MỞ ĐẦU
Với vai trò cung ứng nguồn tài chính cho hoạt động của bộ máy nhà nước,
điều tiết định hượng thị trường, phát triển sản xuất Ngân sách nhà nước là mối
quan tâm lớn của toàn xã hội. Vì là nguồn quan tâm lớn của toàn xã hội, nên hoạt
động ngân sách được thực hiện bởi rất nhiều cơ quan với những vai trò và trách
nhiệm khác nhau nhằm đảm bảo thực hiện tốt các hoạt động ngân sách. Để làm
rõ vai trò và trách nhiệm của một số cơ quan trong hệ thống ngân sách nhà nước
em xin tìm hiểu đề 5: Phân tích vai trò, trách nhiệm kiểm soát các khoản chi
ngân sách nhà nước của thủ trưởng các đợn vị sử dụng ngân sách, Kho bạc nhà
nước, cơ quan tài chính, ý kiến cá nhân về việc thực hiện nhiệm vụ của thủ
trưởng đơn vị và hướng giải quyết.
NỘI DUNG
I)

Khái quát chung về chi ngân sách nhà nước và kiểm soát ngân sách

1)

nhà nước.
Chi ngân sách nhà nước
Ngân sách nhà nước (NSNN) theo quy định tại khoản 14 Điều 4 Luật Ngân

sách nhà nước 2015 ( Luật NSNN 2015) là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà
nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan
nhà nước có thẩm quyền quyết định để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm
vụ của nhà nước. Như vậy chi ngân sách nhà nước là một hoạt động tài chính của
ngân sách nhà nước.
Chi ngân sách nhà nước là hoạt động nhằm sử dụng quỹ ngân sách nhà
nước , là quá trình phân phối nguồn tiền tệ trong quỹ ngân sách nhà nước để chi
dùng vào những mục đích khác nhau. Chi ngân sách nhà nước chỉ được tiến hành
trên cơ sở quy định của pháp luật theo kế hoạch chi, phân bổ NSNN. Chi NSNN

thông báo hạn mức; kiểm soát ngay và trước khi chi; kiểm soát trong quá trình
chi và kiểm soát sau khi chi. Trong đó cơ quan tài chính sẽ thực hiện hai nhiệm
vụ đầu, còn kho bạc nhà nước sẽ thực hiện ba nhiệm vụ sau.


Hoạt động kiểm soát chi ngân sách nhà nước phải thực hiện dựa trên các
nguyên tắc:
Một là, hoạt động kiểm soát chi ngân sách nhà nước cần phải bao quát được
hết các khoản chi cho các đối tượng thụ hưởng ngân sách nhà nước, bảo đảm các
khoản chi phải nằm trong dự toán đượt phê duyệt, đúng mục đích và đúng định
mức, thực hiện trong suốt quy trình chi.
Hai là, kiểm soát chi ngân sách phải có khả năng thúc đảy tính chủ động và
tự chịu trách nhiệm củ thủ trưởng các đợn vị dựt toán trong việc phân bổ và thực
hiện nhiệm vụ chi trong năm đã được phê duyệt, từ đó giảm thiểu tình trạng điều
chỉnh mục chi.
II) Vai trò và trách nhiệm kiểm soát chi ngân sách nhà nước của thủ trưởng
đợn vị sử dụng ngân sách, cơ quan tài chính, kho bạc nhà nước.
Hoạt động kiểm soát chi ngân sách nhà nước được thực hiện bởi nhiều chủ
thể. Mỗi chủ thể có trách nhiệm và vai trò khác nhau nhưng luôn có mối quan hệ
mật thiết, thống nhất, phối hợp với nhau.
1) Vai trò và trách nhiệm kiểm soát chi ngân sách của cơ quan tài chính
Cơ quan tài chính bao gồm: Bộ tài chính, sở tài chính tỉnh, thành phố trực
thuộc trung ương, phòng tài chính- kế hoạch quận, huyện, thị xã, thành phố
thuộc tỉnh. Các cơ quan tài chính có vài trò và trách nhiệm sau:
Trước hết, cơ quan tài chính lập và tổng hợp dự toán chi ngân sách nhà
nước của các bộ, ngành, địa phương.
Các cơ quan nhà nước ở trung ương và địa phương lập dự toán chi ngân
sách nhà nước hàng năm gửi cơ quan tài chính, theo đó cơ quan tài chính sẽ tiến
hành lập và tổng hợp dự toán chi ngân sách nhà nước của các bộ, ngành địa
phương.

