ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

HOÀNG THỊ HƢƠNG

NGHIÊN CỨU PHÁT TRIỂN DU LỊCH VĂN HÓA
TỈNH BẮC GIANG

LUẬN VĂN THẠC SĨ DU LỊCH

Hà Nội, 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

HOÀNG THỊ HƢƠNG

NGHIÊN CỨU PHÁT TRIỂN DU LỊCH VĂN HÓA
TỈNH BẮC GIANG

Chuyên ngành: Du lịch
(Chương trình đào tạo thí điểm)

LUẬN VĂN THẠC SĨ DU LỊCH

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS. TS Nguyễn Phạm Hùng

Hà Nội, 2015



đang phát triển. Với nền tảng quy mô, nguồn lực không lớn, các nước phát
triển chưa có đủ nguồn lực để xây dựng những điểm du lịch đắt tiền, những
trung tâm du lịch tầm cỡ, hiện đại như những nước phát triển mà thường dựa
vào những tài nguyên tự nhiên và sự đa dạng của bản sắc văn hoá dân tộc,
coi đó là vốn để phát triển du lịch. Hơn nữa phần lớn hoạt động du lịch ở các
nước đang phát triển gắn liền với địa phương, cũng là nơi còn tồn tại cái đói
nghèo. Bởi thế, thu hút khách tham quan du lịch văn hoá tức là tạo ra dòng
chảy mới và cải thiện cuộc sống của người dân địa phương. Đối với nước ta,
du lịch văn hoá cũng được coi là một trong những loại hình du lịch đặc thù,
có thế mạnh và tiềm năng phát triển phong phú, thu hút khách du lịch trong
nước và quốc tế.
Bắc Giang là một tỉnh Trung du và miền núi Bắc Bộ có tài nguyên du
lịch văn hoá đa đạng phong phú. Hiện nay du lịch văn hoá là một thế mạnh
của du lịch tỉnh nhà. Theo thống kê, Bắc Giang có 2.230 di tích lịch sử - văn
hoá, có gần 500 di tích được xếp hạng di tích lịch sử cấp quốc gia, và hơn
1000 di tích cấp tỉnh. Các di tích lịch sử được phân bố ở khắp các huyện trong
tỉnh, tạo nên các sản phẩm du lịch đặc sắc, hấp dẫn du khách.
Về địa lý nhân văn, Bắc Giang cũng có những điểm riêng. Bắc Giang
ngoài những cư dân sinh sống tại chỗ, nơi đây còn có nhiều cư dân từ các địa
phương khác đã tới đây sinh tụ, chung sức chung lòng dựng làng, trinh phục
thiên nhiên, ý chí một lòng, tự cường, tự lực, mãnh liệt, một tinh thần đánh
giặc ngoại xâm. Chính trên cơ sở kết hợp các nhân tố đặc biệt về thiên nhiên
và con người mà trong lịch sử dựng nước và giữ nước oai hùng của dân tộc,
4


Bắc Giang là nơi sản sinh ra nhiều anh hùng hào kiệt, nhiều danh nhân văn
hoá có công với đất nước. Bắc Giang còn là một trong những địa phương có
phong trào cách mạng mạnh mẽ, là một thành cổ chống giặc ngoại xâm trong
lịch sử. Điều kiện hình thành và phát triển tạo cho Bắc Giang một khối lượng

