VnDoc - Tải tài liệu, văn bản pháp luật, biểu mẫu miễn phí

Bài 22: Xã hội Việt Nam trong cuộc khai thác thuộc địa
lần thứ nhất của thực dân Pháp
I. Mục tiêu bài học: Học xong bài này, học sinh cần:
1. Kiến thức:
- Biết được những nội dung cơ bản của cuộc khai thác thuộc địa lần thứ nhất của
thực dân Pháp, từ đó hiểu rõ vì sao Pháp tiến hành khai thác thuộc địa nước ta
trên quy mô lớn từ đầu TK XX.
- Trình bày và phân tích được nguyên nhân dẫn đến sự chuyển biến sâu sắc về
kinh tế, cơ cấu xã hội Việt Nam đầu TK XX dưới tác động của cuộc khai thác
thuộc địa của thực dân Pháp; sự hình thành và phân hoá giữa các giai cấp trong
xã hội.
- Bước đầu đánh giá được vị trí, vai trò của mỗi giai cấp, tầng lớp trong xã hội
đối với công cuộc giải phóng dân tộc.
2. Thái độ:
- Biết và hiểu được mục đích, ý đồ và bản chất dã man, tàn bạo của thực dân
Pháp trong cuộc khai thác, bóc lôt thuộc địa ở Việt Nam.
- Thông cảm, chia sẻ đối với người dân lao động, nhất là giai cấp nông dân,
công nhân luôn phải chịu ách áp bức, thống trị của bọn thực dân, phong kiến và
tay sai dưới thời thuộc Pháp.
- Đánh giá khả năng tham gia cách mạng của các giai cấp trong xã hội.
3. Kỹ năng:
- Quan sát tranh ảnh và phim tư liệu lịch sử.
- Phân tích, đánh giá thái độ và khả năng tham gia cách mạng của các giai cấp trong xã
hội Việt Nam dưới những tác động, ảnh hưởng của cuộc khai thác thuộc địa lần I.
- Rèn luyện kỹ năng diễn đạt ngôn ngữ, kỹ năng học tập, thực hành bộ môn: Chỉ
đọc lược đồ lịch sử, lập bảng biểu so sánh các giai cấp và tầng lớp trong XH...
II. Thiết bị dạy học:
- Lược đồ Đông Dương thuộc Pháp
- Tranh ảnh, tư liệu về cuộc khai thác thuộc địa của Pháp ở Việt Nam và đời


Hoạt động 2: Tại sao nói cuộc khởi nghĩa Hương Khê là cuộc khởi nghĩa tiêu
biểu nhất trong phong trào Cần Vương?
2. Dẫn dắt vào bài mới:
Với việc dập tắt cuộc khởi nghĩa Hương Khê của Phan Đình Phùng (1896), TD
Pháp đã hoàn thành xong quá trình bình định ở nước ta (1885-1896). Sau khi
dập tắt xong cuộc khởi nghĩa, Pháp bắt tay vào tiến hành khai thác thuộc địa lần
thứ nhất (1897-1914). Vậy cuộc khai thác thuộc địa lần I của thực dân Pháp ở
nước ta được tiến hành như thế nào? Nó đã tác động gì đến tình hình KT-XH
nước ta lúc bấy giờ? Để hiểu được các nội dung đó chúng ta cùng tìm hiểu bài
22.
3. Tổ chức hoạt động dạy và học:
Hoạt động của thầy và trò
Hoạt động 1: Cá nhân (5 phút)

Kiến thức cơ bản
1. Những chuyển biến về kinh tế:

Mục tiêu: HS nắm mục đích, nội dung chương
trình khai thác thuộc địa lần I của Pháp.
- GV giải thích khái niệm thuộc địa, thực dân
nửa phong kiến.
GV: Sau nhiều lần mở cuộc tấn công có quy
mô lớn vào căn cứ Hương Khê và vây hãm núi
Vụ Quang.1896, Pháp đã dập tắt được cuộc
khởi nghĩa do Phan Đình Phùng lãnh đạo, kết
thúc quá trình bình định Việt Nam kéo dài 12
năm. Năm 1897 Pháp cử Pôn-đu-me sang làm
Toàn quyền Đông Dương để hoàn thành bộ


khai thác thuộc địa lần I đối với Việt Nam
GV: Tìm hiểu nội dung cuộc khai thác thuộc
địa lần thứ nhất của thực dân Pháp:
Nhóm 1: Về lĩnh vực kinh tế?
Nhóm 2: Thương nghiệp?
Nhóm 3: GTVT?
Nhóm 4: Dưới những tác động của cuộc khai
thác thuộc địa của TD Pháp, tình hình kinh tế
nước ta có những sự chuyển biến như thế nào?
HS: Thảo luận- Trả lời - GV nhận xét- chốt ý
Nhóm 1:

- Nông nghiệp: Pháp đẩy mạnh việc
cướp đoạt ruộng đất để lập đồn điền.

