.2Nhiệm vụ của Báo chí trong công tác Văn hóa................................5
CHƯƠNG
THỰC

II
TRẠNG

Ở

VIỆT

NAM

QUA KHẢO SÁT MỘT SỐ BÁO VÀ MỘT SỐ SỰ KIỆN NỔI BẬT.......7
4. Thực trạng Báo chí với công tác văn hóa ở Việt Nam..........................7
5. Một số vấn đề nổi bật............................................................................9
1.1.Giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt...............................................9
1.2.Định hướng văn hóa cho giới trẻ...................................................10
1. Về chất lượng các sản phẩm báo chí...................................................12
1. Nâng cao nghiệp vụ người làm báo văn hóa.......................................13
2. Mở rộng mạng lưới cộng tác viên.......................................................14
PHẦN KẾT LUẬN.....................................................................................15
Tài liệu tham khảo.......................................................................................16


CHƯƠNG I
MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN
VÀ NHIỆM VỤ CỦA BÁO CHÍ TRONG CÔNG TÁC VĂN HÓA
1

Những vấn đề lý luận
1.1 Văn hóa
Cho đến nay, trên thế giới đã có hơn 500 định nghĩa về văn hóa, hàng
trăm bài viết, công trình nghiên cứu về khái niệm văn hóa. Tùy theo
góc độ tiếp cận, cách nhìn nhận và đặc trưng của từng nền văn hóa mà
mỗi người lại có thể tự đặt ra cho mình một khái niệm về văn hóa để
nghiên cứu và giảng dạy.
Nghĩa ban đầu của văn hóa trong tiếng Hán là những nét xăm mình qua
đó người khác nhìn vào để nhận biết và phân biệt mình với người khác,
biểu thị sự quy nhập vào thần linh và các lực lượng bí ấn của thiên
nhiên, chiếm lĩnh quyền lực siêu nhiên. Theo bộ Từ Hải (bản năm
1989) thì văn hóa vốn là một cách biểu thị chung của hai khái niệm văn
trị và giáo hóa.
Theo ngôn ngữ của phương Tây, từ tương ứng với văn hóa của tiếng
Việt (culture trong tiếng Anh và tiếng Pháp, kultur trong tiếng Đức,...)
có nguồn gốc từ các dạng của động từ Latin colere là colo, colui, cultus
với hai nghĩa: giữ gìn, chăm sóc, tạo dựng trong trồng trọt; cầu cúng.
Trong cuộc sống hàng ngày, văn hóa thường được hiểu là văn học,
nghệ thuật như thơ ca, mỹ thuật, sân khấu, điện ảnh... Các "trung tâm
văn hóa" có ở khắp nơi chính là cách hiểu này. Một cách hiểu thông
thường khác: văn hóa là cách sống bao gồm phong cách ẩm thực, trang
phục, cư xử và cả đức tin, tri thức được tiếp nhận... Vì thế chúng ta nói
3



