phần mở đầu
I-/

Lý do chọn đề tài:

Việt Nam là một đất n-ớc có truyền thống kiên c-ờng bất khuất, trải qua
bao thời kỳ dựng n-ớc và giữ n-ớc, lại có sẵn một nền văn hoá tồn tại lâu đời,
và cũng có rất nhiều các danh lam cũng nh- các di tích lịch sử thu hút nhiều
khách du lịch trong n-ớc cũng nh- khách n-ớc ngoài.
Từ những năm xa x-a trong lịch sử nhân loại Du lịch đã đ-ợc ghi nhận
nh- một sở thích, một nhu cầu tất yếu khách quan của con ng-ời. Ngày nay,
các n-ớc trên thế giới đã coi Du lịch không chỉ là một ngành kinh tế quan
trọng mang lại hiệu quả kinh tế cao mà còn là một nhu cầu không thể thiếu
đ-ợc trong đời sống văn hoá - xã hội, đặc biệt là các n-ớc có nền kinh tế phát
triển, các n-ớc đang tiến hành công nghiệp hoá và đô thị hoá.
Hoạt động Du lịch ngày càng phát triển không ngừng cuốn hút hàng tỷ
ng-ời trên khắp hành tinh mang lại lợi ích to lớn về nhiều mặt, là đòn bẩy thúc
đẩy Việt Nam là một đất n-ớc có truyền thống kiên c-ờng bất khuất, trải qua
bao thời kỳ dựng n-ớc và giữ n-ớc, lại có sẵn một nền văn hoá tồn tại lâu đời,
và cũng có rất nhiều các danh lam cũng nh- các di tích lịch sử thu hút nhiều
khách du lịch trong n-ớc cũng nh- khách n-ớc ngoài.
Sự phát triển của tất cả các nền kinh tế quốc dân, tạo ra tích luỹ b-ớc đầu
cho nền kinh tế, là ph-ơng tiện quan trọng để thực hiện chính sách mở cửa, là
cầu nối bên ngoài và bên trong n-ớc. Phát triển Du lịch còn tạo ra sự tiến bộ
xã hội, tình hữu nghị hoà bình, sự hiểu biết lẫn nhau của từng dân tộc, xoá bỏ
thành kiến giữa các n-ớc.
Trong bối cảnh hiện nay trên thế giới, Du lịch Việt Nam đang đứng tr-ớc
những thử thách lớn của chạy đua phát triển Du lịch toàn cầu với sự cạnh tranh
gay gắt. Song với chính sách đổi mới và sự quan tâm của Đảng và Nhà n-ớc
đ coi Pht triển Du lịch l ngnh kinh tế quan trọng trong chiến l-ợc phát
triển kinh tế x hội của đất nước (Nghị quyết 45/CP ngy 22 thng 6 năm


Mục tiêu và giải pháp phát triển du lịch Hà Nội

2


Ch-ơng I

Giới thiệu khái quát về thủ đô hà nội
I-/

Bối cảnh lịch sử:

Hà Nội là một Thành phố cổ kính có lịch sử phát triển gần 1000 năm,
trong Chiếu dời đô (từ Hoa Lư - Ninh Bình về Thăng Long mà ngày nay
mang tên là Hà Nội) Vua Lý Thái Tổ (914-1028) đã khẳng định vị trí trung
tâm của Thăng Long: Xem đất Việt ta, chỉ nơi ny l thắng địa. Thật l nơi
hội tụ của bốn ph-ơng đất n-ớc, cũng là kinh đô bậc nhất của đế v-ơng muôn
đời. Lời tiên tri đó đ tri qua gần ngn năm kinh nghiệm v đến nửa cuối thế
kỷ XX Hà Nội đã thật sự là một trung tâm chính trị, văn hoá và kinh tế của
n-ớc Việt Nam thống nhất hoà bình.
Nằm ở vị trí trung tâm Châu thổ sông Hồng, đ-ợc thiên nhiên -u đãi
dành cho nhiều điều kiện thuận lợi, từ thế đất đến hệ sinh thái phong phú và
nổi bật là cộng đồng dânc - cần cù và sáng tạo sinh sống lâu đời ở Thăng
Long - Hà Nội đã khai phá tạo dựng nên thủ đô văn hiến lâu đời, xinh đẹp và
độc đáo.
Ba triều đại lớn nhất của dân tộc Việt là Lý, Trần, Lê suốt tám trăm năm
trị vì ở Hà Nội. Từ năm 1945 đến nay Hà Nội là thủ đô của n-ớc Việt Nam
dân chủ cộng hoà nay là Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
II-/ Điều kiện tự nhiên:

ch-ơng II

tài nguyên du lịch hà nội
I-/

Những đánh giá chung về sự hấp dẫn của Du lịch Hà Nội
ở Việt Nam ta không nơi nào mà dấu ấn lịch sử lại kết tinh sáng chói bằng

ở Hà Nội. Tại đây có các di chỉ đồ đá, đồ đồng ba bốn nghìn năm tuổi có dấu vết
ng-ời anh hùng thiếu niên làng Gióng đánh giặc ngoại xâm từ đời vua Hùng thứ
VI, rồi thành ốc An D-ơng V-ơng, Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Ngọc Hồi Kh-ơng Th-ợng và gò Đống Đa, thành phố Hà Nội (xây năm 1904-1806 nay
còn sót lại cửa chính Bắc Môn, quảng tr-ờng Nhà hát lớn là nơi xuất phát cuộc
Tổng khởi nghĩa c-ớp chính quyền tại Hà Nội, lễ đài Ba đình là nơi Chủ tịch Hồ
Chí MInh tuyên bố thành lập n-ớc Việt Nam Dân chủ Cộng hoà, quảng tr-ờng
Ba Đình là nơi có lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Trải qua mấy ngàn năm, lịch sử đã để lại cho mảnh đất này nhiều di tích
lịch sử văn hoá nổi tiếng, phong phú và đa dạng cả về nguồn gốc lẫn loại hình
có giá trị lớn đối với du lịch. Các di tích này không chỉ có kiến trúc độc đáo nhchùa Một Cột, gác Khuê Văn (Văn Miếu) thành Cổ Loa,... có pho t-ợng cổ nht-ợng Huyền Thiên Trấn Vũ (đền Quán Thánh) mà còn lạ sự hài hoà với cỏ cây
hoá lá,... Với sự tích huyền thoại nh- truyện Thánh Gióng, truyện nỏ thần Kim
Quy với mối tình Mỵ Châu - Trọng Thuỷ.
Bên cạnh đó Hà Nội có nhiều di tích lịch sử cách mạng, vì đây là trung
tâm cách mạng của cả n-ớc, là nơi chỉ đạo của các cuộc kháng chiến chống
thực dân và đế quốc của nhân dân ta trong nửa thập kỷ qua. Các di tích lịch sử
này cũng có sự hấp dẫn lớn đối với khách du lịch trong và ngoài n-ớc nh- nhà
sàn, ao cá Bác Hồ,...
Hà Nội còn là nơi tập trung nhiều nhà bảo tàng có ý nghĩa quốc gia nh-:
Bảo tàng Hồ Chí Minh, bảo tàng Lịch sử, Cách mạng,...

