MỞ ĐẦU
“Sửa đổi lối làm việc” là một tác phẩm quan trọng về xây dựng Đảng,
một tài liệu học tập rất bổ ích, thiết thực, một cuốn sách “gối đầu giường” của
cán bộ, đảng viên để tu dưỡng về tư tưởng, đạo đức, phương pháp và phong
cách công tác. Mặc dù hơn 60 năm trôi qua, nhưng tác phẩm vẫn mang tính
thời sự, vẫn chứa đựng những giá trị lý luận và thực tiễn to lớn. Chính vì vậy,
nghiên cứu tác phẩm là một việc làm đầy ý nghĩa và thiết thực. Hơn nữa,
trong bối cảnh lịch sử hiện nay khi đất nước đang đứng trước những thời cơ
và thách thức,vai trò lãnh đạo của Đảng là vô cùng quan trọng, quyết định sự
thành bại của công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội thì việc vận dụng những
bài học về công tác xây dựng và chỉnh đốn Đảng của Chủ tịch Hồ Chí Minh
là cần thiết trong trước mắt cũng như lâu dài.
Với ý nghĩa đó, tác giả được nhận đề bài “Trình bày, làm rõ nội dung
tư tưởng Hồ Chí Minh về Đảng trong tác phẩm “Sửa đổi lối làm việc”. Vận
dụng tư tưởng trên của Người đối với công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng
ta trong giai đoạn hiện nay” để làm tiểu luận kết thúc học phần Các tác
phẩm tiêu biểu của Hồ Chí Minh. Mặc dù bản than đã có nhiều cố gắng song
không tránh khỏi những thiếu sót, rất mong được sự góp ý của Thầy. Em xin
chân thành cảm ơn!

1


NỘI DUNG
I. KHÁI QUÁT TÁC PHẨM
“Sửa đổi lối làm việc” là một tác phẩm lớn của Chủ tịch Hồ Chí Minh,
hiện nay được đăng trong tập 5 bộ Hồ Chí Minh toàn tập, từ trang 229 đến
trang 306, do Nhà xuất bản Chính trị quốc gia ấn hành năm 1995.
1.1. Bối cảnh lịch sử ra đời của tác phẩm
Tác phẩm “Sửa đổi lối làm việc” được Chủ tịch Hồ Chí Minh viết và
hoàn thành vào tháng10 năm 1947. Lúc này tình hình cách mạng của đất nước

nêu cao đạo đức cách mạng, biết hy sinh gian khổ, đặt lợi ích của nhân dân,
của Tổ quốc, của Đảng lên trên hết, trước hết, gắn bó với quần chúng, học hỏi
quần chúng, khêu gợi và tổng kết những sáng kiến của quần chúng, tổ chức
quần chúng trong phong trào thiết thực, xây dựng các tiềm lực đủ sức tiến
hành cuộc kháng chiến lâu dài, toàn dâ, toàn diện.
Cuộc kháng chiến thần thánh càng đặt ra yêu cầu thực hành tiết kiệm,
chống lãng phí, chống quan lieu, xa rời quần chúng, đòi hỏi gay gắt mọi chủ
trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước phải thiết thực, có lợi
cho nhân dân, cho kháng chiến, chống thói ba hoa, lý luận suông những lời hô
hào hình thức, sáo rỗng. Cuộc đấu tranh cách mạng và vai trò xung kích của
người Đảng viên đòi hỏi đội ngũ cá bộ phải kiên quyết chống lại chủ nghĩa cá
nhân dưới mọi hình thức.
Trong điều kiện cả nước có chiến tranh, Đảng chủ trương xây dựng các
“chi bộ tự động công tác” nhằm phát huy tính chủ động, sáng tạo trong lãnh
đạo của các cấp bộ Đảng. Đồng thời, phát động kết nạp “lớp đảng viên tháng
Tám để tăng lực lượng lãnh đạo của Đảng”. Trong quá trình thực hiện các chủ
trương trên đã bộc lộ những thiếu sót trong công tác lãnh đạo và lối làm việc,
trong công tác tổ chức và tư tưởng của Đảng. Những thiếu sót, nhược điểm
của cán bộ, đảng viên làm giảm uy tín của Đảng, có nguy cơ ảnh hưởng xấu
đến thắng lợi của cuộc kháng chiến. Nhằm tăng cường công tác giáo dục cán
bộ, đảng viên, phát huy ưu điểm, khắc phục khuyết điểm, tạo ra sự đoàn kết,
thống nhất trong Đảng, ngày 1- 3-1947, chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết thư gửi
3


