ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

..............................................................

Vũ Thị Phƣơng

TRIẾT HỌC GIÁO DỤC CỦA JOHN DEWEY VÀ
NHỮNG ẢNH HƢỞNG CỦA NÓ ĐẾN TƢ TƢỞNG
GIÁO DỤC PHƢƠNG TÂY THẾ KỶ XX

Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành: Triết học
Mã số: 60220301

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. Nguyễn Vũ Hảo

Hà nội - 2015


LỜI CAM ĐOAN
Tôi cam đoan luận văn này là công trình nghiên cứu của riêng tôi.
Các số liệu sử dụng trong luận văn là trung thực. Luận văn có tham khảo
một số kết quả nghiên cứu của các nhà khoa học, một số thông tin từ các
văn bản của Nhà nước đã có chú thích rõ ràng, đầy đủ.
Học viên
Vũ Thị Phƣơng


LỜI CẢM ƠN
Sau một thời gian nghiên cứu dưới sự hướng dẫn của PGS.TS.
Nguyễn Vũ Hảo , đề tài : “Triết học giáo dục của John Dewey và những ảnh

1.2. Những tiền đề lý luận cho sự ra đời tƣ tƣởng triết học giáo dục của John
Dewey................................................................... Error! Bookmark not defined.
1.2.1. Tư tưởng triết học của Charles S. Pierce và William James .............. Error!
Bookmark not defined.
1.2.2. Tư tưởng triết học giáo dục của Wilhelm HumboldtError! Bookmark not
defined.
1.2.3. Tư tưởng triết học của J. S. Mill ................ Error! Bookmark not defined.
1.3. John Dewey: Cuộc đời và tác phẩm .......... Error! Bookmark not defined.
Tiểu kết chƣơng 1 ............................................... Error! Bookmark not defined.
CHƢƠNG 2: NHỮNG NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA TRIẾT HỌC GIÁO
DỤC CỦA JOHN DEWEY ............................... Error! Bookmark not defined.
2.1. Sự phê phán của John Dewey đối với một số tƣ tƣởng giáo dục truyền
thống. ................................................................... Error! Bookmark not defined.
2.1.1. Phê phán tư tưởng giáo dục của Plato thời kỳ cổ đạiError!

Bookmark

not defined.
2.1.2. Phê phán tư tưởng giáo dục theo lý tưởng “Cá nh

ân chủ nghĩa” thế kỷ

XVIII ..................................................................... Error! Bookmark not defined.
2.1.3. John Dewey phê phán triết lý giáo dục như là thuộc về quốc gia và xã hội Error!
Bookmark not defined.


2.1.4. John Dewey phê phán lý luận coi giáo dục là sự chuẩn bị của đứa trẻ cho
đời sống trưởng thành của nó trong tương lai. .... Error! Bookmark not defined.
2.1.5. John Dewey phê phán lý luận coi giáo dục như là sự bộ

3.1.1. Những giá trị trong triết học giáo dục của John DeweyError! Bookmark
not defined.
3.1.2. Những hạn chế trong triết học giáo dục của John Dewey .................. Error!
Bookmark not defined.
3.2. Ảnh hƣởng triết học giá o dục của John Dewey đến tƣ tƣởng giáo dục
phƣơng Tây thế kỷ XX. ..................................... Error! Bookmark not defined.


3.2.1. William Heard Kilpatrick (1871 - 1965).... Error! Bookmark not defined.
3.2.2. Maria Montessori (1879 – 1952) ............... Error! Bookmark not defined.
3.2.3. Rudolf Steiner (1861-1925) ........................ Error! Bookmark not defined.
3.2.4. Pasi Sahlberg ............................................. Error! Bookmark not defined.
Tiểu kết chƣơng 3 ............................................... Error! Bookmark not defined.
C. KẾT LUẬN .................................................... Error! Bookmark not defined.
D. TÀI LIỆU THAM KHẢO ............................................................................ 11


A - MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Trong thông điệp hỏi - đáp về một số nội dung đổi mới căn bản , toàn diện giáo dục
đào tạo, Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam đã thẳng thắn nêu ra những hạn chế , yếu kém
chủ yếu của giá o dục và đào tạo Việt Nam hiện nay đó là : Chất lượng, hiệu quả giáo dục
và đào tạo còn thấp so với yêu cầu phát triển kinh tế xã hội của đất nước; chương trình
giáo dục còn coi nhẹ thực hành , phương pháp kiểm tra, thi và đánh giá lạc hậu, thiếu thực
chất, thiếu gắn kết giữa đào tạo với nhu cầu của thị trường lao động ; quản lí giáo dục và
đào tạo còn nhiều yếu kém; đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lí giáo dục còn nhiều bất cập
về chất lượng, số lượng và cơ cấu, thiếu tâm huyết, thậm chí vi phạm đạo đức nghề
nghiệp; đầu tư cho giáo dục và đào tạo chưa hiệu quả; cơ sở vật chất kĩ thuật còn thiếu và
lạc hậu, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn [Xem: 80].
Trước thực trạng đó , Nghị quyết Đại hội toàn quốc lần thứ XI đã xác định: "Đổi mới


nghĩa từ chủ nghĩa Hegel mới , chủ nghĩa thực dụng , trào lưu tư tưởng chủ nghĩa thực tại
thế kỷ XX , triết học phân tí ch . Đặc biệt trong chương VII: Chủ nghĩa thực dụng , tác giả
đã trì nh bày khái quát về bối cảnh ra đời chủ nghĩ a thự c dụng, đặc điểm và tí nh phổ biế n
của chủ nghĩa thực dụng , trong đó có tư tưởng triết học của

Charles S .Peirce, William

James và John Dewey . Tuy nhiên, tác giả mới dừng lại ở góc độ phân tích

nhất đị nh ,

chưa đưa ra được những đánh giá về những giá trị và hạn chế của chủ nghĩa thực dụng.
Gần đây nhấ t, phải kể đến cuốn sách

Triết học Mỹ [9] do Bùi Đăng Duy và

Nguyễn Tiến Dũng đồng tác giả , xuất bản năm 2006. Các tác giả đã khái quát về triết học
Mỹ từ thời kỳ thuộc địa đến khi nước Mỹ trở thành siêu cường. Các tác giả đã trình bày
hệ thống về Chủ nghĩ a thực dụng của Charles S.Peirce - người sáng lập chủ nghĩa thực
dụng, của William James, người làm cho thế giới biết tới chủ nghĩa thực dụng Mỹ, và của
John Dewey, nhà triết học thực dụng có ảnh hưởng lớn nhất . Ngoài ra cuốn sách còn đề
cập đến nh ững trào lưu triết học ở Mỹ như : chủ nghĩa Freud, chủ nghĩa Nhân vị, chủ
nghĩa Hiện sinh, Chủ nghĩa tự do, chủ nghĩa hiện thực mới, triết học Phân tích và C hủ
nghĩa hiện thực khoa học.


Không dừng lại nghiên cứu những tư tưởng, quan điểm của chủ nghĩa thực dụng,
một số công trình còn nghiên cứu ảnh hưởng của chủ nghĩa thực dụng đến Việt Nam.
Tiêu biểu có luận văn thạc sĩ của Trần Hải Yến Chủ nghĩa thực dụng Mỹ và sự biểu hiện

tưởng giáo dục thực dụng chủ yếu của John Dewey . Tác phẩm mới chỉ tập trung vào


phân tí ch những hạn chế mà chưa đánh giá được những giá trị trong triết học giáo

dục

của John Dewey.
Tình hình nghiên cứu về triết học giáo dục của John Dewey đặc biệt khởi sắc sau
khi các tác phẩm của John Dewey về giáo dục được dịch

