Qu n lý và tái s d ng ch t th i h u c

M CL C
Trang
i
iii
v

M cL c
Danh Sách B ng
Danh Sách Hình
Ch ng 1 Gi i thi u
1.1. Nhu c u c a vi c tái s d ng ch t th i h u c
các n c đang phát tri n
1.2. M c tiêu và gi i h n c a vi c tái s d ng ch t th i h u c
1.3. Các bi n pháp t ng h p
1.4. Tính kh thi và s ch p nh n c a xã h i đ i v i vi c tái s d ng ch t th i

1
1
2
4
8

Ch
2.1.
2.2.
2.3.
2.4.
2.5


29
32
43
44
51
51

Ch
4.1.
4.2.
4.3.
4.4.
4.5.
4.6.

ng IV S n xu t khí sinh h c (Biogas)
M c đích, l i ích và gi i h n c a công ngh s n xu t khí sinh h c
Các ph n ng sinh hóa c a quá trình lên men y m khí
Các nhân t môi tr ng nh h ng đ n quá trình lên men y m khí
Các lo i h m
N ng su t sinh khí c a các nguyên li u
S d ng các s n ph m c a h m Biogas

55
55
58
60
66
76
79

22

83
83
85
87
91
96
97
98
98
99
100
100
102


Qu n lý và tái s d ng ch t th i h u c

6.6. Nuôi cá b ng phân gia súc, compost
6.7. S d ng s n ph m
6.8. Khía c nh xã h i c a v n đ s d ng n
Ch
7.1.
7.2.
7.3.
7.4.
7.5.
7.6
7.7.

119
119
123
132
133

Ch ng IX Qui ho ch và t ch c vi c tái s d ng ch t th i h u c
9.1. Qui Ho ch
9.2. Các y u t đ ch n gi i pháp k thu t thích h p

138
138
141

Tài Li u Tham Kh o Chính

145

ii


Qu n lý và tái s d ng ch t th i h u c

CH

NG I

GI I THI U
1.1 Nhu c u c a vi c tái s d ng ch t th i


tri n c a mình). Theo các s li u Thái Lan đ xây d ng h th ng c ng rãnh thu gom
n c th i ph c v cho 6 tri u dân Bangkok t n kho ng 500 tri u đô la M , xây d ng
5 h th ng x lý n c th i ph c v cho c ng đ ng 2,5 tri u ng i Bangkok t n
kho ng 800 tri u đô la M . ây là s ti n t ng đ i l n trong đi u ki n kinh t n c
ta hi n nay.
H n n a nhu c u v n ng l ng c ng t ng lên do s t ng dân s và s n xu t công
nghi p. M c d u hi n nay chúng ta có th đáp ng đ c nhu c u v n ng l ng b ng
các nhiên li u hoá th ch (d u ho , than đá) hay n ng l ng h t nhân. Tuy nhiên, tr
l ng c a các nhiên li u hoá th ch có gi i h n, và n ng l ng h t nhân đang b c t
gi m t i m t s n c do nguy c gây tác h i cho môi tr ng quá cao. Thêm vào đó,
v i đi u ki n đ a hình nhi u kênh r ch và m t đ dân s th p các vùng nông thôn
BSCL c a n c ta vi c phát tri n m ng l i đi n đ ph c v cho nhu c u sinh ho t
c a nhân dân r t t n kém. Trong khi đó, nh ng ch t th i h u c nh phân ng i, n c
th i, phân gia súc, các ph ph ph m cây tr ng ch a n ng l ng có th thu l i đ c
qua quá trình bi n đ i lý, hoá ho c sinh h c hay k t h p c a nh ng quá trình này.
Thiêu hu hay nhi t phân bùn c ng rãnh là nh ng bi n pháp lý h c và hoá h c đ thu
1


