GIÁO DỤC VỀ BIỂN ĐẢO VIỆT NAM
Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC
1. Giáo dục chủ quyền quốc gia về biên giới, biển đảo là một nhiệm vụ
quan trọng của nhà trường
Việt Nam là một quốc gia có hơn 3260 km bờ biển và 4000 hòn đảo, trong
đó có 2 quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa nằm giữa Biển Đông – một giao lộ hàng
hải quan trọng bậc nhất thế giới.
Tài nguyên biển đa dạng: thuỷ-hải sản (11000 loài sinh vật cư trú trong
20 kiểu hệ sinh thái biển điển hình, 6000 loài động vật đáy, 2038 loài cá, 225 loài
tôm biển, 662 loài rong biển, 17 loài thú biển,…); trữ lượng dầu khí rất lớn, băng
cháy, photphorit, đất hiếm,… lại có tiềm năng du lịch to lớn với 125 thắng cảnh.
Biển đảo Việt Nam có vai trò to lớn đối với sự nghiệp bảo vệ và xây
dựng đất nước hiện nay. Vì vậy tuyên truyền, giáo dục chủ quyền về biên giới,
biển đảo là một trong những nhiệm vụ quan trọng của nhà trường. Đó cũng là
đòi hỏi cấp thiết của thực tế đời sống xã hội hiện nay.
Mục tiêu chủ yếu của giáo dục về biển đảo trong trường phổ thông:
- Giáo dục cho học sinh có nhận thức đúng về biển và hải đảo (một bộ
phận lãnh thổ của Tổ quốc), có ý thức và thái độ tích cực đối với vùng biển đảo,
tài nguyên, môi trường biển, thiên tai thường gặp và cách phòng chống.
- Giúp học sinh có ý thức trách nhiệm với biển cũng như tài nguyên, môi
trường biển; có những hành động thích hợp để giúp mọi người xung quanh hiểu
biết thêm về biển; nắm được vấn đề phát triển kinh tế gắn với việc bảo vệ tài
nguyên môi trường biển đảo theo hướng bền vững; từ đó, có ý thức trách nhiệm
bảo vệ chủ quyền biển đảo của Tổ quốc.
2. Tài liệu giáo dục về biển đảo trong trường phổ thông
Thực hiện sự chỉ đạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, NXB Giáo dục Việt
Nam đã tổ chức biên soạn Tủ sách Biển Đảo Việt Nam gồm 3 bộ sách: 1. Giáo
dục về biển – đảo Việt Nam, 2. Kể chuyện về biển đảo Việt Nam, 3. Chuyên đề về
Hoàng Sa - Trường Sa.
Đây là tủ sách vừa có tính khoa học vừa có tính sư phạm, được tổ chức
biên soạn công phu và thẩm định rất chặt chẽ nhằm cung cấp tư liệu, thông tin có

về biển – đảo Việt Nam dành cho giáo viên và học sinh Tiểu học để làm tư liệu
tham khảo trong việc dạy – học chính khóa hoặc ngoại khóa.
Cuốn sách có 3 nội dung chính trình bày thành ba phần:
Phần thứ nhất: Những vấn đề chung của giáo dục về biển đảo
Giới thiệu khái quát về Biển Đông và vùng biển nước ta, những vấn đề về
mục tiêu, nội dung, nguyên tắc, chiến lược, hình thức, phương pháp giáo dục về
biển đảo trong giờ chính khóa và hoạt động ngoại khóa ở nhà trường phổ thông.
2


Phương pháp giáo dục biển – đảo mà các tác giả trình bày ở đây là các
phương pháp sư phạm tích cực, tương tác: Phương pháp đàm thoại gợi mở,
Phương pháp giải quyết vấn đề, Phương pháp thảo luận nhóm, Phương pháp
đóng vai.
Phần thứ hai: Giáo dục về biển đảo trong giờ lên lớp
Trong phần này, các tác giả giới thiệu các bài giáo dục về biển đảo có trong
SGK Lịch sử và Địa lí 4, Lịch sử và Địa lí 5. Mỗi bài đều có cấu trúc:
I. Mục tiêu giáo dục về biển đảo, II. Kiến thức cơ bản,
III. Câu hỏi và bài tập, IV. Tư liệu tham khảo.
Đây là những bài gợi ý giúp giáo viên Tiểu học tổ chức hoạt động giáo dục
về biển đảo. Ví dụ: Ở SGK Địa lí lớp 4 và lớp 5, những bài có nhiều cơ hội để
giáo dục về biển đảo Việt Nam là:

LỚP

Bài có
chủ đề riêng
về biển đảo
Việt Nam


phát triển khai thác dầu
138);
khí, đánh bắt, nuôi trồng
Bài 28: Thành phố Đà thủy sản.
Nẵng (SGK, tr 147).

5
(4
bài)

Bài 5: Vùng Bài 1: Việt Nam – đất - Biết được vị trí, đặc điểm
biển nước ta nước chúng ta (SGK, tr và vai trò của vùng biển
(SGK, tr 77)
66);
nước ta đối với khí hậu.
Bài 11: Lâm nghiệp và - Hiểu được biển nước ta
thủy sản (SGK, tr 89);
giàu tài nguyên và có ý
Bài 15: Thương mại và thức bảo vệ, giữ gìn, khai
thác tài nguyên.
du lịch (SGK, tr 98).