5


6


Ngoài ra, Hà Nội còn có 36 v-ờn hoa, công viên và có tới 377 ha thảm
cỏ, các t-ợng đài các bể phun n-ớc làm tăng thêm vẻ đẹp của thủ đô.
Nói đến Hà Nội không thể không nói đến vẻ đẹp của những sông hồ. Con
sông Hồng dải lụa vắt ngang thành phố, hai bên bờ sông có bao nhiêu di tích
mà du khách có thể ghé thăm nếu đi du lịch bằng đ-ờng sông. Hà Nội có hơn
3.600 ha hồ, ao, đầm có 27 hồ đầm lớn tiêu biểu là Hồ Tây với diện tích
500ha và vùng đất quanh hồ là 800ha có khả năng tổ chức dịch vụ Du lịch và
giao dịch quốc tế tầm cỡ ở vùng Đông Nam á. Hồ Hoàn Kiếm gắn với huyền
thoại thiêng liêng, là trung tâm của thủ đô đã trở thành quen thuộc với ng-ời
dân từ xa x-a. Đây có thể trở thành một điểm du lịch đặc sắc với chủ thể là Hồ
Hoàn Kiếm, đền Ngọc Sơn, cầu Thê Húc, đền Bà Triệu, tháp Bút, tháp Hoà
Phong và các di tích khác quanh hồ.
Tóm lại, thủ đô Hà Nội với tất cả những thế mạnh của chính mình có thể
thu hút một l-ợng lớn khách trong n-ớc và quốc tế, đồng thời đẩy mạnh sự
phát triển du lịch, cũng nh- sự phát triển chung của đất n-ớc.
II-/ Tài nguyên thiên nhiên:

1-/ Tài nguyên Nhân văn:
Hà Nội là thành phố rất cổ kính của n-ớc Việt Nam đ-ợc xây dựng cách
đây gần 1000 năm, là nơi tập trung các di tích lịch sử văn hóa, kiến trúc cổ và
các lễ hội truyền thống cổ. Nằm ở trung tâm đồng bằng sông Hồng Hà Nội là
đất ngàn năm văn vật có lịch sử và nền văn hoá lâu đời. Hà Nội có khoảng 322
di tích lịch sử đ-ợc Bộ Văn hoá - Thông tin xếp hạng trong tổng số hơn 2000
di tích.
+ Khu Phố Cổ:
ở Việt Nam ngoài Hội An ra chỉ có ở Hà Nội mới giữ đ-ợc một khu phố


đẹp cho đời.
- Làng đúc đồng Ngũ Xã:
8


Đây chính là nơi làm ra những sản phẩm nổi tiếng nh- pho t-ợng Phật Di
Đà ở chùa Thần Quang nằm ngay ở làng Ngũ Xã, t-ợng Trấn Vũ bằng đồng đen
ở đền Quán Thánh, chuông chùa Một Cột và vô số các sản phẩm khác.
- Làng giấy Yên Thái:
Sản phẩ chủ yếu của Yên Thái là giấy để in sách hoặc viết chữ Nho và
giấy dó (in tranh dân gián). Loại giấy dó này của làng Yên Thái đã đ-ợc xuất
khẩu sang nhiều n-ớc trên thế giới cho các hoạ sĩ vẽ tranh bằng mực Tầu theo
ph-ơng pháp tranh cổ điển Ph-ơng Đông. Nghề này hiện nay đang đ-ợc phục
hồi dần trở lại.
- Làng gốm sứ Bát Tràng:
Đây là một nghề xuất hiện từ rất lâu đời ở Bát Tràng (vào thế kỷ thứ
XV). Sản phẩm ở đây không những rất nổi tiếng ở trong n-ớc mà còn xuất
khẩu ra n-ớc ngoài. Gấm ở Bát Tràng đã đạt đ-ợc tới đỉnh cao về nghệ thuật
và kỹ thuật chế tạo đồ gốm sứ Việt Nam.
+ ẩm Thực:
Ng-ời Hà Nội rất chú trọng đến cách ăn uống và coi đó nh- là một sự
th-ởng thức văn hoá. Quan niệm này có lẽ ít nơi nào có đ-ợc, Hà Nội nổi
tiếng với r-ợu mơ (Kẻ Mơ hay làng Hoàng Mai), làng Thuỵ (nay là làng Thuỵ
Khuê), lng Vọng (Phương Liệt) đ từng được nhắ đến trong sch Dư địa
chí của Nguyễn Tri. Món ăn H Nội cũng phong phú và hấp dẫn mang
những phong cách rất đặc tr-ng của văn hoá Hà Nội nh-: Bún Thang, Chả Cá,
Bánh Tôm Hồ Tây, Bánh Cốm Hàng Than, Bánh Cuốn Thanh Trì và hàng
trăm loại quà ngon khác nhau.
+ Các Viện Bảo tàng:
Hà Nội tập trung rất nhiều Bảo tàng nh-: Bảo tàng Cách mạng (1959),

