ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-----------------------------------------------------

NGUYỄN THỊ KIM PHƢƠNG

CÁC LÝ THUYẾT TẠO ĐỘNG LỰC
CỦA TRƢỜNG PHÁI TÂM LÝ – XÃ HỘI VỚI VIỆC NÂNG
CAO CHẤT LƢỢNG QUẢN LÝ NHÂN LỰC
Ở TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC – ĐH THÁI NGUYÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ
CHUYÊN NGÀNH KHOA HỌC QUẢN LÝ

Hà Nội, 2014


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-----------------------------------------------------

NGUYỄN THỊ KIM PHƢƠNG

CÁC LÝ THUYẾT TẠO ĐỘNG LỰC
CỦA TRƢỜNG PHÁI TÂM LÝ – XÃ HỘI VỚI VIỆC
NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG QUẢN LÝ NHÂN LỰC
Ở TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC – ĐH THÁI NGUYÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ
CHUYÊN NGÀNH KHOA HỌC QUẢN LÝ
MÃ SỐ: ĐÀO TẠO THÍ ĐIỂM

ĐHTN

Đại học Thái Nguyên

3

GS

Giáo sƣ

4

PGS

Phó giáo sƣ

5

PGS.TS

6

TS

Phó giáo sƣ. Tiến sĩ
Tiến sĩ


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU ........................................................................................................... 1

làm việc ....................................................... Error! Bookmark not defined.
Chƣơng 2. CHÍNH SÁCH TẠO ĐỘNG LỰC LÀM VIỆCError!
not defined.

Bookmark


CHO GIẢNG VIÊN Ở TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌCError!

Bookmark

not defined.
2.1. Khái quát về Trƣờng Đại học Khoa học và đội ngũ giảng viên ....... Error!
Bookmark not defined.
2.1.1. Khái quát về trƣờng Đại học Khoa họcError!

Bookmark

not

defined.
2.1.2. Khái quát về đội ngũ giảng viên của trƣờng Đại học Khoa học . Error!
Bookmark not defined.
2.2. Một số chính sách tạo động lực cho giảng viên của trƣờng Đại học Khoa học
........................................................................ Error! Bookmark not defined.
2.3. Một số kết quả thực hiện chính sách tạo động lực cho giảng viên của
Trƣờng Đại học Khoa học ............................... Error! Bookmark not defined.
2.3.1. Kết quả thực hiện chính sách tạo động lực thông qua việc thỏa mãn
nhu cầu cho giảng viên ................................ Error! Bookmark not defined.
2.3.2. Kết quả thực hiện chính sách tạo động lực thông qua việc sử dụng

defined.
3.3. Nhóm giải pháp tạo dựng môi trƣờng làm việc hiệu quả ................. Error!
Bookmark not defined.
3.3.1. Giảm tải các công việc không liên quan đến chuyên môn cho giảng
viên.............................................................. Error! Bookmark not defined.
3.3.2. Xây dựng quy chế làm việc của cơ quan, tăng cƣờng sự tin cậy giữa
bộ phận chức năng và bộ phận chuyên môn . Error! Bookmark not defined.
3.3.3. Thực hiện chế độ thông tin đầy đủ, kịp thời và có tính 2 chiều giữa
cán bộ lãnh đạo, quản lý và giảng viên ........ Error! Bookmark not defined.
KẾT LUẬN ........................................................ Error! Bookmark not defined.
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO .......................................................... 13