ra tiếng Việt . Đó là các tác

phẩm như: Dân chủ và giáo dục (2008), người dị ch: Phạm Anh Tuấn; Kinh nghiệm và
Giáo dục (2012), người dịch: Phạm Anh Tuấn; Cách ta nghĩ (2013), người dị ch: Vũ Đức
Anh.
Trong số này , Các công trình nghiên cứu về triết học John Dewey có thể kể đến
như luận văn Thạc sĩ: Tư tưởng giáo dục trong hệ thống triết học của John Dewey (2007)
[28] của Nguyễn Thị Luyện . Trong luận văn này tác giả đã chỉ rõ của tư tưởng giáo dục
trong hệ thống triết học của John Dewey , nội dung của tư tưởng giáo dục và đánh giá
những giá trị và hạn chế của tư tưởng giáo dục của John Dewey . Trong luận văn thạc sĩ:
Triết lý giáo dục của J. Dewey trong “Dân chủ và giáo dục” (2011) [19], tác giả Thân
Thị Hạnh đã phân tích những nhân tố cơ bản tác động đến sự hình thành triết lý giáo dục
của Dewey, các nội dung cơ bản của triết lý giáo dục đó được

thể hiện trong tác phẩm

Dân chủ và giáo dục và chỉ ra một số giá trị và hạn chế của triết lý giáo dục của Dewey
trong bối cảnh cải cách giáo dục Việt Nam hiện nay.
Ngoài những công trì nh nói trên, phải kể đến những bài báo được đăng tải trên các

khoa học", Tạp chí triết học, (2), Hà Nội.

8.

Nguyên Văn Dũng (1999), "William James với quan niệm về đạo đức", Tạp chí triết
học, ( 3); Tạp chí triết học, ( 5), Hà Nội.

9.

Bùi Đăng Duy, Nguyễn Tiến Dũng (2006), Triết học Mỹ, NXB tổng hợp thành phố
Hồ Chí Minh, Hồ Chí Minh.

10. Bùi Đăng Duy, Nguyễn Tiến Dũng (2008), Lịch sử triết học phương Tây hiện đại,
NXB tổng hợp thành phố Hồ Chí Minh, Hồ Chí Minh.
11. John Dewey (2008), Dân chủ và giáo dục, Phạm Anh Tuấn dị ch , NXB Tri thức, Hà
Nội.
12. John Dewey (2012), Kinh nghiệm và Giáo dục, Phạm Anh Tuấn dị ch , Nxb Trẻ, Hồ
Chí Minh.
13. John Dewey (2013), Cách ta nghĩ, Vũ Đức Anh dịch, NXB Tri thức, Hà Nội.
14. Đảng Cộng sản Việt Nam (2011), Văn kiện đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI , Nxb
CTQG, Hà Nội.
15. Đảng Cộng sản Việt Nam

(2013), Văn kiện Hội nghị lần thứ

tám Ban chấp hành

Trung ương khóa XI, Văn phòng Trung ương Đảng, Hà Nội
16. Lưu Phóng Đồng (1994), Triết học phương Tây hiện đại, tập 2, NXB CTQG, Hà Nội


Montessori, Nxb Lao động, Hà Nội.
30. John Stuart Mill (2012), Bàn về tự do, Nguyễn Văn Trọng dịch. NXB Tri thức, Hà
Nội.


31. Trần Thị Nhàn (2011), Triết học thực dụng Mỹ, Luận văn Thạc sĩ Triết học, Viện
Triết học, Hà Nội.
32. Trần Tuấn Phong (1997), Về khái niệm “Kinh nghiệm” trong hệ thống triết học của
W.James, Tạp chí Triết học, 96 (2), Hà Nội.
33. Phạm Văn Sỹ (1980), Về tư tưởng và văn hóa phương Tây hiện đại, NXB Đại học và
trung cấp chuyên nghiệp, Hà Nội.
34. Lê Văn Tùng (2011), "Triết lý giáo dục của John Dewey", Tạp chí giáo dục, Hà Nội.
35. Hà Nhật Thăng, Đào Thanh Âm (1998), Lịch sử giáo dục thế giới, NXB Giáo dục, Hà
Nội.
36. Nông Duy Trường (2008), John Dewey – Chủ nghĩa thực dụng trong giáo dục và
phương pháp tư duy toàn diện, Học viện công dân.
37. Nguyễn Hữu Vui (chủ biên) (1992), Lịch sử triết học, NXB CTQG, Hà Nội.