các đồng chí đảng viên ở Bắc Bộ và Trung Bộ. Hai địa phương đó đang có
nhiều vấn đề bức xúc trong công tác xây dựng Đảng. Qua mấy tháng theo dõi
việc thực hiện các bức thư, Hồ Chí Minh thấy rõ sự chuyển biến của đảng
viên chưa nhiều. Cán bộ, đảng viên các nơi hoặc chỉ nghiên cứu qua loa, hoặc
nhận thấy khuyết điêm rồi nhưng không cố gắng sửa chữa. Đặc biệt: “cán bộ

và ảnh hưởng qua lại trong vai trò lãnh đạo của Đảng: cán bộ, đảng viên phải
là tấm gương sáng về đạo đức cách mạng; có cán bộ tốt, có đạo đức cách
mạng thì mới có thể tổ chức, lãnh đạo được nhân dân; trong vai trò tổ chức,
lãnh đạo của Đảng thì cán bộ là khâu quyết định.
II. NỘI DUNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐẢNG TRONG
TÁC PHẨM
2.1. Sửa đổi lối làm việc của Đảng là yêu cầu khách quan của sự
nghiệp cách mạng
Trong tác phẩm “Sửa đổi lối làm việc”, Hồ Chí Mih đặt vấn đề cần
thiết phải tiến hành xây dựng, chỉnh đốn Đảng về tư tưởng, tổ chức, phong
cách, phương pháp công tác; xác định đó là nhiệm vụ thường xuyên, vừa lâu
dài, vừa cấp bách như một quy luật tồn tại và phát triển của Đảng cách mạng
chân chính, nhất là khi Đảng đứng ra đảm nhiệm sứ mệnh lịch sử lớn lao đối
với sự phát triển của dân tộc. Người giải thích rõ: “Đảng ta hy sinh tranh đấu,
đoàn kết, lãnh đạo nhân dân, tranh lại tự do và độc lập. Công việc đã có kết
quả vẻ vang. Nhưng nếu mỗi cán bộ, đảng viên làm việc đúng hơn, khéo hơn
thì thành tich của Đảng còn to tát hơn nữa”.
Sửa đổi lối làm việc giúp cho Đảng rút ra nhiều bài học bổ ích, đẩy
mạnh công tác, hiệu qủa công việc, làm cho Đảng lớn mạnh không ngừng;
mặt khác nó giúp cho mỗi cán bộ, đảng viên khắc phục những sai lầm, khuyết
điểm. Tất cả các khuyết điểm có thể quy vào ba hạng:
- Khuyết điểm về tư tưởng, tức là bệnh chủ quan mà nguyên nhân chính
là kém lý luận hoặc khinh ly luận hoặc ly luận suông, không đem lý luận thực
hành trong cuộc sống.
- Khuyết điểm về sự quan hệ trong Đảng với ngoài Đảng, tức là bệnh
hẹp hòi, ngăn trở Đảng thống nhất và đoàn kết, phá hoại sự đoàn kết toàn dân.
5