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Trong bối cảnh hội nhập, cũng giống nhƣ tất cả các lĩnh vực khác, giáo
dục và đào tạo cũng đứng trƣớc những cơ hội và thách thức mới. Việc coi giáo
dục, đào tạo nhƣ một dịch vụ xã hội – dịch vụ xã hội đặc biệt cung cấp nguồn
nhân lực chất lƣợng cao cho xã hội đã làm thay đổi những giá trị cốt lõi cũng
nhƣ phƣơng thức cung ứng dịch vụ trong lĩnh vực này. Các cơ sở giáo dục, đào
tạo chuyển đổi mô hình từ đào tạo “những thứ trường có” sang đào tạo “những
thứ xã hội cần”, đào tạo theo nhu cầu xã hội.
Thực tế đó đòi hỏi các cở sở giáo dục, nhất là giáo dục đại học phải tiến
hành nhiều hoạt động đổi mới để có thể tồn tại, phát triển. Nếu nhƣ trƣớc đây,
ngƣời học cần trƣờng thì hiện nay các cở sở giáo dục đại học, cao đẳng ngày
một gia tăng về số lƣợng. Điều này đồng nghĩa với việc thí sinh có nhiều cơ hội
lựa chọn nơi học, các nhà trƣờng phải cạnh tranh nhiều hơn để thu hút thí sinh.
Đã có không ít ngành học của những trƣờng đại học phải đóng cửa do không thu
hút đƣợc thí sinh theo học là minh chứng thực tế cho thấy yêu cầu đổi mới về
chƣơng trình đào tạo, phƣơng pháp giảng dạy, cơ sở vật chất và đặc biệt là nâng

25 – 35), đang trong thời gian tham gia học tập sau đại học (cao học và nghiên
cứu sinh). Làm thế nào để giảng viên yên tâm, vừa đi học nâng cao trình độ
chuyên môn vừa phải đảm bảo nhiệm vụ giảng dạy, nghiên cứu khoa học đã đặt
ra không ít thách thức đối với ban giám hiệu nhà trƣờng, với các khoa/bộ môn.
Với thực trạng trên, có thể nói công tác tạo động lực cho giảng viên tại trƣờng
Đại học Khoa học có những nét đặc thù cần đƣợc quan tâm, nghiên cứu để làm
sao phát huy đƣợc hiệu quả cao nhất, phát huy nhiều nhất khả năng của cán bộ
phục vụ sứ mạng mà trƣờng đang theo đuổi.
Với những lý do trên, tác giả đã chọn đề tài Các lý thuyết tạo động lực
của trường phái tâm lý – xã hội với việc nâng cao chất lượng quản lý nhân lực ở
Trường Đại học Khoa học – Đại học Thái Nguyên làm đề tài luận văn thạc sĩ
ngành Khoa học quản lý của mình.
2. Tổng quan tình hình nghiên cứu
Có rất nhiều sách, giáo trình bàn về các tƣ tƣởng, học thuyết, trƣờng phái
quản lý trong lịch sử phát triển của quản lý học. Trong nhiều cuốn sách đó,
trƣờng phái tâm lý – xã hội ít nhiều giới thiệu nhƣ một trƣờng phái với nhiều
2


nhà tƣ tƣởng, nhà nghiên cứu cùng các học thuyết quản lý tiêu biểu, có nhiều
ảnh hƣởng đến tƣ tƣởng quản lý của các nghiên cứu lý thuyết quản lý sau này
cũng nhƣ có tác động không nhỏ tới thực tiến quản lý. Vì vậy, các cuốn sách đó
đều có thể đƣợc coi nhƣ đã nghiên cứu, đề cấp đến các lý thuyết của trƣờng phái
tâm lý – xã hội trong việc tạo động lực làm việc cho ngƣời lao động.
Bên cạnh đó, thực tiễn quản lý nhân lực bao hàm nhiều nhiệm vụ và nhiều
hoạt động nhƣng về cơ bản có thể chia thành 3 nhiệm vụ cơ bản là: thu hút nhân
lực, sử dụng nhân lực và phát triển nhân lực. Để thực hiện các nhiệm vụ cơ bản
nêu trên, có một hoạt động không thể thiếu đó là tạo động lực cho ngƣời lao
động. Dù ngƣời tuyển dụng, thu hút nhân lực tốt nhƣng khi ở tổ chức, ngƣời lao
động không có động lực làm việc, chất lƣợng và hiệu quả công việc không cao