Qu n lý và tái s d ng ch t th i h u c

h i n ng l ng trong các ch t th i này. Tuy nhiên, bi n pháp kinh t nh t đ thu h i
n ng l ng trong các ch t th i là bi n pháp sinh h c. N ng l ng này có th ph c v
đ n u n, th p sáng hay ch y máy phát đi n ph c v cho các nhu c u c a nông trang.
Do nh ng lý do trên, chúng ta c n tìm ra nh ng bi n pháp đ qu n lý, tái s d ng ch t
th i h u c đ v a có th b o v môi tr ng v a có th thu h i l y các giá tr c a
nguyên li u còn sót l i trong ch t th i. Các bi n pháp này có th đem l i l i nhu n cho
cá nhân hay t ch c th c hi n, do đó, s khuy n khích h thu gom và qu n lý ch t th i
m t cách h p v sinh.
Giáo trình này trình bày các bi n pháp qu n lý và tái s d ng ch t th i c a con ng i

Biogas, m t s n ph m c a quá trình phân h y y m khí các ch t h u c , đ c xem là
m t ngu n n ng l ng t i ch thay th cho d u h a, c i... Quá trình phân h y y m khí
là quá trình phân h y ch t h u c b i các vi sinh v t y m khí di n ra trong đi u ki n
không có oxy. Biogas là m t h n h p khí bao g m CH4 (kho ng 70%), CO2 (kho ng
30%) và m t ít NH3, H2S và các ch t khí khác. N ng l ng c a Biogas ch y u là t
khí methane (CH4). Methane có nhi t tr là 1012 BTU/ft3 (ho c 9.005 kcal/m3)
15,5oC và 1 atm. Do đó, nhi t tr c a Biogas kho ng 500 - 700 BTU/ft3 (4.450 - 6.230
kcal/m3).
i v i h m Biogas lo i nh (1 – 5 m3) l p đ t cho các h gia đình đ x lý ch t th i
sinh ho t hay phân gia súc, Biogas đ c s d ng đ đun n u, th p sáng và s i m.
i v i h m Biogas lo i l n dùng đ x lý n c th i công nghi p ho c c a các tr i
ch n nuôi l n, Biogas đ c s d ng đ đun n c cho các n i h i, ho c ch y các đ ng
c đ t trong.
Ch t th i c a h m Biogas giàu ch t dinh d ng là m t ngu n phân bón có giá tr .
N c th i đ c dùng đ nuôi t o ho c phiêu sinh đ ng v t (Moina) đ làm th c n cho
cá ho c bón th ng xu ng ao cá. Ch t th i r n đ c ph i khô r i r i trên đ ng ru ng,
ho c bón cho ao cá. Tuy nhiên, d ng ch t th i này v n còn kh n ng gây tác h i cho
môi tr ng, cho nên c n ph i đ c ph i trong m t th i gian đ dài hay phân
compost tr c khi s d ng.
1.2.3 S n xu t th y s n
nh ng vùng nhi t đ i ch t th i h u c đ
thông qua 3 ho t đ ng chính sau:

c tái s d ng trong s n xu t th y s n

• S n xu t t o.
• S n xu t th y sinh th c v t (Bèo, L c bình…).
• Nuôi cá
Thông th ng t o đ c s n xu t nh ng ao mà ta có th ki m soát đ cho t c đ
quang h p di n ra nhanh chóng, nh m thu đ c n ng su t t o cao. M c d u t o thu

L ai 3
Kho ng cách v phía h l u

Hình 1.2 Ba ki u suy gi m DO

các ngu n n

c ti p nh n n

c th i

1.3 Các bi n pháp t ng h p
Tùy theo đi u ki n c a t ng đ a ph ng mà các bi n pháp trên có th s d ng riêng l
ho c k t h p v i nhau.
t i u hóa vi c s d ng các ngu n tài nguyên c n tìm ra
m t bi n pháp t ng h p đ tái quay vòng ch t th i; trong đó ch t th i c a quá trình này
s là ngu n nguyên li u cho quá trình khác. Trong h th ng liên hoàn này, ch t th i
c a ng i, gia súc và ph ph m nông nghi p đ c dùng đ s n xu t l ng th c, ch t
đ t và phân bón. Các quá trình bi n đ i đ c k t h p và cân đ i đ gi m thi u vi c s
d ng các ngu n nguyên li u và n ng l ng bên ngoài chu trình. Các thu n l i c a h
th ng liên hoàn bao g m:
• T ng hi u qu vi c s d ng tài nguyên
•

t n ng su t t i đa

• Kéo dài đ

c th i gian thu ho ch do đa d ng hoá s n ph m


cá đ c s d ng đ ni nh ng sinh v t cao c p h n (k c con ng i).
Cây tr ng
Ch t th i
h uc

phân
compost
Ao cá

(a)

