Sinh viên: nguyễn đắc nghĩa
Lớp: D-KHCT-4A

Vai trò của nguyên tố đa lượng, vi lượng và cách bón phân cho cây
cà chua.
Cà chua là cây rau ăn quả có sản lượng toàn thế giới đạt trên 120 triệu tấn
(FAO, 2007). Cà chua là một loại rau ăn quả vô cùng quý giá bởi lẽ trong quả cà chua
chứa nhiều chất dinh dưỡng cần thiết cho cơ thể con người, các thành phần dinh
dưỡng trong cà chua còn giúp nâng cao sức khỏe bởi vài trò y học của nó. Trong quả
cà chua chứa tới 20 loại vitamin (E, B-6, Thiamin, niacine, axit folic, riboflavin, axit
pantothenic) và chất khoáng (kali, mangan, magiê, đồng, phốt pho, canxi, sắt và kẽm).
Quả cà chua dùng để ăn tươi hoặc chế biến đều cần có hương vị, màu sắc và kết cấu
đáp ứng được yêu cầu của người tiêu dùng. Ngoài ra nó còn cần có độ cứng để đảm
bảo chất lượng sau thu hoạch và vận chuyển xa. Thành phần đất, cấu trúc đất, pH và
chất dinh dưỡng đều đóng vai trò quan trọng là chìa khóa để cây cà chua có sức sống
tốt, cho năng suất cao, chất lượng quả tốt, màu sắc quả đẹp và chịu vận chuyển, có thể
đáp ứng lượng cabuahydrat và protein hàng ngày. Trong 100 g quả cà chua có 4g
cabuahydrat (1 g tồn tại ở dạng chất xơ có vai trò tăng sức khỏe ruột kết và chức năng
tiêu hóa, 3 g còn lại là đường chủ yếu là gluco và fructo). Đường cung cấp năng lượng
cho quá trình trao đổi chất của tế bào và có khoảng 1g protein. Các axit amin đóng vai
trò quan trọng trong chức năng tiêu hóa và điều chỉnh tế bào. Chín axit amin trong đó
có lysine con người không thể tự tổng hợp (rất khó có thể tìm ở các loại quả khác).
Lysine giúp giảm collesterol, đóng vai trò chủ chốt trong tăng độ bền của xương, dây
chằng và khớp. Cà chua chứa nhiều lycopen, 1 chất chống oxy hóa mạnh, có thể giúp
chống lại các bệnh có liên quan đến tuổi tác như ung thư (đại trực tràng, tuyến tiền liệt,
vú, nội mạc tử cung, phổi, tụy), các bệnh tim mạch, thoái hóa cơ. Cà chua còn có tính
chất chống lại viêm nhiễm, giảm viêm khớp, và các bệnh thoái hóa như bệnh mất trí do
tế bào não suy thoái (alzheimer).
I. Các chất dinh dưỡng nào cần cho cà chua ?
Cà chua chỉ có thể cho quả chứa nhiều vitamin, màu sắc đẹp, quả có mùi vị đặc
trưng với điều kiện cung cấp đủ và cân đối dinh dưỡng.

(BER), đây là hiện tượng hay xẩy ra trên quả cà chua. Do đó tỷ lệ amôn bón vào cây có
ảnh hưởng trực tiếp đến anion ở vùng rễ, điều này ảnh hưởng trực tiếp đến độ pH vùng
rễ. Đổi lại, pH của môi trường bên ngoài có thể ảnh hưởng tới việc hút phốtpho và các
vi lượng. Điều này có thể làm rối loạn dinh dưỡng. Hơn nữa dạng nitơ cung cấp cho
cây có thể ảnh hưởng đến việc hút các chất đa lượng khác vì sự đối kháng ion và ảnh
hưởng đến trao đổi chất trong cây bởi các chu trình đồng hóa trong tế bào. Nhiều
nghiên cứu chỉ ra rằng cà chua rất mẫn cảm với nitơ amôn, nó có thể gây nên sự suy
giảm sinh trưởng và hạn chế năng suất nếu tỷ lệ N-NH4+/N tổng số ở mức 0,1 đến
0,25 (phụ thuộc vào pH vùng rễ). Trong dung dịch dinh dưỡng nếu NH4+ chiếm tới 25%
lượng nitơ nó sẽ làm giảm số lượng và trọng lượng tươi của quả, số lượng quả bị thối
đỉnh cũng tăng lên. Nếu bón amôn ở mức 10% so với đạm tổng số thì còn có tác dụng
tăng hương vị quả có thể do tăng hàm lượng glutamin và glutamat. Vì thế người ta cho
rằng sử dụng Ure cho cà chua là tốt nhất. Triệu chứng thiếu nitơ : các lá dưới biến
vàng, các lá trên và hoa nhỏ và không phát triển. Thừa nitơ : cây phát triển quá mạnh,
lá xanh sáng, có rất ít hoa hoặc có hoa nhưng đậu quả rất ít.
3.2. Can xi (Ca): cà chua cũng rất cần canxi để giúp làm vững thành tế bào,
tăng trưởng và phân chia tế bào. Can xi còn giúp cây đồng hóa nitơ. Những nghiên cứu
gần đây chỉ ra rằng hàm lượng canxi ở vùng rễ thấp là yếu tố hạn chế sinh trưởng dinh
dưỡng cây cà chua, hơn nữa nhu cầu dinh dưỡng canxi cần đặc biệt quan tâm vì liên
quan mật thiết đến bệnh thối đỉnh quả, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất thương