thuyết quản lý của xã hội thông tin từ những năm 60 đến nay.
+ Hồ Văn Vĩnh (2003), Một số vấn đề về tư tưởng quản lý, nhà xuất bản
Quốc gia, Hà Nội. Cuốn sách giới thiệu tổng quan về tƣ tƣởng quản lý, tƣ tƣởng
quản lý thời Trung Hoa cổ đại, tƣ tƣởng quản lý của Nguyễn Trƣờng Tộ, những
chính sách kinh tế của Hồ Quý Ly, trƣờng phái quản lý theo khoa học, thuyết
quản lý hành chính, thuyết tổ chức trong quản lý, thuyết hành vi trong quản lý,
thuyết quan hệ con ngƣời trong quản lý, quản lý theo ý tƣởng của thuyết Z, tƣ
tƣởng của V.I. Lênin về quản lý và đổi mới quản lý…
+ H.Koontz, Cyril O ,donnell, H.Weihrich (1999), Những vấn đề cốt yếu
của quản lý, nhà xuất bản Khoa học và Kĩ thuật, Hà Nội. Cuốn sách đƣợc chia
thành 6 phần lớn với 25 chƣơng, giới thiệu những nội dung cơ bản về cơ sở của
lý thuyết quản lý và khoa học quản lý, lập kế hoạch, công tác tổ chức, xác định
biên chế, lãnh đạo, kiểm tra.
+ Peter. F Drucker (2003), Những thách thức của quản lý trong thế kỉ
XXI, NXB Trẻ, HCM. Cuốn sách giới thiệu những mô hình mới về quản lý,
chiến lƣợc – những thực tại mới, ngƣời dẫn đầu sự thay đổi, những thách thức
của thông tin, năng suất của lao đông tri thức, tự quản lý bản thân.
+ Peter. F Drucker (2008), Tinh hoa quản trị của Drucker, nhà xuất bản
Trẻ, Hà Nội. Cuốn sách bàn về quản trị nhƣ một chức năng xã hội và một nghệ
thuật phổ thông, quy mô của quản trị, mục đích và mục tiêu của kinh doanh, ảnh
hƣởng của xã hội và các vấn đề xã hội, khung mẫu mới của quản trị, quản trị
theo mục tiêu và tự kiểm soát, lựa chọn nhân sự - những nguyên tắc cơ bản, tinh
4


thần đổi mới sáng tạo, cá nhân phải tự rèn luyện để trở nên hiệu quả…
+ James H. Donnelley và các tác giả (2004), Quản trị học căn bản, NXB
Thống Kê, Hà Nội. Cuốn sách giới thiệu những nội dung về nhà quản trị và quá
trình phát triển của quản trị, môi trƣờng quản trị, quản trị trong môi trƣờng toàn
cầu, trách nhiệm xã hội và đạo đức của quản trị, ra quyết định, chức năng hoạch

+ Phạm Ngọc Thanh (2011), Đổi mới văn hóa lãnh đạo, quản lý: lý luận
và thực tiễn, nhà xuất bản Lao động, Hà Nội. Cuốn sách chia thành 3 phần, giới
thiệu những vấn đề lý luận và kinh nghiệm về văn hóa lãnh đạo, quản lý; thực
trạng và những yếu tố tác động tới văn hóa lãnh đạo, quản lý ở Việt Nam hiện
nay; quan điểm và giải pháp đổi mới văn hóa lãnh đạo, quản lý ở Việt Nam.
+ Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh - Khoa Tâm lý xã hội (2001),
Giáo trình tâm lý học lãnh đạo, quản lý,Hà Nội. Giáo trình gồm 9 chƣơng, giới
thiệu đối tƣợng, nhiệm vụ và phƣơng pháp nghiên cứu của tâm lý học lãnh đạo,
quản lý; những hiện tƣợng tâm lý trong hoạt động lãnh đạo, quản lý; tâm lý
nhóm lớn; tâm lý nhóm nhỏ, tập thể lao động và gia đình; nhân cách ngƣời lãnh
đạo, quản lý; uy tín ngƣời lãnh đạo, quản lý; những yếu tố tâm lý trong công tác
tổ chức cán bộ; những yếu tố tâm lý trong công tác tƣ tƣởng; những yếu tố tâm
lý trong lãnh đạo, quản lý các quá trình kinh tế - xã hội hiện nay.
+ Nguyễn Hữu Lam (2007), Hành vi tổ chức, nhà xuất bản Thống kê, Hà Nội.
Nội dung: cuốn sách giới thiệu về hành vi tổ chức; những cơ sở của hành
vi cá nhân; giá trị, thái độ và sự thỏa mãn đối với công việc; động viên; những
cơ sở của hành vi nhóm; hành vi trong nhóm và xung đột; thông tin; văn hóa tổ
chức; đổi mới và phát triển tổ chức.
2.2. Nhóm các luận án, luận văn, bài báo
Đề tài luận án tiến sĩ kinh tế của Vũ Thị Uyên (2008), Tạo động lực cho
lao động quản lý trong các doanh nghiệp nhà nước ở Hà Nội đến năm 2020.
Luận án đã trình bày lý luận về tạo động lực và sự cần thiết phải tạo động lực
cho lao động quản lý, tạo động lực cho lao động quản lý trong các doanh nghiệp
nhà nƣớc ở Hà Nội, thực trạng tạo động lực cho lao động quản lý trong các
doanh nghiệp nhà nƣớc ở Hà Nội, giải pháp tạo động lực cho lao động quản lý
trong các doanh nghiệp nhà nƣớc ở Hà Nội đến năm 2020.
+ Luận án tiến sĩ Trịnh Văn Nguyên (2011), Tạo động lực cho người lao
động tại Công ty cổ phần may Núi Thành – Quảng Nam. Luận án đã hệ thống
6