Biogas
Cây tr ng
Ch t th i
h uc

Ch t th i c a
h m

H m
Biogas

Ao cá

(b)

Ch t th i
h uc

Ao bèo


(e)

Chất thải
hữu cơ

Ng

Ao phân hủy
Ao cá

Cá

Ao nuôi
tôm

Người

(f)
Hình 1.3. Các ki u k t h p tái s d ng ch t th i h u c

Các h th ng liên hồn này đã đ c th nghi m và đ a vào áp d ng nh ng qui mơ
nh và l n các n c phát tri n và đang phát tri n. Vi t Nam đây là các mơ hình
VAC, VACB đang đ c ph bi n g n đây, tuy nhiên ng i ta chú tr ng h n trong v n
5


Qu n lý và tái s d ng ch t th i h u c

đ tái s d ng ch t th i h u c đ là gi m b t nhu c u đ u vào c a mô hình. Vài ví d


G ch
Tro tr ng ch a Silic

Nhà máy
trích d u

Cám

D u cám

Cám đã
trích d u

Nông tr i (Kirikan)

Th Tr

Hình 1.4. S đ s n xu t và tái s d ng ch t th i
c a nhà máy xay sát Kamol Kij Co
• Nông tr i Maya

Philippines

6

ng


Qu n lý và tái s d ng ch t th i h u c

Th tr

ng
Tr i v t

Ch t th i

Heo ch t

Th t
Tr ng

Th tr

ng

Ao cá

Ch t th i h m

N

c
Lúa

Tr ng tr t
Rau màu
Th tr

Xay


S công nhân

332 ng

H th ng đ

231 km

ng

G n 2.024 km

Hàng rào
H th ng kênh d n n
H th ng thoát n
V l
L

853 km

c

666 km

c

489 mm

ng trung bình hàng n m


Di n tích s d ng cho h th ng làm s ch n

c th i

H th ng l c qua đ t

4.281 ha

Cánh đ ng l c

1.643 ha

H th ng ao x lý

1.499 ha

Di n tích s d ng đ l ng c n

60 ha

Gia súc
L

ng trâu, bò có đ n 30/6/1997

15.651 con

L


1.4 Tính kh thi và s ch p nh n c a xã h i đ i v i vi c tái s d ng ch t th i
Tính kh thi c a vi c tái s d ng ch t th i không ch ph thu c vào v n đ k thu t mà
còn ph thu c vào các y u t xã h i, v n hóa, s c kho c ng đ ng và s quan tâm c a
gi i lãnh đ o. M c d u vi c tái s d ng ch t th i đã ng d ng thành công nhi u
n c nh ng còn nhi u ng i v n thi u hi u bi t và b qua các ích l i c a vi c tái s
d ng ch t th i.
Vì phân ng i và gia súc ch a m t s vi khu n gây b nh, vi c s d ng các lo i ch t
th i này trong qui trình tái s d ng ch t th i ph i c n th n. S ng h c a các c quan
nhà n c v đào t o, qu n lý, v n hành... là m t y u t quan tr ng cho s thành công.
8


Qu n lý và tái s d ng ch t th i h u c

S ch p nh n c a xã h i c ng là m t y u t tiên quy t. Do đó, chúng ta ph i t o đ
ý th c và s hi u bi t cho qu n chúng v các ch ng trình tái s d ng ch t th i.

c

Theo th ng kê Nam California (Stone, 1976) thì đ i v i vi c tái s d ng n c th i
cho vi c t i cây công viên, sân golf, d i nhà c u ho c làm h c nh mà nh ng ng i
th h ng ít ph i ti p xúc v i nó thì đ c ch p nh n r ng rãi. Nh ng đ i v i vi c s
d ng nó cho vi c gi i trí nh b i thuy n ho c t m gi t... mà c th con ng i ph i ti p
xúc tr c ti p v i nó v i m t t n s cao thì ít đ c ch p nh n.
Khi l p đ án tái s d ng ch t th i h u c không nên ch nh m vào vi c s n xu t th c
ph m hay n ng l ng. Hi u qu kinh t , nh ng l i ích v c i thi n môi tr ng và s c
kh e c ng đ ng nên xem xét đ n trong quá trình tính toán.