phù hợp làm ảnh hưởng kết quả nhiệm vụ, thì có quyền yêu cầu các cơ quan nhà
nước và đơn vị dự toán cấp trên có giải pháp kịp thời hoặc điều chỉnh nhiệm vụ,


dự toán chi của các cơ quan, đơn vị trực thuộc để bảo đảm thực hiện ngân sách
theo mục tiêu và tiến độ quy định.
Đối với những khoản chi ngân sách nhà nước mà cơ quan tài chính quyết
định chi bằng hình thức “lệnh chi tiền”, thì chịu trách nhiệm kiểm tra,kiểm soát
nội dung, tính chất của từng khoản, bảo đảm các khoản chi này phải bảo đảm
tính chất, điều kiện và đúng đối tượng theo quy định của pháp luật.
Nếu kho bạc nhà nước là nơi kiểm soát cuối cùng các khoản chi của ngân
sách nhà nước thì cơ quan tài chính lại là nơi đầu tiên có vai trò quyết định đến
việc các cơ quan, đơn vị sử dụng ngân sách nhà nước có được sử dụng ngân sách
nhà nước cho các khoản chi đã dự liệu hay không. Mọi khoản chi của các cơ
quan tổ chức, đều phải được cơ quan tài chính tổng hợp, lập dự toán rồi trình lên
chính phủ theo đó để quốc hội thông qua. Trước khi dự toán ngân sách của địa
phương được quốc hội phê duyệt, thì cơ quan tài chính đã kiểm tra, xem xét các
khoản chi tiêu có đúng mức, phù hợp với chế độ chính sách, có đảm bảo cân đối
ngân sách không rồi mới trình lên để xem xét thông qua. Từ đó có thể thấy thông
qua cơ quan tài chính chi ngân sách nhà nước đã được đảm bảo đúng mức, đúng
quy định ngay từ khi còn là dự toán, từ đó cũng đảm bảo cho việc nhận ngân
sách và sử dụng được đảm bảo đúng yêu cầu, mục đích, định mức.
Như vậy với những vai trò của mình cơ quan tài chính là một trong những
chủ thể quản lý ngân sách nhà nước. Các cơ quan này có vai trò quan trọng trong
việc kiểm soát chi tiêu của các đơn vị dự toán, đảm bảo cho hoạt động chi ngân
sách nhà nước diễn ra theo đúng quy định, tránh thất thoát, đồng thời nhằm ngăn
chặn hành vi lạm quyền, tham nhũng.
2)

Vai trò và trách nhiệm kiểm soát chi ngân sách của Kho bạc nhà nước

Thực hiện nhiệm vụ trên, KBNN chủ động bố trí vốn để chi trả đầy đủ và
kịp thời co các cơ quan, ddown vị sử dụng ngân sách nhà nước theo lệnh của cơ
quan tài chính hoặc yêu cầu rút dự toán ngân sách nhà nước của đơn vị sử dụng


