TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

BÀI TẬP MÔN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

Họ và tên: Nguyễn Thị Thảo
Mã sinh viên: 11133616
Lớp tín chỉ: tư tưởng 22 _khóa 55
Năm học: 2014-2015

11


Đề tài: hãy làm rõ nhận định sau: Tư tưởng Hồ Chí Minh về
chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam mang tính thực tiễn cao
Bài làm
I, Đặt vấn đề
Trong lịch sử phát triển cận đại và hiện đại, lịch sử Việt Nam đã trải qua
những cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc. Dưới ánh sáng của chủ nghĩa MacLênin, sự thắng lợi của cách mạng tháng 10 Nga vĩ đại, chủ tịch Hồ Chí Minh không
chỉ tìm thấy con đường cứu nước đúng đắn mà còn tìm thấy phương hướng đi lên
của cách mạng sau khi giành độc lập dân tộc là đem lại cuộc sống ấm no, tự do,
hạnh phúc cho nhân dân.Chủ tịch Hồ Chí Minh đã xây dựng sáng tạo học thuyết
giải phóng dân tộc và sự phát triển của Việt Nam. Với mục tiêu độc lập dân tộc
gắn liền với chủ nghĩa xã hội, giải phóng xã hội gắn liền với giải phóng giai cấp, giải
phóng con người, Người đã nhận thức được quy luật vận động của xã hội loài
người. Người khẳng định: “ Chỉ có chủ nghĩa cộng sản mới cứu nhân loại, đem lại
cho mọi người không phân biệt chủng tộc và nguồn gốc sự tự do, bình đẳng, bác
ái, đoàn kết, ấm no trên quả đất, việc làm cho mọi người và vì mọi người, nói tóm
lại là nền cộng hòa thế giới chân chính, xóa bỏ những biên giới tư bản chủ nghĩa
cho đến nay chỉ là những bức tường dài ngăn cản những người lao động trên thế
giới hiểu nhau và yêu thương nhau” (Hồ Chí Minh: Toàn tập, t.1, tr.461). Đó là sự
lựa chọn hoàn toàn đúng đắn, khách quan, phù hợp với xu hướng phát triển của



Dựa trên quy luật lịch sử tiến hóa của nhân loại, Hồ Chí Minh khẳng định:
Từng bước một trong cuộc đấu tranh, vừa nghiên cứu lí luận Mác –Lênin , vừa
làm công tác thực tế, dần dần tôi hiều được rằng chỉ có chủ nghĩa xã hội, chủ
nghĩa cộng sản mới giải phóng được các dân tộc bị áp bức và những người lao
động trên thế giới khỏi ách nô lệ”. Người chứng minh tính tất yếu đo trên 2
phương diện lí luận và thực tiễn.
Về lí luận, chủ nghĩa xã hội là con đường phát triển tất yếu của xã hội loài
người. Người quan niệm lịch sử xã hội loài người là một quá trình tự nhiên của sự
thay thế lần lượt các phương thức sản xuất và chế độ xã hội cũng phát triển theo
xu thế đi lên với những hình thái ngày càng cao hơn về chất. Do vậy, đã đến lúc
chủ nghĩa tư bản mở đường cho sự ra đời một chế độ xã hội mới- chế độ xã hội
chủ nghĩa. Và đây cũng là quan điểm của Đảng ta ngày nay.
Về thực tiễn, Hồ Chí Minh căn cứ vào truyền thống lịch sử của các nước
châu Á. Châu Á là nơi có những tư tưởng chủ nghĩa xã hội sớm , những tư tưởng
tiến bộ Nho giáo có những điểm tương đồng với chủ nghĩa Mác, điều kiện kinh tế
của các nước châu Á là chế độ ruộng cày, là cơ sở kinh tế cho sự kết cấu cộng
đồng bền chặt. Hồ Chí Minh cho rằng, chủ nghĩa xã hội ở châu Á thuận lợi hơn ở
châu Âu do sự tàn bạo của chủ nghĩa thực dân đế quốc áp bức họ đến tận xương
tủy nên việc lựa chọn chủ nghĩa xã hội là tất yếu của cách mạng Việt Nam. Đây
chính là cơ sở lí luận và thực tiễn chứ không phải là sự cấy nghép từ bên ngoài
vào.
Theo tư tưởng Hồ Chí Minh, chủ nghĩa xã hội là sự phát triển tất yếu không
chỉ đối với các nước tư bản mà cả với các nước thuộc địa kém phát triển như Việt
Nam,một nước nông nghiệp lạc hậu. Sau bao năm lăn lộn trong đấu tranh cách
44