9



Feachem và c ng tác viên (1983) cho r ng l ng phân c a m i đ u ng i châu Âu
và B c M t 100 - 200g (tr ng l ng t i) trong m t ngày, trong khi các n c
đang phát tri n là 130 - 520g cho m t đ u ng i m i ngày. M i ngày m t ng i l n
th i ra 1 - 1,3L n c ti u tùy thu c vào l ng n c h u ng và khí h u.
L ng n c trong phân chi m 70 - 85%. T s C/N c a phân ng i (Các bon/Ni t )
kho ng 6 - 10, th p h n t s C/N thích h p cho quá trình x lý sinh h c là 20 - 30.
Nh v y, n u chúng ta áp d ng các bi n pháp nh
phân compost hay lên men y m
khí ph i có m t ngu n ch t th i khác có hàm l ng các bon cao đ đi u ch nh t l
C/N v m c thích h p. L ng phân c a m t ng i/ngày có t 25 - 30 g BOD5 (nhu
c u oxy sinh h c trong 5 ngày nhi t đ 20oC).
Th ng thì phân ng i đ c x lý t i ch b ng h xí hay h m c u t ho i và tùy theo
th tích c a h m c u mà c 1 - 5 n m m t l n phân nhà c u đ c rút ra và th i ra n i
qui đ nh (sau khi đã đ c x lý thêm). Phân l y t nhà c u ra có hàm l ng ch t r n
và ch t h u c cao, nhi u cát và ch t nh n có kh n ng t o b t khi b khu y tr n, kh
n ng l ng th p. Phân h m c u có màu nâu hay đen th ng có mùi r t hôi th i.
Thành ph n phân nhà c u c ng thay đ i theo đ a ph ng nó tùy thu c vào s ng i s
d ng, t p quán n u n ng và s d ng n c, th tích h m c u và thi t k , đi u ki n khí
h u, th i gian gi a các l n rút h m và vi c s d ng các máy nghi n th c n th a. Th i
gian l u n c trong h m c u (HRT) càng lâu thì hi u qu c a vi c phân h y các ch t
h u c càng cao, và t l các m m b nh b tiêu di t ho c vô hi u hóa càng cao.

10


Qu n lý và tái s d ng ch t th i h u c

Theo các s li u ghi nh n c a Brandes (1978), đ i v i c dân Canada, l ng phân
h m c u tích t trong h m t ho i là 200L/ng i*n m;

BOD5/ng i *ngày

i

N c ti u
1,0 ÷ 1,31kg
50 ÷ 70g
93 ÷ 96%
65 ÷ 85
15 ÷ 19%
2,5 ÷ 5%
3 ÷ 4,5%
11 ÷ 17%
1
10g

Theo Gotaas (1956) và Feachem et al (1983)
2.1.2 N

c th i

nh ng thành ph c a các n c phát tri n và m t s thành ph c a các n c đang
phát tri n ng i ta xây d ng h th ng c ng rãnh đ d n các n c th i gia d ng đ n
khu x lý t p trung. N c th i này bao g m phân, n c ti u ng i, n c nhà c u, t m
gi t và đ c pha loãng tùy thu c vào l ng n c s d ng c a m t đ u ng i. Theo
White (1977), đ i v i c dân nông thôn không có n c máy m i đ u ng i hàng ngày
tiêu th t vài lít t i 25L n c.
i v i các h gia đình có m t vòi n c thì m i đ u
ng i tiêu th t 15 - 90L và có nhi u vòi n c thì kho ng 30 - 300L m i ngày.
V i l ng n c tiêu th ít h n 100L ngày cho 1 đ u ng i thì hàm l ng ch t r n

25.000 ÷ 32.000
18.000 ÷ 24.000
50 ÷ 70% c a TSS
4.000 ÷ 12.000
8.000 ÷ 15.000
3.500 ÷ 7.500
800 ÷ 1.200

Bangkok, Thailand (c)
7÷8
5.000 ÷ 25.400
3.300 ÷ 19.300
3.700 ÷ 24.100
3.000 ÷ 18.000
800 ÷ 4.000
5.000 ÷ 32.000
250 ÷ 3400
-

106 ÷ 107
0,2 ÷ 0,5

106 ÷ 108
105 ÷ 107
103 ÷ 104
-

T ng Coliform, cá th /100 ml
Fecal Coliform, cá th /100 ml
Bacteriophages, cá th /100 ml

350

các n i không có h th ng ng rãnh và khu x
đ x lý n c th i, th i gian t n tr (HRT) c a n
(có n i HRT ch còn l i kho ng 1 ngày đ lo i b
t các h m c u này có mùi hôi, ch a nhi u ch t h
vi khu n đ ng ru t.