Bệnh này sinh ra nhiều bệnh con: địa phương chủ nghĩa, chủ nghĩa bản vị,


vào công việc thực tế; phải gắng học , học thì phải hành; phải chữa cái bệnh
kém lý luận, kinh lý luận và lý luận suông. Bên cạnh học lý luận, người cán
bộ phải có ý thức biết tổng kết kinh nghiệm trong công tác. Phê bình và tổng
kết kinh nghiệm công tác là quy luật tiến bộ trong sự nghiệp cách mạng.
2.3. Vấn đề bản chất và tư cách của Đảng cách mạng
Theo Hồ Chí Minh, bản chất của Đảng thể hiện ở mục tiêu, lý tưởng và
lợi ích mà nó đại diện. Đối với ta, bản chất đó được Người xác định rất rõ:
Ngoài lợi ích của dân tộc, của Tổ quốc, thì Đảng không có lợi ích gì khác.
Cho nên Đảng phải ra sức tổ chức nhân dân, lãnh đạo nhân dân để giải phóng
nhân dân và nâng cao sinh hoạt, văn hóa, chính trị, của nhân dân. Vì toàn dân
được giải phóng thì tức là Đảng được giải phóng.
“Sửa đổi lối làm việc” đã đưa ra 12 điều thuộc về tư cách của một Đảng
chân chính cách mạng, theo đó “Đảng không phải là một tổ chức đề làm quan,
phát tài. Nó phải làm tròn nghĩa vụ giải phóng dân tộc, làm cho Tổ quốc giàu
mạnh, đồng bào sung sướng”. Do đó, Đảng phải biết lý luận cách mạng, phải
kết hợp lý luận với thực tế, với kinh nghiệm cách mạng trong nước và trên thế
giới. Đảng phải biết liên hệ trực tiếp với quần chúng, giữ kỷ luật nghiêm từ
trên xuống dưới, thường xuyên thực hiện tự phê bình và phê bình, không che
giấu khuyết điểm của mình. Theo Hồ Chí Minh: “Một Đảng mà giấu giếm
khuyết điểm của mình là một Đảng hỏng. Một Đảng có gan thừa nhận khuyết
điểm của mình, vạch rõ những cái đó, vì đâu mà có khuyết điểm đó, xét rõ
hoàn cảnh sinh ra khuyết điểm đó, rồi tìm cách để sửa chữa khuyết điểm đó.
Như thế là một Đảng tiến bộ, mạnh dạn, chắc chắn, chân chính”. Để kết luận,
Người viết:
Muốn cho Đảng được vững bền
Mười hai điều đó chớ quên điều nào
2.4. Vấn đề đạo đức cách mạng
Trong “Sửa đổi lối làm việc”, Hồ Chí Minh đề cập đến đạo đức cách mạng
trên nhiều khía cạnh, thể hiện rõ nét quan điếm tổng quát, toàn diện của Người.

Người cán bộ cách mạng phải hội đủ các tiêu chuẩn: Đức và tài, phẩm
chất và năng lực, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, phong cách , phương pháp
8


công tác tốt, trong đó phẩm chất đạo đức phải là yếu tố hàng đầu, là gốc, là
nền tảng.
- Phẩm chất và năng lực cán bộ quyết địh sự thành bại của sự nghiệp
cách mạng, vì thế công tác cán bộ là công tác gốc của Đảng, là một vấn đề rất
trọng yếu, rất cần kịp.
- Đối với Đảng, thực chất công tác cán bộ là “ nuôi dạy cán bộ như
người làm vườn vun trồng những cây cối quý báu. Phải trọng nhân tài , trọng
cán bộ, trọng mỗi con người có ích cho công việc chung của chúng ta”.
- Công tác cán bộ bao gồm nhiều khâu liên hoàn, được Hồ Chí Minh
chỉ ra một cách rất chi tiết, cụ thể, dễ hình dung, dễ thực hiện. Đó là:
+ Huấn luyện cán bộ: Rất cần thiết, huấn luyện cán bộ toàn diện, mọi
mặt như huấn luyện chuyên môn, nghiệp vụ, nghề nghiệp theo phương châm
làm việc gì học việc ấy, huấn luyện chính trị, gồm cả thời sự và chính sách
huấn luyện văn hóa, khoa học, kỹ thuật, huấn luyện lý luận.
+ Dạy cán bộ và dùng cán bộ: Hồ Chí Minh lưu ý các điểm chính như
phải biết rõ cán bộ, cân nhắc cán bộ cho đúng, phải khéo dùng cán bộ, phải
phân phối cán bộ cho đúng, phải giữ cán bộ.
+ Lựa chọn cán bộ: Theo Hồ Chí Minh phải căn cứ vào các tiêu chuẩn
cụ thể như lòng trung thành, hăng hái, sâu sát, gần gũi, gắn bó với nhân dân,
phải hiểu dân, thương yêu dân, có gan phụ trách, giải quyết vấn đề, có y thức
tổ chức kỷ luật.
+ Bồi dưỡng cán bộ: Phải làm tốt các nội dung như có chỉ đạo, tập
trung bồi dưỡng để nâng cao, thạo nghề, thạo việc, bồi dưỡng phải có kiểm
tra, đánh giá, bồi dưỡng kết hợp giữa xây dựng và cái tạo, nhất là tư tưởng,
sẵn sang giúp đỡ cán bộ.