mạng, từ tổng kết thực tiễn, Hồ Chí Minh đi đến kết luận : “Chỉ có chủ nghĩa xã hội

chủ nghĩa xã hội, cho nên thắng lợi của chủ nghĩa xã hội không thể tách rời thắng
lợi của cuộc đấu tranh từ bỏ chủ nghĩa cá nhân”. Người lên án mạnh mẽ chủ nghĩa
cá nhân nhưng không hề phủ nhận nó, ngược lại còn rất chăm lo đến đời sống
người dân, đề cao năng lực phẩm chất cá nhân.Đạo đức cao cả nhất là đạo đức
cách mạng, đạo đức giải phóng dân tộc, giải phóng loài người.Và chủ nghĩa xã hội
vì vậy cũng là giai đoạn phát triển mới của đạo đức.
-Bao trùm lên tất cả là Hồ Chí Minh tiếp cận chủ nghĩa xã hội từ văn
hóa.Văn hóa trong chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam có quan hệ biện chứng với chính
trị, kinh tế. Văn hóa Việt Nam lấy nhân nghĩa làm gốc, có truyền thống trọng dân,
khoan dung, hòa mục để hòa đồng.Văn hóa chủ nghĩa là văn hóa tri thức tiên
tài.Con người Việt Nam có tâm hồn trong sáng, giàu lòng vị tha, yêu thương đồng
loại, kết hợp cái chung với cái riêng, gia đình với tổ quốc, dân tộc và nhân loại.
Truyền thống tốt đẹp về văn hóa con người Việt Nam là một cơ sở dẫn dắt Hồ Chí
Minh đến với chủ nghĩa xã hội.
3, Bản chất và đặc trưng tổng quát của của chủ nghĩa xã hội
Con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta được khẳng định bởi tính ưu
việt của một chế độ xã hội tốt đẹp, với mục tiêu cao cả đó là giải phóng xã hội giải
phóng con người khỏi mọi áp bức bất công, tạo điều kiện để phát triển toàn diện
con người. Tuy nhiên trong hoàn cảnh lịch sử Việt Nam, chủ nghĩa xã hội là vấn đề
rất mới, nhất là trong điều kiện nước ta nền kinh tế còn nghèo nàn, lạc hậu, bị
66


chiến tranh tàn phá nặng nề, kẻ thù lại thường xuyên chống phá xuyên tạc, cho
nên nhiều người còn nhận thức mơ hồ về chủ nghĩa xã hội, hoài nghi về tính hiện
thực của chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta. Chủ
tich Hồ Chí Minh cho rằng chủ nghĩa xã hội không phải là những gì cao siêu, huyền
bí. Người quan niệm về chủ nghĩa xã hội hết sức cụ thể, giản dị, dễ hiểu: “chủ
nghĩa xã hội là làm sao cho dân giàu, nước mạnh”, “mục đích của chủ nghĩa xã hội
là không ngừng nâng cao mức sống của nhân dân”, “chủ nghĩa xã hội là mọi người

sản xuất luôn phát triển với nền tảng khoa học – kĩ thuật, ứng dụng có hiệu quả
thành tựu khoa học kĩ thuật của nhân loại (SGT trang 105).
-Xã hội: chủ nghĩa xã hội là chế độ không còn người bóc lột người, thể hiện
chế độ sở hữu xã hội về tư liệu sản xuất và thực hiện nguyên tắc phân phối theo
lao động.Chủ nghĩa xã hội được hiểu nhu một chế độ hoàn chỉnh đến độ chín
muồi, được xây dựng trên nguyên tắc công bằng hợp lí, ai cũng phải lao động và
có quyền lao động, làm nhiều hưởng nhiều, làm ít hưởng ít,không làm không
hưởng, các dân tộc bình đẳng.
-Văn hóa, đạo đức: là một xã hội phát triển cao về văn hóa đạo đức. Chủ
nghĩa xã hội có nền văn hóa tiên tiến trong đó lấy dân tộc làm gốc, là một xã hội
có quan hệ lành mạnh, công bằng, bình đẳng , không có áp bức bất công, không
còn sự đối lập giữa lao động chân tay và lao động trí óc, giữa thành thị và nông
thôn, con người được giải phóng có điều kiện phát triển toàn diện, có sự hài hòa
trong phát triển tự nhiên. Người Việt Nam có truyền thống văn hóa đạo đức lâu
đời gắn liền với lợi ích người dân, vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh càng làm cho
88