N ng đ
Trung bình
220
500
15
25
40
8
720
220

Th p
110
250
8
12
20
4
350
100

lý t p trung, h m c u đ c k t h p

giá tr BOD5 c a các ch t th i này.
B ng 2.4

c tính ch t th i r n
Bang Kok
Thai Land
(a)
39,2
13,6
1,9
1,1
4,8
14,5
3
21,9
0,28

Calcutta
India
(b)
36
3
1
1
4
1
50
4
-


Th y tinh
8
9,1
V is i
2
2,4
Nh a và cao su
3,5
1,1
Các lo i không đ t
4
21,9
đ c
3,1
15,5
Các lo i khác đ t đ c
0,16
0,18 ÷ 0,48
Tr ng l ng riêng
(kg/L)
(a) & (d) tính theo % tr ng l ng (b) tính theo % tr ng l ng khô (c) tính theo %
tr ng l ng t i. Trích t nhi u ngu n (theo Chongrak Polprasert, 1989)
B ng 2.5 L ng dinh d ng (kg/n m) hàng n m trong ch t th i gia súc
(Tính theo tr ng l ng trung bình và đ n v tr ng l ng [AU])
Ch t
dd

Kí
hi u


24
14

13

Heo
55k 1A
g
U
8
71
3
31
2
18

Gà đ
2kg 1A
U
0.7 181
0.6 141
64
0.3

C u
50k 1A
g
U
8
78

0.45 ÷ 0.68
0.9
0.0044lb/lb/day
0.0044lb/lb/day
0.16
0.023
0.011 ÷ 0.065
0.36

Bò th t
Bò s a
Heo
Gà th t
Gà đ (b)
C u
Gà tây
6.8
1.59
Vt
Ng a (b)
(a) k c phân và n c ti u
(b) Phân c a gà đ và ng a th ng b l n v i v t li u lót chu ng
Theo Lohani & Rjagopal, 1981

Trong quá trình l u tr các lo i ch t th i này cho các ng d ng v sau, m t ph n l n
đ m d i d ng NH3 có th th t thoát do quá trình bay h i.
B ng 2.7 So sánh thành ph n d
Phân
m đ (%)
Ng i

Ph t pho (%)
3-5,4
1,11
1,25
1,87
1,87
5,92
5,74
2,5-4,5

Ka li (%)
1,0-2,5
0,56
1,38
1,25
1,25
3,27
3,23
3,0-4,5

c th i c a các nhà máy ch bi n nông s n

Thành ph n, hàm l ng các ch t ô nhi m trong n c th i c a các nhà máy ch bi n
nông s n bi n đ ng r t l n tùy theo s n ph m, qui trình công ngh ...
qu n lý và
đ a vào tái s d ng ch t th i c a các nhà máy này, chúng ta ph i theo dõi ghi nh n
th c t s l ng, đ c tính n c và ch t th i t ng khâu trong qui trình s n xu t. c
tính tiêu bi u c a n c th i c a m t s nhà máy ch bi n nông s n có th tham kh o
thêm trong Organic Waste Recycling (Chongrak Polprasert,1989) hay Industrial
Wastewater (Nemerow, 1968).

