ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
*************

TRẦN THỊ THANH VÂN

LỖI VĂN HÓA TRONG SỬ DỤNG NGÔN NGỮ
TRÊN BÁO MẠNG ĐIỆN TỬ VIỆT NAM

(KHẢO SÁT: VNEXPRESS.NET; DANTRI.COM; NGOISAO.NET
TỪ NĂM 2010 ĐẾN THÁNG 6/2011)

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC BÁO CHÍ

HÀ NỘI – 2014


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
*************

TRẦN THỊ THANH VÂN

LỖI VĂN HÓA TRONG SỬ DỤNG NGÔN NGỮ
TRÊN BÁO MẠNG ĐIỆN TỬ VIỆT NAM
(KHẢO SÁT: VNEXPRESS.NET; DANTRI.COM; NGOISAO.NET
TỪ NĂM 2010 ĐẾN THÁNG 6/2011)

Chuyên ngành: Báo chí học
Mã số: 60.32.01.


Cuối cùng, tôi xin cảm ơn sự động viên, giúp đỡ của gia đình, bạn bè
và đồng nghiệp trong suốt quá trình thực hiện luận văn thạc sĩ này!
Hà Nội, ngày 30 tháng 12 năm 2014
Tác giả luận văn

Trần Thị Thanh Vân


1
MỤC LỤC

MỤC LỤC ........................................................................................................ 1
MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 3
Chƣơng 1: KHÁI NIỆM BÁO MẠNG ĐIỆN TỬ VÀ LỖI VĂN HÓA
............................................................................. Error! Bookmark not defined.
1.1. Nhận thức chung về báo mạng điện tử . Error! Bookmark not defined.
1.1.1. Các loại hình báo chí ...................... Error! Bookmark not defined.
1.1.2. Khái niệm báo mạng điện tử .......... Error! Bookmark not defined.
1.1.3. Đặc điểm của báo mạng điện tử ..... Error! Bookmark not defined.
1.1.4. Xu hướng phát triển của báo mạng điện tử Việt Nam trong thời kì
hội nhập .................................................... Error! Bookmark not defined.
1.2. Nhận thức chung về văn hóa và lỗi văn hóaError!

Bookmark

not

defined.
1.2.1. Khái niệm về văn hóa ..................... Error! Bookmark not defined.
1.2.2. Lỗi văn hóa ..................................... Error! Bookmark not defined.

Tiểu kết chƣơng 2 .......................................... Error! Bookmark not defined.
Chƣơng 3: KIẾN NGHỊ GIẢI PHÁP KHẮC PHỤC LỖI VĂN HÓA
TRONG NGÔN NGỮ BÁO MẠNG ĐIỆN TỬError!

Bookmark

not

defined.
3.1. Kinh nghiệm xử lý các lỗi văn hóa trên báo mạng điện tử ....... Error!
Bookmark not defined.
3.2. Kiến nghị các giải pháp tránh mắc lỗi văn hóa trong sử dụng ngôn
ngữ báo mạng điện tử .................................... Error! Bookmark not defined.
3.2.1. Kiến nghị với các tòa soạn báo ...... Error! Bookmark not defined.
3.2.2. Kiến nghị với người làm báo ......... Error! Bookmark not defined.
3.2.3. Kiến nghị với độc giả ..................... Error! Bookmark not defined.
Tiểu kết chƣơng 3 .......................................... Error! Bookmark not defined.
KẾT LUẬN ........................................................ Error! Bookmark not defined.
TÀI LIỆU THAM KHẢO .............................................................................. 7


3
MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Năm 1992, phiên bản điện tử của tờ Chicago “ra mắt” ở Mỹ đánh dấu
sự ra đời của loại hình báo chí hoàn toàn mới trên thế giới: loại hình báo
mạng điện tử hay còn gọi là báo trực tuyến, báo internet.
Đây cũng là loại hình báo chí du nhập vào nước ta trong khoảng thời
gian ngắn nhất. Nếu như báo in ở nước ta xuất hiện sau các nước trên thế giới
hàng trăm năm, với phát thanh, truyền hình là hàng chục năm thì với báo điện

nghiệm, tìm giải pháp khắc phục và đưa ra mô hình chuẩn mực cho việc sử
dụng ngôn ngữ báo mạng là vấn đề cần được quan tâm nghiên cứu để góp
phần trả lại sự trong sáng cho ngôn ngữ của một loại hình báo chí đang rất
được giới trẻ ưa chuộng: báo mạng điện tử.
2. Lịch sử nghiên cứu đề tài
Là một loại hình báo chí mới trên thế giới nói chung và Việt Nam nói
riêng, những công trình nghiên cứu về báo mạng điện tử chưa nhiều. Công
trình nghiên cứu về ngôn ngữ báo mạng điện tử càng ít hơn.
Với cuốn “Writing for the web” (Viết bài cho web) in năm 1999, tác
giả Kilian Crawford gần như là người đầu tiên (theo các tài liệu liên quan mà
chúng tôi thu thập được) đề cập khá chi tiết việc sử dụng ngôn ngữ trong các
bài viết được đăng tải trên mạng. Tác giả chỉ dẫn việc dùng từ, đặt câu đến
trình bày đoạn văn như dùng dạng câu chủ động thay cho bị động, đặt câu hỏi
đơn giản, đoạn văn không quá 70 chữ, dài nhất là 4 dòng, các đoạn cách
nhau một dòng…Tuy nhiên, nội dung của cuốn sách chỉ đề cập tới cách sử
dụng ngôn ngữ trên báo mạng điện tử tồn tại dưới dạng viết.