Tài liệu tiếng nƣớc ngoài

38. Reginnald D. Archambault (1974), John Dewey on education, Chicago university,
US.
39. Barbara Thayer-Bacon (2012), Maria Montessori, John Dewey, and William H.
Kilpatrick, Education and Culture, Volume 28, Number 1.
40. Gert J. J. Biesta, Siebren Miedema (2000), Context and interaction. How to assess
Dewey’s influence on educational reform in Europe, Studies in Philosophy and
Education, Volume 19, Issue 1-2.
41. Peter Berglar (1970), Wilhelm von Humboldt, Rowoht, Reinbeck , pp. 87 (từ Báo cáo
của Humboldt cho Đức vua), 1809. Tác phẩm 5 tập, tập 4, tr. 218).


elementary school journal, vol. 98 (No.5).
51. (AM) Montessori, M. (1964), The Montessori method, New York, NY: Schocken
Books, Inc.
52. (MM) Montessori (1965), Dr. Montessori’s own handbook, New York, NY: Schocken
Books, Inc.
53. (CE)Montessori, M. (1967), The discovery of the child. New York, NY: Fides
Publisher Inc.
54. (D) Povell, P. (2007), Maria Montessori: portrait of a young woman. Montessori Life:
A Publication of the American Montessori Society, 19(1),
55. Hainstock, E.G. (1997), The essential Montessori, New York, NY: Plume Publishing.


56. Hickman, Larry A. and M.Alexander Thomas (1998), The essential

Dewey:volume I and II, Indiana University Press, US Hermann, Ulrich.
57. Honneth, Axel and John M.M.Farrell (1998), Democracy as reflexive

cooperation: John Dewey and The theory of Democracy today, Political Theory,
vol.26, no.6.
58. Thomas H. Kilpatrick (2010), The Project Method, Nxb. Kessinger, American.
59. Arleen Theresa Dodd-Nufrio (2011), Reggio Emilia, Maria Montessori, and John
Dewey: Dispelling Teachers’ Misconceptions and Understanding Theoretical
Foundations, Early Childhood Education Journal, Volume 39, Issue 4.
60. S.Tuhr, John (1999), Pragmatism and classical American philosophy,
Indiana University Press, The United state of America (US).
61. A. Harry Passow (1982), John Dewey's Influence on Education around the World,
Teachers College Record, Volume 83, Number 3.
62. Rudolf Steiner (1995), The Kingdom of Childhood : Introductory Talks on Waldorf
Education, Nxb. Anthroposophic Press, American.

77. http://www.talawas.org/talaDB/showFile.php?res=9377&rb=0501
78. http://www.alfredmontessori.com/montessori-education-history.htm
79. http://www.newfoundations.com/GALLERY/Montessori.html.
80. http://dantri.com.vn/giao-duc-khuyen-hoc/6-han-che-yeu-kem-chu-yeu-cua-nganhgiao-duc-dao-tao-1392769347.htm
81. http://www.phunuvagiadinh.vn/Giao-duc-tre-som-107/Su-khac-biet-trong-cac-phuongphap-giao-duc-som-phan-2--Waldorf-1013
82. http://voer.edu.vn/m/giao-duc-waldorf/ebfab62f
83. http://tiasang.com.vn/Default.aspx?tabid=62&CategoryID=6&News=504
84. http://www.pasisahlberg.com/blog/?p=32.33ed
85. http://pasisahlberg.com


Các công trình liên quan đến đề tài đã đƣợc công bố của tác giả:
1. Bài báo: “Ảnh hưởng của phương pháp giáo dục John Dewey đến việc hình thành
các phương pháp giáo dục ở phương Tây thế kỷ XX” – Tạp chí Giáo dục và xã hội
– số đặc biệt, tháng 6 – 2015
2. Bài báo: “Những giá trị và hạn chế trong tư tưởng giáo dục của John Dewey” –
Tạp chí Thiết bị giáo dục – số 122, tháng 10 – 2015