Thạc sỹ Phạm Thị Bích Thuỷ. Tác giả đã tập trung nghiên cứu về những đặc
trưng văn hoá của một tỉnh đồng bằng bắc bộ, có rất nhiều di sản văn hoá tuy
nhiên lại chưa được khai thác tốt trong việc bảo tồn và phát triển du lịch.
Ở Bắc Giang, các công trình nghiên cứu về văn hóa Bắc Giang cũng
khá phong phú, ví dụ như: “Du lịch Bắc Giang tiềm năng và triển vọng”,
“Bắc Giang: Bảo tồn và phát huy các giá trị văn hoá Lý- Trần” của Sở Văn
hoá, Thể thao và Du lịch Bắc Giang, thông qua các hội thảo như “ Liên kết
phát triển du lịch Thái Nguyên- Bắc Giang- Hải Dương- Quảng Ninh”, “Hội
thảo xây dựng, phát triển sản phẩm du lịch văn hóa tâm linh- sinh thái vùng
Tây Yên Tử”, “ Hội thảo phát triển du lịch tại Khe Rỗ”,… Các công trình
nghiên cứu, luận văn thạc sỹ về đề tài văn hóa phục vụ cho khách du lịch còn
khá khiêm tốn, chỉ đơn thuần là những luận văn dừng lại ở việc thống kê các
tài nguyên du lịch nói chung hoặc tập trung vào vấn đề sưu tầm và bảo tồn
các giá trị văn hóa có chăng chỉ nghiên cứu một khía cạnh nào đó để phục vụ
cho việc phát triển du lịch, còn việc nghiên cứu tổng thể các giá trị văn hóa
tỉnh Bắc Giang nhằm bảo tồn và phục vụ phát triển du lịch, đặc biệt là du lịch
văn hóa thì chưa có một công trình nào được công bố. Chính vì lẽ đó, tác giả
đã chọn đề tài của mình theo hướng nghiên cứu tổng thể các giá trị văn hóa ở
Bắc Giang để phục vụ du lịch.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
Mục đích của luận văn khi thực hiện là góp phần phát triển du lịch
văn hoá tỉnh Bắc Giang cũng như bảo tồn các di sản văn hoá trong kinh doanh
du lịch của tỉnh.
Để đạt được mục đích trên, luận văn đã giải quyết các nhiệm vụ chính là:
6


- Nghiên cứu cơ sở lý luận về du lịch văn hoá như: tài nguyên du lịch
nhân văn, điểm đến du lịch văn hoá, thị trường, nguồn khách… để từ đó xây
dựng sản phẩm du lịch, tổ chức thực hiện và quản lý chúng nhằm mục đích

phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp và sơ cấp
+ Thu thập nguồn dữ liệu thứ cấp từ các kết quả nghiên cứu, sách báo
tạp chí, các trang web điện tử, các tài liệu, báo cáo các cơ quan quản lý du
lịch và chính quyền địa phương. Dựa trên cơ sở đó đưa ra những đánh giá và
những giải pháp để phát triển sản phẩm du lịch văn hóa Bắc Giang.
+ Thu thập dữ liệu sơ cấp bằng việc khảo sát thực địa, phỏng vấn các
cán bộ chuyên trách du lịch Bắc Giang và một số người dân địa phương ở nơi
có tài nguyên du lịch văn hóa.
- Phương pháp bản đồ: là phương pháp đánh giá tiềm năng và hiện
trạng di tích một cách hệ thống và tổng quát, trên cơ sở phân tích, đối chiếu
các thông số, hình ảnh… trên bản đồ địa hình, bản đồ cắt lớp…
- Phương pháp phân tích- tổng hợp: phương pháp phân tích một cách hệ
thống nhằm nhận biết rõ vai trò ảnh hưởng của các yếu tố cấu thành nên sản
phẩm du lịch văn hóa để hệ thống hóa và tổng hợp thành các vấn đề tiêu biểu,
đặc trưng của du lịch văn hóa vùng nghiên cứu. Từ đó đề xuất các nguyên tắc
và giải pháp phát triển du lịch văn hóa cho vùng nghiên cứu.
- Phương pháp dự báo: là phương pháp để đoán định các xu hướng sẽ
xảy ra trong tương lai (bao gồm định tính và định lượng), để có các định
hướng tổ chức kinh doanh du lịch văn hóa của tỉnh cho phù hợp với tương lai
6. Bố cục luận văn
Luận văn bao gồm 3 chương (ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu
tham khảo, phụ lục)
Chương 1.Một số vấn đề lý luận về du lịch văn hóa và việc nghiên cứu
du lịch văn hóa tỉnh Bắc Giang
Chương 2. Thực trạng hoạt động du lịch văn hoá tỉnh Bắc Giang
Chương 3. Một số giải pháp phát triển du lịch văn hoá tỉnh Bắc Giang
TÀI LIỆU THAM KHẢO
8




pháp năm 1992, Tạp chí Du lịch Việt Nam, số 12, tr.44-45
8.

Hồ Hoàng Hoa (1998), Lễ hội một nét đẹp trong văn hóa cộng đồng, Nxb

Khoa học Xã hội
9.

