SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI
TRUNG TÂM GIÁO DỤC THƯỜNG XUYÊN VĨNH CỬU
Mã số: ................................

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TỐT NGHIỆP
THPT (GDTX ) THÔNG QUA CÔNG TÁC
BỒI DƯỠNG MÔN LỊCH SỬ

Người thực hiện:

LÊ THỊ KIM LIÊN

Lĩnh vực nghiên cứu:
- Quản lý giáo dục



- Phương pháp dạy học bộ môn: Lịch sử 
(Ghi rõ tên bộ môn)

- Lĩnh vực khác:


(Ghi rõ tên lĩnh vực)

Có đính kèm: Các sản phẩm không thề hiện trong bản in SKKN
 Mô hình
 Phần mềm
 Phim ảnh

III. KINH NGHIỆM KHOA HỌC
- Lĩnh vực chuyên môn có kinh nghiệm: Lịch sử
Số năm có kinh nghiệm: 30
- Các sáng kiến kinh nghiệm đã có trong 5 năm gần đây:
+ Nâng cao kiến thức lịch sử điạ phương trong giảng dạy bộ môn lịch sử THPT
( GDTX)
+ Xây dựng khối tập thể đoàn kết để đẩy mạnh các hoạt động trong nhà trường
( GDTX)
+ Giáo dục đạo đức Học Viên trong giảng dạy bộ môn lịch sử THPT
( GDTX)
+ Nâng cao hiệu quả tiết làm bài tập lịch sử khối THPT( GDTX)
+ Tăng cường hứng thú học môn lịch sử THPT (GDTX) thông qua các phương
pháp tích cực

1


Sáng kiến kinh nghiệm:

NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TỐT NGHIỆP
THPT (GDTX ) THÔNG QUA CÔNG TÁC
BỒI DƯỠNG MÔN LỊCH SỬ
PHẦN MỞ ĐẦU
I. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Đổi mới phương pháp dạy học nói chung, dạy môn Lịch sử nói riêng là một
trong những vấn đề được quan tâm hàng đầu hiện nay, không chỉ của những người
làm công tác giảng dạy, mà ngay cả các cấp các Ngành ở Trung ương và địa
phương. Làm thế nào để biến những quan điểm đổi mới trên thành kết quả hiện
thực? Chất lượng qua kỳ thi TN là kết quả suốt 12 năm quá trình tích lũy kiến thức
chương trình PTTH . Nâng cao chất lượng qua TN THPT sẽ giúp chúng ta giải

Hệ quả của sự coi thường là điểm thi TN THPT môn Lịch sử của HV trong
thời gian vừa qua quá thấp. “Trong kỳ tuyển sinh đại học năm nay, môn lịch sử
một lần nữa lại đăng quang ngôi vị “chót bảng” với hàng ngàn điểm 0. Số lượng
3


bài thi môn này dưới điểm trung bình cũng chiếm đến 80-90%. Thậm chí có trường
điểm sử cao nhất chỉ dừng lại ở con số 5,25. Trong khi đó, hồ sơ thi vào các ngành
KHXH&NV lại rất ít ỏi so với các khối A,B,D...”.Phải chăng đây là hồi chuông
cảnh tỉnh cho cả xã hội và những người làm công tác giáo dục.
II. CƠ SỞ THỰC TIỄN :
Ở Trung Tâm GDTX đa số HV chưa có sự say mê môn học Lịch sử,
cho nên việc ghi nhớ các sự kiện, hiện tượng, nhân vật lịch sử…còn yếu. Các em
chưa độc lập suy nghĩ để trả lời câu hỏi mà chỉ đọc vẹt trong sách giáo khoa hay
chỉ nêu được diễn biến sự kiện mà không lí giải được vì sao nó lại diễn ra như thế
hay sự kiện đó nói lên điều gì?... Bởi vậy, bản thân các em nên có một phương
pháp học như thế nào để chiếm lĩnh kiến thức từ bài giảng của giáo viên, nhớ lâu
hầu đạt kết quả cao trong kỳ thi TN.
Nhằm nâng cao chất lượng D-H trong nhà trường phổ thông, Tôi xin nêu một
vài kinh nghiệm góp phần nâng cao chất lượng tốt nghiệp THPT (GDTX) thông
qua công tác bồi dưỡng môn lịch sử.
III. NỘI DUNG, BIỆN PHÁP THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP CỦA VẤN ĐỀ
1. Vấn đề đặt ra:
Phát huy tính tích cực trong học tập là điều không mới mẻ gì đối với một
GV giảng dạy Lịch sử, nhưng việc nâng nó lên thành kỹ năng và gây hứng thú
cho người học để đạt kết quả cao lại là một vấn đề không đơn giản. Để góp
phần Nâng cao chất lượng Tốt Nghiệp THPT (GDTX) thông qua công tác bồi
dưỡng môn lịch sử trong nhà trường phổ thông, tôi xin nêu một vài phương pháp
trong việc: ôn tập kiến thức cơ bản, tổ chức học theo nhóm, hệ thống kiến thức
bằng sơ đồ, tổ chức các trò chơi...Đề ra một số phương pháp làm bài tốt Để góp

