ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

CHUYÊN ĐỀ TỐT NGHIỆP

Họ và tên: Phạm Thành Vinh
Lớp: Kế hoạch 47a
Đề tài: Một số giải pháp nhằm tăng cường công tác quản lý ngân sách
xã trên địa bàn huyện Sóc Sơn – Thành phố Hà Nội.
MỤC LỤC
Trang
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT……………………………………….4
DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ………………………………...5
TÓM TẮT CHUYÊN ĐỀ………………………………………………….6
LỜI NÓI ĐẦU……………………………………………………………...8
CHƯƠNG I: NGÂN SÁCH XÃ VÀ SỰ CẦN THIẾT PHẢI TĂNG
CƯỜNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ NGÂN SÁCH XÃ ( NSX )
I. ĐẶC ĐIỂM VÀ NỘI DUNG THU, CHI NSX
1.Qúa trình hình thành và phát triển của ngân sách xã………………..10
2. Hệ thống ngân sách nhà nước và hoạt động của nó là một công cụ
quan trọng của nhà nươc xã hội chủ nghĩa Việt Nam…………………..12
3. Đặc điểm chung về ngân sách xã………………………………………14
4.Các khoản thu và nhiệm vụ chi của ngân sách nhà nước theo luật
ngân sách năm 1997 và thông tư số 118/2000 TT-BTC…………………15
4.1 Nguồn thu của ngân sách xã………………………………………….15
4.2. Nhiệm vụ chi NSX……………………………………………………16

Sinh viên: Phạm Thành Vinh

1

Lớp: Kế hoạch 47A

2

Lớp: Kế hoạch 47A


ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

CHUYÊN ĐỀ TỐT NGHIỆP

2.1. Tình hình tổ chức và quản lý thu NSX trên địa bàn huyện………..41
2.2 Tình hình tổ chức và quản lý chi ngân sách xã trên địa bàn huyện.55
2.3 Về cân đối thu chi ngân sách xã……………………………………...60
3. Công tác kế toán và quyết toán ngân sách xã………………………...62
III. NHỮNG THÀNH TỰU, TỒN TẠI VÀ NHỮNG NGUYÊN NHÂN
YẾU KÉM-KHUYẾT ĐIỂM TRONG CÔNG TÁC QUẢN LÝ NSX
TRONG NHỮNG NĂM QUA.
1. Những thành tựu và những tồn tại……………………………………63
1.1. Những thành tựu……………………………………………………..63
1.2. Những tồn tại…………………………………………………………63
2. Những nguyên nhân chủ yếu gây ra những tồn tại ở trên(được phân
tích theo trình tự các tồn tại ở mục 1.2 phần III của chương 2)……….66
CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NHẰM TĂNG
CƯỜNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ NSX TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN SÓC
SƠN- THÀNH PHỐ HÀ NỘI TRONG THỜI GIAN TỚI
I. PHƯƠNG HƯỚNG - MỤC TIÊU PHÁT TRIỂN KINH TẾ XÃ HỘI
TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN SÓC SƠN.
1. Phương hướng phát triển kinh tế xã hội trên địa bàn huyện Sóc
Sơn…………………………………………………………………………72
2. Mục tiêu phát triển kinh tế xã hội trên địa bàn huyện Sóc Sơn…….73


NSX
Sinh viên: Phạm Thành Vinh

Ngân sách xã
4

Lớp: Kế hoạch 47A


ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

CHUYÊN ĐỀ TỐT NGHIỆP

NSNN

Ngân sách nhà nước

HĐND

Hội đồng nhân dân

BTC

Bộ tài chính

NS

Ngân sách

TT-BTC


DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU, BIỂU ĐỒ.

