Thường khi đứng trước một đề bài, các em rất lo lắng vì hiểu đề mà lại không thể mở
bài như thế nào cho hay. Đây là “bi kịch” chung của học sinh. Và khi đã không mở bài
được thì thời gian chết cứ trôi qua làm mất bao nhiêu là “vàng bạc”. Vậy thì cần làm gì
để giải quyết vấn đề này?

Rõ ràng không có gì mà không qua việc học và thực hành. Vậy thì những kiến thức bé
nhỏ của thầy sau đây sẽ giúp các em tốt hơn trong việc mở bài.

Trong bài viết này thầy đề cập đến việc mở bài trong Nghị luận văn học.

I. CÓ BAO NHIÊU CÁCH MỞ BÀI CHO MỘT ĐỀ VĂN

1.Cách 1: Mở bài TRỰC TIẾP. Mở bài trực tiếp là cách mở bài an toàn nhất, nhanh
nhất, tiết kiệm thời gian nhất. Cách này không đòi hỏi cao, tiết kiệm được thời gian. Tuy
nhiên hạn chế của nó là thiếu sắc sảo, thiếu ấn tượng. Nhưng thà như thế còn hơn là
cắn mấy cái bút mà vẫn chưa mở được bài đúng không. Sau đây là một số dạng mở
bài cần học tập.

Một là: giới thiệu tác giả, tác phẩm rồi dẫn vào vấn đề của đề bài. Ví dụ: Phân tích diễn
biến tâm trạng bà cụ Tứ trong tác phẩm “Vợ nhặt” của Kim Lân. Thầy dẫn như sau: Kim
Lân là nhà văn chuyên viết về truyện ngắn. Đề tài của ông thường gắn liền với hơi thở
ruộng đồng Bắc Bộ nơi những con người quê hương chân chất thật thà, coi trọng nghĩa
tình, rất nhân hậu và giàu yêu thương. “Vợ nhặt” là tác phẩm tiêu biểu của Kim Lân
được trích trong tập truyện “Con chó xấu xí”. Bằng tài năng nghệ thuật bậc thầy, nhất là
bậc thầy của miêu tả tâm lý. Kim Lân đã mang đến cho người đọc sự xúc động mãnh
liệt thông qua diễn biến tâm trạng nhân vật bà cụ Tứ.
Hai là: Đi thẳng vào vấn đề tâm trạng bà cụ Tứ. Ta dẫn như sau: Vốn có tiền thân là tiểu
thuyết Xóm ngụ cư, truyện ngắn Vợ nhặt kết tinh tài năng phân tích tâm lí đặc sắc của
Kim Lân, nhất là khi nhà văn thể hiện diễn biến tâm trạng của nhân vật bà cụ Tứ. (Mở



người. Trong những tháng năm đánh Mỹ gian khổ mà hào hùng của dân dộc Việt Nam,
bao người nghệ sĩ đã viết về vẻ đẹp của đất nước, đã mở đường đến với không gian


núi sông, con người đất mẹ. Và hôm nay đây đọc lại những vần thơ ấy ta không khỏi
xúc động bồi hồi. Đoạn thơ về Đất Nước của Nguyễn Khoa Điềm là một ví dụ điển hình
cho vẻ đẹp của đất nước và cũng là vẻ đẹp của tâm hồn dân tộc