cùng. Nếu được dân chúng đồng lòng, việc gì cũng làm được; dân chúng
không ủng hộ, việc gì làm cũng không nên. Trong công tác xây dựng, chỉnh
đốn Đảng, sửa đổi lối làm việc của Đảng cũng phải vì dân dựa vào dân thì
mới thành công, mới có kết quả mong muốn.
Muốn tập hợp, phát huy sức mạnh quần chúng, vấn đề rất quan trọng là
phải có cách tuyên truyền, vận động hợp lý, khoa học nhất là nói và viết sao
10


cho hiệu quả, làm thế nào mà “mỗi tư tưởng, mỗi câu nói, mỗi chữ viết, phải
tỏ rõ cái tư tưởng và lòng ao ước của quần chúng”.
Phương pháp tuyên truyền, vận động quần chúng cần thực hiện đúng
các yêu cầu: học cách nói của quần chúng; dùng lời lẽ thí dụ thiết thực, dễ
hiểu; đúng đối tượng người đọc, người nghe; điều tra, nghiên cứu kỹ trước khi
nói, khi viết, chưa biết rõ chớ nói chớ viết; chuẩn bị kỹ, sắp đặt cẩn thận,
kiểm tra sau khi viết…
III. SỰ VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG TRÊN CỦA NGƯỜI ĐỐI VỚI
CÔNG TÁC XÂY DỰNG, CHỈNH ĐỐN ĐẢNG TA TRONG GIAI
ĐOẠN HIỆN NAY
3.1. Xây dựng, chỉnh đốn Đảng – quy luật tồn tại và phát triển
của Đảng
Sinh thời, Hồ Chí Minh đã từng nói: “Một dân tộc, một đảng và mỗi con
người, ngày hôm qua là vĩ đại, có sức hấp dẫn lớn, không nhất định hôm nay và
ngày mai vẫn được mọi người yêu mến và ca ngợi nếu lòng dạ không trong
sáng nữa, nếu sa vào chủ nghĩa cá nhân”. Vì thế, Người đặc biệt quan tâm đến
việc xây dựng Đảng, vì vậy Người liên tục đề cập vấn đề xây dựng, chỉnh đốn
Đảng và hình thành một hệ thống các luận điểm mang tính nhất quán.
Theo Hồ Chí Minh, xây dựng Đảng là một nhiệm vụ tất yếu, thường
xuyên để Đảng hoàn thành vai trò chiến sĩ tiên phong trước giai cấp, dân tộc
và nhân dân. Đó được coi là nhiệm vụ vừa cấp bách vừa lâu dài.

Xây dựng, chỉnh đốn Đảng là cơ hội để mỗi cán bộ, đảng viên tự rèn
luyện, giáo dục, tu dưỡng tốt hơn, hoàn thành tốt các nhiệm vụ mà Đảng và
nhân dân giao phó, giữ vững được các phẩm chất đạo đức cách mạng.
Xây dựng, chỉnh đốn Đảng là làm cho mỗi cán bộ, Đảng viên hiểu rõ,
hiểu đúng và thực hành tốt quan điểm, đường lối, chính sách của Đảng.
Mặt khác, giúp cán bộ, Đảng viên phải nhìn lại mình, phát huy mặt tốt,
loại bỏ mặt xấu trong mỗi con người.
Vì vậy mỗi cán bộ, Đảng viên cần phải luôn luôn giữ vững phẩm chất tốt
đẹp của mình, giác ngộ lý tưởng cách mạng, vững vàng trong mọi điều kiện,