- Là kết quả của cuộc đấu tranh giai cấp và dân tộc ở Việt Nam, là sự lựa chọn
của lịch sử.
- Là sản phẩm tất yếu của sự kết hợp giữa chủ nghĩa Mac – Lê nin với phong trào
công nhân và phong trào yêu nước .
- Tạo ra bước ngoặt vĩ đại trong lịch sử cách mạng Việt Nam .
* Đối với phương pháp ôn tập đơn giản này xem chừng sẽ có hiệu quả thiết
thực đối với HV có trình độ yếu kém, nhưng để tiến hành có hiệu quả không phải
dễ. Sẽ gặp trường hợp HV không tích cự học bài, để dồn nhiều kiến thức học nhằm
lẫn...muốn vậy đòi hỏi GV phải có kế hoạch trước ( có thể đưa ra câu hỏi trước, có
lúc cần cũng nên đọc tên HV trước để chuẩn bị, có thể bố trí thời gian ngắn- dài
tùy tình hình lớp học. Hoặc chọn địa điểm ngoài nhà trường để tổ chức ôn đạt yêu
cầu ... Phương pháp này đòi hỏi sự nổ lực lớn của GV-HV.

B TỔ CHỨC HỌC THEO NHÓM
- Mục đích + Kiến thức trung bình vừa sát yêu cầu đề thi TN.
+ Hình thức học theo nhóm nhằm phát huy vai trò tích cực, chủ động
của tất cả thành viên trong nhóm. Có thể áp dụng cho nhiều đối tượng HV.
* Đối với giáo viên:
- Chuẩn bị đề tài theo nhóm.
- Có kế hoạch chia nhóm, bầu nhóm trưởng.
Ví dụ 3: Bài7 Tây Âu. Tìm hiểu các giai đoạn phát triển cuả Tây Âu từ năm
1945-2000.
Hoạt động nhóm 1: Trình bày tình hình kinh tế, chính sách đối ngoại của
Tây Âu từ năm 1945-1950.
Hoạt động nhóm 2: Trình bày tình hình kinh tế, chính sách đối ngoại của Tây
Âu từ năm 1950- 1973.
Hoạt động nhóm 3: Trình bày tình hình kinh tế, chính sách đối ngoại của Tây
Âu từ năm 1973- 1991.
5


phẩm quốc dân chiếm 1/3 tổng sản phẩm công nghiệp của thế giới.

6


+ Chính sách đối ngoại: Có thay đổi tích cực( trừ Anh vẫn liên minh chặt
chẽ với Mĩ). Một số nước châu Âu trở thành đối trọng của Mĩ. Quan hệ với cá
thuộc địa cũ được cải thiện.
Ví dụ 4: Bài 13 Phong trào dân tộc dân chủ ở Việt nam ( 1925-1930)

