TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỞ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
KHOA XÃ HỘI HỌC – CÔNG TÁC XÃ HỘI – ĐÔNG NAM Á

TÀI LIỆU HƯỚNG DẪN ÔN TẬP VÀ KIỂM TRA
MÔN: LOGIC HỌC

Mục đích
Tài liệu này nhằm hỗ trợ cho học viên hình thức giáo dục từ xa nắm vững nội dung ôn tập
và làm bài kiểm tra hết môn hiệu quả.
Tài liệu này cần được sử dụng cùng với tài liệu học tập của môn học và bài giảng của
giảng viên ôn tập tập trung theo chương trình đào tạo.
Nội dung hướng dẫn
Nội dung tài liệu này bao gồm các nội dung sau:
Phần 1: Các nội dung trọng tâm của môn học. Bao gồm các nội dung trọng tâm
của môn học được xác định dựa trên mục tiêu học tập, nghĩa là các kiến thức hoặc
kỹ năng cốt lõi mà người học cần có được khi hoàn thành môn học.
Phần 2: Cách thức ôn tập. Mô tả cách thức để hệ thống hóa kiến thức và luyện tập
kỹ năng để đạt được những nội dung trọng tâm.
Phần 3: Hướng dẫn làm bài kiểm tra. Mô tả hình thức kiểm tra và đề thi, hướng
dẫn cách làm bài và trình bày bài làm và lưu ý về những sai sót thường gặp, hoặc
những nỗ lực có thể được đánh giá cao trong bài làm.
Phần 4: Đề thi mẫu và đáp án. Cung cấp một đề thi mẫu và đáp án, có tính chất
minh hoạ nhằm giúp học viên hình dung yêu cầu kiểm tra và cách thức làm bài thi.

-1-


PHẦN 1. CÁC NỘI DUNG TRỌNG TÂM
Chương 1: Đại cương về logic học
Logic học là gì
Quá trình nhận thức

Quy luật đồng nhất
Quy luật phi mâu thuẫn
Quy luật triệt tam
Quy luật lý do đầy đủ
Chương 5: Suy luận
Suy luận là gì
Suy luận diễn dịch
Suy luận quy nạp
Tương tự

-3-


PHẦN 2. CÁCH THỨC ÔN TẬP
Chương 1: Đại cương về logic học
Logic học là gì
o Định nghĩa: logic học, tư duy; đối tượng và mục đích
Quá trình nhận thức
o Nhận thức cảm tính (Trực quan sinh động): Cảm giác, tri giác, biểu tượng
o Nhận thức lý tính (tư duy trừu tượng): Khái niệm, phán đoán, suy luận
o Đọc TLHT trang 2-4
Khái niệm về hình thức logic và quy luật logic, tính chân thực của tư tưởng và tính
đúng đắn về hình thức của lập luận
o Khái niệm về hình thức logic của tư tưởng; Khái niệm về quy luật logic của
tư duy; Tính chân thật của tư tưởng và tính đúng đắn của lập luận
o Đọc TLHT trang 5-8
Sự hình thành và phát triển của logic học
o Thời Cổ đại; Thời Trung – Cận đại; Thời Hiện đại
o Đọc TLHT trang 8-9
Phân loại logic học

o Bài tập trang 23-24
Mở rộng và thu hẹp khái niệm
o Đọc TLHT trang 24-25
Định nghĩa khái niệm
o Đọc TLHT trang 26-30
Phân chia khái niệm
o Đọc TLHT trang 30-34
Chương 3: Phán đoán
Phán đoán là gì
o Định nghĩa phán đoán
o Đọc TLHT trang 35
Cấu trúc của phán đoán
o Chủ từ, hệ từ, thuộc từ và lượng từ
o Đọc TLHT trang 35-36
Phán đoán và câu
o Đọc TLHT trang 36-37
Phân loại phán đoán
o Phán đoán đơn: phân theo chất, phân theo lượng, phân theo chất và lượng,
phân theo hình thái
o Phán đoán phức: phán đoán có từ nối
o Đọc TLHT trang 37-44
o Làm bài tập về phán đoán đơn và bài tập về lập bảng giá trị
Chuyển hoán phán đoán
-5-


o Đọc TLHT trang 44-45
Ngoại diên của chủ từ và thuộc từ trong phán đoán
o Ngoại diên của chủ từ và thuộc từ trong phán đoán A, I, E, O
o Đọc TLHT trang 45-47


o Suy luận diễn dịch trực tiếp
o Suy luận diễn dịch gián tiếp: tam đoạn luận đơn và tam đoạn luận phức
+ Tam đoạn luận nhất quyết đơn: các quy tắc và các loại hình của tam
đoạn luận nhất quyết đơn
+ Tam đoạn luận phức: tam đoạn luận có điều kiện và tam đoạn luận lựa
chọn
o Đọc TLHT trang 66-79
o Bài tập trang 85-87
Suy luận quy nạp
o Đọc TLHT trang 79-83
Tương tự
o Đọc TLHT trang 84-85