12


môi trường, hoàn cảnh xã hội khác nhau; luôn luôn tự giác rèn luyện, phấn đấu.
Đồng thời Đảng cũng cần giúp đỡ họ, kiểm soát, quản lý họ từ phía Đảng.
Trên bình diện phát triển cá nhân, xây dựng, chỉnh đốn Đảng theo tư
tưởng Hồ Chí Minh trở thành nhu cầu tự hoàn thiện, tự làm trong sạch nhân
cách của mõi cán bộ, đảng viên.
Đặc biệt, trong điều kiện Đảng đã trở thành Đảng cầm quyền thì việc
xây dựng, chỉnh đốn Đảng lại được Hồ Chí Minh coi là công việc càng phải
tiến hành thường xuyên hơn, bởi lẽ:
Người đã nhận thấy và nhận rõ tính hai mặt vốn có của quyền lực:
Một mặt: quyền lực có sức mạnh to lớn để cải tạo xã hội cũ, xây dựng
xã hội mới nếu biết sử dụng đúng.
Mặt khác, quyền lực cũng có sức phá hoại ghê ghớm nếu người nắm
quyền lực bị thoái hoá, biến chất trở thành lạm quyền, độc quyền, lộng
quyền... biến quyền lực của dân thành quyền của cá nhân...
Vì vậy, Đảng phải đặc biệt quan tâm đến chỉnh đốn và đổi mới để hạn
chế, ngăn chặn, đẩy lùi mọi tệ nạn do thoái hoá, biến chất gây ra, trong điều
kiện Đảng lãnh đạo chính quyền nhà nước.

Đảng phải kiên định nền tảng tư tưởng là chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ
Chí Minh, lấy đó làm kim chỉ nam cho hành động, cơ sở quy tụ, xây dựng và
phát huy sức mạnh đoàn kết trong Đảng, đoàn kết toàn dân tộc.
3.2.2. Quan tâm đến công tác xây dựng Đảng, thực sự coi xây dựng
Đảng lả nhiệm vụ then chốt ở tất cả các cấp, các ngành
Trong sự nghiệp đổi mới đất nước, sự suy yếu thoái hóa, biến chất của
tổ chức Đảng, làm cho vai trò cầm quyền của Đảng bị suy giảm, dẫn đến mất
ổn định chính trị - xã hội là một nguy cơ lớn. Chăm lo xây dựng Đảng trong
sạch, vững mạnh là điều kiện tối cần thiết và là điều kiện tiên quyết để giữ
vững ổn định chính trị - xã hội, phát triển kinh tế, văn hóa theo định hướng xã
hội chủ nghĩa.
Toàn Đảng phải quán triệt đầy đủ quan điểm xây dựng Đảng là nhiệm
vụ then chốt. Tính chất then chốt của nhiệm vụ xây dựng Đảng thể hiện trong
các điểm sau:
Một là, đẩy mạnh và nâng cao hiệu quả của nghiên cứu lý luận, tổng
kết thực tiễn, thu hút và phát huy tiềm năng trí tuệ của toàn dân tộc. Trong
14


thực hiện nhiệm vụ này, cần quán triệt tư tưởng Hồ Chí Minh: Xây dựng xã
hội mới là công việc "rất to lớn, nặng nề, và phức tạp, mà cũng là rất vẻ vang.
Đây là một cuộc chiến đấu chống lại những gì đã cũ kỹ, hư hỏng, để tạo ra
những cái mới mẻ, tốt tươi. Để giành lấy thắng lợi trong cuộc chiến đấu
khổng lồ này cần phải động viên toàn dân, tổ chức và giáo dục toàn dân, dựa
vào lực lượng vĩ đại của toàn dân" .
Hai là, cần đặc biệt coi trọng xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên.
Trong điều kiện cơ chế kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế hiện nay, xây
dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên có đủ đức và tài, đầy tinh thần trách nhiệm
trước Đảng, trước dân tộc, năng động, dám nghĩ dám làm,... không chỉ là sự
quan tâm, phát huy nhân tố con người trong Đảng, mà còn để phát huy sức