truyền thống đó được phát huy cao độ và ngày càng tiến bộ hơn để hòa nhập với
thế giới.
Như vậy, quan điểm Hồ Chí Minh về chủ nghĩa xã hội là quan điểm khoa
học, hoàn chỉnh dựa trên học thuyết kinh tế hình thái của Mac-Lênin và bổ sung
thêm một số đặc trưng khác phản ánh truyền thống đạo đức của Việt Nam
4, Mục tiêu của chủ nghĩa xã hội
Hồ Chí Minh quan niệm mục tiêu cao nhất của chủ nghĩa xã hội là nâng cao
đời sống nhân dân. Theo Người ,muốn nâng cao đời sống nhân dân phải tiến lên
chủ nghĩa xã hội. Người xác định các mục tiêu cụ thể của thời kì quá độ lên chủ
nghĩa xã hội trên các lĩnh vực đời sống phù hợp với hoàn cảnh Việt Nam:
-Mục tiêu chính trị: trong thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội, chế độ chính
trị phải do nhân dân làm chủ, nhà nước là của dân, do dân, vì dân. Người nhấn

của đảng và chính phủ, gắn liền với sản xuất và đời sống nhân dân. Trong việc
giáo dục và học tập phải chú trọng đủ các mặt : đạo đức cách mạng, giác ngộ xã
hội chủ nghĩa, văn hóa, kĩ thuật, lao động và sản xuất”
5, Động lực của chủ nghĩa xã hội
Để thực hiện được các mục tiêu đặt ra, cần phát hiện những động lực và
điều kiện đảm bảo cho động lực trở thành sức mạnh thúc đẩy công cuộc xây dựng
chủ nghĩa xã hội gồm có động lực bên trong ( nội lực của chủ nghĩa xã hội) và
động lực bên ngoài
1010


-Cần phát huy các nguồn động lực bên trong về vật chất và tư tưởng cho
xây dựng xã hội chủ nghĩa: vốn, khoa học công nghệ, con người trong đó lấy con
người làm động lực quan trọng và quyết định.
+ Hồ Chí Minh đã nhận thấy ở động lực con người có sự kết hợp giữa cộng
đồng với cá thể. Người cho rằng không có chế độ nào coi trọng lợi ích chính đáng
của cá nhân con người bằng chủ nghĩa xã hội. Với bản chất con người cần cù chăm
chỉ, sáng tạo và có tinh thần tập thể cao, người Việt Nam luôn sẵn sàng trong mục
tiêu đi lên chủ nghĩa xã hội theo chỉ đạo của Đảng và chính phủ. Người nói: “ dễ
trăm lần không dân cũng chịu, khó vạn lần dân liệu cũng xong”. Nhưng để có dân
thì những người lãnh đạo phải làm gương để dân noi theo, thực hiện cần, kiệm,
liêm chính, chí công , vô tư để đảm bảo công bằng trong xã hội.
+Động lực kinh tế cũng là nhân tố góp phần không nhỏ trong việc thực hiện
mục tiêu đi lên chủ nghĩa xã hội. Việc phát triển kinh tế, sản xuất kinh doanh sẽ
giải phóng mọi năng lực sản xuất, làm mọi người mọi nhà trở nên giàu có, ích
nước lợi nhà, gắn liền kinh tế với kĩ thuật, xã hội. Tác động cả về lợi ích chính trị
và tinh thần trên cơ sở phát huy quyền làm chủ của nhân dân lao động và ý thức
làm chủ, chủ tịch Hồ Chí Minh cũng quan tâm đến văn hóa, khoa học, giáo dục. Đó
là những động lực bên trong, tiềm tàng của sự phát triển. Sự lãnh đạo đúng đắn
của đảng nhất là trong vấn đề thực hiện công bằng xã hội theo nguyên tắc:

quốc tế sẽ mang tầm vóc mới, con thuyền lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam
đang căng buồm, rẽ sóng vươn tới tương lai như mong muốn của Bác Hồ.
1212