thuật sân khấu truyền thống (các nhà hát chèo, tuồng, cải l-ơng và các nhà hát
kịch nói hiện đại).

10


ch-ơng III

những thế mạnh và một số vấn đề còn tồn tại
trong quá trình phát triển thị tr-ờng
du lịch hà nội
I-/

Tiềm năng và lợi thế của du lịch hà nội:

* Với tất cả các -u thế về nguồn lực phát triển nh- tài nguyên thiên
nhiên, cơ sở hạ tầng, khoa học kỹ thuật,... Hà Nội có nhiều cơ hội phát triển
nhanh chóng một nền kinh tế đa ngành trong đó có ngành Du lịch. Trong thực
tế Du lịch Hà Nội đã phát triển một cách rõ rệt.
+ Về dòng khách:
Khách Du lịch quốc tế đến Hà Nội theo nhiều h-ớng khác nhau nh-ng
chủ yếu bằng đ-ờng hàng không thông qua cửa khẩu Nội Bài.
Trong mấy năm trở lại đây đặc biệt từ khi tuyến đ-ờng sắt liên vật Hà
Nội - Trung Quốc đ-ợc khai thông, một số l-ợng lớn khách Trung Quốc đến
Hà nội bằng con đ-ờng này. Năm 1994 khách du lịch quốc tế đến Hà Nội là
259.278 l-ợt khách, đến năm 1996 là 352.000 chiếm 21,9% l-ợt khách cả
n-ớc, năm 1998 con số này đã đạt 24,3%. Dự kiến đến năm 2010 sẽ có
khoảng 1.600 - 2.000 ngàn khách quốc tế đến Hà Nội. Đây cũng chính là
động lực thúc đẩy sự phát triển thị tr-ờng lữ hành quốc tế nói riêng và Du lịch
Hà Nội nói chung.

Hà Nội nằm trên một diện tích 921 km2, Hà Nội bao gồm hai loại hình đồng
bằng và trung du Bắc Bộ. Phần lớn diện tích Hà Nội và những vùng phụ cận là
đồng bằng với độ cao trung bình 10m, thấp dần từ Tây Bắc đến Đông Nam theo
dòng chảy qua sông Hồng, nằm giữa hai vùng đồi núi tách biệt, tạo nên những nét
độc đáo riêng, thuận lợi cho việc phát triển du lịch. Vùng đồi nói Hà Nội có thể tổ