triển, điều chỉnh đường lối, chủ trương; để đổi mới phương thức lãnh đạo đối
với hệ thống chính trị và toàn xã hội.
Cần quán triệt quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh là: "Đảng không thể
đòi hỏi Mặt trận thừa nhận quyền lãnh đạo của mình, mà phải tỏ ra là một bộ
phận trung thành nhất, hoạt động nhất và trung thực nhất. Chỉ trong đấu tranh
và công tác hằng ngày, khi quần chúng rộng rãi thừa nhận chính sách đúng đắn
và năng lực lãnh đạo của Đảng, thì Đảng mới giành được địa vị lãnh đạo".
3.2.4. Giải quyết tốt mối quan hệ với dân
Tư tưởng Hồ Chí Minh về chủ trương tập hợp tất thảy những người yêu
nước vào sự nghiệp cách mạng, xây dựng mối quan hệ máu thịt giữa Đảng
với dân có ý nghĩa lớn về lý luận và thực tiễn trong công tác xây dựng Đảng,
cần được quán triệt và tổ chức thực hiện tốt ở tất cả các cấp, các ngành.
Giải quyết mối quan hệ gắn bó máu thịt giữa Đảng với dân hiện nay
đang trở thành vấn đề cấp thiết, là bài học lớn rút ra từ hơn 20 năm đổi mới.
Sự phản ứng, đôi khi gay gắt của nhân dân ở một số nơi đối với đội ngũ cán
bộ, đảng viên, chính quyền các cấp, rõ nhất là cấp cơ sở; các "điểm nóng" liên
quan đến nhiều vấn đề, trong đó có vấn đề nhà, đất, quyền dân chủ, dân
sinh,... liên tiếp xuất hiện ở nhiều địa phương đã phản ánh sự không bình
thường trong mối quan hệ máu thịt này.

16


Trong thời gian qua Đảng và Nhà nước đã có nhiều nghị quyết, chỉ thị,
quy định, quy chế,... để giải quyết mối quan hệ này, nhưng nói chung hiệu
quả vẫn còn rất thấp. Điều đó phản ánh sự cố gắng, quyết tâm chính trị nhưng
vấn đề cơ bản hiện nay là tổ chức thực hiện tích cực, kiên quyết, đồng bộ, có
hiệu quả ở các cấp, các ngành. Đây là trách nhiệm của toàn Đảng, của mỗi tổ
chức đảng, mỗi cán bộ, đảng viên của. Đảng, trước hết là các cấp ủy đảng.
Để giải quyết tốt mối quan hệ giữa Đảng với dân, ở tất cả các cấp, các

mới của giai cấp vô sản vào điều kiện nước ta. Những quan điểm của Người
trong tác phẩm là « cẩm nang », là « kim chỉ nam » cho công tác xây dựng và
chỉnh đốn Đảng ta trong cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân cũng như trong
giai đoạn hiện nay. Đảng cộng sản Việt Nam đã vận dụng tư tưởng của Người
trên mọi phương diện: về tư tưởng – lý luận, về chính trị, về tổ chức, và về
đạo đức để giữ vững và phát huy sức mạnh và vai trò lãnh đạo của Đảng
trong cuông cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa và giữ vững độc lập dân tộc
gắn liền với chủ nghĩa xã hội hiện nay. Bởi Đảng là yếu tố quyết định mọi
thắng lợi của cách mạng, như Hồ Chí Minh đã khẳng định « Đảng có vững
cách mạng mới thành công ». Và tại Đại hội X của Đảng cũng nhấn mạnh:
“Xây dựng Đảng với vai trò là nhiệm vụ then chốt càng có ý nghĩa đặc biệt
quan trọng, là vấn đề sống còn đối với sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta”.

19


MỤC LỤC