phẩm và chất lượng quả. Mặc dù hiện tượng thối đỉnh quả còn phụ thuộc vào rất nhiều
yếu tố kể cả kỹ thuật canh tác, hàm lượng dinh dưỡng của canxi, NH 4-N, kali và magiê,
độ mặn, ẩm độ, pH và độ thông thoáng của vùng đất quanh rễ, ngoài ra độ ẩm không
khí, nhiệt độ cũng có thể tham gia vào việc tạo nên thối đỉnh quả, nhưng canxi đóng vai
trò chủ chốt vì canxi di chuyển trong cây nhờ vào dòng hơi nước, việc giảm sự vận
chuyển nước làm giảm số lượng lượng có chứa can xi đến quả đang phát triển. Trong
canh tác ngoài việc bón vôi trước khi cày đất, người ta còn phun vôi lên lá ở giai đoạn
quả cà chua mới đậu hoặc còn non. Trong điều kiện thoát hơi nước mạnh, nhiệt độ cao,

trọng trong việc hình thành màu sắc quả, tăng lượng caroten, cá biệt tăng lycopen và
giảm clorophin. Thiếu kali làm giảm độ rắn quả và hàm lượng các chất dinh dưỡng cần
để sản sinh hydratcacbon và phát triển hệ rễ, quả chín không đều do đó giảm chất
lượng quả. Yêu cầu kali của cà chua rất cao vì nó gắn liền với việc thúc đẩy hình thành
và phát triển quả. Do yêu cầu kali rất cao nên để đối phó với việc kali ở vùng rễ thấp,
cây cà chua có cơ chế đặc biệt để có đủ kali, cơ chế này do gen quyết định và chỉ thể


hiện trong điều kiện lượng kali vùng rễ quá thấp, nhưng gen này không liên quan đến
dinh dưỡng kali trong điều kiện cung cấp đủ kali. Kali có rất nhiều trong mật mía, rong
biển, tro bếp. Việc hút kali chịu tác động nhiều của độ thông thoáng và nhiệt độ đất.
Mặc dù đất có chứa nhiều kali tốt cho cây cà chua nhưng nếu quá dư thừa kali, trong
điều kiện đất quá ướt thì hút kali bị giảm. Khi có hiện tượng thiếu hụt kali thì mép lá bị
vàng và chết. Tuy nhiên, nếu quá nhiều kali thì việc hấp thụ các chất dinh dưỡng khác
bị hạn chế đặc biệt là hấp thụ canxi. Triệu chứng thiếu Kali : những lá phía dưới có
màu xanh tối, lá quăn và mép lá xoắn lại.
3.5. Magiê (Mg) : Mg kích thích hoạt động của nhiều men, giữ hàng loạt chức
năng trong cây cà chua. . Là thành phần của diệp lục tố nên Mg đóng vai trị quan trọng
trong việc đồng hóa carbonic (CO2) và tổng hợp protein, giúp cây tăng trưởng nhanh,
hạn chế bệnh do nấm. Giúp cây có thể kiểm soát được việc hấp thu nitơ, mang
phốtpho trong toàn bộ cây, xúc tiến hoạt động của các men và đặc việt đóng vai trò
quan trọng trong quang hợp. Hàm lượng magiê ở vùng rễ cao có lợi cho cà chua. Tuy
nhiên, sự thiếu magiê dễ dàng xảy ra. Việc thiếu hụt magiê xẩy ra trước tiên khi có hiện
tượng không cân đối giữa các nguyên tố kali và canxi cọng với NH4+ vì magiê là cation
cạnh tranh kém nhất trong so với 3 nguyên tố trên. Hơn nữa biểu hiện thiếu hụt (héo
giữa các gân của lá già)có thể là một chỉ thị do độ ẩm quá cao hay quá thấp. Thiếu hụt
magiê nghiêm trọng có thể gây ra hiện tượng thối đỉnh quả BER. Một số giống cà chua
khá mẫn cảm với magiê và rất dễ dạng chỉ ra sự thiếu hụt trên các lá trưởng thành,
mặc dù có thể magiê có đủ ở vùng rễ. Triệu chứng thiếu magiê : giữa các gân lá bị biến
vàng, nếu tình trạng này kéo dài sẽ làm lá vàng, mỏng và ngừng sinh trưởng.