Trần Thị Minh Hòa, Trần Thúy Anh (2011), Khai thác di sản văn hóa

phục vụ phát triến du lịch, Tạp chí Du lịch Việt Nam, số 12, tr.28-29
10. Nguyễn Phi Hoanh (1970), Lược sử mỹ thuật Việt Nam, Nxb Khoa học

Xã hội
11. Nguyễn Phạm Hùng (1999), Du lịch tôn giáo và vấn đề giữ gìn bản sắc

văn hoá dân tộc. Tạp chí Văn hoá nghệ thuật, sô 2
12. Nguyễn Phạm Hùng (2010), Đa dạng văn hóa và sự phát triển du lịch ở

Việt Nam, Tạp chí Du lịch Việt Nam, số 11
13. Nguyễn Phạm Hùng (2012), Một số vấn đề về văn hóa tôn giáo và việc

bảo tồn di sản văn hóa tôn giáo ở Việt Nam. Kỷ yếu Hội thảo khoa học “Tư
vấn Bảo tồn di sản văn hóa tôn giáo trong giai đoạn hiện nay”, do Trung tâm

9


Bảo tồn Văn hóa tôn giáo, Hội Di sản Văn hóa Việt Nam, tổ chức ngày


sản, Nxb Chính trị Quốc gia 20. Quốc hội nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa
Việt Nam (2005), Luật Du lịch, Nxb Chính trị Quốc gia
24. Dương Văn Sáu (2009), Du lịch lễ hội và lễ hội du lịch ở Việt Nam, Tạp

chí Du lịch Việt Nam, số 4, tr.26-27

10


25. Dương Văn Sáu (2010), Phát triển sản phẩm du lịch ở Việt Nam, Tạp chí

Du lịch Việt Nam, số 2, tr. 32-33
26. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Bắc Giang (2010), Quy hoạch tổng thể

phát triển du lịch tỉnh Thái Bình thời kỳ 2010 - 2020 và định hướng đến năm
2030, Bắc Giang
27. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Bắc Giang (2013), Báo cáo nhân lực du

lịch Bắc Giang, Bắc Giang
28. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Bắc Giang (2013), Báo cáo tình hình

phát triển du lịch, thực trạng và nhu cầu phát triển nguồn nhân lực du lịch của
Thái Bình đến năm 2020, Bắc Giang
29. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Bắc Giang (2010), Báo cáo Tổng kết

công tác văn hóa, thể thao và du lịch năm 2010. Phương hướng, nhiệm vụ
trọng tâm năm 2011, Thái Bình
30. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch TBắc Giang (2011), Dự thảo Quy hoạch


về nội dung lồng ghép trong chương trình đào tạo Du lịch
39. Tổng cục Du lịch (1998), Non nước Việt Nam, Sách hướng dẫn du lịch
40. Trung tâm Xúc tiến Du Bắc Giang, Báo cáo kết quả công tác 6 tháng đầu

năm 2015, Bắc Giang
41. Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đào tạo nguồn nhân lực

và nghiên cứu khoa học trong du lịch - những vấn đề đặt ra, Tài liệu hội thảo,
Hà Nội 37. Lê Anh Tuấn, Nguyễn Thị Hồng Tâm (2010), Văn hóa ứng xử của
hướng dẫn viên du lịch, Tạp chí Du lịch Việt Nam, số 9, tr.53-55
42. Nguyễn Minh Tuệ và đồng sự (1999), Địa lý Du lịch, Nxb Thành phố Hồ

Chí Minh
43. Nguyễn Quang Vinh (2007), Quy trình xây dựng sản phẩm văn hóa thành

sản phẩm du lịch, Hội thảo khoa học “Nghiên cứu và đào tạo du lịch ở Việt
Nam trong quá trình hội nhập quốc tế”, tr. 86-91 118
44. Trần Quốc Vượng (2000), Văn hóa Việt Nam tìm tòi và suy ngẫm, Nxb

Văn hóa Dân tộc, Hà Nội
45. Trần Quốc Vượng (1998), Việt Nam cái nhìn địa – văn hóa, Nxb Văn hóa

Dân tộc, Hà Nội

12


Tiếng Anh
46. Barbara Kirshenblatt - Gimblett (1998), Destination Culture, University