TUYẾN YÊN

Ths. Bs. Nguyễn Phúc Hậu
Phó Chủ Nhiệm BM Sinh lý học
ĐẠI HỌC Y DƯC TP HCM


GIẢI PHẪU TUYẾN YÊN


Tuyến yên chia ra hai phần riêng biệt:
Tuyến yên trước là yên tuyến
Tuyến yên sau là yên thần kinh.
Tuyến yên trước tiết ra 6 hormon, đóng vai trò
chính trong sự kiểm soát chức năng chuyển hóa
của toàn cơ thể:
Hormon phát triển cơ thể GH (Growth
Hormone).
Hormon hướng vỏ thượng thận ACTH
(Adreno Cortico Tropin Hormone).


-Hormon kích thích tuyến giáp TSH
(Thyroid - Stimulating Hormone).
-Hormon kích thích tuyến vú P (Prolactin).
-Hormon kích thích nang trứng FSH (Follicle
- Stimulating Hormone).
-Hormon tạo hoàng thể LH (Luteinizing
Hormone).



VÀ ỨC CHẾ
Các hormon giải phóng và ức chế quan trọng của
vùng dưới đồi là:
1.
Hormon giải phóng hormon hướng tuyến
giáp TRH (Thyrotropin-releasing hormone): nó
gây giải phóng TSH.
2.
Hormon giải phóng hormon hướng vỏ thượng
thận CRH (Corticotropin-releasing hormone): nó
gây giải phóng ACTH.


3.
Hormon giải phóng hormon phát triển
GHRH (Growth hormone releasing hormone): nó
gây giải phóng GH.
4.
Hormon ức chế hormon phát triển GHIH
(Growth hormone inhibitory hormone): nó gây ức
chế việc giải phóng GH.
5.
Hormon giải phóng các hormon hướng sinh
dục GnRH (Gonado-tropin-releasing hormone): nó
gây giải phóng hai hormon hướng sinh dục là FSH
và LH.


6. Hormon ức chế prolactin PIH
(Prolactin inhibitory hormone): nó gây ức

Đặc biệt là gây biệt hóa một số loại tế
bào như tế bào xương và tế bào cơ


TÁC DỤNG TRÊN CHUYỂN HÓA CỦA GH

1. Chuyển hóa protein


1.1 Tăng vận chuyển axít amin qua
màng tế bào:


GH trực tiếp làm tăng vận chuyển hầu hết
các axít amin qua màng vào trong tế bào
Tăng nồng độ axít amin trong tế bào, và
thuận lợi cho việc tổng hợp protein
Tăng dòch mã mRNA để tổng hợp protein do
ribosome ở mạng nội bào tương có hạt trong
bào tương.


Tăng sự sao chép DNA trong nhân để tạo
thành mRNA.
Giảm sự dò hóa protein và các axít amin tế
bào:
Do nó huy động một lượng lớn axít béo tự do
từ tổ chức mỡ, để cung cấp cho nhu cầu
năng lượng của cơ thể, để tiết kiệm sử dụng
protein.

3. Tế bào giảm thu nhận glucoz và tăng nồng
độ glucoz máu – “Bệnh đái tháo đường do
tuyến yên”:
Khi GH được tiết nhiều, đầu tiên, các tế bào
thu nhận nhiều glucoz, và nồng độ glucoz
máu giảm nhẹ, nhưng tác dụng này chỉ kéo
dài từ 30 phút đến 1 giờ, và rồi có tác dụng
ngược lại, sự chuyển glucoz vào tế bào giảm.