D

K th p

55,2
26,5
10,5
46,3

6,0
2,9
3,7
9,6

-

62,0
29,8
15,7
60,8

44,8
102,8
83,5

2,1
2,2
0,6

2,1

2.3.2 S n xu t d u c
D u c là m t lo i d u th c v t, nó đ
làm th c ph m cho ng i.

c trích t ph n c m c a trái c d u và s d ng

Quá trình ly trích d u c có th tóm t t nh sau:
Ng i ta cho nguyên bu ng c d u vào m t bu ng kín đ ti t trùng nhi t đ 140oC
và áp su t 2,5-3,5kg/cm2 trong vòng 50-75 phút. M c đích c a quá trình ti t trùng là
vô hi u hoá các enzyme phân hu d u thành các acid béo t do và làm cho các trái c
r i kh i cu ng. Sau đó nó đ c cho vào máy đ p có d ng tr ng quay đ tách các trái
c ra kh i bu ng. Trái c đ c chuy n sang nghi n đ tr thành h n h p d u đ ng
nh t, sau đó chuy n sang máy ép đ trích l y d u thô, trong quá trình này qu h ch
không b v . Qu h ch đ c đ a đi tách nhân đ bán.
D u thô trích đ c trên ch a d u, n c và ch t r n đ c cho qua sàng rung đ tách
ch t r n, trong quá trình này ng i ta th ng cho h i n c nóng vào. Sau đó ng i ta
dùng b l ng đ tách riêng d u n i trên và d u n ng l ng bên d i. Ph n d u n i
phía trên s đ c tinh ch b ng máy s y chân không tr c khi b m vào b n tr . Ph n
d u n ng bên d i s đ c l c n c, tách cát và hoàn l u tr l i b l ng. Ph n bùn s
đ c đ a sang b y d u, t i đây d u đ c thu h i b ng cách cho h i n c nóng vào,
sau đó bùn đ c th i vào h th ng x lý ch t th i.
C khoai mì
15 V khoai, cát
Tách cát khô

Phân bón


Qu n lý và tái s d ng ch t th i h u c


c th i do ng ng t h i n c kh trùng và n c r a sàn phòng khu v c này
c r a sàn phòng khu v c ép
c làm ngu i h i n c các n i h i
c r a sàn phòng khu v c s n xu t d u
c th i t các công đo n s n xu t d u
c th i t công đo n tuy n n i thu h i d u.

T ng l u l ng n c th i trên m t đ n v nguyên li u là 2,39 – 4,60 m3/ t n bu ng c
t i đ a vào s n xu t ( t n su t 90%). Tính ch t c a n c th i c a m t s nhà máy
đ c trình bày trong b ng 2.8.

18


Qu n lý và tái s d ng ch t th i h u c

B ng 2.9 Tính ch t n
Nhà máy
Nhà máy
A
Malaysia

Nhà máy
A
Malaysia

Nhà máy
C
Thailand


0,53
6000
1250
42
trùng, ép
H nh p
28500
14000
0,49
23000
10000
163
Phòng
45000
16800
0,37
31000
20000
230
tinh ch
d u
Lò
h i,
2800
1600
0,57
2180
680
28
kh trùng,


T ng N

D u

pH

Nhi t đ

490

18500

4,0 – 4,3

46 – 77

14,5
60

800
1100

4,7 – 4,9
4,3 – 4,7

30 – 65
32 – 77

265


15

180

5,6 – 7,1

31 - 33


Qu n lý và tái s d ng ch t th i h u c

2.3.3 N

c th i nhà máy s n xu t đ

ng mía

Nhà máy s n xu t đ ng mía s d ng m t l ng n c l n đ r a mía, n p vào n i
h i, làm ngu i h i n c, và các công tác linh tinh khác. Tính ch t c a n c th i c a
m t nhà máy đ ng đ c bi u di n trong b ng sau.
B ng 2.10

c đi m c a n

c th i c a m t nhà máy s n xu t đ

Tính ch t
Kho ng bi n thiên
pH

Pakistan

T n su t 90%
9,7
490
103000
6100
4500
3500
-----

c th i nhà máy bia

Theo Lovan và Foree (1971) n c th i nhà máy bia ch a nhi u ch t th i h u c hoà
tan, ch a ít ch t dinh d ng, pH th p và nhi t đ cao. N ng đ COD bi n thiên t
6000 mg/L đ n 24000 mg/L. T l BOD5 :COD bi n thiên t 0,2 đ n 0,9. Tính ch t
c a n c th i m t nhà máy bia Thái Lan đ c trình bày trong b ng sau:
B ng 2.11 Tính ch t n

c th i c a m t nhà máy bia

Tính ch t
BOD5 , mg/L
COD, mg/L
T ng ch t r n, mg/L
Ch t r n l l ng, mg/L
pH
ki m, mg/L theo CaCO3
Theo Lovan và Foree, 1971
2.3.5 N