Tìm hiểu quá trình ra đời và hoạt động 3 tổ chức cộng sản ra đời năm 1929.
Hoạt động nhóm 1: Qúa trình ra đời và hoạt động tổ chức Đông Dương
cộng sản Đảng
( 17/6/1929)
Hoạt động nhóm 2: Qúa trình ra đời và hoạt động tổ chức An Nam cộng sản
Đảng.(8/1929)
Hoạt động nhóm 3: Qúa trình ra đời và hoạt động của tổ chứ Đông Dương
cộng sản Liên Đoàn (9/1929).
Cử đại diện nhóm báo cáo.GV tóm ý.
Trả lời nhóm 1: tháng 5/ 1929 tại đại hội toàn quốc lần thứ nhất của
VNCMTN, đoàn đại biểu Bắc kỳ đề nghị thành lập một Đảng cộng sản. Không
được chấp thuận. Ngày 17/6/1929 tại 312 Khâm Thiên – Hà Nội, uy tín và tổ chức
của Đảng phát triển nhanh.
Trả lời nhóm 2: Tháng 8/1929 những hội viên của Việt Nam cách mạng
thanh niên ở tổng bộ và Nam kỳ đã thành lập An Nam cộng sản Đảng.
Trả lời nhóm 3: tháng 9/1929 Đảng viên tiên tiến của Tân việt đã thành lập
Đông Dương cộng sản Đảng tại Trung kỳ.
* Đối với phương pháp tổ chức học theo nhóm : dựa trên cơ sở bài học đã
được xây dựng trên lớp, đòi hỏi vai trò nhóm trưởng phải phát huy tinh tích cực
của các bạn trong nhóm, có sự phân công dung lượng kiến thức rõ ràng để báo cáo

ngành chế biến:
muối, xay xát,
dệt...

Thương nghiệp
- có bước phát
triển, nhưng do
Pháp nắm độc
quyền (ngoại
thương)

Giao thông vận
tải
- Phát triển, đô thị
mở rộng, dân cư
đông đúc.
-> phục vụ cuộc
khai thác.

Hậu quả
Chính sách của thực dân Pháp

Kinh tế
Việt Nam
Cơ cấu mất
cân đối

Phụ thuộc
Lạc hậu,
què quặt

Tư sản
Dân tộc
+ Là GC có
khuynh hướng
DT

Công nhân

+ Ngày càng
phát triển

Sơ đồ sự thay đổi cơ cấu xã hội Việt Nam sau khi bị Pháp đô hộ
Cuối cùng để củng cố bài học có thể sử dụng sơ đồ để khắc sâu kiến thức cho
HV để học sinh thấy rõ được hậu quả chính sách bóc lột của thực dân Pháp
Chính sách của thực dân Pháp

Kinh tế

Lạc hậu,
phụ thuộc

Chính trị

Độc quyền,
chuyên chế

Xã hội,
văn hóa

Nô dịch,

- Tháng 6/1923?
- Ngày 11/11/1924?

6

Đáp án
- Nguyễn Aí Quốc gởi tới hội
nghị Vecxai bản yêu sách đòi các
quyền tự do dân chủ , bình đẳng
cho nhân dân Việt Nam
- Người đọc luận cương Lê nin về
vấn đề dân tộc và thuộc địa
- Dự đại hội Tua, tán thành quốc
tế thứ III, tham gia Đảng cộng sản
Pháp.
- Thành lập hội liên hiệp các
thuộc địa tại Pari, ra báo Người
cùng khổ, viết bài cho các báo
nhân đạo, đời sống công nhân,
viết cuốn bản án chế độ thực dân
Pháp.
- Người sang Liên Xô dự các đại
hội .
- Nguyễn Ái Quốc về đến Quảng
Châu (TQ) trực tiếp tuyên truyền,
giáo dục lí luận, xây dựng tổ chức
cách mạng giải phóng dân tộc cho
nhân dân Việt Nam.

GV: Dùng trò chơi trên để kiểm tra kiến thức đảo ngược lại .