gen có liên quan đến việc hút sắt dưới điều kiện thiếu sắt ở vùng rễ. Trong điều kiện đất
kém, việc thiếu sắt gần như không rõ ngoại trừ sắt linh động quá thấp hoặc pH đất trên
7,0. Triệu chứng thiếu sắt (mép lá chuyển màu xanh nhạt hoặc vàng) chỉ xảy ra khi quá
thiếu nước, giai đoạn cây sinh trưởng mạnh hoặc thay đổi chế độ chiếu sáng. Sắt
ở dạng FeDTPA được khuyến cáo nên sử dụng để bổ sung dinh dưỡng cho cà chua do
chúng khá bền vững trong dung dịch, còn FeEDTA có thể gây độc cho cây do đó không
nên dùng. Việc bổ sung sắt qua phun lên lá cũng được khuyến cáo.
4.3. Kẽm (Zn): Kẽm tham gia hoạt hóa khoảng 70 men của nhiều hoạt động
sinh lý, sinh hóa của cây. Thiếu kẽm sẽ gây rối loạn trao đổi auxin nên ức chế sinh
trưởng, lá cây bị biến dạng, ngắn, nhỏ và xoăn, đốt ngắn và biến dạng. Triệu chứng
thiếu kẽm thể hiện các lóng cây bị ngắn và mảnh, biên lá bị xoắn và các vết đốm vàng
phân bố không đều trên lá già, có thể giả quyết bằng phun phân có kẽm lên lá. Sự thiếu
hụt kẽm đôi khi không có triệu chứng nhìn thấy, nhưng kết quả là cây sinh trưởng chậm
và giảm tỷ lệ đậu quả. Nhiễm độc kẽm có thể được cải thiện bằng việc phun phân có
chứa phốtpho và sắt. Trong đất nếu phốtpho lưu động quá cao có thể làm giảm hút
kẽm.
4.4. Mănggan (Mn): Tại vùng rễ hàm lượng mănggan cao quá hoặc thấp quá
đều hạn chế sinh trưởng của cà chua. Bình thường, hàm lượng mănggan cao ở vùng
rễ làm giảm hút sắt. Đối với các chất vi lượng việc bổ sung qua phân bón cần phải dựa
vào kết quả phân tích đất, vì quá thừa sẽ gây ngộ độc, còn thiếu thì làm ảnh hưởng đến
sinh trơpngr phát triển của cây cà chua.
4.5. Molypden (Mo): Mo có vai trò rất quan trọng trong việc trao đổi nitơ, tổng
hợp Vitamin C và hình thành lục lạp của cây cà chua.
II. pH và cấu trúc đất
Nếu không có pH thích hợp rất nhiều chất dinh dưỡng cây không thể hút được.
Nếu pH thấp các chất đa lượng trở nên không đủ. pH phù hợp là từ 6-6,5. Cấu trúc đất
tốt giúp vận chuyển nước và chất khoáng, tạo điều kiện cho hệ vi sinh vật đất phát
triển. Đất được cải thiện tốt nếu được bổ sung phân ủ cho hệ rễ cà chua phát triển và
tăng độ thông thoáng.
III. Bón phân cho cà chua.

hơn để có nhiều hoa và khả năng đậu quả cao. Phốtpho giúp cho cây phát triển hệ rễ
và hình thành hoa, còn kali tham gia trong hàng loạt các động sống khác kể cả giúp cho
cây vận chuyển nước. Nếu không có đủ kali, quả sẽ không phát triển đầy đủ, quả
không hình thành đường, do đó không đủ ngọt và thậm chí việc tạo màu quả bị ức chế,
ở giai đoạn này nếu thiếu kali quả sẽ bị rơi rụng. Để đảm bảo đủ dinh dưỡng cho cây
cà chua nên thường xuyên phun phân ở giai đoạn cây nở hoa và đậu quả với tần suất
7- 10 ngày một lần. Đặc biệt nên bón phân Ước mơ nhà nông dạng rắn và bổ sung tro
bếp khi cây bắt đầu ra hoa. Bón phân cân đối chắc chắn sẽ cho mội vụ bội thu và chất
lượng quả cà chua tốt.

Một số hình ảnh cà chua đạt chất lượng.



Một số hình ảnh cà chua thiếu các nguyên tố đa lượng và vi lượng.