Sinh viên: Phạm Thành Vinh

5

Lớp: Kế hoạch 47A


ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

CHUYÊN ĐỀ TỐT NGHIỆP

SỐ THỨ TỰ CÁC BẢNG TÊN

CÁC

BẢNG

BIỂU, BIỂU ĐỒ

BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 1

Tổng thu Ngân sách xã

BIỂU,


100%
Các khoản thu phân chia theo

Bảng biểu 3

tỷ lệ % với ngân sách cấp
trên
Các khoản thu bổ sung từ

Bảng biểu 4

ngân sách cấp trên

Bảng biểu 5

Tổng chi Ngân sách xã

Bảng biểu 6

Bảng cân đối quyết toán NSX

TÓM TẮT CHUYÊN ĐỀ
Sinh viên: Phạm Thành Vinh

6

Lớp: Kế hoạch 47A


ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN



ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

CHUYÊN ĐỀ TỐT NGHIỆP

Phần mở đầu của chương hai giới thiệu vài nét về tình hình phát triển
kinh tế xã hội trên địa bàn huyện trong thời gian vừa qua, sau đó đi sâu phân
tích và đánh giá thực trạng công tác quản lý NSX trên địa bàn huyện Sóc
Sơn – Thành phố Hà Nội giai đoạn 2006-2008. Từ việc phân tích và đánh
giá thực trạng rút ra được các thành tựu cũng như các tồn tại hạn chế đang
cản trở quá trình quản lý NSX. Đồng thời cũng chỉ ra các nguyên nhân của
những tồn tại hạn chế nêu trên.
Xuất phát từ các nội dung đã trình bày trong chương một và chương hai.
Đồng thời căn cứ vào chiến lược phát triển kinh tế xã hội trên địa bàn trong
thời gian tới. Theo đó chương ba sẽ tập trung trình bày những phương
hướng, mục tiêu phát triển kinh tế xã hội trên địa bàn huyện Sóc Sơn cũng
như phương hướng và mục tiêu cơ bản về công tác quản lý NSX. Đồng thời
nêu ra các giải pháp chính sách cần thiết nhằm tăng cường công tác quản lý
NSX trên địa bàn huyện Sóc Sơn trong các năm tiếp theo.
Ngoài ra chuyên đề cũng kèm theo các danh mục bảng biểu, biểu đồ, số
liệu, phụ lục, danh mục các từ viết tắt…để quý thầy cô các anh chị và các
bạn độc giả tiện theo dõi.

Sinh viên: Phạm Thành Vinh

8

Lớp: Kế hoạch 47A


nước.
Xã là một cấp chính quyền nhà nước ở cơ sở thực hiện các mục tiêu kinh
tế xã hội do Đảng và Nhà nước đặt ra tại địa phương. Hoạt động tài chính xã
cụ thể là ngân sách xã là hoạt động tài chính cơ sỏ trong hệ thống Ngân sách
Nhà nước. Ngân sách xã góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế tại địa
phương, gián tiếp tác động đến tốc độ tăng trưởng của đất nước.
Sự rõ ràng minh bạch, công khai hoạt động tài chính xã chính là một
minh chứng hung hồn cho sự trong sạch của chính quyền và đảm bảo quyền
dân chủ của nhân dân, một yếu tố cơ bản cho sự vững mạnh của bộ máy Nhà
nước của dân do dân và vì dân.
Qua nghiên cứu lý luận về quản lý Ngân sách cộng với thực tế thực tập
tại phòng Tài chính - Kế hoạch, tôi quyết định chọn đề tài: Một số giải phấp
nhằm tăng cường công tác quản lý ngân sách xã trên địa bàn huyện Sóc
Sơn – Thành phố Hà Nội.
Mục đích của đề tài này là thông qua nghiên cứu tình hình thu, chi ngân
sách xã và thực tiễn công tác quản lý ngân sách xã trên địa bàn huyện trong
thời gian qua để tìm ra giải pháp thiết thực góp phần củng cố và tăng cường
công tác quản lý ngân sách xã trên địa bàn huyện Sóc Sơn.
Về mặt kết cấu, ngoài phần mở đầu và kết luận nội dung chính của
chuyên đề bao gồm ba chương:
Sinh viên: Phạm Thành Vinh
47A