E PHƯƠNG PHÁP LÀM BÀI TỐT
.... Nhưng dù học sử bằng phương pháp nào đi nữa, điều quan trọng nhất vẫn là
phải giáo dục cho học sinh lòng yêu nước, lòng tự hào dân tộc, tự khắc các em sẽ
yêu sử và say mê tìm hiểu môn sử. Chương trình Lịch sử lớp 12 khá dài, chỉ riêng
sử Việt Nam là 200 trang, sử Thế giới là 114 trang. Và đề thi TN thì có thể ở bất
kỳ trang nào, ở dạng
nào 18 chữ “vàng” dưới đây phần nào sẽ giúp HV thuộc bài lâu hơn, làm bài thi tốt
nghiệp tốt hơn:
1.Nắm đề
Đề ở đây là tên đề bài, tên tiểu mục. Nhiều HV học thuộc nội dung nhưng lại
không nhớ tên tiểu mục, khi làm bài có thể "râu ông nọ cắm cằm bà kia", có nghĩa
là lạc đề mất rồi.
Vậy trước khi học tiểu mục nào, nên nắm chắc tên tiểu mục ấy. Chuyển tiểu
mục ấy thành câu hỏi. Ví dụ như "Ba tổ chức Đảng cộng sản nối tiếp nhau ra đời
năm 1929". Tự đặt ra câu hỏi như: "Ba tổ chức cộng sản ấy tên là gì? Tại sao ra
đời? Bao giờ? Ở đâu? Có ý nghĩa gì?" Như vậy kích thích hứng thú học tập, hiểu
sâu, nhớ lâu. Sẽ giúp chúng ta chủ động trong học tập.
2. Nắm khung
Khung là dàn ý của cả bài hoặc của từng phần. Trước khi học cả bài hay từng
phần nên nắm chắc dàn ý . Dàn ý thường theo giai đoạn hoặc theo sự kiện, bao
gồm: nguyên nhân, diễn biến, kết quả, ý nghĩa. Nắm khung giúp HV nhớ kiến thức
có hệ thống và nhớ lâu, sẽ dễ trả lời những câu hỏi tổng hợp.
3.Nắm chốt
Chốt là thời điểm gắn với một sự kiện quan trọng hoặc tương đối quan trọng.
Nếu là sự kiện quan trọng thì phải nhớ cả ngày, tháng, năm. Ví dụ: Thành lập Đảng
cộng sản Việt Nam 3/2/1930. Nếu chỉ là tương đối quan trọng, có thể chỉ cần nhớ
tháng và năm, thậm chí chỉ nhớ năm, cũng được. Nên tìm các mối quan hệ giữa
các chốt về thời gian và sự kiện thì dễ nhớ và nhớ lâu.
4.Thuật ngữ

Có thể viết tắt những chữ thông dụng. Không dùng những kí hiệu. Chữ nào sai
thì gạch đè lên, không nên xoá tẩy, không đưa vào ngoặc đơn. Nếu trót thiếu cả
một đoạn dài, có thể ghi bổ sung xuống cuối bài. Phải chia thời gian để trả lời đủ
các câu hỏi, tránh “đầu voi đuôi chuột.”
5.Đọc lại
Phải tính toán thời gian, để khi viết bài xong, vẫn còn độ 3- 5 phút. Nhất thiết
phải đọc lại bài để sửa chữa những chỗ sai sót nhầm lẫn rồi mới nộp bài. Đọc lại là
khâu rất quan trọng để bài thi được điểm cao .
15


Tóm lại: Dạy học ( nói chung) dạy học lịch sử ( nói riêng) yêu cầu GV phải
biết linh hoạt sử dụng nhiều phương pháp sao cho phù hợp, đảm bảo mục tiêu bài
dạy.Ôn tập kiến thức cơ bản, tổ chức học theo nhóm, hệ thống kiến thức bằng
sơ đồ, tổ chức các trò chơi...Đề ra một số phương pháp làm bài thi tốt nghiệp
đạt chất lượng cao đều phải đạt chuẩn kiến thức kĩ năng lịch sử cần ghi nhớ :
1. Ôn tập kiến thức cơ bản:
Hiểu biết, khám phá và sáng tạo là phong cách học lịch sử. Khi ôn tập, phải
luôn tự đặt và trả lời ba loại câu hỏi cơ bản:
- “… như thế nào?” (trình bày, nêu, khái quát, tóm tắt)
- “Tại sao?” (giải thích)
-- “Phân tích” (vừa trình bày, vừa giải thích, chứng minh, so sánh, đánh giá, phê
phán)
Điều đáng chú ý là HV không bắt buộc phải trình bày mọi vấn đề lịch sử một
cách máy móc, giống từng câu, từng chữ như SGK, mà có thể thay đổi câu chữ và
bố cục, miễn là đảm bảo đúng nội dung. Mặt khác, có thể trình bày cả những kiến
thức không có trong SGK.
2. Tổ chức học theo nhóm : một trong những hình thức dạy học phát huy
tốt tích tích cực và tương tác của học sinh . Với hình thức này, HV được khuyến
khích thảo luận, hợp tác với nhau , được trao đổi , chia sẻ với nhau. Đòi hỏi GV

