05/30/13
05/30/13SINH L
SINH L
ý
ý
HäC
HäC
05/30/13
Bµi 9
Bµi 9
SINH LÝ H C Ọ
SINH LÝ H C Ọ
C C C QUAN C M GI C Á Ơ Ả Á
C C C QUAN C M GI C Á Ơ Ả Á
05/30/13
V GIáC
V GIáCI. B ph n nh n c m đường dẫn truyền
I. B ph n nh n c m đường dẫn truyền 1- Cơ quan nhận cảm vị giác là lưỡi. Trên lưỡi có các nhú vị giác
1- Cơ quan nhận cảm vị giác là lưỡi. Trên lưỡi có các nhú vị giác
và xúc giác. Nhú vị giác có hìh nấm, nằm ở trước hình V lưỡi, còn nhú
và xúc giác. Nhú vị giác có hìh nấm, nằm ở trước hình V lưỡi, còn nhú
xúc giác có hình dài nằm ở sau chữ V lưỡi.

khứu giác. Năm cảm giác cơ bản của nếm là: nặm, ngọt , chua,cay, đắng.
khứu giác. Năm cảm giác cơ bản của nếm là: nặm, ngọt , chua,cay, đắng.
Mặt trên lưỡi có những vùng nhận cảm riêng với từng cảm giác.
Mặt trên lưỡi có những vùng nhận cảm riêng với từng cảm giác.
Cơ chế của vị giác còn chưa được biết rõ. Nhưng bản chất cấu
Cơ chế của vị giác còn chưa được biết rõ. Nhưng bản chất cấu
trúc phân tử của vật có lẽ không liên quan đến cảm giác vị giác: không
trúc phân tử của vật có lẽ không liên quan đến cảm giác vị giác: không
phải muối nào cũng mặn, không phải axít nào cũng chua, vị chua không
phải muối nào cũng mặn, không phải axít nào cũng chua, vị chua không
liên quan đến pH. Muốn gây được cảm giác vị giác thì vật nếm phải được
liên quan đến pH. Muốn gây được cảm giác vị giác thì vật nếm phải được
hòa tan ở một nồng độ ngưỡng nhất định trở lên. Nhiệt độ cũng có ảnh hư
hòa tan ở một nồng độ ngưỡng nhất định trở lên. Nhiệt độ cũng có ảnh hư
ởng đến cảm giác vị giác: cảm giác ngọt tăng khi nhiệt độ vật nếm giảm.
ởng đến cảm giác vị giác: cảm giác ngọt tăng khi nhiệt độ vật nếm giảm.
Nhiệt độ từ 30 đến 40
Nhiệt độ từ 30 đến 40
O
O
là tối thuận cho nhận cảm vị giác. Lưỡi, miệng
là tối thuận cho nhận cảm vị giác. Lưỡi, miệng
khô làm giảm cảm giác.
khô làm giảm cảm giác.
05/30/13
Khứu giác
Khứu giác
1. Cơ quan nhận cảm đường dẫn truyền.
1. Cơ quan nhận cảm đường dẫn truyền.
1- Phần niêm mạc mũi có tế bào khứu giác là một vùng có đường

chứcchức năng thần kinh, nội tiết phức tạp khác của hệ viền (hệ limbic).
chức năng thần kinh, nội tiết phức tạp khác của hệ viền (hệ limbic).
05/30/13
2. Cơ chế của khứu giác:
2. Cơ chế của khứu giác:Theo cơ chế hóa học. Có lẽ cấu trúc không gian của phân tử có
Theo cơ chế hóa học. Có lẽ cấu trúc không gian của phân tử có
mùi có ý nghĩa quyết định. Mỗi phân tử mùi có một cấu trúc riêng: mùi
mùi có ý nghĩa quyết định. Mỗi phân tử mùi có một cấu trúc riêng: mùi
hoa hồng do genaniol và xitronelol, mùi hoa nhài do antranat metyl ,
hoa hồng do genaniol và xitronelol, mùi hoa nhài do antranat metyl ,
các phân tử tổng hợp cũng có mùi giống như phân tử tự nhiên.
các phân tử tổng hợp cũng có mùi giống như phân tử tự nhiên.
Muốn nhận biết được mùi thì phân tử mùi phảI tiếp xúc được với
Muốn nhận biết được mùi thì phân tử mùi phảI tiếp xúc được với
tế bào khứu giác. Chất mùi nào càng dễ bay hơi thì càng dễ kích thích
tế bào khứu giác. Chất mùi nào càng dễ bay hơi thì càng dễ kích thích
khứu giác. Mỗi chất mùi có một ngưỡng mùi riêng (tính theo tỷ lệ số
khứu giác. Mỗi chất mùi có một ngưỡng mùi riêng (tính theo tỷ lệ số
phân tử tự do trong một thể tích không khí nhất định). Khi tiếp xúc với
phân tử tự do trong một thể tích không khí nhất định). Khi tiếp xúc với
một mùi lâu ngày thì nhận cảm với mùi ấy sẽ kém đi, thậm chí còn
một mùi lâu ngày thì nhận cảm với mùi ấy sẽ kém đi, thậm chí còn
không cảm thấy mùi đó nữa. Đấy là một hiện tượng thích nghi.
không cảm thấy mùi đó nữa. Đấy là một hiện tượng thích nghi.

2- Người ta phân biệt rõ cảm giác nóng hay lạnh trong phạm vi từ
2
2
0
0
C đến 45
C đến 45
0
0
C. Ngòai phạm vi đó không còn cảm giác nóng lạnh đơn
C. Ngòai phạm vi đó không còn cảm giác nóng lạnh đơn
thuần nữa mà là cảm giác đau rát do lạnh hay do nóng.
thuần nữa mà là cảm giác đau rát do lạnh hay do nóng.
3- Thụ thể với lạnh là tiểu thể Krause. Thụ thể với nóng là
3- Thụ thể với lạnh là tiểu thể Krause. Thụ thể với nóng là
tiểu thể Ruffini. Các tiểu thể này phân bố không đồng đều trên da. Tiều
tiểu thể Ruffini. Các tiểu thể này phân bố không đồng đều trên da. Tiều
thể Krause nhiều hơn tiểu thể Ruffini.
thể Krause nhiều hơn tiểu thể Ruffini.
4- Các xung động về cảm giác nóng hay lạnh theo dây cảm
4- Các xung động về cảm giác nóng hay lạnh theo dây cảm
giác về tủy rồi đi theo bó tủy - đồi thị sau lên đồi thị rồi từ đồi thị có
giác về tủy rồi đi theo bó tủy - đồi thị sau lên đồi thị rồi từ đồi thị có
nơron thứ ba lên tận cùng ở vùng tương ứng trên vỏ não ở hồi đỉnh lên.
nơron thứ ba lên tận cùng ở vùng tương ứng trên vỏ não ở hồi đỉnh lên.
Bó này bắt chéo ở tủy sống rồi lên đồi thị và vỏ não đối bên.
Bó này bắt chéo ở tủy sống rồi lên đồi thị và vỏ não đối bên.
Cảm giác nóng, lạnh có tính chất chủ quan, thay đổi tùy theo cá
Cảm giác nóng, lạnh có tính chất chủ quan, thay đổi tùy theo cá
thể và phụ thuộc vào bản chất vật (vật dẫn nhiệt tốt cho cảm giác lạnh