10

Lớp: Kế hoạch


ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN


NGÂN SÁCH XÃ VÀ SỰ CẦN THIẾT PHẢI TĂNG CƯỜNG CÔNG
TÁC QUẢN LÝ NGÂN SÁCH XÃ ( NSX )
I. ĐẶC ĐIỂM VÀ NỘI DUNG THU, CHI NSX
1.Qúa trình hình thành và phát triển của ngân sách xã:
Ở nước ta, kể từ khi ra đời cho đến nay trải qua bao thăng trầm của đất
nước NSX đã có một quá trình lịch sử phát triển lâu dài và được gắn liền với
các triều địa phong kiến từ Đinh, Lý, Trần, Lê, Nguyễn cho đến chế độ xã
hội chủ nghĩa ngày nay. Mặc dù trải qua mỗi thời kỳ NSX có tên gọi khác
nhau, cơ chế hình thành và phương thức quản lý khác nhau. Nhưng NSX vẫn
luôn được xem là một bộ phận của hệ thống tài chính của Quốc gia.
Thời kỳ đầu tự chủ, Khúc Hoạ gọi xã với tên gọi là Giáp Xã, đến các
triều đại Đinh, Lý, Trần, Lê, Nguyễn thì xã được gọi là hương xã. Nhưng
không vì cách gọi thay đổi mà chức năng của xã thay đổi. Xã vân giữ
nguyên chúc năng của nó là quản lý bao gồm: quản lý về pháp luật, quản lý
về con người và cải tạo xây dưng cơ sở hạ tầng kinh tế xã hội. NSX được
chính quyền cấp xã sử dụng để thực hiện các chức năng nhiệm vụ cơ bản
như: Gĩư gìn trật tự trị an của đất nước, chăm lo lợi ích của dân, sửa chữa đê
điều, các công trình thuỷ lợi phục vụ cho hoạt động sản xuất của nhân dân,
cứu tế nhân dân khi thiên tai xảy ra, thu thuế, thu tô, lợi tức, phu phen tạp
dịch và binh lính…

Sinh viên: Phạm Thành Vinh
47A

12

Lớp: Kế hoạch


ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN



ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

CHUYÊN ĐỀ TỐT NGHIỆP

Thời kỳ xây và phát triển cơ sở vật chất xã hội chủ nghĩa nông thôn hiện
nay, NSX được coi là công cụ quản lý đặc biệt của chính quyền xã ở địa
phuơng, là phương tiện vật chất cho sự tồn tại và hoạt động của bộ máy
chính quyền Nhà nước xã hội chủ nghĩa Việ Nam ở cấp cơ sở.
Trong điều kiện hiện nay, sự tồn tại và hoạt động của NSX là một tất
yếu khách quan của quy luật phát triển. Theo điều lệ NSX ban hành
08/04/1972 có nghi: “ NSX là kế hoạch thu chi tài chính của chính quyền
cấp xã, để đảm bảo điều kiện vật chất cho hội đồng nhân dân ( HĐND ) và
uỷ ban hành chính xã làm trọng trách nhiệm vụ của mình, đảm bảo việc chấp
hành pháp luật, giữu vững trật tự trị an, bảo vệ tài sản công cộng, bảo vệ
quyền lợi hợp pháp của công dân; quản lý mọi hoạt động kinh tế, văn hoá xã
hội trong xã, động viên giám sát các hợp tác xã và công dân thi hành nghiêm
chỉnh các nghĩa vụ đối với nhà nước”. Thông tư số 14 – TC/NSNN ngày
28/03/1997 của Bộ tài chính về hướng dẫn quản lý thu, chi ngân sách xã,
phuờng, thị trấn ( gọi tắt là ngân sách xã ) và ngân sách phường là một bộ
phận của ngấn sách nhà nước do uỷ ban nhân dân (UBND) xã, phường ( gọi
chung là cấp xã ) xây dựng, quản lý và Hội đồng nhân dân xã quyết định,
giám sát thực hiện.
Thông tư số 118/2000/TT – BTC của bộ tài chính hướng dẫn về quản lý
NSX, phưòng thị trấn quy định: “ Hoạt động tài chính ở xã, phường, thị trấn

Sinh viên: Phạm Thành Vinh
47A


Sinh viên: Phạm Thành Vinh
47A

15

Lớp: Kế hoạch


ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

CHUYÊN ĐỀ TỐT NGHIỆP

Thực chất của nó là việc cung cấp các phương tiện tài chính cho nhiệm vụ
của chính phủ.
Theo chức năng nhiệm vụ, chi ngân sách nhà nước gồm:
- Chi đầu tư phat triển kinh tế và kết cấu hạ tầng, trong đó phần lớn là xây
dựng cơ bản, khấu hao tài sản xã hội
- Chi bảo đảm xã hội, bao gồm:
a. y tế
b. giáo dục
c. công tác dân số
d. khoa học công nghệ
e. văn hoá
f. thông tin đại chúng
g. thể thao
h. lương hưu và trợ cấp xã hội
i. quản lý hành chính
k. an ninh quốc phòng
l. các khoản liên quan đến can thiệp của chính phủ vào các hoạt động
kinh tế

nước.
Thâm hụt ngân sách nhà nước có thể ảnh hưởng tích cực hoặc tiêu cực
đến nền kinh tế một nước tuỳ theo tỷ lệ thâm hụt và thời gian thâm hụt. Nói
chung nếu tỷ lệ thâm hụt ngân sách nhà nước với tỷ lệ cao và trong thời gian
dài sẽ gây ảnh hưởng tiêu cực.
3. Đặc điểm chung về ngân sách xã:
Sinh viên: Phạm Thành Vinh
47A