đời sống và đòi hỏi của sự sinh tồn”.
1.2 Nhiệm vụ của Báo chí trong công tác Văn hóa
Ngay từ những thời kỳ đầu, Đảng ta đã có chỉ đạo rõ ràng về tầm quan
trọng của công tác Văn hóa. Nghị quyết Đại hội Đại biểu Toàn quốc
lần thứ Ba của Đảng Lao Động Việt Nam có ghi: “Đi đôi với cuộc
cách mạng Xã hội Chủ nghĩa về kinh tế, cần phải đẩy mạnh cách mạng
Xã hội Chủ nhĩa về tư tưởng, văn hóa và kỹ thuật”.
Hoạt động báo chí là hoạt động toàn diện trên mặt trận tư tưởng văn
hóa, để đưa nghị quyết của Đảng vào cuộc sống, trước hết báo chí cần
nhận thức và quán triệt sâu sắc các quan điểm đường lối chính trị của
mộ Đảng, những vấn đề liên quan tới vận mệnh quốc gia dân tộc, tới
con người… đều phải thể hiện trên cả ba mặt trong hoạt động báo chí
đó là: Vai trò vị trí của báo chí cách mạng. Tính đảng , tính chiến đấu
và tính quần chúng bởi “Báo chí là trận địa ban đầu từ đó Đảng sẽ
tiến hành cuộc đấu tranh với đối thủ của mình bằng vũ khí tương xứng.
Báo hàng ngày là công cụ tuyên truyền cổ động quần chúng không có
gì thay đổi.”
Báo chí là một mặt trận đấu tranh trên lĩnh vực tư tưởng-văn hóa, chứa
đựng những vấn đề nóng bỏng của từng giai đoạn cách mạng, từng
nhiệm vụ cụ thể sao cho toàn dân luôn hiểu và thực hiện đúng những
đường lối, những định hướng mà Đảng vạch ra đồng thời phải phục vụ
xã hội, phục vụ con người.
Báo chí có vai trò rất to lớn đối với việc phát huy các giá trị văn hóa
tinh thần của dân tộc. Vừa là một bộ phận của của văn hóa, vừa là nhân
5


tố thúc đẩy văn hóa phát triển, có thể nói, báo chí đang là một trong
những mũi nhọn tiên phong cho việc phát thuy giá trị văn hóa tinh thần
của dân tộc. Báo chí có vai trò phải chú ý xây dựng, phát huy các giá trị

được coi trọng và luôn được các tờ báo quan tâm. Đây là một điểm mạnh
của báo chí cần phải được phát huy.
Báo chí nước ta cũng đang làm tốt khi thực hiện việc khuyến khích các tấm
gương người tốt, việc tốt, các tấm gương hiếu học, yêu nước. Đây là việc
làm mà các cơ quan báo chí hiện nay đang rất quan tâm và nhận được sự
hưởng ứng lớn từ xã hội. Điển hình có thể thấy tinh thần trách nhiệm cao
của ngành báo chí trong cuộc vận động Cuộc vận động “Học tập và làm
theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”. Chăc chắn rằng, việc đưa các tấm
gương người tốt việc tốt lên báo chí sẽ góp phần thúc đấy sự phát triển toàn
diện của con người, sự nhận thức về cách hành vi ứng xử văn hóa trong xã

7


hội, góp phần thúc đẩy xã hội phát triển theo hướng toàn diện và tốt đẹp
hơn.
Báo chí cũng đóng vai trò quan trọng trong công tác bảo tồn di sản văn hóa.
Lấy ví dụ như trường hợp của hội Gióng, báo chí góp phần không nhỏ
trong việc đưa hội Gióng trở thành một di sản văn hóa. Ngoài ra, những giá
trị tinh thần khác như lòng yêu nước, văn hóa ứng xử, văn hóa giao thông,
… cũng được báo chí liên tục đề cập, góp phần giáo dục ý thức sống, trách
nhiệm trong mỗi người dân. Những truyền thống văn hóa dân tộc đều được
các tờ báo khai thác, đi sâu để công chúng có thể hiểu rõ hơn nền văn hóa
lâu đời của đất nước ta.
Việc đấu tranh xóa bỏ tàn dư văn hóa cũ, lạc hậu được báo chí thực hiện
khá tốt. Là vũ khí đắc lực của Đảng và Nhà nước cho việc tạo dựng một xã
hội tốt đẹp hơn, báo chí đang tập trung vào việc lên án những hủ tục lạc
hậu, những phong tục không còn phù hợp, thậm chí là gây ra tác hại cho
đời sống xã hội ngày nay. Những hủ tục như thầy cúng, mê tín dị đoan, ma
chay cưới hỏi phiền hà,… đều đã được các tờ báo lên án để xóa bỏ.