-7-


PHẦN 3. HƯỚNG DẪN LÀM BÀI KIỂM TRA
a. Hình thức kiểm tra và kết cấu đề
Bài kiểm tra tự luận gồm 2 phần: lý thuyết và bài tập
Lý thuyết: trải dài từ chương 1 đến chương 5. Phần lý thuyết được 2 điểm
Bài tập: tập trung ở chương 4 và chương 5 (8 điểm)
+ Chương 4: Quy luật đồng nhất; quy luật phi mâu thuẫn; quy luật triệt tam;
quy luật lý do đầy đủ. (4 điểm)
+ Chương 5: Tam đoạn luận nhất quyết đơn và tam đoạn luận có điều kiện
(4 điểm)
Lưu ý: Đây là môn khoa học nghiên cứu có hệ thống, nếu không nắm vững nội
dung chương 2 và chương 3 thì sẽ không làm bài tập ở chương 5, bởi vì tất cả các phần có
liên quan với nhau.
b. Hướng dẫn làm bài tự luận

HỌC KỲ…/20…-20…

LỚP:

HỆ ĐẠI HỌC: TỪ XA

Thời gian làm bài 60 phút (Sinh viên được sử dụng tài liệu)
A. LÝ THUYẾT (2 ĐIỂM)
Tư duy vi phạm quy luật lý do đầy đủ trong những trường hợp nào? Cho ví dụ
minh họa cho những trường hợp vi phạm.
B. BÀI TẬP (8 ĐIỂM)
Phần 1: Các tình huống (phát biểu) sau đây liên quan tới luật tư duy nào? Nếu có vi
phạm, hãy giải thích trên cơ sở nội dung các yêu cầu đã học. (4 điểm)
1. Bên cạnh chuyện phân biệt giàu nghèo, môn đăng hậu đối thì vấn đề hợp tuổi hợp
mạng hay không đã làm dang dở bao mối tình đẹp như thơ. Tuy nhiên, cũng có
nhiều cuộc hôn nhân xuôi chèo mát mái nhờ xem tông, xem tuổi kỹ lưỡng.
2.

, cả hai mẹ con đều goá chồng, người mẹ
thường căn dặn: “số hai mẹ con mình hẩm hiu rồi thì phải cố gắng cắn răng mà chịu
con ạ”. Một thời gian sau, bà mẹ đi bước nữa cô con dâu trách mẹ tại sao lại như
vậy thì bà mẹ trả lời “mẹ là mẹ dặn con thôi, chứ mẹ thì già rồi, răng lợi đâu nữa
mà cắn”.

Phần 2: Xem xét tính đúng sai của các tam đoạn luận sau. Nếu tam đoạn luận sai, chỉ
rõ quy tắc mà nó đã vi phạm, chứng minh bằng mô hình suy luận. (4 điểm)
3. Nếu trời mưa mà không mặc áo mưa thì đi đường sẽ bị ướt. Vì vậy, nếu trời không
mưa hoặc ta có mặc áo mưa thì đi đường sẽ không bị ướt.
4. Nước thì ở thể lỏng. Mà chất đựng trong bình này không phải là nước. Nên, chất
đựng trong bình này không ở thể lỏng .

vào bao bì cẩn thận, đem ra chợ bán được 10 xu. Ngày hôm sau tôi mua 2 quả táo, mang
ra chợ bán được 20 xu. Cứ như vậy tôi chăm chỉ làm việc… và đùng một cái, ông nội tôi
chết, để lại cho tôi một gia sản kếch sù và tôi trở nên giàu có.
B. BÀI TẬP (8 ĐIỂM)
Phần 1: Các tình huống (phát biểu) sau đây liên quan tới luật tư duy nào? Nếu có vi
phạm, hãy giải thích trên cơ sở nội dung các yêu cầu đã học. (4 điểm)
1. Tình huống trên vi phạm quy luật triệt tam. (1 điểm)
Phải thể hiện rõ giá trị logic của một tư tưởng khi trình bày về tư tưởng ấy: tư
tưởng đang lên án “chuyện phân biệt giàu nghèo, môn đăng hậu đối, vấn đề hợp
tuổi hợp mạng hay không” rồi sau đó lại cho rằng “nhiều cuộc hôn nhân xuôi chèo
mát mái nhờ xem tông, xem tuổi kỹ lưỡng”.
Tư tưởng của người ba phải hoặc do bị lợi ích cá nhân chi phối (1 điểm)
2. Tình huống trên vi phạm quy luật đồng nhất. (1 điểm)
Vi phạm qui luật đồng nhất do cố tình đánh tráo khái niệm, tư tưởng (ngụy biện):
“cắn răng: sự cam chịu ” và “răng lợi đâu nữa mà cắn: phần lợi trong răng miệng”.
Trong tiếng Việt có những từ đồng âm nhưng khác nghĩa. (1 điểm)
Phần 2: Xem xét tính đúng sai của các tam đoạn luận sau. Nếu tam đoạn luận sai, chỉ
rõ quy tắc mà nó đã vi phạm, chứng minh bằng mô hình suy luận. (4 điểm)
3. Nếu trời mưa mà không mặc áo mưa thì đi đường sẽ bị ướt. Vì vậy, nếu trời không
mưa hoặc ta có mặc áo mưa thì đi đường sẽ không bị ướt.
Đặt a: trời mưa
b: bị ướt
Sơ đồ: a → b
- 10 -


~a
~b
Công thức: [(a → b)∩ ~a] → ~b
- Kết luận: Trong phương thức phủ định ta có công thức: [(a → b)∩ ~b] → ~a (từ phủ