17

Lớp: Kế hoạch


ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

CHUYÊN ĐỀ TỐT NGHIỆP

Như trên đã phân tích trong hệ thống ngân sách nhà nước thì ngân sách
xã là môt bộ phận cấu thành. Do đó nó có đầy đủ các đặc điểm của NSNN .
Không chỉ có vậy đây lại là cấp cơ sở sát dân nhất nên nó có một số đặc
diểm chung sau đây:
Thứ nhất, NSX là một loại quỹ tiền tệ của bộ máy chính quyền nhà nước
ở cấp xã, hoạt động của nó thể hiện ở hai phương diện: Ban đầu NSX sẽ huy
động các nguồn thu vào quỹ sau đó nó sẽ sử dụng các khoản vốn quỹ đó.
Thứ hai, bất cứ hoạt động thu chi nào được sử dụng vào quá trình phát
triển kinh tế xã hội của mỗi xã đều phải phù hợp với nhiện vụ chức năng đặc
điểm của xã đó. Bên cạnh đó NSX luôn luôn được sự quan tâm, theo dõi,
kiểm tra, giám sát của hệ thống cơ quan quyền lực của Nhà nước ở địa
phương cụ thể là ở cấp xã. Chính vì vậy mà các chỉ tiêu thu chi của NSX

- Thuế chuyển quyền sử dụng đất
- Thuế nhà đất.
- Thuế sử dụng đất nông nghiệp.
- Thuế tài nguyên.
- Lệ phí trước bạ nhà đất.
- Các khoản thu phân chia khác.

∗ Các khoản thu một trăn phần trăm ( % ).
- Các khoản phí lệ phí quy định thu vào ngân sách xã.
- Thu từ sự chệnh lệch giữa thu và chi trong đó thu lớn hơn chi từ các hoạt
động sự nghiệp có thu do xã quản lý.
- Thu từ thuế môn bài, thu từ các hộ cá nhân, hộ kinh doanh từ bậc 4 đến bậc
6.

Sinh viên: Phạm Thành Vinh
47A

19

Lớp: Kế hoạch


ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

CHUYÊN ĐỀ TỐT NGHIỆP

- Thu đấu thầu , thu khoán theo mùa vụ từ quỹ đất công và thu hoa lợi công
sản khác do xã quản lý.
- Các khoản đóng góp của các tổ chức cá nhân bao gồm: Câc khoản đóng
góp theo luật pháp quy định, các khoản đóng góp với tinh thần tự nguyện


- Công tác phí.
- Chi phúc lợi tập thể, y tế vệ sinh.
- Sinh hoạt phí theo mức quy định hiện hành.
- Sinh hoạt phí đại biểu Hội Đồng Nhân Dân.
- Chi cho các hoạt động văn phòng như: Điện nước, vật liệu văn phòng,
khánh tiết, hội nghị, điện thoại, bưu phí…
- Các khoản chi khác ( kinh phí hoạt động của cơ quan Đảng cộng sản Việt
Nam của xã sau khi trừ đi khoản thu Đảng phí theo điều lệ và các khoản sinh
hoạt phí, các khoản sinh hoạt phí và hoạt động của các tổ chức chính trị - xã
hội của xã ( Hội đồng nông dân Việt Nam, Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí
Minh, Hội phụ nữ Việt Nam, Mật trận Tổ quốc Việt Nam, Hội cựu chiến
binh Việt Nam), các khoản phụ cấp huy động dân quân tự vệ công tác dân
quân tự vệ và các khoản liên quan đến dân quân tự vệ thuộc nhiệm vụ chi
của NSX theo pháp luật quy định như đăng ký nghĩa vụ quân sự, tiễn đưa
thanh niên đi thực hiện nghĩa vụ quân sự, các khoản chi theo quy định của
pháp luật.

