I.LỜI MỞ ĐẦU
Nhà nước và pháp luật là hai yếu tố cơ bản của kiến trúc thượng tầng và là hai
yếu tố không thể tách rời nhau.Pháp luật và nhà nước cùng có nguyên nhân ra
đời ,tồn tại và phát triển. Pháp luật chỉ có thể phát sinh và có sức mạnh hiệu lực
dựa trên nhà nước và nhà nước cũng không thể tồn tại nếu thiếu pháp luật.Pháp
luật có giá trị bắt buộc với mọi chủ thể,có phạm vi tác động rộng lớn,được triển
khai thực hiện rộng dãi,có hiệu quả ,là công cụ không thể thiếu của nhà
nước.Nhà nước chỉ có thể triển khai và phát huy hiệu lực trên cơ sở pháp luật. Ở
Việt Nam ,pháp luật giữ vai trò quan trọng đối với nhà nước.
II.NỘI DUNG
1.Cơ sở lí luận
Pháp luật là hệ thống quy tắc xử sự mang tính bắt buộc chung do nhà nước ban
hành hoặc thừa nhận nhằm điều chỉnh các quan hệ xã hội theo mục tiêu định
hướng cụ thể.Pháp luật mang tính quyền lực nhà nước ,do nhà nước ban hành
hoặc thừa nhận và đảm bảo thực hiện.Pháp luật mang tính bắt buộc chung,được
áp dụng cho số đông các loại chủ thể gắn liền với những điều kiện cụ thể,là
khuôn mẫu chuẩn mực pháp lí.Pháp luật có tính ý chí,là sản phẩm của ý thức
con người,thể hiện một cách chính thống ý chí của lực lượng cầm quyền bằng
con đường nhà nước.Pháp luật mang tính hệ thống,là hệ thống quy phạm có mối
liên hệ hữu cơ với nhau. Pháp luật Việt Nam cũng mang những đặc điểm trên và
thể hiện rõ nét ý chí của giai cấp công nhân và nhân dân lao động,có quan hệ
với đường lối,chính sách,chủ trương của Đảng Cộng sản Việt Nam…Chính vì
pháp luật có những đặc điểm như trên mà pháp luật giữ vai trò quan trọng đối
với nhà nước.
Nhà nước là bộ máy quyền lực đặc biệt,được tổ chức chặt chẽ để thực thi chủ
quyền quốc gia,tổ chức và quản lí xã hội bằng pháp luật,phục vụ lợi ích giai
cấp,lợi ích xã hội và thực thi cam kết quốc tế .Nhà nước ở Việt Nam hiện nay là
“Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là nhà nước pháp quyền xã hội


chủ nghĩa của nhân dân,do nhân dân,vì nhân dân.Tất cả quyền lực nhà nước


lập,cơ cấu gồm có các bộ và cơ quan ngang bộ,thành phần bao gồm Thủ
tướng,các Phó thủ tướng,các Bộ trưởng và các thành viên khác,nhiệm kì theo
nhiệm kì của Quốc hội.Nhiệm vụ quyền hạn là bảo đảm thi hành Hiến pháp và
pháp luật,trình dự án luật,pháp lệnh và các dự án khác trước Quốc hội và Ủy ban
thường vụ quốc hội;lãnh đạo các bộ,cơ quan ngang bộ,cơ quan trực thuộc Chính
phủ,Ủy ban nhân dân các cấp,kiện toàn bộ máy nhà nước từ trung ương đến địa
phương;củng cố,tăng cường quốc phòng…Pháp luật còn có những quy định về
mối quan hệ của Chính phủ với các cơ quan nhà nước khác như Quốc hội,Chủ
tịch nước,Mặt trận tổ quốc Việt Nam…Ngoài ra,pháp luật còn có quy định cụ
thể về nhiệm vụ,quyền hạn của Thủ tướng Chính phủ,các bộ,cơ quan ngang
bộ,Bộ trưởng,Thủ trưởng cơ quan ngang bộ…
Như vậy,những quy định của pháp luật đã giữ vai trò quan trọng làm cho các cơ
quan nhà nước có trình tự thành lập chặt chẽ,cơ cấu tổ chức hợp lí và hoạt động
một cách có hiệu quả.Nếu nhà nước không tổ chức trên cơ sở pháp luật sẽ dẫn
đến sự chồng chéo,không thống nhất,không khoa học , không phát huy được sức
mạnh của mỗi cơ quan và sức mạnh tổng hợp của bộ máy nhà nước.Pháp luật là
cơ sở pháp lí để xây dựng nhà nước Việt Nam-nhà nước pháp quyền xã hội chủ
nghĩa của nhân dân,do nhân dân,vì nhân dân.
Pháp luật còn là phương tiện để giới hạn ,kiểm soát quyền lực nhà nước.Dựa vào
những quy định cụ thể của pháp luật có thể xác định được những hoạt động của
các cơ quan nhà nước và nhân viên nhà nước là có vượt quá thẩm quyền hay
không,đã hoàn thành chức năng,nhiệm vụ hay chưa…Từ đó đảm bảo hiệu quả
hoạt động của bộ máy nhà nước.Nhà nước ban hành ra pháp luật nhưng pháp
luật cũng có giá trị ràng buộc với nhà nước:trình tự thành lập,cơ cấu tổ
chức,nhiệm vụ quyền hạn đều phải tuân thủ theo pháp luật,không được tùy
tiện,lộng quyền.
2.2.Pháp luật là công cụ hiệu quả nhất để nhà nước quản lí xã hội.
Pháp luật là phương tiện để cụ thể hóa các đường lối,chính sách,mục tiêu,kế
hoạch của nhà nước,giúp nhà nước tổ chức,điều hành,quản lí các lĩnh vực hoạt