12


chức loại hình du lịch nh- leo núi, săn bắn, du lịch mạo hiểm, nghỉ d-ỡng, ch-a
bệnh và nghỉ cuối tuần và chỉ cách thủ đô trên d-ới 60km.
Hà Nội có nhiệt độ thích hợp với hoạt động Du lịch với nhiệt độ trung
bình mùa đông là 17,20C (lúc thấp nhất xuống tới 2,70C). Trung bình mùa hạ
là 29,20C (lúc cao nhất lên tới 42,80C). Khách Du lịch rất thích đến Hà Nội
vào khoảng thời gian từ tháng 11 đến tháng 4 hàng năm. Hà Nội còn có thể
được gọi l thnh phố xanh với trên 2000 cây xanh bao gồm 46 loi cây
khác nhau nh- xà cừ, bàng, ph-ợng, sửa,... trải khắp phố ph-ờng, khác với thủ
đô nhiều n-ớc ở Châu Âu, Hà Nội xanh bất tận cả bốn mùa.
2-/ Cơ sở vật chất kỹ thuật:
Cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ du lịch Hà Nội đã đ-ợc chú ý đầu t- phát
triển cả về số l-ợng và chất l-ợng, để đáp ứng yêu cầu phát triển du lịch của
thủ đô. Hà Nội là nơi tập trung nhiều khách sạn. Năm 1997 có 259 khách sạn,
đến năm 1998 là 280 khách sạn và có rất nhiều khách sạn đã đạt tiêu chuẩn 5
sao nh-: Daewoo, Ha Noi Tower, Hillton, Sofitel Mertropole, Melia,... và rất
nhiều các khách sạn khác phục vụ khách quốc tế và các đoàn khách lớn.
Ngoài ra Hà Nội còn có 187 công ty lữ hành đón và đ-a khách để phục vụ cho
sự phát triển du lịch của thủ đô.
3-/ Cơ sở hạ tầng:
Hà Nội tụ điểm của nhiều trục giao thông lớn của miền Bắc và cả n-ớc,
là nơi hội tụ của 6 tuyến đ-ờng sắt, 8 tuyến đ-ờng bộ, các cảng Hải Phòng

- Là thủ đô của cả n-ớc, hàng năm Hà Nội đón hàng triệu l-ợt khách đến
viếng thăm. Ngoài ra, Hà Nội còn có hàng trăm Đại sứ quán, đại diện các tổ chức
quốc tế, và các văn phòng đại diện các Công ty th-ơng mại liên doanh.
- Hà Nội tập trung nhiều trí thức nhân tài, độ ngũ cán bộ khoa học kỹ
thuật cao hơn hẳn các địa ph-ơng khác.
II-/

Du lịch Hà Nội với sự phát triển kinh tế xã hội của thành phố:

Trong những năm qua đóng góp của du lịch Hà Nội với sự phát triển kinh
tế xã hội thành phố gia tăng đáng kể. Nếu nh- năm 1991 tổng GDP của du

14


lịch mới đạt 18,36 triệu USD (chiếm 1,86% tổng GDP của thành phố), năm
1995 đạt 67,12 triệu USD (chiếm 4,15%) thì đến năm 1998 đã đạt đ-ợc 74,36
triệu USD (chiếm 6%) trong tổng GDP của thành phố. Sự phát triển của du
lịch đã kéo theo sự dịch chuyển cơ cấu nền kinh tế của thành phố, đồng thời
kéo theo hàng vạn công ăn việc làm. Mặc dù sự phát triển của Du lịch Thủ đô
những năm qua đã có sự gia tăng đáng kể, nh-ng mức đóng góp du lịch cho
GDP còn khiêm tốn so với tiềm năng yêu cầu đặt ra. Dự tính đến năm 2010
chỉ tiêu đó sẽ là 10,2%-13%.
Mặt khác cùng với sự phát triển của hệ thống khách sạn sang trọng, các
khu du lịch vui chơi giải trí, việc giữ gìn vệ sinh môi tr-ờng, việc gia tăng các
làng nghề thủ công truyền thống hàng l-u niệm,... sẽ tạo cho đô thị một diện
mạo hấp dẫn và sinh động hơn.
III-/ Những vấn đề còn tồn tại của Du lịch Hà Nội:

* Sản phẩm Du lịch còn ch-a phong phú, hấp dẫn. Hầu hết các khu Du

tỉnh phụ cận khác.
* Ngoài ra, du lịch ở thủ đô còn tồn tại một số vấn đề làm ảnh
h-ởng đến quá trình tham quan, giải trí cho khách du lịch nh- các tệ
nạn xã hội, c-ớp giật túi xách tay, máy ảnh của khách du lịch quốc tế
đã làm cản trở cho du khách đồng thời làm mất lối sống có văn hoá, văn
minh của ng-ời Hà Nội.
UBND thành phố đã gửi công văn số 3238/UB-VX do Chủ tịch L-u
Minh Trị ký ngày 24/12/1998 tới UBND các quận, huyện, các sở văn hoá
thông tin du lịch về việc giải quyết các tệ nạn làm ảnh h-ởng đến cảnh quan
môi tr-ờng tại các điểm văn hoá du lịch. Tuy nhiên đến nay những tệ nạn nhníu kéo khách để bán hàng, ng-ời hành khất bu bám và có những việc làm
không có văn hoá ở các điểm văn hoá, các di tích lịch sử, các danh thắng,... ở
Hà Nội vẫn còn tồn tại gây sự bất bình cho khách du lịch.
Bên cạnh đó còn có một số vấn đề liên quan đến khách du lịch
quốc tế. Trong l-ợng khách quốc tế đến tham quan, giải trí ở thủ đô Hà
Nội có những kẻ mang theo một mục đích khác nh- phá hoại văn hoá

16


truyền thống, tuyên truyền văn hoá phẩm độc hại và tệ hại nhất là mang
đến căn bệnh thế kỷ AIDS đến thủ đô.
Tóm lại, du lịch ở Hà Nội còn tồn tại một số vấn đề làm cản trở quá trình
phát triển du lịch ở thủ đô và cần có sự can thiệp của Nhà n-ớc, các sở quận
huyện, cũng nh- từng ng-ời dân quan tâm giải quyết triệt để, giúp cho du lịch
Hà Nội phát triển một cách bền vững.

17


ch-ơng IV

Quy hoạch phát triển du lịch Hà Nội nhằm giải quyết hai mối quan hệ
cung cầu, khai thác có hiệu quả các nguồn lực để nhanh chóng phát triển
ngành du lịch góp phần làm chuyển dịch cơ cấu nền kinh tế, tăng tỷ trọng
đóng góp của ngành du lịch vào tổng thu nhập của Hà Nội sao cho ngành du
lịch Hà Nội trở thành ngành kinh tế quan trọng nhất.
3-/ Mục tiêu về chính trị:
Phát triển Du lịch Hà Nội cùng nhằm một mục tiêu quan trọng, đó là góp
phần nâng cao vị trí chính trị của đất n-ớc, làm cho bạn bè quốc tế hiểu biết
hơn về đất n-ớc, con ng-ời Việt Nam, qua đó ủng hộ sự nghiệp đổi mới của
Đảng và Nhà n-ớc ta, thu hút thêm nguồn vốn đầu t- của n-ớc ngoài để xây
dựng và phát triển đất n-ớc.
4-/ Mục tiêu về Văn hoá - Xã hội:
Phát triển du lịch có mối quan hệ khăng khít với việc giữ gìn và phát huy
văn hoá dân tộc một trong những yếu tố quan trọng để thu hút khách Du lịch
chính là văn hoá mang đậm bản sắc dân tộc. Do vậy phát triển du lịch phải
mang đ-ợc nội dung khuyến khích việc bảo tồn và phát huy giá trị của nền
văn hoá dân tộc. Phát triển du lịch nhằm đẩy mạnh giao l-u giữa các vùng các
miền trong cả n-ớc, để đáp ứng nhu cầu nghỉ ngơi tham quan du lịch của nhân
dân góp phần cải thiện nâng cao đời sống văn hoá tinh thần cho nhân dân,
đồng thời tạo thêm nhiều việc làm cho xã hội.
II-/ Những giải pháp phát triển thị tr-ờng Du lịch Hà Nội:

1-/ Đầu t- và nâng cấp:
Chú trọng đầu t- khắc phục những hạn chế về tài nguyên để mở rộng quy
mô và nâng cao tính hấp dẫn của các loại hình du lịch chủ yếu hiện có của
thành phố.
+ Có biện pháp cải tạo và nâng cấp các di tích lịch sử văn hoá, nhất là các
di tích đã đ-ợc xếp hạng nh- chùa Quán Sứ, đền Quán Thánh, chùa Trấn
19