cơ bản, có một số vấn đề vẫn tồn tại từ thời kỳ trước Đổi mới, cũng như
đã được giải quyết nhưng lại quay lại ám ảnh nền báo chí nước ta.
“Khuyết điểm nặng nhất là dùng chữ nước ngoài quá nhiều và
nhiều khi dùng không đúng.”
Chủ tịch Hồ Chí Minh
Từ năm 1962, thời điểm Bác nói chuyện tại Đại hội lần thứ III Hội Nhà
báo Việt Nam cho đến nay, có thể nói tình hình không có nhiều thay
đổi. Nếu có gì thay đổi thì chỉ là các báo hiện nay có xu hướng lạm
dụng tiếng Anh chứ không phải là tiếng Hán. Hàng loạt từ tiếng Anh
như "chat", "makerting", "ok"… được giới trẻ dùng thường xuyên, giờ
đã xuất hiện trên báo chí, khẩu hiệu tuyên truyền.
9


Theo nhà báo, ThS. Hà Tùng Sơn thì “khả năng tu từ học cũng như kỹ
năng diễn đạt của báo chí nước ta đang ngày càng pha tạp giữa ngôn
ngữ thuần Việt với ngôn ngữ nước ngoài khiến câu chữ trên báo chí
lắm lúc ngô nghê, khó hiểu hoặc khô cứng. Nguyên nhân thì có nhiều
nhưng có thể do các nhà báo trong quá trình học và sử dụng ngoại ngữ
đã mang theo thói quen sử dụng cấu trúc của câu văn tiếng nước ngoài
vào câu văn Việt hoặc muốn viết cho khác, cho lạ, cho hiện đại”.
Thường xuyên xen tiếng nước ngoài vào bài viết, lời nói; quá lạm dụng
từ viết tắt; dùng quá nhiều tiếng lóng. Chính lớp trẻ - đối tượng giữ vai
trò quan trọng nhất trong việc bảo vệ sự trong sáng của tiếng Việt - lại
đang từng ngày bị đe dọa bởi thứ ngôn ngữ méo mó, quái dị đó.
1.2.

Định hướng văn hóa cho giới trẻ

Báo chí là phương tiện học tập hữu hiệu của giới trẻ. Một số báo, tạp

“chiến đấu” trong tiếng việt). Bài viết nhanh chóng bị các độc giả báo
mạng phê phán quyết liệt.
Dân trí ngày nay đang được nâng cao. Trình độ văn hóa của công
chúng ngày càng phát triển đặt ra những yêu cầu bức thiết đối với việc
phải nâng cao trình độ nghiệp vụ của những người làm báo. Đề tài trên
báo chí phải đa dạng, vừa rộng những lại phải vừa sâu. Các sản phẩm
báo chí phải có sự hấp dẫn, thu hút được công chúng quan tâm. Muốn
như vậy thì chính những nhà báo phải tích cực trau dồi kiến thức văn
hóa, hiểu sâu về vẫn đề mình định viết. Có hiểu về văn hóa thì mới có
thể viết về văn hóa tốt được.
11


CHƯƠNG III
GIẢI PHÁP NÂNG CAO TẦM ẢNH HƯỞNG CỦA BÁO CHÍ
TRONG CÔNG TÁC NÂNG CAO GIÁ TRỊ VĂN HÓA TINH THẦN
CỦA DÂN TỘC
1. Về chất lượng các sản phẩm báo chí
Nâng cao chất lượng thông tin văn hóa trên báo chí là một đòi hỏi khách
quan của thực tiễn cuộc sống và của chính công chúng. Thông tin văn hóa
trên báo chí phải xuất phát từ chính nhu cầu của công chúng. Biết được nhu
cầu của công chúng là điều kiện tiên quyết để nhà báo cho ra đời những tác
phẩm báo chí mang đầy đủ các thông tin cần thiết mà công chúng mong
muốn được tiếp nhận, mang lại hiệu quả cao trong hoạt động nghiệp vụ.
Trong lĩnh vực văn hóa, báo chí nếu muốn phát huy được vai trò của mình
thì trước hết phải tuyên truyền, hướng dẫn thực hiện thắng lợi đường lối
phát triển của Đảng và Nhà nước; khẳng định những nhân tố mới, những
giá trị văn hóa cao đẹp thể hiện bản sắc dân tộc của người Việt Nam.
Người làm báo văn hóa phải có cái tâm trong sáng, biết nhận định đúng sai
trên cơ sở bảo vệ truyền thống văn hóa dân tộc.