tiễn tạo động lực trong một trƣờng đại học cụ thể là Đại học Khoa học – ĐHTN
7


và trên cơ sở khung mẫu này, đề xuất những giải pháp phù hợp nhằm nâng cao
chất lƣợng quản lý đội ngũ giảng viên của nhà trƣờng. Đây cũng chính là điểm
mới của đề tài.
3. Mục tiêu và nghiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục tiêu nghiên cứu
Trên cơ sở lý thuyết về tạo động lực, rút ra những giá trị cốt lõi, tạo ra
khung lý thuyết về tạo động lực, từ đó vận dụng vào thực tiễn tạo động lực cho
giảng viên trƣờng Đại học Khoa học – ĐHTN.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Khái quát hóa hoàn cảnh ra đời và những nội dung cơ bản của trƣờng
phái tâm lý – xã hội về tạo động lực làm việc.
- Khái quát và phân tích chính sách tạo động lực làm việc cho giảng viên
của trƣờng Đại học Khoa học, chỉ ra tác động của các chính sách này đến động
lực làm việc của giảng viên.
- Đề xuất giải pháp để nâng cao chất lƣợng quản lý nhân lực ở trƣờng Đại
học Khoa học thông qua việc vận dụng các lý thuyết về tạo động lực làm việc
của trƣờng phái tâm lý – xã hội.
4. Phạm vi nghiên cứu
- Phạm vi thời gian: Từ năm 2009 – 2014.
- Phạm vi không gian: Trƣờng Đại học Khoa học – ĐHTN.
- Phạm vi nội dung: Trong khuôn khổ luận văn thạc sĩ, tác giả lựa chọn
một số lý thuyết tạo động lực tiêu biểu của trƣờng phái tâm lý – xã hội và 1
nhóm đối tƣợng trong quản lý nhân lực ở trƣờng Đại học Khoa học – ĐHTN đó
là tạo động lực cho giảng viên.
5. Mẫu khảo sát
Khảo sát 40% giảng viên (91 ngƣời) đang làm việc tại các khoa/bộ môn

Dƣới góc độ của trƣờng phái tâm lý – xã hội, cần sử dụng các biện pháp
tạo động lực thông qua việc thỏa mãn nhu cầu cơ bản, đặc biệt chú ý tới tạo
dựng phong cách lãnh đạo phù hợp và xây dựng môi trƣờng, nhất là môi trƣờng
xã hội của tổ chức một cách hiệu quả.
8. Phƣơng pháp nghiên cứu
- Phƣơng pháp phân tích và tổng hợp tài liệu: nghiên cứu tài liệu liên quan
đến lý luận về tạo động lực cho ngƣời lao động, tài liệu của trƣờng Đại học
9