∗ Chi đầu tư phát triển.
Chi đầu tư phát triển chủ yếu là các khoản chi xây dựngn các công
trình kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội theo sự phân cấp của tỉnh. Các khoản
chi này thường chủ yếu được lấy từ nguồn ngân sách, từ sự đóng góp tự
nguyện của nhân dân và các tổ chức xã hội đối với từng dự án nhất định.
Sinh viên: Phạm Thành Vinh
47A

21

Lớp: Kế hoạch



Lớp: Kế hoạch


ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

CHUYÊN ĐỀ TỐT NGHIỆP

được đảm bảo từ NSNN. Hơn nữa xã là một bộ phận của bộ máy chính
quyền nhà nước ở cơ sỏ nên nó cũng phải được đảm bảo bởi một nguồn lực
vật chất. Nguồn để đảm bảo chính là NSX.
Hàng năm các khoản chi thừơng xuyên và chi cho đầu tư phát triển ở
địa phương rất tốn kém đòi hỏi một khối lượng tiền khổng lồ như chi cho
quản lý hành chính, lương bổng , các khoản chi mua sắm, sinh hoạt phí của
cán bộ xã…mà các khoản chi này đều được lấy từ NSX. Vì vậy có thể nói
nếu không có các khoản chi NSX thì bộ máy nhà nước ở cơ sở không thể tồn
tại và phát triển được.
Xã là cấp chính quyền cơ sở, trực tiếp giải quyết các mối quan hệ giữa
nhà nước với dân, mọi chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước, mọi
tâm tư nguyện vọng của người dân được thể hiện ở đây.
Thu NSX có vai trò cực kỳ quan trọng bởi vì nó quyết định đến khả
năng chi tiêu của xã. Căn cứ vào quá trình thu và số tiền thu được sẽ giúp
cho những người làm công tác quản lý biết được tình hình hoạt động sản
xuất kinh doanh vật chất và dịch vụ và các hoạt động khác. Từ đó những
người làm công tác quản lý ở cơ sở có thể kiểm tra giám sát và điều chỉnh
khi có sai phạm xảy ra theo đúng hướng và đúng luật, kích thích các hoạt
động này phát triển theo hướng tích cực.
Thu NSX sẽ giúp cân bằng giữa những người có nghĩa vụ nộp NSNN,
trợ giúp các đối tượng khi gặp khó khăn hay thuộc diện ưu đãi của nhà nước.
Sinh viên: Phạm Thành Vinh

Các khoản chi thăm hỏi và tặng quà những gia đình có công với cách
mạng, chi cứu tế xã hội cho cá nhân, gia đình gặp khó khăn, chi trợ cấp cho
Sinh viên: Phạm Thành Vinh
47A

24

Lớp: Kế hoạch


ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

CHUYÊN ĐỀ TỐT NGHIỆP

các gia đình thương binh…đã thể hiện rằng chi NSX đẫ góp phần đảm bảo
cho các chính sách xã hội được thực hiện tại địa bàn.
Thông qua các hoạt động chi NSX mà các cơ quan Đoàn thể, các cơ
quan Đảng mới có thể duy trì hoạt động của mình một cách ổn định đem lại
tính hiệu lực cho công tác quản lý Nhà nước ở cơ sở.
Trình độ dân trí của người dân ngày càng đựoc nâng cao. Có được kết
quả này có một phần đóng góp quan trọng của các khoản chi NSX cho các
hoạt động văn hoá, thông tin, thể dục thể thao. Hệ thống truyền hình , truyền
thanh ở xã cũng được xây dựng, sửa chữa và nâng cấp từ các khoản chi của
NSX nhằm mục đích mở mang văn hoá nâng cao nhận thức con người, xây
dựng nông thôn mới, loại trừ các hủ tục văn hoá phẩm đồ truỵ, các âm mưu,
hoạt động chống phá chính quyền của các đối tượng thù địch.
Qua hoạt động thu, chi NSX đã khẳng định vai trò cực kỳ quan trọng
của NSX đối với quá trình quản lý kinh tế xã hội của chính quyền Nhà nước
cấp cơ sở. Nếu NSX được quản lý tốt sẽ tạo ra ra động lực và những đièu
kiện tối quan trọng cho quá trình phát triển ngược lại khi NSX dược quản lý