ngân sách trên cơ sở dự toán đã ddwuowcj phê duyệt, đồng thời thông báo và
phân phối dự toán ngân sách cho các cơ quan đơn vị.
Kho bạc nhà nước thực hiện kiểm tra và hạch toán các khoản chi của ngân
sách nhà nước theo đúng chương, loại, khoản, hạng, mục, biểu mục của mục lục
NSNN, đồng thời cung cấp đầy đủ và chính xác các thông tin cần thiết, phục vụ
các công tác chỉ đạo và điều hành của cơ quan tài chính và chính quyền các cấp.
Ngoài ra, KBNN còn phối hợp chặt chẽ với cơ quan tài chính trong việc bố trí,
sắp xếp các nhu cầu chi tiêu và bảo đảm thu chi ngân sách nhà nước luôn được
cân đối, việc điều hành quỹ NSNN được bảo đảm thuận lợi.
Kho bạc nhà nước phải chịu trách nhiệm về tính hợp pháp, hợp lệ của việc
xuất tiền khi nhận được lệnh trả tiền của cơ quan tài chính hoặc của các cơ quan,
đơn vị sử dụng dự toán. Do đó KBNN phải kiểm tra các việc sử dụng khoản tiền
được cấp của các đơn vị sử dụng ngân sách có đúng dự toán, đúng định mức,
phù hợp vế chế độ. Để thực hiện được việc này KBNN sẽ kiểm tra thông qua
việc kiểm tra hồ sơ chi của các đơn vị sử dụng ngân sách, nếu phát hiện có việc
sử dụng kinh phí được cấp không đúng với dự toán, không đúng mức, đúng chế
độ, chính sách thì KBNN có thể từ chối cấp phát thanh toán.
Kho bạc nhà nước vừa là nơi cấp pháp thanh toán các khoản chi co các
đơn vị, cơ quan tổ chức, nhưng đồng thời kho bạc nhà nước cũng có thể kiểm
soát ngược lại việc sử dụng ngân sách của các cơ quan, đơn vị, tổ chức đó. Điều
này góp phần bảo đảm sự cân đối của NSNN, chống lãng phí, tham nhũng gây
thâm hụt ngân sách.
Thông qua công tác cấp phát, thanh toán các khoản chi của NSNN, KBNN
còn tiến hành tổng hợp, phân tích, đánh giá tình hinh chi NSNN qua KBNN theo
từng địa bàn, từng cấp ngân sách và khoản chi chủ yếu. Từ đó rút ra những nhận

quy định của pháp luật.


III) Thực trạng thực hiện nhiệm vụ của thủ trưởng đơn vị sử dụng ngân
1)

sách và hướng giải quyết
Thực trạng thực hiện nhiệm vụ của thủ trưởng đơn vị sử dụng ngân sách
Trên thực tế, thủ trưởng các đơn vị sử dụng ngân sách nhà nước đã thực

hiện đúng trách nhiệm của mình, đúng thẩm quyền, tự chủ trong hoạt động, sử
dụng ngân sách một cách hợp lý, đúng dự toán, đúng mức, đúng chế độ. Mọi
khoản chi đã được công khai, thủ trưởng đơn vị sử dụng ngân sách luôn đề cao
trách nhiệm kiểm soát hoạt động quan lý và sử dụng ngân sách của đơn vị mình.
Tuy nhiên ngoài những điều đã làm được thì hiện nay việc thực hiện nhiệm
vụ của một số thủ trưởng đơn vị sử dụng NSNN cần phải xem xét, xử lý.
Một số đơn vị sử dụng NSNN trong đó cụ thể là thủ trưởng đợn vị sử dụng
ngân sách thường có tư tưởng tìm mọi cách để sử dụng hết số kinh phí đã được
cấp không quan tâm tới việc chấp hành đúng mục đích, đối tượng và dự toán
được duyệt. Các đơn vị thường lập hồ sơ, chứng từ thanh toán sai chế độ, chính
sách như không có trong dự toán chi NSNN đã được duyệt hoặc không đúng tiêu
chuẩn định mức chi tiêu của Nhà nước, thiếu nhiều hồ sơ, chứng từ có liên quan.
Đối với những khoản chi đầu tư phát triển, một số thủ trưởng đơn vị sử dụng
ngân sách còn để dàn trải, manh mún, làm kéo dài thời gian thực hiện dự án,
giảm hiệu quả vốn đầu tư. Phê duyệt dự án đầu tư tràn lan, vượt khả năng nguồn
vốn, làm mất cân đối ngân sách, nợ đọng về xây dựng lớn. Công tác thẩm định,
thảm tra, kiểm tra giám sát cũng chưa được chặt chẽ.
2)

Môt số giải pháp nâng cao trách nhiệm của thủ trưởng đơn vị sử dụng

nước ngày càng hiệu quả, chống thất thoát, tham nhũng, gây mất cân đối ngân
sách.


DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1.

Giáo trình luật ngân sách nhà nước
2. Luật Ngân sách nhà nước 201
3.