Khoa học về quản lý nhân sự, Quy chế chi tiêu nội bộ…
- Phƣơng pháp điều tra bằng bảng hỏi: Thực hiện phát bảng hỏi cho
khoảng 40% giảng viên của trƣờng Đại học Khoa học.
- Phƣơng pháp phỏng vấn sâu: Thực hiện phỏng vấn sâu đối một số giảng
viên để thu thập thông tin, đánh giá về hiệu quả các chính sách tạo động lực
cũng nhƣ mức độ hài lòng của giảng viên đối với các chính sách này.
- Phƣơng pháp quan sát: Quan sát mối quan hệ, ứng xử, giao tiếp giữa các
bộ phận trong nhà trƣờng để đánh giá về môi trƣờng làm việc, văn hóa tổ chức
và sự hợp tác, phối hợp công việc giữa các bộ phận.
9. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, luận văn chia thành 3 chƣơng:
Chƣơng 1: Các lý thuyết về tạo động lực làm việc của trƣờng phái tâm lý
– xã hội
Chƣơng 2: Chính sách tạo động lực làm việc ở Trƣờng Đại học Khoa học
- ĐHTN
Chƣơng 3: Giải pháp nâng cao chất lƣợng quản lý nhân lực ở Trƣờng Đại
học Khoa học trên cơ sở vận dụng các lý thuyết về tạo động lực của trƣờng phái
tâm lý – xã hội

10

những nguyên nhân khác nhau. Do vậy, ngƣời lao động luôn có nhiều nhu cầu.
11


12


DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Christian Batal (2002), Quản lý nguồn nhân lực trong khu vực nhà
nước, tập 1,2, nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
2. Nguyễn Cảnh Chắt (dịch và biên soạn) (2002), Tinh hoa quản lý, nhà
xuất bản Lao động – Xã hội, Hà Nội.
3. Nguyễn Văn Chiều (2006), Đề tài nghiên cứu khoa học cấp trƣờng:
Vấn đề con người trong các tư tưởng quản lý hiện đại (Nghiên cứu một số tư
tưởng quản lý trong thế kỉ XX), Hà Nội.
4. Trần Ngọc Liêu, Nguyễn Văn Chiều (2009), Bài giảng Khoa học Quản
lý đại cương, Khoa Khoa học Quản lý, Trƣờng ĐH KHXH&NV.
5. Nguyễn Thị Doan, Đỗ Minh Cƣơng, Phƣơng Kỳ Sơn (1996), Các học
thuyết quản lý, nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
6. Cảnh Chí Dũng (2012), Mô hình tạo động lực trong các trường đại học
công lập, Tạp chí Cộng sản, cập nhật ngày 15/8/2012.
7. Vũ Cao Đàm (2011), Giáo trình Khoa học chính sách, nhà xuất bản
Đại học Quốc gia, Hà Nội.
8. Nguyễn Vân Điềm, Nguyễn Ngọc Quân (2007), Giáo trình quản trị
nhân lực, nhà xuất bản Đại học Kinh tế Quốc dân, Hà Nội.
9. Lê Thanh Hà, Nguyễn Thị Hồng, Nguyễn Bá Ngọc, Phạm Ngọc Thành
(2012), Giáo trình quản trị nhân lực, nhà xuất bản Đại học Lao động Xã hội, Hà Nội.
10. Dave Lavinsk (2014): Các cách tạo Động lực thúc đẩy nhân viên hiệu
quả, lƣợc dịch từ Fast Company.
11. H.Koontz, Cyril O ,donnell, H.Weihrich (1999), Những vấn đề cốt yếu

quốc dân.
25. Luận án tiến sĩ Trịnh Văn Nguyên (2011), Tạo động lực cho người lao
động tại Công ty cổ phần may Núi Thành – Quảng Nam.
26. Phạm Ngọc Thanh (2011), Đổi mới văn hóa lãnh đạo, quản lý: lý luận
và thực tiễn, nhà xuất bản Lao động, Hà Nội.
27. TS Bùi Anh Tuấn (2003), Giáo trình Hành vi tổ chức, nhà xuất bản Thống
Kê, Hà Nội.
28. Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh - Khoa Tâm lý xã hội (2001),
Giáo trình tâm lý học lãnh đạo, quản lý,Hà Nội.
29. Luận án tiến sĩ Vũ Thị Uyên (2008), Tạo động lực cho lao động quản
lý trong các doanh nghiệp nhà nước ở Hà Nội đến năm 2020
30. Hồ Văn Vĩnh (2003), Một số vấn đề về tư tưởng quản lý, nhà xuất bản
Quốc gia, Hà Nội.

14