G

K

TB

Y

G

K

TB

Y

12 A V.A

10

15

70

5

20

30


yêu nghề, có tinh thần trách nhiệm cao, chịu khó tìm tòi sáng tạo.
- GV có kế hoạch phù hợp với từng đối tượng HV, điều chỉnh kế hoạch kịp thời.
- Phối hợp chặt chẽ các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường.
- Tạo sự đoàn kết yêu thương nhau giữa các thành viên trong lớp.
- Có kế hoạch kiểm tra sơ kết, tổng kết khen thưởng động viên kịp thời.
- Kịp thời phát hiện HV có năng khiếu.
2. Khả năng ứng dụng, triển khai :
- Sẽ áp dụng vào quá trình giảng dạy ở Trung Tâm GDTX đối với tất cả các lớp
10,11,12.
- Không tốn kém tiền của.
- Dễ ứng dụng.

17


3. Hướng dẫn nghiên cứu đề tài:
- Tiếp tục nghiên cứu, phổ biến đề tài này dạy một số bộ môn khác như Văn,
GDCD…nhằm góp phần nâng cao chất lượng giáo dục.
4. Đề nghị:
- Hàng năm nên tổ chức các buổi hội thảo triển khai các SKKN đạt yêu cầu
cao để GV có điều kiện học tập .
- Nên tổ chức nhiều cuộc thi tìm hiểu lịch sử Đảng vào các ngày lễ lớn trong
năm, tổ chức thi tốt nghiệp THPT nên có thi môn lịch sử nhằm giúp HV ôn, rèn kĩ
năng tư duy .
- Hỗ trợ về kinh phí tạo điều kiện tốt cho việc tổ chức các buổi ngoại khóa .

TÀI LIỆU THAM KHẢO:
1. Phương pháp dạy học lịch sử- Nhà xuất bản giáo dục – Năm 2004
2. Đại cương lịch sử VN tập 3 - Nhà xuất bản giáo dục – Năm 2004
3. SGK Lịch sử 10,11,12 cơ bản- Phan Ngọc Liên ( Tổng chủ biên)- NXB GD

I.CƠ SỞ LÍ LUẬN..................................................................................... ...............Trang 3
II.CƠ SỞ THỰC TIỄN.................................................................... .........................Trang 4
III.NỘI DUNG, BIỆN PHÁP THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP CỦA VẤN ĐỀ......Trang 4

1.Vấn đề đặt ra
2.Giải pháp, chứng minh vấn đề được giải quyết
A ÔN TẬP KIẾN THỨC CƠ BẢN......................................................................Trang 4
B TỔ CHỨC HỌC THEO NHÓM.......................................................................Trang 5
C HỆ THỐNG HÓA KIẾN THỨC BẰNG SƠ ĐỒ...........................................Trang 7
D TỔ CHỨC TRÒ CHƠI TRONG HỌC LỊCH SỬ....................................... Trang 10
E PHƯƠNG PHÁP LÀM BÀI TỐT..................................................................Trang 14

PHẦN KẾT LUẬN
1.Bài học kinh nghiệm
2.Khả năng ứng dụng, triển khai
3.Hướng dẫn nghiên cứu đề tài
4.Đề nghị

TÀI LIỆU THAM KHẢO
19


BM04-NXĐGSKKN

SỞ GD&ĐT ĐỒNG NAI
Đơn vị Trung Tâm GDTX
Vĩnh Cửu

CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc


-

Có giải pháp cải tiến, đổi mới từ giải pháp đã có




2. Hiệu quả (Đánh dấu X vào 1 trong 4 ô dưới đây)
-

Hoàn toàn mới và đã triển khai áp dụng trong toàn ngành có hiệu quả cao 

- Có tính cải tiến hoặc đổi mới từ những giải pháp đã có và đã triển khai áp dụng
trong toàn ngành có hiệu quả cao 
-

Hoàn toàn mới và đã triển khai áp dụng tại đơn vị có hiệu quả cao 

- Có tính cải tiến hoặc đổi mới từ những giải pháp đã có và đã triển khai áp dụng tại
đơn vị có hiệu quả 
3. Khả năng áp dụng (Đánh dấu X vào 1 trong 3 ô mỗi dòng dưới đây)
- Cung cấp được các luận cứ khoa học cho việc hoạch định đường lối, chính sách:
Tốt 
Khá 
Đạt 
- Đưa ra các giải pháp khuyến nghị có khả năng ứng dụng thực tiễn, dễ thực hiện và
dễ đi vào cuộc sống:
Tốt 
Khá 