làm gì,phải làm gì,làm như thế nào)và có những biệm pháp trừng phạt,răn đe với

4


chủ thể vi phạm,từ đó giúp nhà nước giữ vững an ninh chính trị,trật tự,an toàn
xã hội.
Pháp luật là phương tiện để nhà nước quy định các quyền cho nhân dân,xác định
địa vị pháp lí cho các tổ chức xã hội tại chương V,Hiến pháp năm 1992, Luật
đảm bảo quyền tự do thân thể và quyền bất khả xâm phạm đối với nhà ở,đồ
vật,thư tín của nhân dân….Pháp luật còn góp phần giải quyết tranh chấp,mâu
thuẫn,điều hòa lợi ích giữa các chủ thể.Pháp luật nước ta thừa nhận các quyền tự
do dân chủ cho công dân (như quyền bầu cử,quyền ứng cử,quyền tự do đi
lại,quyền học tập…)trong các lĩnh vực khác nhau của đời sống theo xu hướng
ngày càng rộng dãi hơn,đồng thời quy định các biệm pháp bảo đảm thực hiện
các quyền đó và các biệm pháp trừng trị những chủ thể có hành vi xâm hại tới
các quyền đó.Pháp luật nước ta giúp nền dân chủ được thiết lập,củng cố,mở
rộng từ đó nâng cao sự ủng hộ của nhân dân đối với nhà nước .
2.3.Pháp luật tạo môi trường pháp lí thuận lợi để nhà nước Việt Nam mở rộng
các mối quan hệ quốc tế.
Thông qua việc thừa nhận các tập quán quốc tế,quy định trình tự,thủ tục kí
kết,phê chuẩn ,gia nhập điều ước quốc tế,quy định trình tự,thủ tục thiết lập quan
hệ ngoại giao với các nước khác và nội luật hóa các quy định của luật quốc
tế.Pháp luật đã tạo điều kiện thuận lợi để nhà nước Việt Nam thiết lập quan hệ
ngoại giao,mở rộng quan hệ quốc tế.Ví dụ về Luật ký kết,gia nhập và thực hiện
điều ước quốc tế năm 2005 có quy định về đề xuất đàm phán kí,thẩm định,ủy
quyền,đàm phán,ký, phê chuẩn,phê duyệt điều ước quốc tế…cùng với các điều
khoản khác đã tạo điều kiện pháp lí thuận lợi để nhà nước Việt nam mở rộng các
mối quan hệ quốc tế.Nhờ đó, đến 2007 nhà nước Việt Nam là thành viên của 63
tổ chức quốc tế,có quan hệ với hơn 650 tổ chức phi chính phủ trên thế giới và đã


6


DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1.Giáo trình lí luận nhà nước và pháp luật,nhà xuất bản công an nhân dân,Hà
Nội-2010.
2.Giáo trình lí luận chung về nhà nước và pháp luật,nhà xuất bản Đại học quốc
gia Hà Nội-2005.
3.Hướng dẫn ôn tập môn học Lý luận nhà nước và pháp luật,nhà xuất bản tư
pháp-2010.
4.Những mối liên hệ cơ bản của pháp luật,đề tài khoa học của TS Nguyễn Minh
Đoan.
5.Hiến pháp nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1992 sửa đổi,bổ
sung 2001.
6.Luật tổ chức chính phủ năm 2001.
7.Luật di sản văn hóa.
8.Luật hình sự năm 1999,sửa đổi,bổ sung 2009.
9.Luật kí kết ra nhập và thực hiện điều ước quốc tế năm 2005.
10.Các website:
.
.

7


8