COD, mg/L
L u l ng L/1000kg th tr ng
Theo Chongrak Polprasert, 1989

c th i c a nhà máy gi t m gia súc
M c th p
360 – 1880
489 – 1450
36 – 510
88 – 440
190 – 5690
6,5 – 8,4
---------

2.4 S ô nhi m gây ra b i ch t th i c a ng

i và các lo i n

M c cao
900 – 2600
600 – 1800
200 – 500
6,8
2000 – 4900
1690 - 7920

c th i khác

Do ch t th i c a ng i và gia súc là ch t th i h u c do đó khi th i vào ao h , sông
r ch nó s làm th c n cho vi sinh v t d d ng. Vi sinh v t d d ng này phân h y

C5H7O2N + 5O2 å 5CO2 + NH3 + 2H2O + n ng l

trong đó CO2 và NH3 là ch t dinh d

ng

ng đ i v i các loài t o.

21

(2.5)


Qu n lý và tái s d ng ch t th i h u c

Trong đi u ki n ánh sáng thích h p, quá trình quang h p c a t o di n ra nh sau:
NH3 + 7,62CO2 + 2.53H2O → C7,62H8,06O2,53N + 7,62O2

(2.6)

(tb t o m i)
i v i các ngu n n c t nhiên nh n m t l ng ch t h u c th p thì l ng oxy s n
sinh ph ng trình (2.6) s đáp ng cho ho t đ ng c a vi khu n ph ng trình (2.1),
và chu trình ho t đ ng c ti p di n. Chu trình này g i là "c ng sinh t o và vi khu n",
đây là m t chu trình t nhiên và các ho t đ ng c a t o và vi khu n tr ng thái cân
b ng đ ng (xem hình 5.3). M t l ng t o và vi khu n s làm m i cho nguyên sinh
đ ng v t ho c các lo i cá nh và nh ng loài này s làm m i cho cá l n và cu i cùng
tr thành th c n cho con ng i.
Vi c th i các ch t th i ch a đ c x lý vào ngu n n c s gây nên s m t cân b ng v
m t sinh h c. Khi l ng ch t th i h u c lên cao thì vi khu n c n nhi u oxy h n cho

nh ng tiêu chu n riêng đ ki m tra kh ng ch .

22


Qu n lý và tái s d ng ch t th i h u c

B ng 2.13 S l

ng 1 s vi sinh v t gây b nh trong phân và n
(c a m t c ng đ ng 50,000 dân nhi t đ i).

Vi sinh v t gây b nh

Vi rút
Enteroviruses
Vi khu n
E.Coli (e)
Salmonella spp
Shigella spp
Vibrio Cholerae
Protozoa
Entamoeba histolyca
Ký sinh trùng
Ascaris lambricoides
Hook worm
Schistosoma mansoni
Taenia saginata
Trichuris trichiara


5.000

?
7
7
1

108
106
106
106

1010
108
108
108

?
3.5 x 1011
3,5 x 1011
5 x 1010

?
7.000
7.000
1.000

30

15 x 104


600
32
1
10
120

? Không có s li u chính xác
a. T l nhi m nh ng ch a có tri u ch ng b nh
b. Nh ng VSV d i đây có kh n ng t n t i ngoài c th ch khác nhau. M t
vài loài ch t nhanh chóng ngay sau khi th i ra. L ng VSV trong n c c ng
rãnh đ c tính toán d a trên c s m i ng i s d ng 100L n c/ngày và 90%
l ng VSV trong phân đã b vô hi u hóa sau vài phút k t lúc phân đ c th i
ra ngoài.
c. Gi s r ng TB m i ngày m t ng i th i ra 100g phân.
d. Tính luôn polio, echo và coxsackieviruses
e. T ng các lo i E. Coli
f. S l ng tr ng ký sinh th i ra.
g. Ancyclostoma duodenale và Necator americanes
Theo Chongrak Polprasert, 1989

B ng 2.14 Các vi sinh v t gây b nh có trong phân ng
Vi sinh v t
Vi khu n

B nh

Cách lây truy n

23