THUYẾT TRÌNH - MỘT HÌNH THỨC HIỆU QUẢ TRONG
DẠY VÀ HỌC MƠN HỌC ĐƯỜNG LỐI CÁCH MẠNG
CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM
Phan Thị Lệ Hương*

Một thực tế hiện nay trong dạy và học trong các trường, nhất
là trong các trường đại học là giảng viên sử dụng hình thức thuyết
trình để nâng cao hiệu quả của bài học, của mơn học mà mình phụ
trách, đồng thời qua đó phát huy tính tích cực, chủ động trong học
tập của sinh viên. Nhưng vấn đề đặt ra là làm thế nào để có một bài
thuyết trình hiệu quả. Đối với giảng viên thì đó phải là một bài
thuyết trình đạt được u cầu mình đặt ra. Đối với sinh viên – người
thuyết trình phải đưa ra được thơng điệp rõ ràng, có ý nghĩa đến với
người nghe và đạt được u cầu của giảng viên. Đối với sinh viên –
người nghe họ có nhiều điều mong đợi vào người đang trình bày
một vấn đề nào đó cho họ, như nội dung, tính cập nhật, giọng nói,
cử chỉ, điệu bộ, sự nhiệt tình. Từ thực tiễn thực hiện thuyết trình
trong giảng dạy mơn học Đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản
Việt Nam, tơi có một số suy nghĩ chia sẻ:
1. Thuyết trình hiểu một cách đơn giản nhất là diễn đạt để
cho người khác hiểu rõ ràng, cặn kẽ nội dung mình muồn truyền
đạt. Một bài thuyết trình thành cơng phải có chủ đề hấp dẫn. Lựa
*

Thạc sĩ, ĐH Kinh tế TP.HCM

334

ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP. HCM

BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO

dụng cách thứ hai.
2. Một bài thuyết trình thành cơng phải có nội dung hấp dẫn,
nhưng để có nội dung hấp dẫn thì vấn đề cốt lõi là thu thập thơng
tin, tài liệu liên quan. Thực tế cho thấy sinh viên chưa biết cách thu
thập và xử lý thơng tin, thậm chí sinh viên vơ tình sử dụng những
thơng tin sai, những thơng tin chưa được kiểm chứng… vì thế
hướng dẫn sinh viên thu thập và xử lý thơng tin là một cơng việc hết
sức quan trọng. Hiện nay, việc thu thập thơng tin trở nên dễ dàng
nhờ ứng dụng cơng nghệ thơng tin. Tuy nhiên, khi chuẩn bị thuyết
KỶ YẾU HỘI THẢO KHOA HỌC QUỐC GIA 2015

335


trình giảng viên cần giúp sinh viên phân biệt được đâu là những
nguồn khoa học tin cậy nhằm mục đích trích dẫn, minh họa, đâu là
những thơng tin có tính chất chia sẻ, đặt vấn đề với người nghe. Giai
đoạn tìm kiếm thơng tin, sinh viên cần làm những việc sau: tìm hiểu
giáo trình; các tạp trí liên quan; những ấn phẩm; những phim tư
liệu; những văn kiện của Đảng… dựa trên đề cương cho nội dung
thuyết trình lựa chọn những thơng tin tốt nhất, thích hợp nhất cho
những nội dung cơ bản; những thơng tin mang tính thời sự, cấp
thiết, phản ánh những vấn đề của cuộc sống để minh họa; những
thơng tin, những sự kiện gây xúc động, tạo ra hiệu ứng lan truyền
cảm xúc cho người nghe. Khi thu thập và lựa chọn thơng tin cần
chú ý: tính minh bạch - nguồn gốc của thơng tin; tính đặc sắc –
những thơng tin đáng giá nhất.
3. Một bài thuyết trình thành cơng phải có sự chuẩn bị tốt
nhất. Sau bước chọn đề tài, thu thập thơng tin, tài liệu liên quan là
xây dựng đề cương thuyết trình. Đề cương thuyết trình hay dàn bài

quan trọng nhất, chiếm nhiều thời gian trình bày, là phần đòi hỏi
người thuyết trình phải đầu tư nghiêm túc. Bằng những kiến thức,
những tài liệu, những thơng tin đã thu thập sinh viên có nhiệm vụ
“làm đầy” “khung xương” của bài thuyết trình. Các nội dung thuyết
trình phải cụ thể, đáng tin cậy, có tính thời sự và có sự liên kết, xâu
chuỗi các vấn đề; các nội dung phải được phân tích, lập luận một
cách sâu sắc, chặt chẽ nhưng rõ ràng, dễ hiểu, dễ theo dõi, tuyệt đối
khơng trình bày một cách chung chung; phải có minh họa cụ thể.
Trong thuyết trình phải gây sự chú ý của người nghe bằng các tương
tác: đặt vấn đề trao đổi, u cầu họ tham gia vào các các mục biểu
diễn, trò chơi nhỏ…trong thuyết trình những u cầu đó được sinh
viên tn thủ khá tốt. Thứ ba là phần kết luận, phải nhắc lại mục
đích của bài thuyết trình, tóm tắc nội dung chính, nhấn mạnh điểm
cốt lõi, đặt ra các câu hỏi thảo luận, u cầu những câu hỏi phản
biện, thảo luận và trả lời các câu hỏi một cách tích cực. Thảo luận
và trả lời các câu hỏi là phần được sinh viên hưởng ứng với một tinh
thần hào hứng, những vấn đề đặt ra rất thực tế, có những vấn đề là
tâm tư của sinh viên, có cả những nhận thức lệch lạc và khi được
giải đáp một cách thỏa đáng, khi được định hướng một cách đúng
đắn và sinh viên nhận thức được vấn đề thì đó là thành cơng của
một buổi thuyết trình, ở đây vai trò của giảng viên có tính chất
quyết định.
5. Kịch bản trình bày: sinh viên có rất nhiều cách thể hiện
sinh động bài thuyết trình như: dưới hình thức là một Đại hội Đảng,
một hội thảo khoa học, một chương trình truyền hình … điều đó cho
thấy sự sáng tạo, sự nghiêm túc trong học tập của sinh viên.
Các vấn đề trên chỉ là một số ý kiến rút ra trong q trình
thực hiện bài thuyết trình. Một bài thuyết trình hiệu quả cần nhiều
vấn đề khác nữa kết hợp như: kỹ năng thuyết trình, hướng dẫn thiết
kế trang trình chiếu (slide), khơng gian thuyết trình, phương tiện hỗ