1. Nâng cao nghiệp vụ người làm báo văn hóa
Nâng cao chất lượng của người làm báo trước tiên là phải phát huy được
Phóng viên là người trực tiếp sáng tạo tác phẩm báo chí. Biên tập viên chỉ
đơn giản là người kiểm tra, đánh giá lại tác phẩm, hỗ trợ cho phóng viên
chứ không thể thay thế phóng viên đi sáng tạo tác phẩm được. Muốn sáng
tạo được một tác phẩm hay thì người phóng viên phải lao động một cách
nghiêm túc, chăm chỉ tất cả các khâu từ việc xác định đề tài, khai thác
thông tin cho đến hoàn thiện tác phẩm.
13


Việc phát huy tính sáng tạo, năng động sẽ là điều kiện để các phóng viên
tìm ra được những khía cạnh hay trong xã hội, đặc biệt là trong lĩnh vực
văn hóa. Từ đó, cho ra đời những tác phẩm báo chí tốt, đáp ứng được nhu
cầu của xã hội. Phóng viên từ đó cũng sẽ có sự nhạy cảm nhất định với mỗi
vấn đề văn hóa, biết cách lựa chọn những đề tài nào đưa lên báo được, đề
tài nào không? Đó là sự nhạy cảm với chính trị và luật pháp, cần tránh và
nên tránh.
Đối với biên tập viên và lãnh đạo các cơ quan báo chí cũng phải luôn
thường xuyên tìm hiểu về các vấn đề văn hóa – xã hội để biết cách chọn lọc
thông tin, đưa những thông tin mà công chúng quan tâm, công chúng có
nhu cầu lên trên mặt báo. Đặc biệt, yếu tố chọn lọc thông tin của đội ngũ
biên tập là rất quan trọng. Nếu làm không tốt thì sẽ dẫn đến việc đưa tin sai
sự thật, đưa tin gây bất lợi cho nhân dân và đất nước.
2. Mở rộng mạng lưới cộng tác viên
Một tòa soạn báo chí, ngoài phóng viên còn có một lực lượng đông đảo
cộng tác viên luôn sẵn sàng cho ra đời những tác phẩm có chất lượng.
Mang nhiều ngành nghề, độ tuổi khác nhau nhưng những cộng tác viên đều
có chung đam mê viết báo. Do đó, để phát huy được vai trò của mình, các
cơ quan báo chí cần phải mở rộng đội ngũ cộng tác viên, có cơ chế, chính

Luận văn Vai trò của báo chí trong việc bảo vệ các di sản văn hóa

2
3

phi vật thể tại Việt Nam
Truyền thông đại chúng
Phát triển văn hóa trong thời kỳ đổi mới (2010) – Đinh Xuân Dũng

4

– Nxb. Thời đại
Nhân học văn hóa – con người với thiên nhiên, xã hội và thế giới

5

siêu nhiên, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2004, tr. 39
Culture, a critical review of concept and definitions, Vintage Books,

6
7

1952, p.357
Cơ sở văn hóa Việt Nam, NXB Giáo dục, 2005
Nguyễn Đức Từ Chi, Góp phần nghiên cứu văn hóa và tộc người,

8

NXB Chính trị Quốc gia, 2003, tr. 565, 565, 570.
Những vấn đề văn hóa Việt Nam hiện đại (1998) – Nhà xuất bản