5
Tiếp đó, năm 2002, một tác giả khác là Mike Ward cho ra mắt cuốn
“Journalism Online” (Báo chí trực tuyến). Cuốn sách chỉ ra những điểm nổi
bật mà các nhà báo cần quan tâm khi sử dụng các loại hình ngôn ngữ trên báo
mạng điện tử bao gồm chữ viết, ảnh tĩnh, ảnh động, âm thanh…
Có thể nói, các tác giả đã nghiên cứu khá chi tiết về cách viết cho báo
mạng điện tử. Tuy nhiên, đây là những nghiên cứu mang tính tổng thể về việc
viết như thế nào, sử dụng âm thanh, hình ảnh ra sao để phù hợp với việc
thông tin trên báo mạng điện tử như một cuốn cẩm nang nghề nghiệp chứ
không chỉ ra kỹ năng tránh các lỗi trong sử dụng ngôn ngữ trên báo mạng
điện tử ở góc nhìn văn hóa.
Ở Việt Nam, các công trình nghiên cứu về ngôn ngữ báo điện tử tương

tuyến”, khóa luận tốt nghiệp K47, ĐH KHXH&NV, ĐH QGHN) hay giao lưu
trực tuyến (Tô Mai Trang, “Giao lưu trực tuyến”, khóa luận tốt nghiệp K47,
ĐH KHXH&NV, ĐH QGHN).
Một số luận văn, khóa luận nghiên cứu về vấn đề văn hóa báo chí như
Lê Thị Hoàng Yến, “Ứng xử văn hóa của phóng viên thể thao Việt Nam trong
tác nghiệp ở nước ngoài”, luận văn thạc sĩ chuyên ngành báo chí, ĐH
KHXH&NV, ĐH QGHN, hay Trần Trung Hòa, “Văn hóa truyền thống và
báo mạng điện tử”, luận văn thạc sĩ chuyên ngành báo chí, ĐH KHXH&NV,
ĐH QGHN.
Chưa có công trình nghiên cứu nào đi sâu vào vấn đề lỗi trong sử dụng
ngôn ngữ trên báo mạng điện tử ở góc nhìn văn hóa.
3. Phƣơng pháp nghiên cứu
Phương pháp tổng hợp, khảo sát các tư liệu tác phẩm để chỉ ra các lỗi
văn

hóa

trong

ngôn

ngữ

báo

mạng

điện

tử.


8
14. Nguyễn Hưng, Báo mạng là “sở hữu tập thể”, Tạp chí Tia sáng, số
11/2007.
15. Khoa Báo chí và Truyền thông, Trường ĐH KHXH&NV, ĐH QGHN
(2005), Thể loại báo chí, Nxb Đại học Quốc gia TP. HCM.
16. Hoàng Lê Minh và nhóm cộng sự (2005), Nghề phóng viên, Nxb Lao
động, Hà Nội.
17. Lê Quốc Minh, Giật tít cho báo điện tử, ,
ngày 29/10/2004.
18. Lê Quốc Minh, Đặt tít ngắn, , ngày
14/1/2005.
19. Lê Quốc Minh, BBC đặt tít dài để nổi hơn trên Google, tnam
journalism.com, ngày 27/11/2009.
20. Lê Nghiêm (2007), Báo điện tử - thời cơ và thách thức, Tạp chí Người
làm báo, số tháng 11/2007.
21. Lê Nghiêm (2007), Cạnh tranh thông tin giữa các báo điện tử, Tạp chí
Người làm báo, số tháng 3/2007.
22. Nguyễn Tri Niên (2006), Ngôn ngữ báo chí, Nxb Thanh Niên, Hà Nội.
23. Trần Thị Thu Nga (2007), Đầu đề tác phẩm báo chí trên báo in Việt Nam,
Luận án Tiến sĩ, Khoa Báo chí, Học viện Báo chí và Tuyên truyền.
24. Trần Thị Thu Nga (2001), Đầu đề tác phẩm báo chí, Luận văn thạc sĩ,
Khoa Báo chí, Học viện Báo chí và Tuyên truyền.
25. Hoàng Phê (2009), Từ điển Tiếng Việt, Nxb Đà Nẵng, Đà Nẵng.
26. Trần Quang (2005), Kỹ thuật viết tin, Nxb ĐH QGHN, Hà Nội.
27. Trần Quang (2004, tái bản năm 2005), Các thể loại báo chí chính luận,
Nxb ĐH QGHN, Hà Nội.


9

43. Trần Quốc Vượng (tái bản 2004), Cơ sở Văn hóa Việt Nam, Nxb Giáo
Dục, Hà Nội.
44. Lô – íc Éc – vu – ê, Viết cho độc giả, Lê Hồng Quang dịch (1999), Hội
nhà báo Việt Nam xuất bản, Hà Nội.
45. Lonard Ray Teel, Ron Taylor, người dịch Trần Quang Gư, Kiều Anh
(2003), Bước vào nghề báo, Nxb Trẻ.
46. Line Ross, Ngọc Kha – Hạnh Ngân dịch (2004), Nghệ thuật thông tin,
Nxb Thông tấn, Hà Nội.
47. Jacques Locquin, bản Việt văn (2003), Từ thông tin đến quảng cáo, Nxb
Thông tấn, Hà Nội.
48. Jean, Luc Martin, Lagardette, người dịch Lê Tiến (2004), Hướng dẫn
cách viết báo, Nxb Thông tấn 2004.
49. Philippe Gaillard, người dịch Nguyễn Văn Đóa (2004), Nghề làm báo,
Nxb Thông tấn, Hà Nội.
50. Edward Bernett Tylor, Huyền Giang dịch, Văn hóa nguyên thủy, tạp chí
Văn hóa nghệ thuật Hà Nội, số 12/2001.
51. Fabienne Gerault, Lê Quốc Minh dịch, Sa pô – Chiếc mũ không che
khuấtbài báo, , ngày 15/3/2006.
52.
53.
54.