3


Phần thứ ba: Giáo dục về biển đảo ngoài giờ lên lớp
Giới thiệu một số mẫu hoạt động giáo dục về biển đảo ngoài giờ lên lớp: Tổ
chức Tổ địa lí biển – đảo, Câu lạc bộ biển – đảo, Tổ chức trò chơi “đưa tôi về
đúng địa chỉ”, hái hoa dân chủ, đố vui về biển – đảo, mở rộng vốn từ về biển – đảo
xoay quanh một số chủ đề: các thắng cảnh, các đảo và quần đảo, huyện đảo, thành

Sáng 15-5-2014, các em học sinh Nhà thiếu nhi tỉnh Đồng Nai biểu diễn các ca khúc về biển đảo Tổ
quốc tại cuộc mít tinh phản đối Trung Quốc hạ đặt giàn khoan trái phép ở vùng biển đặc quyền kinh
tế của nước ta.

6


Tối 21-7-2014, tỉnh Tây Ninh tổ chức Chương trình “Biên giới khúc tình ca” để phát động
phong trào đóng góp ủng hộ cho Quỹ “Vì biển đảo quê hương”.

Những chiếc áo đỏ thắm thể hiện tình cảm tha thiết với biển đảo Tổ quốc trong Hội trại
“Ước mơ tuổi thơ”.do Thị Đoàn Phước Lon, tỉnh Bình Phước tổ chức tháng 7-2014.

7


Bé Nguyễn Hải Hoàng Huy, HS lớp 2/4, Trường Tiểu
học Minh Hòa, huyện Dầu Tiếng, tỉnh Bình Dương
dành tiền nuôi heo đất để ủng hộ chương trình
"Chung tay cùng biển đảo".

Tuổi trẻ Bình Thuận với Hoàng Sa, Trường Sa.

8

Lá thư
của Nguyễn Hải Hoàng Huy
gửi các chiến sĩ đang làm
nhiệm vụ ở Hoàng Sa.


Tập 3 giới thiệu các huyện đảo miền Trung.
Tập 4 giới thiệu các huyện đảo miền Nam.

Thị trấn Cát Bà ở huyện đảo Cát Hải, TP. Hải Phòng.

11


Cồn Cỏ - hòn đảo anh hùng.

Đây là bộ sách giúp học sinh, giáo viên nói riêng và bạn đọc nói chung có
thể nhanh chóng tiếp nhận hệ thống tư liệu (lịch sử, địa lí, kinh tế, văn hoá, xã hội)
về biển, đảo Việt Nam, nhất là tư liệu về 12 huyện đảo của nước ta.
Kể chuyện biển, đảo Việt Nam thực sự là tài liệu rất cần thiết cho việc dạy
học về biển đảo trong giờ chính khoá và ngoại khoá, cung cấp đầy đủ tư liệu để có
thể tổ chức các cuộc thi tìm hiểu về biển, đảo Việt Nam trong nhà trường hiện nay.

Tuổi trẻ học đường Khánh Hòa nhiệt tình sẻ chia với những bài thi đạt giải
Cuộc thi “Tìm hiểu về biển, đảo Việt Nam” của tỉnh.

12


b) Bộ sách chuyên đề về Hoàng Sa - Trường Sa
Bộ sách gồm 4 cuốn:
-

Những bằng chứng về chủ quyền của Việt Nam đối với hai quần đảo
Hoàng Sa, Trường Sa do TS. Hãn Nguyên Nguyễn Nhã biên soạn.


chuyện, từ đó cung cấp thông tin tư liệu về chủ quyền
biển đảo, Khát vọng hòa bình của dân tộc,... Đặc biệt,
sách có những bức ảnh ghi lại những sự kiện hào hùng, bi
tráng như Hải chiến Hoàng Sa tháng 1 – 1974, Vòng tròn
bất tử Trường Sa tháng 3 – 1988 hay những công trình

13


xây dựng đảo nổi, đảo chìm, Nhà giàn DK1 để bảo vệ chủ quyền trong những
tháng năm nghiệt ngã, gian nan,...
Ba bộ sách trên thực sự là những ấn phẩm đẹp, tôn vinh chủ nghĩa yêu
nước.
4. Biển đảo là một bộ phận thiêng liêng của Tổ quốc
Hiện nay, Biển Đông là khu vực mà Trung Quốc đang gia tăng hành
động khiêu khích, xâm phạm chủ quyền biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc.
Từ lâu, Trung Quốc đã muốn chiếm trọn Biển Đông, ý đồ này thể hiện trên báo
chí truyền thông, trong SGK Địa lí từ Tiểu học đến Đại học của họ. (Xin xem bài
Trung Quốc dạy gì trong sách giáo khoa? trên báo Tuổi Trẻ ngày 8-6-2014).
Ví dụ:
-

Trang 2 và trang 3 quyển III bộ SGK THCS Nhà xuất bản Giáo dục
Nhân dân (tái bản năm 2005) ghi rõ: Trung Quốc có đường bờ biển dài
hơn 18.000km và sở hữu hơn 5.000 đảo lớn bé ở Biển Đông (trong đó
có cả QĐ Tây Sa tức Hoàng Sa và Nam Sa tức Trường Sa của Việt
Nam); từ cực nam đến cực bắc, Trung Quốc trải dài gần 50 vĩ độ (?).
(xem hình dưới đây)

14

CŨNG KHÔNG ĐƯỢC
ĐỂ LỌT VÀO TAY KẺ KHÁC...”

Nguồn tư liệu từ Tủ sách Biển Đảo Việt Nam của NXB Giáo dục Việt
Nam sẽ đáp ứng nhu cầu tìm hiểu của Quý thầy cô và yêu cầu dạy học về biển đảo
Việt Nam trong nhà trường phổ thông. Chúng tôi tin rằng: Tìm hiểu Tủ sách Biển
Đảo Việt Nam, Quý thầy cô sẽ có thêm nhiều tư liệu, kiến thức quý báu về biển
đảo Việt Nam, và cảm nhận được nhiều điều về chủ nghĩa yêu nước của dân tộc để
truyền lửa cho thế hệ trẻ trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay./.

16