+ Về nông nghiệp: Pháp đẩy mạnh cướp đoạt
ruộng đất của nông dân để làm đồn điền trồng
lúa, cà phê, chè, cao su,.. Có những tên TD
chiếm hàng ngàn, hàng vạn hecta đất để lập
đồn điền, như Sét-nay, Tac-ta-ranh, Hom-be,... - Công nghiệp: Tập trung vào khai
thác mỏ (than đá, thiếc, kẽm,...) và


VnDoc - Tải tài liệu, văn bản pháp luật, biểu mẫu miễn phí

+ Về công nghiệp: Pháp đẩy mạnh khai thác
xây dựng một số cơ sở công nghiệp
mỏ để vơ vét nguồn tài nguyên khoáng sản
chế biến để phục vụ nhu cầu tại chỗ.
giàu có của Việt Nam, đặc biệt là các mỏ than,

rất quan tâm đến việc xây dựng đường bộ và
đường sắt. Tính đến 1912, TD Pháp đã xây
dựng và đưa 2059 Km đường sắt đi vào họat
động. (Sd hình Ga Hà Nội năm 1900).
Nhóm 4:
- Tích cực: Cuối TK XIX, KT Việt Nam chủ
yếu là nông nghiệp, sang đầu TK XX, nền KT
cơ bản vẫn là nông nghiệp. Tuy nhiên, đã xuất
hiện những cơ sở KT công nghiệp: khai thác
mỏ, hình thành một số cơ sở công nghiệp nhẹ,
hệ thống giao thông đường bộ và đường sắt,
yếu tố kinh tế công nghiệp cũng được thể hiện
rõ ràng. Đó là sự xuất hiện của yếu tố sản xuất
TBCN.
- Hạn chế: Cuộc khai thác thuộc địa của TD
Pháp đã làm kiệt quệ nhiều nguồn tài nguyên
quý giá của nước ta: than đá, sắt thép, kẽm,...
Hàng triệu nông dân bị cướp đoạt ruộng đất,

→ Yếu tố sản xuất TBCN từng bước
được du nhập vào Việt Nam.


VnDoc - Tải tài liệu, văn bản pháp luật, biểu mẫu miễn phí

phải đi làm đồn điền cho bọn TB, TD, đời sồng
hết sức cực khổ. Nền kinh tế công nghiệp tuy
xuất hiện nhưng nhỏ giọt và đó cũng là nền KT
của bọn TD. Trong khi đó nhiều ngành nghề
truyền thống của nhân dân ta bị mai một và lụi

cấp và tầng lớp khác trong xã hội?
4. Sơ kết bài học: (5 phút)
- Nội dung chương trình khai thác thuộc địa lần thứ I của TD Pháp và tác động?
- Những biến chuyển về XH sau công cuộc khai thác thuộc địa lần I?
5. Dặn dò, bài tập:
- Học và chuẩn bị bài mới.
- Sưu tầm tư liệu về Phan Bội Châu và Phan Châu Trinh.


VnDoc - Tải tài liệu, văn bản pháp luật, biểu mẫu miễn phí

BẢNG SO SÁNH VỀ SỰ BIẾN CHUYỂN CỦA CÁC GIAI CẤP, TẦNG LỚP
XÃ HỘI VIỆT NAM ĐẦU THẾ KỶ XX DƯỚI TÁC ĐỘNG CỦA
CUỘC KHAI THÁC THUỘC ĐỊA CỦA THỰC DÂN PHÁP
G/cấp,
tầng lớp

Địa vị xã hội,

Thái độ đối với cách mạng

xuất thân

G/ cấp
mới - cũ

Là các vua quan
phong kiến, người
có ruộng đất. Họ
thuộc tầng lớp trên

buôn lớn, nhà thầu
khoán,... họ có tài
sản trong tay, cuộc
sống khá giả

- Tuy có của cải, nhưng tư sản
lại bị các nhà tư bản và chính
quyền thực dân Pháp chèn ép.

Tiểu tư
sản trí
thức

Là các chủ xưởng
nhỏ, viên chức
nghèo, thanh niên,
giáo viên, học sinh,
sinh viên.

- Cuộc sống có phần dễ chịu hơn
nông dân, nhưng rất bấp bênh.

Công
nhân

Đa số xuất thân từ
nông dân, cuộc
sống rất khổ vì bị
ba tầng áp bức bóc


cách mạng.


VnDoc - Tải tài liệu, văn bản pháp luật, biểu mẫu miễn phí

lột: Đế quốc, phong họ có tinh thần đấu tranh mạnh thuộc địa của
kiến và tư bản
mẽ. Họ được lịch sử giao cho sứ thực dân Pháp.
mệnh lãnh đạo sự đấu tranh giải
phóng dân tộc.